101 Nederlandse Voetbaliconen (10) Willy Brokamp

Geboren: 25 februari 1946, Chevremont
Overleden:
Positie: Aanvaller
Clubs: MVV, Ajax, MVV
Actief: 1964-1978
Doelpunten: MVV (122), Ajax (20), MVV (17)
Nederlands elftal: 6 interlands; 6 doelpunten
Trainer:

Met zijn lange haren en baard ziet Willy Brokamp er meer uit als de zanger of gitarist van een Amerikaans rockband dan als een voetballer. Zo gedraagt hij zich soms ook. Brokamp heeft een rebelse inslag en houdt van uitgaan tot het ochtendgloren. De Witte, ook wel de Blonde Pijl genoemd, waagt in 1974 de stap van Maastricht (MVV) naar Ajax dat 800.000 gulden voor de virtuoze aanvaller neerlegt.

Het gaat Brokamp, 28 dan al, niet makkelijk af. Hij is gehecht aan Maastricht en heeft eerdere aanbiedingen van Feijenoord, PSV en Valencia naast zich neergelegd. Twee seizoenen lang speelt hij zonder veel succes bij Ajax, waarna hij zich terughaast naar Limburg.

Pastoor Keulen, de geestelijke adviseur van MVV, heeft het in 1974 in De Limburger voor een deel al voorspeld: “Er komt geen donder van terecht. Weer een Limburger die zich door de centen heeft laten vangen. Dat wordt een puinhoop. Iedere Limburger die naar Holland trekt, gaat naar de bliksem. Huilend, op zijn knieën, zal Brokamp binnen drie maanden smeken of hij terug mag komen.”

Nog steeds is Brokamp een succesvolle horecaondernemer. Hij opent zijn eerste zaak al op zijn 25e. Het hotel-restaurant in het Belgische dorpje Kanne heet In Kanne en kruiken, cafe Aux Pays Bas op het Vrijthof in Maastricht heeft hij verpacht. “Als ik wat minder mijzelf was geweest, had ik meer uit mij carrière gehaald,” zegt hij in 2006. Gelukkig heeft hij nergens spijt van.


1974: Willy Brokamp kopbaloefeningen tijdens een Ajax-training
foto: ANP
Twee generatiegenoten, twee Willy’s, horen bij de beste voetballers die Limburg ooit gehad heeft. Sittardenaar Willy Dullens (1945) werd in 1966, nota bene als eerstedivisiespeler, uitgeroepen tot voetballer van het jaar. Cruijff zei dat Dullens technisch misschien nog wel meer in huis had dan hijzelf. Maar de Limburger moet al eind 1968 stoppen vanwege een knieblessure.

De oorspronkelijk uit Kerkrade afkomstige Willy Brokamp (1946) was al jong in beeld bij de grote Nederlandse clubs. Lang bleef hij de voorkeur geven aan spelen bij MVV, waar hij het voetballen kon combineren met het runnen van een café op het Vrijthof. Nadat Brokamp in 1973 topscorer van de eredivisie en voetballer van het jaar werd, verkaste hij in 1974 dan toch naar Ajax.

De Limburger, die vanwege een verondersteld gebrek aan mentaliteit niet mee mocht naar het WK in 1974, bleek ook in de hoofdstad een nachtvlinder. Tegen de zin van zijn werkgever betrok hij een appartement aan het Leidseplein. In twee seizoenen scoorde hij in totaal twintig keer. Daarna voetbalde hij nog twee seizoenen voor MVV.

Jeugdjaren

Brokamp is geboren en getogen in het Limburgse Chevremont, een dorp dat tegenwoordig bij de gemeente Kerkrade hoort. Brokamp speelde vanaf zijn achtste jaar bij plaatselijke voetbalclub RKVV Chevremont, een club die toen op het hoogste amateurniveau speelde. Zijn talent viel al snel op: hij speelde in jeugdelftallen met veel oudere dorpsgenoten. Op zijn veertiende wilde de club hem al in het eerste elftal van de club opstellen, wat verboden werd door de KNVB: de minimumleeftijd is vijftien jaar. Willy was intussen bekend geworden in de regio en daarom stond journalist Jean Nelissen op de stoep voor een interview. De 15-jarige Brokamp zei dat hij “helemaal geen zin heeft in een interview”.

Hij heeft de clubs voor het uitkiezen. Zelfs Ajax nodigt hem uit voor een proeftraining, hij blijft echter bij MVV. Tien jaar later maakt Brokamp alsnog de overstap naar datzelfde Ajax.

MVV

Bij MVV debuteerde Brokamp op zijn 18e met een 2-2 gelijkspel tegen Heracles. Na een aantal wedstrijden zaten de scouts van onder andere Ajax en PSV weer op de tribune, maar Brokamp weigerde te vertrekken uit het voor hem gezellige en gemoedelijke Maastricht.

Benoit Wesly, de zo kleurrijke voorzitter in de jaren negentig, had het vermogen in één zin de tragiek van MVV te verpakken. Het was feitelijk niet eens een zin. De kop boven een artikel in het boek 50 jaar betaald voetbal, dat VI in 2004 uitbracht, luidt: In de prijzenkast van MVV ligt alleen maar stof. Wie zo’n citaat bedenkt, heeft niet veel woorden meer nodig om tot de kern der dingen door te dringen. In het betaalde voetbal heeft MVV nooit een rol van grote betekenis gespeeld.

Zelfs aan het eind van de jaren zestig, als de club over een aansprekend elftal beschikt, komen de mensen zonder grote sportieve verwachtingen naar stadion De Geusselt. De tijden dat MVV meedraaide aan de top en er bijna in slaagde Faas Wilkes naar Maastricht te halen, liggen ver achter hen. Wel is de club, tegen alle stromen in, haar naam en de gouden ster op het shirt altijd trouw gebleven. Hier geen ambitieuze ondernemers uit de mijnindustrie die kunstmatig proberen clubs als Rapid JC en Fortuna ’54 naar een landstitel te leiden. US MVV’ke heeft zijn eigen ziel.

Het team dat in en rond 1969 nog weleens een vol stadion trekt, is gebouwd op de kwaliteiten van doelman Frans Körver, verdediger Jo Toennaer, de sierlijke aanvaller Jo Bonfrère en het Limburgse enfant terrible Willy Brokamp. Ach, die twee… Bonfrère en Brokamp hadden het vermogen elke verdediging kapot te spelen. Ze vonden elkaar blindelings en als dat niet lukte, dribbelden ze hun directe tegenstanders zelf wel voorbij.

Brokamp geldt als ‘waarschijnlijk een van de beste, misschien wel de beroemdste en in ieder geval zeker de beruchtste speler’ die de club in haar bestaan heeft gehad. Althans, dat is de mening van de samenstellers van het boek Veur iewig MVV. Aan het eind van 1999 kiezen de supporters hem tot Speler van de Eeuw. Hij is een bon vivant, iemand die graag een keer doorzakt.

Op 28 januari 1970 debuteerde Brokamp met een doelpunt voor het Nederlands elftal. In datzelfde jaar was Brokamp dicht bij een transfer naar Feijenoord, maar MVV wist hem te behouden: ze hielpen hem met het overnemen van café “Aux Pays Bas” aan het Vrijthof in Maastricht, een belangrijke pré voor horecaliefhebber Brokamp. Verder werd het jaar afgesloten met een gedeelde eerste plaats in het topscoorderklassement met achttien doelpunten en werd hij verkozen tot Voetballer van het Jaar.



Willy Brokamp begin jaren ’70 in duel met Co Adriaanse van FC Utrecht
foto: FC Utrecht
Café Brokamp was de stamkroeg van Johan Derksen: Hilarisch is het verhaal dat Brokamp bij een uitwedstrijd ontdekt dat zijn kicksen nog op de tap van zijn café Pays-Bas staan. Trainer George Knobel zucht en begint de voeten van de andere spelers te bestuderen. Uiteindelijk moet de reservedoelman grommend zijn schoenen aan Brokamp geven. Ook opmerkelijk: Cambuur-MVV, op Paasmaandag. Knobel laat iedereen verbijsterd achter: het virtuoze aanvalskoppel Willy Brokamp en Jo Bonfrère zit op de bank. Een paar dagen verschijnt er een vlammende column in Voetbal International die onthult dat beide vedetten niet speelden uit angst voor woeste tackles. Brokamp: „Dat gebeurde wel vaker in die tijd. Zaten we in de kleedkamer wat te kletsen, kwam het een paar dagen later als een grote primeur naar buiten. We dachten ‘hoe kan dat toch?’ Bleek later dat Johan dat allemaal had opgeschreven.”

Kees Jansma, presentator, producent, journalist, schrijver, voormalig perschef van Oranje en columnist VI, schreef in één van zijn columns in VI het onderstaande over een weekeindje samenzijn met Willy Brokamp. Het geeft weer hoe bon vivant Willy Brokamp in het (voetbal)leven stond.

“Ooit verbleef ik (Kees Jansma) in opdracht van het dagblad De Tijd een weekeinde in Maastricht voor het maken van een verhaal rond Willy Brokamp, enfant terrible van Us-MVV’ke. De Witte, zoals hij vanwege zijn haardos werd genoemd, vertoefde in zijn betere dagen: hij dribbelde er lustig op los, strooide met puntgave passjes en pakte zijn goaltjes mee. Dat alles zonder noemenswaardige inspanning, want Brokamp hield niet zo van inspanning.”

“Het voetbal leefde in en om De Geusselt, waar MVV met zijn voorhoede Jo Bonfrère-Bennie Redèl-Willy Brokamp flitste en flonkerde. Ik moest een reportage maken rond Brokamp en de uitwedstrijd van MVV in Enschede tegen FC Twente. De Maastrichtse Sterren dienden daartoe zondagmorgen de trein van 7 uur 32 naar het verre oosten te nemen, reden waarom ik Willy verzocht de zaterdagnacht bij hem te mogen doorbrengen. Dat mocht, want van Willy mocht alles als zijn gebruikelijke ritme maar niet in gevaar kwam. Vandaar dat ik hem gedwee volgde, zaterdagmiddag, bij zijn tocht over het Vrijthof, trekpleister voor veel westerlingen, woon- en verblijfplaats van De Witte. Toen wij nogal uitgewoond zaterdagnacht om vier uur in bed ploften, beloofde Brokamp mij stipt om zeven uur te wekken. Vanwege die trein, nietwaar? Dat bleek kwart over zeven te zijn, maar Willy’s humeur en fitheid waren overweldigend.”

“Ik panikeerde daarentegen. Ik zag ons de trein van 7 uur 32 al missen, ik vreesde dat trainer George Knobel Brokamp zou schorsen en ik vermoedde dat mijn chef Maarten de Vos met mij hetzelfde zou doen, vanwege een gemist verhaal. Maar Willy haastte zich niet, bleef doodkalm en leidde mij als nerveus wrak rond 7 uur 30 richting station. Hoe lang doen we erover?, hijgde ik. ?Een klein kwartier?, rekende hij uit. Maar dan…? kermde ik. Willy haalde laconiek zijn schouders op. Om 7 uur 44 begreep ik waarom. Want bij onze aankomst op het station werden we verwelkomd door een zuchtende hoofdconducteur, die Willy bozig aankeek. ? Tjee, jongen. Vier, vijf minuutjes kan ik hem wel ophouden, hoor, maar nu was het toch lastig… Meer dan tien minuten, Willy?? Willy gunde de man zijn gulste lach, smeet zijn voetbaltas in de trein, sjorde mij mee naar binnen, waarna prompt de foeterende hoofdconducteur de vertrekfluit blies. ”

“Binnen zaten trainer(s), medespelers en begeleiders driftig te kaarten, zonder op of om te kijken. Natuurlijk was De Witte binnen en natuurlijk zouden ze op tijd in Enschede op het veld staan.”

“In de trein werd daarna voortdurend gekaart en gebabbeld, alsof het een olijk schoolreisje betrof, een enkele Limburgse medepassagier kwam af en toe Brokamp bewonderen, wat leidde tot wat handtekeningen en fotosessies. MVV op weg naar Enschede leek in niets op serieus topvoetbal. Ditmaal bleek dat ook in de wedstrijd. FC Twente won met 4-1. Brokamp deed niets. Helemaal niets. Hij hobbelde wat heen en weer, foeterde wat, trapte wat en verborg zijn klasse. Op de terugweg, weer in de trein, werd geen moment gesproken over het debacle. Willy kaartte wat en sliep wat. Het fenomeen had in alle opzichten een baaldag. Een paar weken later werd hij gekozen tot Voetballer van het Seizoen. Met Johan Cruijff in zijn kielzog.”

Ajax en MVV

Kort na zijn debuut voor MVV, in september 1964, maakt hij naam door in de topper tegen Ajax (2-2) twee doelpunten voor zijn rekening te nemen. Tien jaar later maakt De Witte de overstap naar datzelfde Ajax, in de wetenschap dat hij tien jaar op rij clubtopscorer van MVV is geworden.

In de twee jaar bij Ajax kwam hij tot 48 competitieduels, 20 competitiedoelpunten en 5 Europacup-duels. Brokamp vertrok na twee seizoenen weer naar MVV. Dat seizoen was het eerste seizoen van MVV dat ze niet op het hoogste niveau speelden en Brokamp ergerde zich aan het niveau van het team: de nacompetitie werd gehaald maar niet gewonnen. Dat seizoen stopte hij op 31-jarige leeftijd met voetbal. Aan het einde van het seizoen 1977/78 speelde hij nog vier wedstrijden mee en scoorde daarin twee keer

Nederlands elftal

Willy Brokamp debuteert voor Oranje in een tijd dat bondscoach Frantisek Fadrhonc beschikt over tal van topspelers van Ajax, Feyenoord, PSV, FC Twente en enkele Belgische clubs. Op zijn 23ste staat Brokamp voor het eerst in het Nederlands elftal. In het uitduel met Israël in 1970 maakt hij de enige treffer. Het duurt daarna bijna drie jaar voordat Brokamp weer wordt opgeroepen. Tegen Noorwegen (9-0) scoort hij twee keer. Uiteindelijk komt Brokamp in zes interlands tot zes goals. Zijn laatste wedstrijd in Oranje is op weg naar het WK van 1974, waarvoor hij niet wordt geselecteerd.

Rebels gedrag

Veel mensen zeggen dat Brokamp de beste voetballer uit Limburg ooit is geweest, maar dat hij nooit is doorgebroken door zijn rebelse gedrag in en om het veld. In de tien seizoenen bij MVV kon hij het eigenlijk maar met één trainer goed vinden: George Knobel. Zijn andere trainers hamerden te veel op discipline, iets waarin Brokamp zich niet wilde verbeteren.

Verder hield hij er een wild uitgaansleven op na. Brokamp zat bij de voorselectie van 24 spelers voor het Wereldkampioenschap 1974, maar werd niet geselecteerd wegens gebrek aan mentaliteit. Toen hij in 1974 voor Ajax ging spelen regelde de club een huis ver van het uitgaanscentrum af. Daar vond hij echter snel iets op: hij betrok een appartement in de buurt van het Leidseplein, zonder dat Ajax daar iets vanaf wist. Het gerucht gaat dat hij voor een ochtendtraining van coach Rinus Michels in een galakostuum aankwam, omdat hij rechtstreeks van een bruiloftsfeest kwam.

Horeca

Brokamp zit al sinds zijn 25e in de horeca: hij heeft sinds 1999 een hotel-restaurant, “In Kanne en Kruike”, in het Belgische dorpje Kanne, net over de grens bij Maastricht. Verder bezit hij café “Aux Pays Bas” op het Vrijthof in Maastricht, dat hij verhuurt.

Hij had vele bijnamen zoals ‘De Witte’ – ‘De blonde pijl’ – ‘De parel van het Zuiden’- ‘Mister MVV’.

In 2010 krijgt de vedette van weleer (ruim 350 wedstrijden in het rood-wit) een eigen munt: deWilly. Daarmee kunnen sponsors betalen in de sponsorruimte van de Geusselt.

Prijzenkast en erelijst:

Nederlands elftal:
* 6 interlands; 6 doelpunten
Individueel:
* Topscorer Eredivisie: 1973
* Nederlands voetballer van het jaar: 1973

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Koning Voetbal, Voetbal International, mestreechtersteerke.nl, eredivisie.nl