101 Nederlandse Voetbaliconen (11) Giovanni van Bronckhorst

Geboren: 5 februari 1975, Rotterdam
Overleden:
Positie: Verdediger/middenvelder
Clubs: Feyenoord, RKC Waalwijk, Glasgow Rangers, Arsenal, Barcelona, Feyenoord
Actief: 1993-2010
Doelpunten: Feyenoord (22), RKC Waalwijk (2), Glasgow Rangers (13), Arsenal (2), Barcelona (5), Feyenoord (8)
Nederlands elftal: 106 interlands; 6 doelpunten
Trainer: Nederland –21 (assistent), Feyenoord (assistent), Jong Feyenoord/Excelsior, Feyenoord, Guangzhou

Prachtig zeilt de bal de kruising in, de bekroning voor een schitterende carrière is daar. De goal waarmee Giovanni van Bronckhorst Oranje in de halve finale van het WK 2010 op voorsprong zet tegen Uruguay verdient een gouden lijst. Natuurlijk had de aanvoerder nog een ultieme wens: de Wereldbeker uit handen ontvangen van Nelson Mandela himself, maar daar steken de Spanjaarden een stokje voor. En trouwens, Mandela is op dat moment te zwak om nog enige officiële handeling te verrichten.

Maar niemand hoort Gio klagen, zijn carrière is meer dan geslaagd met clubs als Feijenoord, Glasgow Rangers, Arsenal en Barcelona achter zijn naam. Met die laatste club wint hij zelfs de Champions League. Later wordt hij eerst assistent van Ronald Koeman bij Feijenoord, om vervolgens als hoofdtrainer Feijenoord Nederlands kampioen te maken.


Van Bronckhorst speelde bijna 200 wedstrijden voor Feijenoord
foto: Pro Shots / Willem Vernes
Al op jonge leeftijd wordt duidelijk dat Van Bronckhorst een uitzonderlijk talent heeft. De jonge Giovanni begint bij het Rotterdamse L.M.O. (Linker Maas Oever), zijn vader en diens broers spelen daar op dat moment al, om daarna al op zevenjarige leeftijd in het vizier van Feyenoord te komen. De carrière van Van Bronckhorst kost het gezin veel tijd. En daar is niet iedereen even blij mee.

Net als bij veel Molukkers speelt het geloof een belangrijke rol in het gezin Van Bronckhorst. Vader Victor: “Op een gegeven moment stond hier de kerkenraad op de stoep. Waar Giovanni toch bleef op catechisatie? Ja, die moest gewoon vaak voetballen. Het is uiteindelijk goed gekomen, Maar ook voor zijn zusje Elvira is het niet altijd even makkelijk. “Veel mensen gingen naar het pretpark. Wij gingen naar de voetbalwedstrijden en de buitenlandse toernooien van mijn broer. Het geld werd besteed aan benzine. Toch zijn we hecht als familie. Er komt niemand tussen ons.

Familie komt voor Giovanni van Bronckhorst op de eerste plaats. Zijn oma – de 89-jarige Lena Sapulette – speelt een cruciale rol in het leven van de familie Van Bronckhorst. Haar geschiedenis is kenmerkend voor de Molukkers die in Nederland wonen. De opa van Giovanni werkte als militair voor het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL). Na de onafhankelijkheid van Indonesië roepen de Molukkers op 25 april 1950 hun eigen republiek RMS uit op de Molukken. Het Indonesische leger maakt daar snel een einde aan en de Molukse gezinnen worden overgebracht naar Nederland.

De regering in Nederland belooft zich in te zetten voor een vrije Molukse staat. Een belofte die nooit wordt ingelost. De familie Sapulette wordt begin jaren vijftig naar Nederland gezonden en komt in Westerbork terecht – door de Molukkers ook wel Schattenberg genoemd. Direct na aankomst wordt opa Sapulette ontslagen uit militaire dienst.

Het wordt een tijd van heimwee, armoede en kou. Lena Sapulette: “De kamers waren daar zo klein. Er waren maar twee bedden. En die kou. Ik was hoogzwanger. Ik moest naar de markt om eten te halen. Ik dook dan diep weg in die lange jas anders bevroor ik.”

Ook Simon Tahamata is – net als Giovanni – van Molukse afkomst. Hij spreekt zich nog regelmatig uit voor een onafhankelijke Molukse staat. “Het is een zwarte bladzijde. Het zou op de lagere school moet worden verteld. Over wie wij zijn. En waarom wij Molukkers hier zijn.”

Giovanni van Bronckhorst zelf laat zich minder vaak uit over de Molukse zaak. “Hij is daar gereserveerd in”, zegt vader Van Bronckhorst. “Maar toen hij aanvoerder van Oranje werd, was het eerste wat hij zei: ‘Goh, ik ben de eerste Molukse aanvoerder van Nederland.’ Hij vergeet zijn achtergrond niet.”

Giovanni van Bronckhorst schreef als basisscholier ooit met veel creativiteit een verhaal. Het ging over ‘Jantje de Boer’, een jongetje dat profvoetballer wilde worden én slaagde. “En het leukste is, die Jantje de Boer ben ik”, eindige het. Hij kreeg gelijk.

De ‘Jantje de Boer’ die Gio valt op bij LMO. Als zijn ouders te laat uit woonplaats Krimpen aan de IJssel zijn weggereden, en Gio daarom te laat op het voetbalveld aankomt, klappen de ouders en medespelers als hij, in wedstrijdtenue, het veld op komt rennen. Gio scoort, en veel. Hij is de uitblinker van het team.

Het is tijd voor een stap omhoog. Als de kleine Giovanni en vader Victor zich op de Open Dag van Feyenoord aanmelden om mee te mogen voetballen, gebeurt er iets vreemds. Ze blijken een brief van hun club te moeten hebben, maar die ontbreekt. De man achter de inschrijftafel kijkt op en haalt er een andere trainer bij. Dan blijkt: Giovanni van Bronckhorst is allang gescout en mag bij Feyenoord komen voetballen. Niettemin volgt een gang langs de ballotagecommissie. Als zij vragen waarom hij graag bij Feyenoord wil voetballen, antwoordt Giovanni: “Omdat mijn vader zei dat ik dan later lekker veel naar het buitenland kan.”

Ook bij Feyenoord valt Giovanni op. Hij doorloopt vanaf de E-jeugd alle opleidingsteams en wordt als C-junior doorgeschoven naar de B1. Het is ergens rond die tijd dat Co Adriaanse, hoofd jeugdopleiding bij Ajax, contact opneemt met de familie Van Bronckhorst. Of Gio niet bij Ajax wil komen voetballen, met jongens als Patrick Kluivert en Clarence Seedorf, die de linksbenige middenvelder kent van de nationale jeugdteams. Gio twijfelt er niet over. Hij heeft zijn hart dan allang aan Feyenoord verpand.

Toch komt het enkele jaren daarna al bijna tot een binnenlandse transfer. In de persoon van technisch manager Kees Ploegsma heeft PSV zich gemeld bij vader Victor, tevens zaakwaarnemer. Ze praten met elkaar. Van Bronckhorst geldt bij Feyenoord als een groot talent, maar komt amper aan spelen toe. PSV is bereid meer dan één miljoen gulden te betalen, naar verluidt de vraagprijs van Feyenoord. Maar Feyenoord weigert. Gio blijft bij Feyenoord.

Na de verschillende jeugdelftallen doorlopen te hebben, haalt trainer Willem van Hanegem het kind van Varkenoord in de zomer van 1993 bij de selectie. Met zijn 18 jaar blijkt Van Bronckhorst echter nog niet helemaal klaar voor de overstap naar De Kuip en dus wordt hij in de loop van het seizoen -en op eigen verzoek- aan RKC verhuurd.

Na twaalf competitiewedstrijden in de hoofdmacht van de Waalwijkers is Van Hanegem toch overtuigd en dus is Gio binnen een half jaar weer terug in Rotterdam. Met een vierjarig contract en een Opel Calibra van de club op zak.

In de voorbereiding op het seizoen 1994-’95 mag hij weliswaar in De Kuip invallen tegen het grote Barcelona (4-2 voor Feyenoord!), toch komt hij dat seizoen slechts tot tien competitiewedstrijden. Meestal als invaller. Zijn officiële debuut in de hoofdmacht van Feyenoord is echter wel een succesvolle: op 21 s september 1994 wint Feyenoord -met Van Bronckhorst- in Friesland met 0-4 van SC Heerenveen.

In het seizoen 1995-’96 groeit Van Bronckhorst vervolgens wel uit tot een vaste waarde: in 33 competitiewedstrijden weet hij zelfs negen keer het net te vinden. Een seizoen later speelt hij onder Arie Haan zelfs alle 34 competitiewedstrijden, Feyenoord eindigt dat seizoen met vier punten achterstand op PSV overigens als tweede.

In de voorbereiding op het seizoen 1997-’98 laat Van Bronckhorst al direct van zich horen: tijdens de Open dag treedt hij samen met Henk Fräser en George Boateng als ‘Friends Forever’ op in een volle Kuip. Een hit wordt het nummer ‘Let’s get it on’ echter niet. Een voorbode voor het seizoen dat komen gaat… Na een slechte start wordt trainer Arie Haan al in oktober 1997 ontslagen. Zijn opvolger Leo Beenhakker weet het tij -ondanks de 32 competitiewedstrijden die Gio dat seizoen speelt- niet te keren en dus eindigt Feyenoord teleurstellend als vierde.

In de zomer van 1998 vertrekt Van Bronckhorst vervolgens voor 18 miljoen gulden naar het Schotse Glasgow Rangers. In Schotse dienst wordt Gio in drie seizoenen twee keer kampioen en wint hij tevens twee FA Cups en een League Cup. In zijn derde en laatste seizoen voor de Glasgow Rangers won Van Bronckhorst niets.

Door zijn successen bij de Glasgow Rangers kon hij overstappen naar Arsenal FC, waar toen onder meer Dennis Bergkamp uitkwam. En ook daar wordt hij reeds in zijn eerste seizoen kampioen. Ook voegt Gio tijdens zijn jaren op Highbury twee FA Cups en een Super Cup aan zijn palmares toe, maar ondanks het winnen van deze prijzen brak hij nooit echt door.


2002: Van Bronckhorst juicht voor Arsenal, met Robert Pires en Thierry Henry, na zijn goal tegen Leicester City
foto: Stuart MacFarlane / Arsenal Football Clu
Als Barcelona -zijn droomclub- zich vervolgens in de zomer van 2003 meldt, hoeft Van Bronckhorst niet lang na te denken. Voetballen in Nou Camp, al sinds zijn kinderjaren een grote droom van de Rotterdammer, wordt werkelijkheid.

Hij vertrok in het seizoen 2003/04 naar FC Barcelona onder coach Frank Rijkaard, waar hij nog een aantal Nederlandse spelers tegenkwam. In het seizoen 2004/05 kwam hij nog als enige Nederlander voor Barça uit, tot Mark van Bommel hem een jaar later gezelschap kwam houden. In Barcelona was hij een van de vaste verdedigers in het kampioensteam van Frank Rijkaard. Hij won met Barcelona tweemaal de Spaanse titel, twee keer de Supercopa en eenmaal de Champions League.

Hoogste tijd dus om weer terug te keren naar zijn club. Feyenoord. En dat wordt in de zomer van 2007 op een bijzondere manier mogelijk: bij zijn contractverlenging in 2006 geeft Gio aan dat Barcelona hem transfervrij zal moeten laten gaan als hij aan het einde van het seizoen terug wil naar Feyenoord. De voorzitter van Barcelona geeft direct mondeling zijn akkoord. En als Gio in de zomer van 2007 vervolgens daadwerkelijk terug wil naar Feyenoord, gaat de voorzitter hier mee akkoord. Woord is woord.

Hij werd in Barcelona zeer gewaardeerd, omdat hij zijn aanvallende intenties steeds zeer goed wist te combineren met zeer degelijk verdedigend werk. In de tijd dat hij bij FC Barcelona speelde was zijn bijnaam “Gio”

Die zomer is sowieso een bijzondere tijd voor Feyenoord. Onder Van Marwijk -als opvolger van de vertrokken Erwin Koeman- wordt de ene na de andere ‘grote’ speler naar Rotterdam gehaald. Makaay, Hofland, De Cler, maar de transfer die op het meeste gejuich kan rekenen, is natuurlijk die van Van Bronckhorst. Het kind van Varkenoord is weer terug bij zijn club. Hij onderbreekt zelfs zijn vakantie, om bij de eerste training aanwezig te kunnen zijn. Ook geeft hij aan, vanwege de financiële situatie bij Feyenoord op dat moment, af te zien van winstpremies . Van Bronckhorst werd door trainer Van Marwijk tot aanvoerder gekozen, de rol die hij overnam van Theo Lucius.

Zijn laatste seizoenen in Rotterdamse dienst brengen niet wat velen er van verwacht hadden. Het kampioenschap blijft uit. Wel mag Van Bronckhorst in 2008 als aanvoerder van Feyenoord de KNVB Beker omhoog houden.

Nederlands elftal

Naast zijn indrukwekkende carrière die hem langs Feyenoord, Glasgow Rangers, Arsenal, Barcelona en wederom Feyenoord voert, bouwt Gio ook in het Nederlands Elftal een mooie staat van dienst op. Hij komt tot maar liefst 106 interlands, waarin hij maar liefst 33 keer de aanvoerdersband draagt.

Het EK in 2008 in Zwitserland is een week lang een droomtoernooi. In de ouverture tegen regerend wereldkampioen Italië speelt Giovanni van Bronckhorst zijn mooiste interland ooit. De linksback blinkt uit in een Nederlands elftal dat als geheel al goed speelt.

Het begint met de mooiste counter van het toernooi in de 31ste minuut bij een 1-0 voorsprong (goal Van Nistelrooij). Na een corner van Italië speelt Nederland over zes schijven de azzuri kapot naar 2-0. Giovanni is de schakel van verdediging naar aanval. Hij verenigt al zijn kwaliteiten in die ene counter: verdedigen, sprinten en passen.

Eerst werkt hij bij de corner de bal bij de tweede paal van zijn eigen doellijn. Vervolgens sprint hij met een lange rush langs de linkerflank een oneindig groene zee van ruimte in, terwijl de Italianen de counter bij Sneijder en Van der Vaart proberen te smoren. Van Bronckhorst roept, krijgt de bal, controleert en passt precies op maat ‘over de hele’ naar de opkomende Kuijt. Die kopt terug naar Sneijder. Doelpunt. Totaalvoetbal met een doelpunt in zeventien seconden.

Elf minuten voor tijd zet hij voor Oranje de kroon op het werk. Weer sprint Van Bronckhorst de ruimte in bij een counter, na een formidabele redding van Van der Sar op een Italiaanse vrije trap. Kuijt geeft voor en Giovanni knikt in. Zijn eerste kopgoal in Oranje.”

Van Bronckhorst bereikte met het Nederlands elftal de finale van het WK 2010 door 1-0 te scoren in de halve finale die eindigde in een 3-2-overwinning op Uruguay. Dit doelpunt is officieus verkozen tot ‘mooiste goal’ van dat WK.

De halve finale tegen Uruguay is achttien minuten oud. Kuijt speelt vanaf rechts de bal naar Van Bommel in het centrum, die een stevig blok zet tegen een inkomende verdediger, en de bal laat lopen voor Demy de Zeeuw. Korte pass naar Sneijder, terug naar De Zeeuw die met één kaats de bal naar links speelt naar de opkomende Van Bronckhorst. Nog voor de bal bij de aanvoerder is, weet zijn hele lijf al dat hij gaat schieten. In één beweging neemt hij de bal aan en legt hem een paar meter voor zich, neemt zes korte passen en lost van dertig meter een onwaarschijnlijk verwoestend schot. Geen zwabberbal, maar een ‘streep’, die (in Evert ten Napel-termen) als een granaat in de rechterkruising belandt. Heel licht toucheert de bal de binnenkant van de paal, maar hij blijft onbereikbaar voor de uitgestrekte arm van de keeper. Van Bronckhorst schreeuwt het uit, de armen gespreid en de vuisten gebald, ogen vol vuur. Pure extase, de stille kracht verandert in een uitbarstende vulkaan.

[…] Nederland wint met 3-2.Van Bronckhorst is pas de derde speler na Cruijff (1974) en Gullit (1990) die als aanvoerder op een WK [voor Nederland] scoort. De FIFA kiest het doelpunt tot mooiste van het toernooi.”

Van Bronckhorst was op dit WK aanvoerder en speelde zijn zesde grote toernooi (na ’98, ’00, ’04, ’06 en ’08). Zijn laatste interland speelde hij tegen Spanje in de WK-finale 2010, die met 0-1 verloren werd. Van Bronckhorst werd in de 105e minuut vervangen door Edson Braafheid. Van Bronckhorst speelde 106 interlands en voltooide daarmee het podium met Edwin van der Sar (130 interlands) en Frank de Boer (113 interlands). Na het WK Voetbal 2010 werden Van Bronckhorst en Bert van Marwijk benoemd tot ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

Van Bronckhorst maakte op 12 mei 2010 bekend na het WK 2010 te stoppen met profvoetbal. Zijn allerlaatste wedstrijd speelde hij in De Kuip tegen het Spaanse Real Mallorca. Dit was zijn afscheidswedstrijd. Mario Been, de toenmalige Feyenoordtrainer, probeerde hem tevergeefs over te halen om nog langer door te gaan.

Trainer

Na de zomer van 2010 begon Van Bronckhorst met de opleiding ‘Oefenmeester 1’ en hij assisteerde bondscoach Cor Pot bij het Jong Oranje. In augustus 2011 werd hij fulltime assistent van trainer Ronald Koeman bij Feyenoord. Vanaf het seizoen 2012-13 combineerde Van Bronckhorst zijn werkzaamheden bij Feyenoord 1 met het coachen van Jong Feyenoord/Excelsior.

Op 23 maart 2015 werd bekend dat Van Bronckhorst met ingang van het seizoen 2015-2016 hoofdtrainer van Feyenoord zou worden. Nadat Fred Rutten op zondag 17 mei 2015 zijn ontslag kreeg, werd Van Bronckhorst die dag al hoofdtrainer van Feyenoord. In zijn eerste duel als hoofdtrainer, op donderdag 21 mei, verloor hij met 1-0 bij sc Heerenveen in de play-offs.

Het seizoen 2015/16 verliep wisselvallig. Mooie zeges werden afgewisseld met onnodige nederlagen. In december 2015 begon een reeks van 7 nederlagen op rij, die door zou lopen tot februari 2016. Feyenoord verloor alle contact met Ajax en PSV en was vrijwel kansloos voor de landstitel. Feyenoord maakte het zichzelf zelfs zo lastig dat zelfs de 3e plaats in gevaar kwam en het werd ingehaald door AZ. In februari kreeg Van Bronckhorst hulp van Dick Advocaat, die als vriendendienst Van Bronckhorst achter de schermen ging adviseren en ondersteunen. Feyenoord verloor sindsdien geen wedstrijd meer en eindigde het seizoen op de 3e plaats.

Intussen ging het in het bekertoernooi voor de wind en bereikte Feyenoord de finale. In die finale was het met 2-1 te sterk voor FC Utrecht. Op 14 mei 2017 won Feyenoord met 3-1 tegen Heracles Almelo, waarmee in de laatste speelronde de titel in de Eredivisie veilig gesteld werd, rivaal Ajax eindigde met 1 punt minder op de 2e plaats. Van Bronckhorst schreef geschiedenis door Feijenoord na zeventien jaar weer landskampioen te maken.

In zijn derde seizoen als trainer van Feyenoord werd op 5 augustus de Johan Cruijff Schaal gewonnen door Vitesse te verslaan na penalty’s. In de Eredivisie waren de resultaten minder met een uiteindelijke 4e plaats achter AZ, Ajax en uiteindelijke kampioen PSV. In de Champions League werd alleen gewonnen van Napoli (2-1), wat niet genoeg was voor een Europese overwintering. Op 22 april 2018 werd de finale van de TOTO KNVB beker gewonnen door in de finale AZ te verslaan met 0-3 door doelpunten van Nicolai Jorgensen, Robin van Persie en Jens Toornstra. Hiermee pakte van Bronckhorst zijn vierde nationale prijs als trainer van Feyenoord.

Op 9 september 2019 werd bekend dat Van Bronckhorst aan de slag zou gaan bij de City Football Group. Op 3 januari 2020 ging van Bronckhorst aan de slag gaat als coach van Guangzhou R&F in China. In december 2020 maakte Van Bronckhorst bekend zijn ontslag in te dienen en terug te gaan naar zijn familie in Nederland.

Hij is door collega-voetballer Messi (FC Barcelona) uitgeroepen tot de beste linksback ter wereld.
In november 2011 kreeg hij een onderscheiding van de UEFA voor het spelen van ten minste 100 interlands.

Prijzenkast en erelijst:

* KNVB Beker (Feijenoord): 1994/95, 2007/08
* Scottish Premier League (Glasgow Rangers): 1998/99, 1999/00
* Scottish Cup (Glasgow Rangers): 1998/99, 1999/00
* Scottish League Cup (Glasgow Rangers): 1998/99
* Premier League (Arsenal) : 2001/02
* FA Cup (Arsenal): 2002/03
* UEFA Champions League (Barcelona): 2005/06
* Primera División (Barcelona): 2004/05, 2005/06
* Supercopa (Barcelona): 2005, 2006
Nederlands elftal:
* 106 interlands; 6 doelpunten
* WK 2010 zilver
* WK 1998, EK 2000, EK 2004, WK 2006, EK 2008
Trainer
* Eredivisie (Feyenoord) 2016/17
* KNVB beker (Feyenoord) 2015/16, 2017/18
* Johan Cruijff Schaal (Feyenoord) 2017, 2018
Individueel
* Ridder in de Orde van Oranje-Nassau: 2010

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Koning Voetbal, AD, brandpunt.kro-ncrv.nl, fr-fans.nl, siekmann.nl, lunaticnews.nl,