101 Nederlandse Voetbaliconen (15) Edgar Davids

Geboren: 13 maart 1973, Paramaribo
Overleden:
Positie: Middenvelder
Clubs: Ajax, AC Milan, Juventus, FC Barcelona, Internazionale, Tottenham Hotspur, Ajax, Crystal Palace, Barnet FC
Actief: 1991-2013
Doelpunten: Ajax (20), Juventus (8), FC Barcelona (1), Tottenham Hotspur (1), Ajax (1), Barnet (1)
Nederlands elftal: 74 interlands; 6 doelpunten
Trainer: Barnet FC

Bijgenaamd de Pitbull en de Piranha. Volwassen wordt Edgar Davids als voetballer (en misschien ook wel als mens) op 29 juni 1998 in het Stade Municipal van Toulouse. Nederland speelt op die dag op het WK in de achtste finale tegen Joegoslavië, met Davids. Dat is hoewel zijn kwaliteiten als agressieve dynamische middenvelder door niemand worden betwist, niet vanzelfsprekend. Twee jaar eerder tijdens het EK in Engeland heeft bondscoach Guus Hiddink hem uit de selectie gezet, na een grove belediging aan zijn adres.

De verzoening vindt dankzij gesprekken in Milaan en Amsterdam al in het half jaar voor het WK in Frankrijk plaats, maar wordt bekroond in Toulouse. Davids maakt in de negentigste minuut met een afstandsschot het winnende doelpunt (2-1) en valt aan de zijlijn Hiddink in de armen. De omhelzing markeert ook de twee beste fases in de loopbaan van de Amsterdammer. Als speler van Ajax (1991-1996) breekt hij door op het internationale podium en bij Juventus (1998-2003) kent hij zijn beste jaren, vooral aan de zijde van Zinedine Zidane.

Ook in zijn nadagen als voetballer blijft Davids de aandacht trekken, als de verloofde van modeontwerpster Olcay Gulsen, goede vriend van actrice Halina Reijn, propagandist van straatvoetbal en speler-manager van Barnet FC, een club uit de marge van het Engelse profvoetbal.

Als lid van de raad van commissarissen van Ajax zorgt hij in 2011 voor een opzienbarend incident: hij beschuldigt medelid Johan Cruijff van racisme. Tijdens een telefonische vergadering zou Cruijff hebben gezegd dat Davids ‘vanwege zijn huidskleur’ in de raad is opgenomen. En: “Je zit hier alleen maar omdat je zwart bent”. Ook zegt hij dat Davids ‘nooit iets bijgeleerd’ heeft omdat hij nooit aan de Johan Cruijff University heeft gestudeerd. De uitspraken worden bevestigd door andere leden van de raad Marjan Olfers en voorzitter Steven ten Have.


Edgar Davids in actie voor Juventus
foto: Onbekend
Van Schellingwoude naar Ajax

Edgar Steven Davids werd geboren in Paramaribo. Toen hij anderhalf jaar oud was, kwam hij met zijn ouders en zijn één jaar oudere broer Ricardona naar NederIand. De familie Davids ging wonen in Amsterdam-Noord, op Werengouw 108. Vader werkte als lasser, moeder maakte vliegtuigen schoon op Schiphol. Ze hadden het niet breed maar voor de kinderen werd goed gezorgd. “Ik weet nog dat zijn moeder een keer haar laatste 25 gulden uitgaf aan zaalvoetbalschoenen voor Edgar,” vertelt Hans Brijker, die leider was van het pupillenelftal van Schellingwoude waarin Edgar, Ricardo en Brijkers zoon Marco speelden. Brijker kent Edgar Davids vanaf zijn 5de jaar. ‘Hij was toen al precies zoals hij nu is. Een opstandig mannetje met een eigen mening. Heel fel, binnen en buiten de lijnen. Soms nogal lastig in de hand te houden. Hij werd in zijn pupillentijd al een keer voor een maand geschorst door de club. Dat heb ik nog proberen tegen te houden, maar dat is niet gelukt. Edgar werd gauw kwaad. Hij was klein en vond dat hij moest opboksen tegen de andere jongens. Op een voetbalkamp kieperde hij een keer een heel bord eten over het hoofd van een medespelertje met wie hij ruzie had. Daarna rende hij weg, het bos in. Hebben we de hele nacht naar ‘m lopen zoeken.”

Hij stond bekend als een op en top professional. Maar met name buiten de witte kalklijnen was zijn gedrag allerminst onomstreden. Veelal werd Edgar Davids een hork met losse handjes genoemd. De Amsterdammer behoort dan ook tot één van de 27 beroemdste internationale bad boys in het in 2015 verschenen boek ‘Sex, drugs en voetbal’.

Ooit maakte tv-programmamaker Harry Vermeegen met hem een wandeling toen Davids nog een talentje bij Ajax was. Dollen was troef; het voetbaltalent was vrolijk en open. Het lijkt zo lang geleden, onvoorstelbaar voor herhaling ook. Sinds zijn internationale doorbraak eind jaren negentig is voor Davids zowat alles en iedereen de grote boze vijand. Journalisten mijdt hij als de pest en als hij dan al voor een interviewtje beschikbaar is, komt hij te laat of houdt hij het meestal heel kort. Zijn gedrag is over het algemeen uiterst onbeschoft.

Na negen jaar bij amateurvereniging Schellingwoude komt hij in 1992 bij Ajax terecht. Op de beroemde talentendagen van de Amsterdamse topclub is hij al twee keer afgewezen, maar op zijn dertiende redt hij het alsnog. In het hoogste juniorenteam wordt hij naar de A2 terugverwezen. De A1-trainer noemt hem onhandelbaar. ‘Hij had een grote bek en luisterde nooit naar ons.’ Ook ontvangt kleine Davids regelmatig een rode kaart. ‘Het was een echt boeffie,’ aldus jeugdtrainer Dick de Groot. ‘Hij ging altijd de discussie aan, legde zich nooit neer bij een bevel en wilde altijd weten waarom.’

“Het geluk van Ed was dat Louis van Gaal, die toen zijn jeugdtrainer was, het in hem zag zitten. Hij zag hoe Edgars instelling was. Dat heeft hem gered want anders was hij, denk ik, ook weggestuurd.” Alles wees er in die tijd op dat de fragiele, talentvolle speler uit Amsterdam het uiteindelijk niet zou gaan maken. Dat zijn karakter en temperament struikelblokken waren voor een profcarrière.

Gerard van der Lem was trainer van Davids in de A1. “Hij had het zo bont gemaakt dat al bijna was besloten om ‘m weg te sturen,” weet hij nog. “Dat gebeurde in die tijd met wel meer spelertjes. Edgar was vaak onhandelbaar, had een grote mond en luisterde niet naar de coaches. De overweging was dat als zulke jongens in de jeugd al niet in de hand te houden waren, het later alleen maar erger zou worden. En er was geen tijd om zoveel energie in een speler te steken. Edgar was buiten het veld heel verlegen, hij durfde me nauwelijks aan te kijken, maar op het veld veranderde hij. Verschillende mensen hebben zich sterk gemaakt om hem voor de club te behouden. Ik was daar een van. Ik herkende iets van mezelf in hem, omdat ik ooit zelf als jeugdspeler bij Ajax ben weggestuurd vanwege een te grote mond. Dat wilde ik hem besparen.”

En toen gebeurde het. Rond zijn 16e raakte Davids zwaar geblesseerd en kon anderhalf jaar niet voetballen. De revalidatie verliep bij Ajax niet helemaal voorspoedig en Davids liet zich aan zijn blessure helpen in de praktijk van Richard Smith. Volgens Smith had Davids een scheur in een bot van zijn voetwortelbeentje, net onder de enkel. Davids lag er eigenlijk al uit bij Ajax. Hij werd bijna afgekeurd, hij ging echt door een diep dal. Toen hij na anderhalf jaar terugkwam bij Ajax, stond iedereen versteld.

En toch, wat goed is komt snel. Pas achttien jaar oud maakt hij zijn debuut in de hoofdmacht. Als coach Leo Beenhakker daarna plaatsmaakt voor Louis van Gaal wordt het driftkikkertje snel basisspeler. Maar moeilijk te coachen blijft hij. Als gevolg daarvan wordt hij naar fysiek zware irritatie-trainingen gestuurd. Assistent-trainer Bobby Haarms, bijgenaamd ‘De goede beul’, laat hem in een verzwaard vest de duinen rondrennen. Davids baalt ervan, ziet er het nut niet van in, maar volgt zwijgzaam. Hij speelt uiteindelijk vijf seizoenen in Amsterdam.

“Ik stond er niet bij stil dat ik ooit in het eerste van Ajax zou voetballen. Vroeger voetbalde je omdat je het leuk vond”, waren de kenmerkende woorden van liefhebber Davids, die na de opmars door de jeugdelftallen zijn debuut onder Leo Beenhakker onverwacht maakte in Ajax 1 op 8 september 1991 tegen RKC. Aanvankelijk werd hij ingezet als linksbuiten, maar onder Louis van Gaal ontwikkelde de kleine Davids zich als een onverzettelijke, loopsterke en balvaardige linkermiddenvelder. De sterke generatie Ajacieden, die naast Davids ook bestond uit onder meer Patrick Kluivert, Jari Litmanen en Frank de Boer, pakte in midden jaren ’90 zo ongeveer alle prijzen die er te winnen waren, waarvan de Champions League misschien wel de mooiste is.

Davids debuteerde als 18-jarige jeugdspeler op 8 september 1991 debuteerde tegen RKC Waalwijk. Zijn laatste optreden voor Ajax – tot aan zijn terugkeer tien jaar later – was op 22 mei 1996, toen Ajax in Rome de finale om de Champions League na verlenging verloor van zijn latere club Juventus. Davids speelde in deze vijf seizoenen 149 officiële duels: 106 in de eredivisie, 10 in het bekertoernooi en 33 in de Europese toernooien. Hierin maakte hij 33 doelpunten.

Kenmerkend voor Davids is de sportbril die hij sinds 1995 draagt tijdens wedstrijden ter bescherming van zijn hoornvlies: hij lijdt aan glaucoom.


Edgar Davids in actie voor Ajax
foto: Onbekend
AC Milan – Juventus – FC Barcelona – Internazionale – Tottenham Hotspur

Na alle successen verkaste ‘de Pitbull’ in 1996 transfervrij naar AC Milan waar hij nog geen jaar speelde. In december 1997 verhuisde Davids naar Juventus waar hij zes seizoenen speelde en hierin drie keer landskampioen van Italië werd. Na een verhuurperiode bij FC Barcelona wilden de Spanjaarden hem in de zomer van 2004 inlijven, maar tot een akkoord kwam het nooit. Daarop vertrok Davids wederom naar Italië waar hij een contract tekende bij Internazionale.

In 2001 gaat het pas écht mis. Op 4 maart, na de uitwedstrijd van ‘zijn’ Juventus bij Udinese, wordt een speler betrapt op het gebruik van doping. Even bestaat nog onduidelijkheid: is de gesnapte speler Davids of toch zijn ploeggenoot Filippo Inzaghi? De Amsterdammer toen: ‘Ik ben onschuldig. Echt. Ik heb juist wel eens problemen met de clubleiding gehad omdat ik zelfs aspirines weigerde te slikken of geen griepprik wilde halen.’ Niettemin toont ook de contra-expertise sporen van de verboden spierversterker aan. Davids hangt een schorsing van twee jaar plus een boete van 12.500 euro boven het hoofd. Zijn protesten blijven hevig, hij voelt zich in zijn eer aangetast. Het dopinggehalte in zijn urine is nauwelijks boven de toegestane norm van twee nanogram per milliliter. Bovendien moet het middel naar zijn oordeel in de oogdruppels hebben gezeten die hij op doktersrecept voor zijn oogziekte neemt.

De clubarts van Juventus beweert intussen in de Corriere dello Sport dat Davids helemaal geen oogdruppels meer gebruikt… Luciano Moggi, de algemeen directeur van Juventus, insinueert dat de doping wel eens in Nederland zou kunnen zijn toegediend omdat Davids eind februari een week in Nederland was vanwege een interland tegen Turkije. De KNVB reageert als door een adder gebeten. Later haalt FIFA-voorzitter Sepp Blatter zich de woede van Davids op de hals als die in een tv-interview verklaart dat er in de dopingzaak rond Davids meer aan de hand zou zijn dan alleen maar de te hoge nandrolonwaarde. Davids eist excuses, spant zelfs een kort geding tegen Blatter aan. De schorsing door de Italiaanse voetbalbond is aanvankelijk acht maanden, maar wordt hoe langer het proces duurt, met meer en meer maanden verminderd. Na Davids’ beroep is zijn straf nog maar vier maanden plus een boete van 50.000 euro. Hij ontbreekt alleen wel net in de zeer belangrijke WK-kwalificatiewedstrijd van het Nederlands elftal tegen Ierland. En die verliest het team van bondscoach Louis van Gaal prompt met 1-0. Oranje mist daardoor het WK van 2002.

In de eerste de beste wedstrijd na zijn schorsing, een Champions League-duel tegen de Schotse club Celtic, loopt Davids gelijk tegen een rode kaart op. En enkele dagen later, bij zijn rentree in de Italiaanse competitie, slaat hij een speler van tegenstander Lecce vol in het gezicht. Op basis van televisiebeelden wordt hij geschorst. Begin 2002 is hij het middelpunt van de volgende rel. Een ex-vriendin – het 23-jarige fotomodel Sarah H., tevens moeder van een tweejarig kind van Davids – doet, samen met haar advocaat Bram Moszkowicz, aangifte wegens zware mishandeling en bedreiging. Volgens de aangifte is ze door de voetballer de voorbije jaren meerdere keren in elkaar geslagen. Het letsel was soms zo ernstig, dat ze wekenlang niet kon werken. Volgens eigen zeggen zou Sarah door Davids een keer vol in haar gezicht zijn geschopt. Een andere keer zou hij haar keel zo hard hebben dichtgeknepen dat ze dacht dat Davids haar zou vermoorden. Wegens gebrek aan bewijs wordt ‘de zaak Sarah H.’ uiteindelijk geseponeerd.

Na Juventus tekende hij bij Internazionale. maar ook bij de ‘Nerazzurri’ liep het uit op een teleurstelling. Na een seizoen waarin hij weinig speelde, vertrok hij al in de eerstvolgende zomer naar Tottenham Hotspur.

Na een mislukte poging om te slagen bij Tottenham Hotspur, keerde de middenvelder in de zomer van 2007 terug op het oude nest bij Ajax.

Terug bij Ajax

Op 27 januari kon Ajax de middenvelder overnemen zonder transfersom te betalen, maar later ontkende Martin Jol, coach van Tottenham Hotspur, dat. In de avond van 29 januari werd Davids gekeurd in het VU medisch centrum. Omdat Ajax een beursgenoteerd bedrijf is, mocht de overgang pas de volgende dag bekendgemaakt worden. Op 30 januari 2007 tekende Davids een contract van anderhalf jaar bij Ajax en was zijn terugkeer een feit.

In een oefenduel in juli 2007 tegen Go Ahead Eagles breekt Davids zijn scheenbeen. Het kost hem een half jaar revalidatie om te herstellen. Op 5 januari 2008 maakt hij zijn rentree tegen Internazionale. Op 13 januari 2008 betrad hij voor het eerst als aanvoerder van Ajax de ArenA. Aan het einde van het seizoen 2007/2008 heeft Davids Ajax verlaten. Zijn tweede Amsterdamse periode werd geen succes. In het eerste halfjaar kwam hij niet in actie kwam vanwege een scheenbreuk. De toekomstige aanstelling van Marco van Basten weerhield Davids ervan langer Ajacied te blijven. Van Basten, destijds nog bondscoach, lag vaak in de clinch met Davids. In 2009 gaf Edgar Davids aan terug te willen keren in het betaald voetbal. Bij Vitesse wilde hij aansluiten, maar de club kon niet aan Davids financiële eisen voldoen.

Engeland

In 2010 speelde Davids enkele wedstrijden voor Crystal Palace, waar hij per wedstrijd wordt betaald. Hij leverde zijn contract in na slechts zes gespeelde wedstrijden. Twee jaar later nog een seizoen voor Barnet FC, waar hij als player/manager werd aangesteld en in zijn eerste wedstrijd direct werd verkozen tot ‘Man of te Match’. Echter kon hij niet voorkomen dat Barnet FC in april 2013 degradeerde uit de League Two. In het seizoen 2013/14 gaat Davids met rugnummer 1 op zijn rug spelen, hiermee wil hij een trend zetten. Nadat Davids op 28 december 2013 in de uitwedstrijd bij Salisbury City, die met 2-1 werd verloren, zijn derde rode kaart van het seizoen kreeg gaf hij aan te stoppen met voetballen. Davids was van mening dat hij gezocht zou worden door de arbitrage waardoor hij een punt achter zijn spelersloopbaan heeft gezet.

Nederlands elftal

Op 8 september 1992 maakte Davids zijn debuut voor Jong Oranje in een vriendschappelijke wedstrijd tegen Jong Duitsland (1-0 winst). Davids speelde de hele wedstrijd. Davids scoorde op 15 december 1992, in zijn derde interland, zijn eerste doelpunt voor Jong Oranje. In de EK-kwalificatiewedstrijd tegen Jong Turkije opende hij in de 14e minuut de score, de wedstrijd eindigde uiteindelijk in 1-1.

Davids kwam 74 keer uit voor het Nederlands voetbalelftal en scoorde daarbij zes doelpunten. Hij debuteerde voor Oranje op 20 april 1994 tegen Ierland. Op het EK van 1996 stuurde bondscoach Guus Hiddink hem naar huis, nadat hij hem tegenover de pers beledigde. In 1998 keerde hij terug en schoot hij het Nederlands Elftal tegen Joegoslavië vlak voor tijd naar de kwartfinale. Tijdens dit toernooi hield Davids een “Nederlandse persboycot”.

Davids groeide rond de beginjaren van de 21e eeuw uit tot één van de beste voetballers van het moment. Zijn laatste wedstrijd voor Oranje was de WK-kwalificatiewedstrijd tegen Macedonië (0-0) op 12 oktober 2005. Hij nam deel aan drie EK’s en één WK. Davids was twaalf keer aanvoerder.

Hoewel Edgar Davids van 1994 tot en met 2005 voor het Nederlands elftal uitkwam, bleef de geboren Surinamer emotioneel verbonden met Suriname. Zo speelde hij al eerder benefietwedstrijden met de Suriprofs, een team bestaande uit voetballers die zelf geboren zijn in óf van wie ten minste één van de ouders uit Suriname afkomstig is.

Trainer

Davids is sinds 2014 officieel trainer nadat hij de cursus Coach Betaald Voetbal met goed gevolg had afgelegd, een functie die hij al bekleedde bij Barnet in Engeland, vlak bij zijn huis in Londen. Hij degradeerde als speler/trainer vanuit het vierde profniveau naar de amateurs. Maar als trainer is voor hem geenzins succes verzekerd.

Edgar Davids is de laatbloeier van de Nederlandse internationals die bij de WK voetbal in 1998 de halve finale bereikten. Veel van zijn toenmalige medespelers zijn al jaren actief als trainer of bestuurder. Frank de Boer won vier titels op rij met Ajax. Phillip Cocu veroverde met PSV drie titels. Giovanni van Bronckhorst, in 1998 reserve tijdens de WK, won de landstitel in 2017 met Feyenoord. Edwin van der Sar, doelman van toen, is directeur van Ajax. Voormalig flankaanvaller Overmars is directeur spelersbeleid in Amsterdam. Patrick Kluivert, destijds spits, werkte als technisch directeur bij Paris SG en Barceloma. Clarence Seedorf was trainer bij AC Milan en in China, Jaap Stam was trainer bij Reading, PEC Zwolle en in de V.S.

Het is niet vanzelfsprekend dat een topvoetballer na zijn loopbaan een topbaan in het voetbal behoudt. Van de finaleploeg van 1974 bereikte de beste speler, Johan Cruijff, het meest als trainer. Collega’s als Van Hanegem, Haan, Rijsbergen, Krol en Neeskens vervolgden hun loopbaan met relatief succes.

Van de Europees kampioenen van 1988 is alleen Ronald Koeman, met zijn broer Erwin, nog werkzaam in de top als trainer. Rijkaard had geen zin meer en Van Basten vond de hervorming van spelregels beter bij hem passen dan het trainerschap. Gullit won de FA Cup met Chelsea maar kende verder weinig succes als trainer, Wouters was assistent bij Feyenoord en Van Breukelen technisch directeur van de KNVB.

Prijzenkast en erelijst:

* Kampioen Eredivisie (Ajax): 1993/94, 1994/95, 1995/96
* KNVB Beker (Ajax): 1992/93, 2006/07
* Johan Cruijff schaal (Ajax): 1993, 1994, 1995, 2007
* Champions League (Ajax): 1994/95
* Wereldbeker (Ajax): 1995
* UEFA Cup (Ajax): 1991/92
* UEFA Supercup (Ajax): 1995
* Serie A (Juventus): 1998, 2002, 2003
* Supercoppa (Juventus): 2002, 2003
* UEFA Intertoto Cup (Juventus): 1999
* Coppa Italia (Internationale): 2005
Nederlands elftal
* 74 interlands; 6 doelpunten
* EK 1996. WK 1998, EK 2000, EK 2004
Individueel
* UEFA Euro Team of the Tournament: 2000
* FIFA World Cup All-Star Team: 1998
* FIFA 100
* World Soccer: The 100 Greatest Footballers of All Time

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Koning Voetbal, Volkskrant, metronieuws.nl, kentudezenog.nl, revu.nl, elfvoetbal.nl, ‘Sex, drugs en voetbal’ – Maarten Bax