101 Nederlandse Voetbaliconen (18) Epi Drost

Geboren: 21 september 1945, Amersfoort
Overleden: 27 mei 1995, Rotterdam
Positie: Verdediger
Clubs: Wageningen, Heracles, FC Twente, DS’79, FC Twente
Actief: 1962-1983
Doelpunten: Wageningen (41), FC Twente (8)
Nederlands elftal: 9 interlands
Trainer: FC Twente (assistent), RBC, DS’79, STEVO

Epi Drost maakte in de jaren zeventig furore bij en met FC Twente als libero. Hij vormt met Kalle Oranen, Cees van Ierssel, Willem de Vries en doelman Piet Schrijvers in het seizoen 1971-1972 een nauwelijks te passeren defensie. Twente krijgt slechts dertien tegendoelpunten te verwerken, een eredivisierecord. In 1975 haalt Twente de UEFA Cup-finale, waarin het verliest van Borussia Mönchengladbach. Drost voetbalt vijftien seizoenen voor de club uit Enschede, waarmee hij in 1997 de KNVB-beker wint. In de finale tegen PEC Zwolle (3-0) maakt Drost in de verlenging met een van zijn befaamde afstandsschoten het eerste doelpunt.

Voor het Nederlands elftal speelt hij slechts negen interlands, zijn laatste in september 1973. Drost zit zich thuis te verbijten als Oranje vóór en tijden het WK van 1974 met middenvelder Arie Haan in het hart van de defensie speelt. Hij voelt zich als ‘speler uit het oosten’ miskend.

De voetballer met de wapperende manen overlijdt op 27 mei 1995, op 49-jarige leeftijd, in een Rotterdams ziekenhuis. Hij is tijdens een wedstrijd met de oud-internationals tegen amateurclub Transvalia in elkaar gezakt. Een poging van collega-speler Wim Meutstege en een aanwezige arts om Drost te reanimeren mag niet baten.


Epi Drost (FC Twente) viert feest na de bekerfinale van 1977.
foto: Nationaal Archief
Eimert (Epi) Drost geboren in Amersfoort, maar verhuisde op jonge leeftijd naar Wageningen. Hij was een zoon van voetballer Selis Drost, die uitkwam voor HVC uit Amersfoort en Wageningen. Zijn jongere broer Gerard, geboren in 1953, was doel- verdediger van Wageningen en het Nederlands amateurelftal. Vader Selis Drost had jaren in de top gespeeld op die prachtige Wageningse Berg. Frans Beijer, Johan Oerlemans en Charly van de Weerd waren helden in de Betuwe. Ook Drost, die in zijn nadagen voor de amateurs van WAVV speelde, had een dergelijke status. Epi was een natuurtalent. Evenals zijn vader, die de Wageningse Houthandel runde

Volgens biograaf Bert Nederlof was de roepnaam van Drost ‘Epy’ en niet ‘Epi’, zoals hij tijdens zijn carrière werd aangeduid. De naam was ontstaan tijdens zijn kindertijd en was een verbastering van ‘dat apie van Drost’. Drost zou zelf altijd ‘Epy’ hebben geschreven en deze spelling ook op een armband hebben gehad. Epi Drost werd door supporters vaak ‘Manolito’ genoemd, een bijnaam die hij te danken had aan zijn gelijkenis zowel qua uiterlijk als losbandige levensstijl met Manolito Montoya, een van de personages uit de western-serie The High Chaparral, gespeeld door acteur Henry Darrow.

Wageningen

Als zestienjarige speelde Epi al in het eerste van Wageningen. Hij werd op diverse plekken in het elftal opgesteld. Het maakte hem niet zoveel uit waar, als hij de bal maar kreeg. Zijn vader had ook bij Wageningen gespeeld en als ‘zoon van’ mocht hij als talentvol spelertje wel eens meevoetballen tijdens een training van de selectie. Hij viel op met zijn gepingel en werd publiekslieveling, ofschoon ergernis hem ook wel eens ten deel viel als hij weer eens vastliep en beter de bal had kunnen afgeven. Als opleiding had hij ambachtsschool. Op zijn zestiende leerde hij zijn eerste vrouw Margreet kennen. Vier jaar later trouwden ze, toen hun zoon Xander geboren werd en gingen ze in Apeldoorn wonen.

Op 23 september, twee dagen na zijn zeventiende verjaardag, debuteerde hij in het eerste elftal van Wageningen tegen De Graafschap. Tussen de ervaren krachten Cees Quint, Geurt Martens, Ton van de Weerd en Piet Dielissen dwong hij meteen een basisplaats af. In zijn eerste seizoen scoorde hij elf doelpunten. Hij werd door Ajax uitgenodigd voor een proefperiode, maar een transfer ketste af op de vergoeding van 80.000 gulden die Wageningen vroeg. In 1964 speelde Drost met de Nederlandse UEFA-jeugd op het Europees kampioenschap. Het seizoen erop scoorde hij onder trainer Bas Paauwe twintig goals voor Wageningen. PSV toonde belangstelling, maar Drost verkaste uiteindelijk voor 60.000 gulden naar Heracles.

Heracles

Epi Drost kwam bij Heracles op de rechtsbuitenplaats te spelen in plaats van op zijn geliefde spitspositie. In die tijd zat Epi Drost in militaire dienst en aangezien hij nog goed kon voetballen werd hij opgenomen in de militaire selectie met Jan Zwartkruis als de trainer. In het boekje “Sportsterren” zegt Epi Drost dat hij veel plezier had in het trainen en spelen bij het militaire elftal.

Over Heracles laat hij zich zeer negatief uit. Kort samengevat: er deugde niets bij Heracles. Het was een puinhoop, de kleedkamers waren vies. Ook moest je als speler overal zelf voor zorgen en dat was hij bij de militairen niet gewend. In het seizoen dat Drost bij Heracles speelde heeft hij niet gescoord, ook al heeft hij mogelijkheden hiervoor gehad. In een uitwedstrijd tegen Telstar bijvoorbeeld had hij twee grote kansen gehad waarvan hij er één tegen de paal schoot. Aan de andere kant zorgde hij er wel weer voor dat de uitwedstrijd tegen Zwolse Boys door Heracles met 3-0 werd gewonnen. De doelpunten kwamen mede door voorzetten van hem.

De wedstrijd tegen Elinkwijk in Almelo liet hij aan zich voorbij gaan in verband met verplichtingen van zijn militaire dienst. Trainer de Bouter schreef in de krant dat Drost daar blijkbaar veel moest voetballen. Een andere wedstrijd welke hij verstek liet gaan was Heracles tegen DWS. Tijdens een wedstrijd van het militaire elftal tegen de militairen van Griekenland liep hij een blessure op. Epi Drost speelde in totaal 17 wedstrijden voor Heracles.

De ploeg uit Almelo degradeerde in 1966 naar de Eerste divisie. Drost maakte de teruggang niet meer mee, hij werd in juli 1966 door FC Twente ingelijfd dat een vergoedingssom van 40.000 gulden betaalde en speler Hans Roordink naar Heracles liet vertrekken.

FC Twente

In Enschede zou Epi Drost uitgroeien tot een van de beste spelers van de club ooit. Onder trainer Kees Rijvers, en met spelers als Jan Jeuring, Henk Houwaart, Theo Pahlplatz en Piet Schrijvers braken er mooie tijden aan voor de club. De ploeg speelde steevast mee om de bovenste plaatsen in de Eredivisie. Een kampioenschap werd helaas niet behaald, de finale van de UEFA Cup in 1975 was ook niet aan de club besteed, maar in 1977 werd wel de KNVB-beker behaald. Drost brak in de verlenging tegen PEC Zwolle (3-0) de ban door met een kiezelhard schot de 1-0 aan te tekenen.

Epi Drost was in het veld een echte leider die voorop in de strijd ging, hij had een prima inzicht en was gezegend met een uitstekende traptechniek. Hij stond ook bekend om zijn risicovolle wijze van uitverdedigen, toenmalig bondscoach Fadrhonc zei ooit veel- betekenend: “Mit dem Epi ist immer Cirkus”. Dat maakte hem tegelijk ook erg populair.

Bij FC Twente zou Drost tot 1980 blijven. Zijn eerste officiële wedstrijd speelde hij op 14 augustus 1966 tegen Go Ahead. Op dat moment stond hij nog opgesteld als middenvelder. Twente-trainer Kees Rijvers zette Epi op de libero-positie. Het sobere en degelijke spel dat libero’s vaak kenmerkt was aan hem niet besteed. Hij veroorzaakte regelmatig bloedstollende situaties met zijn riskante terugspeelballen en passeerbewegingen in het strafschopgebied. Zo werd hij door een journalist van het Algemeen Dagblad omschreven als ‘de frivoolste laatste verdediger aller tijden’, ook werd hij ‘de eerste moderne libero’ genoemd. Doordat hij gedisciplineerde spelers (van Ierssel, de Vries, Oranen, Huve, Overweg) en een betrouwbare keeper (Piet Schrijvers) naast zich vond liepen zijn ‘kunststukjes’ meestal goed af. De passeerbewegingen en de afsluitende lange en zuivere pass bezorgden het publiek kippenvel en deden zijn populariteit stijgen. Vaak ging het goed, soms ging het fout. Dan keek hij schuldbewust als een kwajongen naar beneden, terwijl de keeper of zijn medeverdedigers hem uitfoeterden. Het zat gewoon in hem, dat haalde je er niet uit. De boosheid duurde dan ook vaak maar even.

Het vierde seizoen in het bestaan van FC Twente werd een topjaar. In 1969 werd de Enschedese ploeg derde achter Feyenoord en Ajax. Twente had de beschikking over spelers als Eddy Achterberg, Issy ten Donkelaar, Dick van Dijk, Jan Jeuring, Theo Pahlplatz, Piet Schrijvers en natuurlijk Epi Drost. Deze ploeg had kampioen kunnen worden. Thuis werd met 5-1 van Ajax gewonnen. Schlemielig werd in Amsterdam verloren. Sommigen beweerden dat een trainingskamp in Zuid-Duitsland, waar enkele spelers (onder wie Epi Drost) waren gaan stappen tijdens het carnaval de sfeer tussen trainer Rijvers en de bewuste spelers had bedorven. Als trainer Kees Rijvers het heeft ontdekt, laat hij niet met sollen, waarna het zelfs op een handgemeen tussen Van Dijk en Rijvers uitdraait. Nog altijd denken insiders, dat deze ruzie FC Twente het landskampioenschap in dat jaar heeft gekost. Feit is dat de stappers Van Dijk, Houwaart en Stapper (!) na afloop van de competitie mochten opstappen. Als enige krijgt Drost het voordeel van de twijfel, ook omdat het geïnteresseerde Sparta zich terugtrekt als koper voor Drost.

De gebeurtenissen tijdens het trainingskamp illustreerden de instelling van Epi Drost. In het veld was hij superfanatiek, maar buiten het veld kon hij ook de bloemetjes buiten zetten. Hij hield van de geneugten van het leven. “Manolito”, zoals zijn koosnaam luidde, reed graag rond in een grote Amerikaanse slee en heeft meerdere relaties gehad. Zijn eerste vrouw vertelde in een interview dat zij de zich moeilijk uittende jonge voetballer die zij gekend had had zien ontwikkelen tot een grote persoonlijkheid. Zijn beste vriend was Kick van der Vall. Hij kende ook de andere kant van Epi: gevoelig, emotioneel en begripvol op zijn tijd. En eigenlijk ook ‘een vreemde snoeshaan’, solidair maar ook solitair. ‘Hij kon een Einzelgänger zijn, die ontzettend koppig en eigenzinnig was en altijd gelijk wilde hebben. Als iets wit was, zei hij dat het zwart was, of grijs. Maar je kon nooit kwaad op hem worden’ (Kick van der Vall in het Algemeen Dagblad – augustus 2005).


Karakteristiek: Epi Drost haalt verwoestend uit.
foto: Onbekend
In 1974 werd FC Twente tweede in de competitie achter Feyenoord. Naast al eerder genoemde namen waren René Notten, Kick van der Vall en Frans Thijssen belangrijke pionnen in het Twentse elftal. De tweede plaats gaf recht op Europa Cup-voetbal. Twente reikte in 1975 (versterkt met Niels Overweg en Arnold Mühren) tot de finale maar moest toen in Borussia Mönchengladbach (met speler als Vogts, Netzer en Heynckes) de meerdere erkennen.

Epi’s beleefde zijn “finest hour” natuurlijk in de Goffert te Nijmegen op Hemelvaartsdag 1977. Allereerst zorgt hij er met zijn ziedende afstandsschot van ruim dertig meter voor, dat Twente afstand neemt van PEC Zwolle in de bekerfinale. Daarna mag hij als captain van de ploeg, de KNVB Beker, de allereerste prijs die FC Twente in de clubgeschiedenis pakt, in ontvangst nemen.

Drost speelde in veertien seizoenen 423 competitiewedstrijden, 43 bekerwedstrijden en 45 Europa Cupwedstrijden voor Twente.

Na veertien jaar trouwe dienst vertrok Epy op 34-jarige leeftijd in 1980 naar DS ’79 (nu Dordrecht) om zijn actieve voetballoopbaan af te sluiten. Tenminste, dat was de bedoeling, maar het loopt toch anders. Hij is op dat moment bij FC Twente uit de basis verdreven door Ab Gritter, die de spitspositie verruilt voor de plek van libero. In 1982 was hij al weer terug als assistent-coach van Spitz Kohn. Kohn moest in het rampjaar 1982 nog een beroep doen op de toen 36-jarige om degradatie te ontlopen. Epi raakte geblesseerd, degradatie werd niet voorkomen. Een jaar later keerde FC Twente terug op het hoogste niveau met Epi als assistent-trainer van Fritz Korbach. In 1987 werd Epi Drost hoofdcoach van DS ’79, een jaar later van RBC. Vervolgens trad hij in dienst van hoofdklasser Stevo uit Geesteren. Hij stopte zijn ziel en zaligheid in de opbouw van een elftal waarmee hij in 1994 het landskampioenschap bij de zondagamateurs behaalde.

Nederlands elftal

Drost kwam negen keer uit voor het Nederlands elftal. Zijn eerste interland was een vriendschappelijke wedstrijd op 16 april 1969 tegen Tsjecho-Slowakije. Eerder had Drost al wedstrijden gespeeld voor de Nederlandse UEFA-jeugd (16 tot 18 jaar), Jong Oranje, het Nederlands militaire voetbalelftal onder leiding van Jan Zwartkruis en Nederland B. Een ruzie met bondscoach František Fadrhonc die hem tijdens een oefenpartijtje als enige aan de zijlijn liet staan sloot voorlopig zijn interland-carrière af. Verder had ook zijn risicovolle spel nog een groot aandeel in het relatief beperkte aantal interlands wat er achter zijn naam prijkt. Op 12 september 1973 (tegen Noorwegen) werd hij in de aanloop naar het WK 1974 weer opgesteld. Door een blessure kwam hij niet in de succesvolle WK-selectie terecht.

Overlijden in het harnas

Vierdeklasser Transvalia uit Rotterdam-Zuid vierde in 1995 zijn negentigjarig bestaan. Op 27 mei waren de Oud-Internationals te gast aan de Charloisse Lagedijk. Epi Drost, die vier jaar eerder een hartoperatie had ondergaan en vier bypasses had gekregen, deed als enige ex-international een warming-up. Hij maakte een schitterend doelpunt en zakte vervolgens in elkaar. De trainer maakte nog een grapje; “Het is nog geen pauze Epi”. Zijn medespelers Ben Wijnstekers, René van der Gijp, Henk Wery en Pier Tol zagen meteen dat er iets ernstigs aan de hand was. Ploeggenoot Wim Meutstege en verzorger Frans Ursem probeerden hem nog te reanimeren. Er was een enorme paniek. Daar kwam nog bij dat de gealarmeerde ambulance het veld niet kon vinden en aanvankelijk aan de verkeerde kant van het sportpark voor gesloten hekken stond. ‘Als ik moet sterven, dan op het voetbalveld’, vertrouwde Epi een intieme vriend ooit toe. Hij werd 49 jaar.

De broodmaaltijd in de feesttent voltrok zich vooral in stilte. Het bestuur van Transvalia blies de geplande feestavond af. Van der Gijp probeerde zijn medespelers nog wat op te beuren met voetbalhumor. ‘Laten we de consumptiebonnen van Epi maar verdelen. Die heeft hij toch niet meer nodig.’ Maar ook de doorgaans vrolijke Van der Gijp was aangedaan: “Epi was een ongelooflijk blije man. Dan komt hij op zo’n bizarre wijze te overlijden… Hij speelde altijd graag mee, of we nou in Goes of Heerenveen voetbalden. Dan kwam hij helemaal uit Enschede in die Amerikaanse slee van hem. Hij speelde altijd maar één helft mee, omdat hij aan zijn hart was geopereerd, maar daarin liep hij meer dan ik in negentig minuten. En fanatiek! Niet te geloven. Hij zei altijd dat hij weer alles mocht doen van de dokter, maar niemand begreep dat. Meutstege en verzorger Ursem hebben dertig minuten geprobeerd Epi te reanimeren. Ik had enorm veel respect voor die twee. Maar je kon al zien dat het niets meer hielp. Iedereen bleef erbij staan, doodstil. Pas na veertig minuten kwam er een ambulance. Die moest geloof ik uit Emmeloord komen. Ik ben meteen weggegaan, ik was er kapot van. Mario Been woonde vlak bij het veld. Bij hem heb ik in de tuin een biertje gedronken om weer een beetje tot mezelf te komen. Maar die dag zal ik nooit vergeten.”

Zijn auto stond geparkeerd bij een kerkhof, als een soort morbide voorteken.

Vijf jaar later werd hij gekozen tot ‘Voetballer van de eeuw’ van FC Twente. Tien jaar later in 2005 tijdens de laatste competitiewedstrijd tegen AZ eerden zijn fans de legendarische voetballer door een immens groot doek met zijn beeltenis te ontvouwen, dat de gehele tribune bedekte. In de nabijheid van het crematorium bij Enschede wordt de herinnering aan Epi levend gehouden. De stenen urn valt op door de omringende voorwerpen: een beeldje met Twente-sjaal, een foto en kaarsjes. Epi Drost speelde 548 officiële wedstrijden voor FC Twente. Een aantal dat in november 2006 tot nu toe alleen door doelman Sander Boschker overtroffen is. ‘Mister FC Twente’ is dan ook zeker een titel die Epi Drost (postuum) mag dragen.

Biografie

Eind 2007 verscheen er een biografie van Drost, genaamd In Alles Anders. Het boek, geschreven door Bert Nederlof voor uitgeverij De Buitenspelers van Matty Verkamman, gaat in op zowel de mens als de voetballer Drost.

Beeldhouwster Ronny Bazen vereeuwigde Epi Drost in brons. Het beeld krijgt, na de verbouwing, een plaats in het Arke Stadion.

Tot dat moment bleef het beeld van de lokale held bij Biljartpaleis Stokkers staan, min of meer het tweede huis van Epi. Verkammans boeken staan niet bol van de adoratie, het zijn journalistieke producten. Auteur Bert Nederlof, senior-redacteur van Voetbal International, schetst aan de hand van vele gesprekken met mensen die Epi van dichtbij meemaakten een ontroerend beeld van een bijzondere voetballer en een bijzonder mens. Zo had Epi een kleurrijk liefdesleven, was hij geen modelvader en verschenen er op zijn begrafenis verschillende treurende geliefden.

Die dames zijn onthullend openhartig in het boek. Ex-vrouw Margreeth Buiskool vertelt dat Epi er vanaf de eerste dag vriendinnen op nahield. Op 1 mei 1967 werd zoon Xander geboren. Margreeth: ‘Epi keek nauwelijks om naar zijn zoon. Xander vertelde op school trots dat Epi Drost zijn vader was. Maar dat geloofden zijn klasgenoten niet. ‘Laat hij je dan eens van school komen ophalen’, zeiden ze dan. ‘Eigenlijk heeft Epi hem altijd aan zijn lot overgelaten. Xander was soms letterlijk ziek van het gemis van zijn vader. Epi was er bijna nooit, ik wist best dat hij vaak vreemdging. Toen Xander zeven was, ben ik bij Epi weggegaan. Het grappige is dat Xander nu speelt in een team van Biljartpaleis Stokkers, waar zijn vader vroeger ook speelde. Hij heeft de keu van Epi gekregen.’

Epi Drost wordt in het boek afgeschilderd als een losbol, een notoire vreemdganger, een man die niet kon omgaan met geld, bindingsangst had en hopeloos mislukte als zakenman. Zo werden een lijstenmakerij, een café en een boetiek met exclusieve kleding geen succes. Zijn ex-vriendin Joan Gravenberch doet een boekje, maar vooral haar oude dagboeken open. In dit land en zeker in VI is het ongebruikelijk dergelijke intimiteiten te publiceren, maar het geeft wel een goed beeld van de ondeugende voetballer die niet geremd werd door welke vorm van verantwoordelijkheidsgevoel dan ook. Joan klapt uit de school en verzekert de lezer dat haar voorgangster Windy en de vriendin na haar -­ Annemiek – dezelfde ervaringen hebben.

De kleurrijke voetballer was een anti-held. Vanaf 1966 tot op de dag van zijn overlijden kwam hij dagelijks bij Cafetaria Schippers in de Stadsgravenstraat in Enschede. Daar parkeerde hij zijn opzichtige Camaro en later zijn Baretta pal voor de deur op de stoep. Vaak was hij er ‘s morgens om tien uur al. Epy was nooit vrolijk of uitgelaten, maar zat doorgaans stil voor zich uit te staren en genoot van de specialiteit van het huis: zelfgemaakte gehaktballen. Ook op 27 mei 1995 was hij ‘s morgens nog bij Cafetaria Schippers om met eigenaar Hennie drie spelletjes boonakker, een typisch Twents kaartspel, te spelen. Een paar uur later was hij dood. En vijf dagen later was de snackbar voor het eerst in 37 jaar op donderdag gesloten. Vanwege de crematie van Epi Drost.

Nagedachtenis

Drost werd in 2000 door de supporters uitgeroepen tot FC Twentes ‘Voetballer van de eeuw’. Zijn trouw aan de club, zijn persoonlijkheid in en buiten het veld, zijn traptechniek, zijn afstandsschoten, maar bovenal zijn risicovolle en daardoor spectaculaire verdedigingswerk hebben tot deze verkiezing bijgedragen. Tijdens een verkiezing van de Grootste Overijsselaar in 2005 behaalde Drost de tweede plaats achter de uitvinder van de kunstnier Willem Kolff.

Mister FC Twente, onomstreden. Klein van stuk, maar groots in daden. De verpersoonlijking van wat clubliefde inhoudt. Praktisch niet weg te krijgen uit Enschede, ook niet na het beëindigen van zijn actieve loopbaan. Epi was natuurlijk niet alleen maar een fantastische voetballer, hij was veel meer. Als laatste man de stuwende kracht van het team, altijd het elftal op sleeptouw nemend en daarom de perfecte aanvoerder van het team.

Bij de uitbreiding van De Grolsch Veste, het stadion van FC Twente, is op de tweede ring door middel van gekleurde stoeltjes een afbeelding van Drost aangebracht. In de ontvangstruimte van het stadion werd op 20 januari 2009 een standbeeld van Drost onthuld.

Het nieuwste gebouw van Saxion in Enschede draagt de naam “Epy Drost”. Het gebouw is gesitueerd aan de Van Galenstraat.

Prijzenkast en erelijst:

* KNVB Beker (FC Twente): 1977
* UEFA Cup finale (FC Twente): 1975
* Eredivisie (FC Twente): #3 seizoen 1968/79, #2 seizoen 1973/74
Nederlands elftal:
* 9 interlands
Individueel
* 45 Europa Cupwedstrijden voor Twente.

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Koning Voetbal, Voetbal International, fctwente.net, heracleshistorie.weebly.com, twenteinsite.nl, stevo.nl, wieiswieinoverijssel.nl, kentudezenog.nl