101 Nederlandse Voetbaliconen (25) Arie Haan

Geboren:16 november 1948
Overleden:
Positie: Middenvelder
Clubs: Ajax, Anderlecht, Standard Luik, PSV, Seiko Sa
Actief: 1969 – 1984
Doelpunten: Ajax (23), Anderlecht (35), Standard Luik (12), Seiko Sa (1)
Nederlands elftal: 35 interlands; 6 doelpunten
Trainer: Antwerp FC, RSC Anderlecht, VfB Stuttgart, 1. FC Nürnberg, Standard Luik, PAOK Saloniki, Feyenoord, PAOK Saloniki, Omonia Nicosia, FK Austria Wien, China, Persepolis FC, Kameroen, Albanië, Chongqing Lifan, Tianjin Teda, Shenyang Shenbei, Tianjin Teda

Man van afstandsschoten, 35-voudig international, Groninger (Winschoten, net zoals Jan Mulder) en wereldreiziger. Sinds 2002 is Haan achtereenvolgens werkzaam in China, Iran, Kameroen, Albanië en opnieuw China. Daar wordt hij in 2009 drie wedstrijden geschorst na een curieus incident. Tijdens een wedstrijd van zijn club Chongqing Lifan probeert hij de vierde official om te kopen, na een omstreden strafschop.

Arie Bombarie, wordt hij vaak genoemd. Gebrek aan zelfvertrouwen kan hem niet worden ontzegd. Hij heeft er baat bij tijdens een loopbaan die hem langs Ajax, Anderlecht, Standard Luik, PSV en Seiko voert en talloze prijzen oplevert. Haan wint zes landstitels in Nederland en België, driemaal de Europacup voor landskampioenen, tweemaal de Europacup voor bekerwinnaars en de Wereldbeker en is van de partij in de WK-finales van 1974 en 1978. Niemand kan zo’n erelijst overleggen, ook bijvoorbeeld Clarence Seedorf en Johan Cruijff niet.

Het doet zijn zelfvertrouwen geen kwaad, maar Haan is meer dan Arie Bombarie, zoals hij zelf in 1985 in Het Parool toelicht: “Ik heb flair, maar een bluffer ben ik niet, want een bluffer valt vroeg of laat bij gebrek aan kennis door de mand. Ze noemden me eigenwijs omdat ik bij Ajax tegen Cruijff en Suurbier inging, maar mocht dat dan niet ? Had ik dan niets mogen zeggen ? Hebben zij de wijsheid in pacht ?”

Alles in het leven draait om ‘winnen, winnen en winnen’, houdt zijn vader Rikus zijn enige zoon in Winschoten voor. Hoewel hij als trainer van bijvoorbeeld Feijenoord (1995-1997) minder succesvol is en het hoogste niveau niet haalt, heeft Arie Haan de levensles ter harte genomen.


Op 6 januari 1974 won Ajax met liefst 9-0 van FC Groningen.
Arie Haan scoort hier de 4-0.
foto: Ajax.nl
Arend (Arie) Haan begon zijn carrière in de jaren 50, waarin de 7-jarige Haan in Winschoten lid werd van de plaatselijke WVV, zonder medeweten van zijn ouders. Zijn vader had liever gezien dat hij naar BATO was gegaan, want daarvan was hij lid: “Dat is de club van de arbeiders, waar wij bij horen. WVV, dat is voor mensen met iets meer aanzien.” Maar de jonge Arie mocht bij WVV blijven en toonde toen al de twee voornaamste eigenschappen die zijn verdere leven aan hem zouden blijven kleven.

Zijn afstandsschoten; bij sommige partijtjes werd het hem zelfs verboden op doel te schieten, want dat was demotiverend voor de anderen. “Niet meer schieten, gewoon voetballen,” werd er dan gezegd. En zijn eigengereidheid; “Meneer, ik ben voetballer, geen grensrechter,” kreeg de leider van de B-junioren te horen toen hij aan Haan vroeg om grensrechter te zijn in een wedstrijd. “Vandaag niet, Arie, vandaag ben je grensrechter.” Maar Haan bleef weigeren en werd teruggezet naar de B2.

Een paar jaar later staat Ajax op de stoep. Haan vertrekt naar Amsterdam en de eerste jaren combineert hij zijn voetbalcarrière met de kweekschool. Als die is afgerond, gaat hij vol voor het voetbal, met grootse gevolgen. Haan is onderdeel van het gouden Ajax, met Johan Cruijff, Sjaak Swart en Piet Keizer. Ze zijn de beste van de wereld. En met het Nederlands Elftal bijna de beste van de wereld. In zijn biografie toont Haan hoe het er aan toe ging in de voetbalwereld van die tijd. Geld speelde al een grote rol: persoonlijke sponsorcontracten en dubieuze, onderhandse betalingen (zonder medeweten van de clubleiding!) door amateurtegenstanders van oefenwedstrijden.

Niet alleen zijn voetbalprestaties komen dus aan de orde, ook zijn rechttoe-rechtaan karakter. Daardoor kwam Haan verschillende keren in botsing met andere spelers, trainers of bestuurders. Op die manier eindigt ook zijn periode bij Ajax. De confrontatie met trainer Hans Kraay sr. loopt zo hoog op dat het zelfs een fysiek gevecht wordt. Aanleiding was een stiekeme stapavond van Haan, die om 3 uur ‘s nachts met een vrouw terugkwam in het hotel… en betrapt werd door trainer Kraay.

“Even later klopt Kraay op deur. “Nee, het is al laat”, zei ik. “Ik wil slapen”. Kraay dreigde de conciërge erbij te halen en dat deed hij ook., maar ondertussen had ik die vrouw teruggestuurd naar beneden, waar waarschijnlijk nog een paar jongens zaten. Daarna ga ik uitgebreid op bed liggen wachten. Toen de deur werd opengemaakt en Kraay tegen mij begon te schreeuwen, sloeg hij mij met een Voetbal International in het gezicht. Ik stond op en vertelde hem duidelijk, neus tegen neus, dat hij dat niet meer moest doen. “Want anders sla ik je hier, vanaf de vijftiende verdieping, zo door het raam naar beneden. ”Daar zou ik te laf voor zijn, riep Kraay. Toen hij dat herhaalde, lag hij in een hoek op de grond. Hij stond op en wilde gaan vechten met me, waarop ik hem in de houdgreep nam, mijn vuist liet zien en vroeg waar hij ‘m wilde hebben.”

De volgende dag kwam Kraay met een zonnebril de ontbijtzaal in, om zijn opengesprongen wenkbrauw te bedekken. Na dit handgemeen vertrok Haan naar Anderlecht, waar hij landskampioen werd en twee keer de Europa Cup II won. In Brussel leert hij het ‘bruisende leven’ kennen. Hij speelt bij RSC Anderlecht slechts een wedstrijd met Belgisch grootste; Van Himst. Haan is een ‘onafhankelijke’. Hij laat zich door niemand de les lezen en heeft geen vaste manager.


Arie Haan (links), met Ajax doelman Heinz Stuy en Johan Cruijff.
foto: Ajax.nl
Daarna speelde hij achtereenvolgens voor Standard Luik (1981 tot 1983), PSV Eindhoven (1983/1984) en Seiko SA (1984). Hij speelde in totaal 269 wedstrijden en scoorde 48 keer. In 1971 scoorde hij voor Ajax in de Europacup I-finale tegen Panathinaikos. De dan 22-jarige middenvelder van Ajax maakt als invaller in de 87ste minuut op aangeven van Johan Cruijff de bevrijdende 2e treffer op Wembley tegen Panathinaikos , waarna de eerste Europa Cup-winst voor Ajax een feit was. Een groot moment, voor zo’n jonge jongen”, luidt het commentaar van Herman Kuiphof.

in 1982 tussen Standard Luik en Waterschei SV Thor werd omgekocht. Haan was de enige die niet werd gestraft. Hij gaf toe ervan af geweten te hebben, maar naar eigen zeggen had hij gezwegen om zijn ploeggenoten niet te verraden.

Interlandcarrière

Haan heeft 35 interlands gespeeld, waarin hij zes doelpunten maakte. Beroemd werden zijn afstandsschoten, zoals die tijdens het WK’78 tegen West-Duitsland en Italië. De mitrailleur van het ongenaakbare Oranje tijdens het WK 1978 in Argentinië werd hij genoemd. Daarbij werd gedoeld op zijn twee ‘kanonskogels’: doelpunten, tegen West-Duitsland en Italië.

Trainer

Nadat hij is gestopt wordt hij direct trainer van FC Antwerp. Later wordt hij ook gevraagd door Anderlecht, Standaard, VFB Stuttgart, PAOK Saloniki, Feyenoord, Austria Wien, Perspolis in Teheran en voetbalbonden van Albanië, China en Kameroen. In China maakt hij de ziekte SARS mee. Haan krijgt veel rechtszaken aan de broek, maar wint ze allemaal. Ook die van PAOK, dat hem niet naar Feyenoord wil laten gaan.

In Rotterdam is hij na twee jaar de vele intriges zat en stapt op. Zo zou hij verdienen aan Zuid-Amerikanen. Veel prijzen wint hij niet, al maakt hij de elftallen die hij onder zich heeft vaak wel beter. Dat doet hij op een manier die je van hem verwacht. Met harde hand, zonder de vedetten en het bestuur te sparen. Dat zorgt opnieuw voor confrontaties. Zo ook bij Feyenoord, waar hij begin jaren 90 de basisspelers Rob Witsche en Regi Blinker meteen passeert en Ronald Koeman, Gaston Taument en Henk Vos thuislaat voor een trainingskamp in Benidorm, omdat ze waren gaan stappen. Bovendien komt hij in botsing met de pers. De enige Nederlandse club die hij trainde, verliet hij met een slecht gevoel. Hij heeft nooit meer een stap in De Kuip gezet.

De Nederlander speelde zes jaar voor Anderlecht en keerde twee keer terug als trainer. Zijn laatste vertrek uit Brussel was, zoals zoveel in de loopbaan van Haan, omgeven met tumult. Hij lag overhoop met sterspelers Pär Zetterberg en Enzo Scifo, van wie hij vond dat ze als middenvelders hun verdedigende taken niet serieus namen. ‘Met die twee samen in de ploeg winnen wij geen uitwedstrijd meer’, beet Haan ze toe. Niet veel later stond hij op straat. Zetterberg haalde zijn gram. ‘Die beweerde dat ik naar de drank stonk. Hebben we nog een rechtszaakje over aangespannen. En gewonnen natuurlijk. Ook de Vanden Stocks (erevoorzitter Constant en zijn zoon, voorzitter Roger, red.) riepen wat over mij in de krant. Ik was een trainer voor vrouwen. Heb ik die twee maar meteen even meegepakt in diezelfde zaak. Ook zij kregen op hun flikker van de rechter. Ik kreeg een kleine schadevergoeding, tienduizend euro of zo. Niks van gezien trouwens. Alles ging gelijk naar mijn advocaat. Maar wel gewonnen.’

In 2016 stopt hij als coach vanwege hartritmestoornissen. Hoe hij daaraan komt is een raadsel. Ligt het aan de pillen die hij moest slikken? Zou zo maar kunnen, want wat zat er in die pillen? Haan overleeft ook twee zware autocrashes, maar blijft lachen om iets wat hij goed kon; voetballen, coachen en op zoek gaan naar het avontuur.

Haan is een van de meeste succesvolle Nederlandse voetballers. Met Ajax won hij drie keer de Europacup I, twee keer de UEFA Super Cup en één keer de wereldbeker voor clubteams. Met RSC Anderlecht won hij twee keer de Europacup II en twee keer de UEFA Super Cup. In 1974 en 1978 verloor hij als speler de finale van het wereldkampioenschap landenteams.

Prijzenkast en erelijst:

* Kampioen Eredivisie: 1969/70, 1971/72, 1972/73
* KNVB beker: 1969/70, 1970/71, 1971/72
* Europacup I: 1970/71, 1971/72, 1972/73
* UEFA Super Cup: 1972, 1973
* Intertoto Cup Poulewinnaar: 1968
* Wereldbeker voor clubteams: 1972
* Europacup II (Anderlecht): 1975/76, 1977/78
* UEFA Super Cup (Anderlecht): 1976, 1978
* Kampioen Eerste klasse (Anderlecht): 1980/81
* Beker van België (Anderlecht): 1975/76
* Kampioen Eerste klasse (Standard Luik): 1981/82, 1982/83
* Hong Kong First Division League (Seiko): 1984/85
* Viceroy Cup (Seiko): 1984/85
Nederlands elftal:
* 35 interlands; 6 doelpunten
* Zilver WK 1974
* Zilver WK 1978
* Brons EK 1976
Trainer
* Kampioen Eerste klasse (Anderlecht): 1985/86, 1986/87
* Beker van België (Standard Luik): 1992/93
* Beker van China (Tianjin Teda): 2011

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Koning Voetbal, Voetbal International, Dagblad van het Noorden, biografieportaal.nl, edicola.nl