101 Nederlandse Voetbaliconen (40) Kees Kist

Geboren: 7 augustus 1952, Steenwijk
Overleden:
Positie: Aanvaller
Clubs: Heerenveen, AZ’67, Paris Saint-Germain, FC Mulhouse, AZ’67, Heerenveen
Actief: 1970-1987
Doelpunten: AZ’67 (196), Paris Saint-Germain (12), FC Mulhouse (10), AZ’67 (15), Heerenveen (17)
Nederlands elftal: 21 interlands; doelpunten: 4
Trainer: Amateurclubs

De topschutter vormt met Kurt Welzl en Pier Tol de voorhoede van AZ’67, dat tussen 1976 en 1982 zijn beste jaren kent. In 1981 wordt de ploeg kampioen, wint de beker en haalt de finale van het UEAF Cup-toernooi, waarin over twee duels wordt verloren van Ipswich Town.

Een smet op zijn loopbaan is de wijze waarop de spits in stadions wordt bejegend nadat zijn sportzaak in vlammen is opgegaan. ‘Keesie is een pyromaan’ wordt er gezongen, en aanstekers vliegen het veld op. Na zijn loopbaan wordt Kist marktkoopman. Hij verkoopt onder meer skippyballen en schoenen. “Ooit won ik de Gouden Schoen, nu sta ik op de markt met schoenen.”


Kees Kist de eerste Nederlander die de Gouden Schoen won.
foto: Onbekend
Cornelis (Kees) Kist startte zijn carrière bij sc Heerenveen. Bij deze club speelden toen reeds twee andere familieleden: zijn neef en naamgenoot Kees Kist en de verdediger Teun Kist. In zijn Heerenveen periode had Kist nog een akkefietje met voetbalanalist Johan Derksen. Als oud-voetballer van Cambuur kreeg Derksen het tijdens een wedstrijd aan de stok met Kist. Naar verluidt verkocht Derksen Kist een klap maar zag de scheidsrechter dat over het hoofd. “Maar in de rust komt er onverwachts een vrouw die met haar handtas uithaalt, midden op mijn kop”, herinnert Derksen zich.

Het bleek de tante van Kist te zijn. Inmiddels kunnen de heren er uiteraard flink om lachen: “Ik ben speciaal naar Steenwijk gekomen om mijn excuses aan te bieden aan Kees, maar als ik het bij iedereen zou doen dan zou ik dat niet halen voor de dood”, besluit Derksen.

Kees Kist speelde daarna voornamelijk bij de Alkmaarse/Zaanse club AZ’67 (nu AZ geheten). Kijken we naar het aantal wedstrijden en naar het aantal doelpunten dan is Kees Kist ongetwijfeld een van de grootste helden in de geschiedenis van AZ. De blonde spits en geboren Steenwijker kwam voor aanvang van het seizoen 1972-1973 over van SC Heerenveen. De gebroeders Molenaar wisten de goalgetter over te halen ondanks verregaande belangstelling van andere vaderlandse topclubs. Tegelijkertijd werd ook het grote Deense talent Kristen Nygaard binnen gehaald en tussen de twee spelers ontstond een twee-eenheid die je in het hedendaagse voetbal nog maar zelden ziet. Wanneer Nygaard aan de bal kwam had hij al gezien waar zijn blonde kompaan zich bevond en andersom wist Kist wel raad met de loepzuivere passes van de Deen.

Samen met de Oostenrijker Kurt Welzl en de Volendammer Pier Tol leidde hij AZ in aanvallend opzicht naar het kampioenschap in het seizoen 1980/81 (met twaalf punten voorsprong op Ajax en een veel beter doelsaldo (+71 tegen +34)), de KNVB beker 1980/81 (+15) en de UEFA Cup-finale 1980/81 (+21). Ook in 1977/78 en 1981/82 won Kist met AZ’67 de KNVB beker. Naast de aanvallers Kurt Welzl en Pier Tol, speelde Kist bij AZ’67 ook samen met onder anderen de middenvelders Peter Arntz en Jan Peters en centrumverdedigers Ronald Spelbos en John Metgod.

Kist was vermaard om zijn harde schot. Tijdens een test in januari 1977 brak Kist zelfs een officieus wereldrecord door een bal een snelheid van 112 kilometer per uur te geven. Het oude record stond op naam van de befaamde Peter Lorimer (Leeds United).


Kees Kist haalt hard uit op zijn karakteristieke manier.
foto: Onbekend
Ernst Slinger is al sinds 1958 supporter van Alkmaar ‘54/AZ ‘67/AZ. “En de beste spits ‘ever’ is voor mij Kees Kist.”

“Ik heb nagenoeg alle thuiswedstrijden en vele uitwedstrijden van hem gezien. Wat genoot ik van die speler! Wat kon die man schieten! Hij schoot de ballen met een gemiddelde snelheid van 115 kilometer per uur op de goal. Vele keepers waren bang voor hem. Een opmerkelijke anekdote: tijdens een training stond er een jochie van een jaar of tien naast de het doel. Kist schoot de bal snoeihard precies op de arm van dat jochie. Het gevolg was dat het ventje met een gebroken arm naar het ziekenhuis afgevoerd werd.”

In 1977 speelde AZ tegen het FC Barcelona van Johan Cruijff en Johan Neeskens en tegen het Liverpool van Graeme Souness en Kenny Dalglish. Wedstrijd als David tegen Goliath. De wedstrijden tegen Barcelona waren voor AZ pas de derde en de vierde Europacupwedstrijd in de clubgeschiedenis. Het AZ van trainer Hans Kraay met spelers als Ronald Spelbos, Hugo Hovenkamp, John Metgod, Kristen Nygaard en dus Kees Kist ging pas ten onder na strafschoppen. ,,De foto van de goal die ik toen in Camp Nou maakte hangt nu in mijn woonkamer naast mijn trofeeën”, zegt Kist. ,,Toch één van de hoogtepunten uit mijn carrière.”

Hij weet nog hoe ze keken, de spelers van Barcelona toen ze aankwamen bij de Alkmaarderhout. ,,Een beetje van: moeten we hier gaan voetballen? Neeskens en Cruijff kenden het stadion natuurlijk maar de andere spelers waren toch wel wat anders gewend. Barcelona was toen nog niet zo’n grote club als het nu is maar toch nog wel behoorlijk hoor.

In 1979 bereikt Kist een persoonlijk hoogtepunt. De schutter maakt in het seizoen 1978-1979 liefst 34 doelpunten waarmee hij als eerste Nederlander de prijs van Europees topscorer mag ophalen. Een grootse huldiging in het Parijse Lido volgt.

In 1980 eindigde AZ dat seizoen als 2de in de eredivisie, achter landskampioen Ajax. AZ’67 had overigens een iets beter doelsaldo dan Ajax (Ajax +36, AZ’67 +41). Kees Kist werd dit seizoen topscorer in de eredivisie met 27 goals. Het seizoen 1980-1981, waarin AZ`67 zijn landskampioenschap zou behalen, was opvallend genoeg voor Kist een van zijn mindere jaren.

De speler had zich voor aanvang van het seizoen aan een oor laten opereren en net toen hij fit was brak hij op de training een teen. Vanaf de bank moest Kist toezien hoe zijn concurrenten voorin, Kurt Welzl en Pier Tol, er vanaf het begin lustig op los scoorden. Trainer Georg Kessler weigerde echter om Kist te laten vertrekken want hij zou hem nog hard genoeg nodig hebben. Iets wat later ook zou blijken want al met al kwam de spits dat seizoen toch nog tot 11 competitiegoals. Nadat Welzl naar Valencia was vertrokken draaide Kist nog een topjaar bij AZ`67. In het seizoen `81-`82 scoorde hij 29 maal in competitieverband en mikte hij drie keer raak in de gewonnen bekerfinale tegen FC Utrecht (5-1). Mede dankzij privé problemen hield Kist het hierna echter voor gezien en vertrok naar Frankrijk.

Na tien jaar AZ`67 werd Paris Saint Germain zijn nieuwe club. De blonde goalgetter kon in Frankrijk echter nimmer aarden en miste bij de Fransen een spelverdeler als Nygaard op het middenveld. Hij probeerde het nog even bij het eveneens Franse Mulhouse maar kwam in 1984 toch weer terug naar Alkmaar. Kist was het scoren nog niet verleerd maar doordat het grote geld op was en de negatieve spiraal bij AZ was ingezet vertrok hij later toch weer om zijn loopbaan af te sluiten bij SC Heerenveen, de club waar AZ hem ooit vandaan haalde. Hij was de topschutter van AZ’67, dat in de zes seizoenen van 1976/77 tot en met 1981/82 altijd bij de eerste vier op de ranglijst eindigde in de eredivisie. Kist was twee keer Nederlands topscorer (1978/79, 1979/80).

In september 1984 was Kees Kist de oorzaak dat een wedstrijd werd stilgelegd. Kees Kist wordt in de wedstrijd tegen Ajax voor pyromaan uitgemaakt, waarna de scheids besluit de wedstrijd stil te leggen. Scheidsrechter Ignace van Swieten last tijdens de wedstrijd Ajax-AZ een onverwachte pauze in, iets wat toentertijd niet gebruikelijk was. De reden hiervoor is het gezang van Ajax-fans: “Keessie is een pyromaan!”, wordt er gezongen. Ze verwijzen naar Kees Kist, die destijds samen met zijn vrouw werd verdacht van het in brand steken van zijn eigen sportzaak, om zo het verzekeringsgeld te innen (een veroordeling kwam er overigens nooit). AZ verliest de wedstrijd uiteindelijk met 1-2, maar Kees Kist weet vlak voor tijd wel te scoren en trakteert de Ajax-aanhang op een niet al te vriendelijk gebaar.

De laatste jaren is Kist vooral actief als trainer in de top van het amateurvoetbal. Kees Kist die in 472 competitiewedstrijden 250 keer scoorde werd met AZ landskampioen, veroverde driemaal de nationale beker en speelde een verloren UEFA CUP finale. Daarnaast kwam hij 21 maal (4 goals) uit voor het Nederlands Elftal en was hij onder meer actief op het EK van 1980 in Italië. Tegenwoordig is Kees voetbalrapporteur bij de Telegraaf, een entertainer en verkoopt hij schoenen op de markt.

Prijzenkast en erelijst:

* Kampioen Eredivisie (AZ’67): 1980/81
* KNVB Beker (AZ’67): 1977/78, 1980/81, 1981/82
* Coupe de France (Paris Saint-Germain): 1982/83
Nederlands elftal:
* 21 interlands; doelpunten: 4
* EK 1980
Individueel
* Gouden Schoen (Europees topscorer): 1978/79
* Nederlands topscorer: 1978/79, 1979/80

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Koning Voetbal, voetbalflitsen.nl, bndestem.nl, azfanpage.nl, keeskist.nl, rtvoost.nl