101 Nederlandse Voetbaliconen (60) Dick Nanninga

Geboren: 17 januari 1949, Groningen
Overleden: 21 juli 2015, Maaseik
Positie: Aanvaller
Clubs: Veendam, Roda JC, Seiko, MVV
Actief: 1973-1986
Doelpunten: Veendam (15), Roda JC (107), Seiko (2), MVV (26)
Nederlands elftal: 15 interlands; doelpunten: 6
Trainer:

Met Johan Neeskens is Dick Nanninga de enige Nederlandse voetballer die een doelpunt maakte in een WK-finale. Zijn rake kopbal levert Oranje in 1978 in de eindstrijd tegen Argentinië een verlenging op, maar die is niet toereikend voor de wereldtitel 1-3. “Het wordt tijd dat iemand eens de winnende goal maakt in een WK-finale, ben ik er eindelijk vanaf” zegt Nanninga.

25 juni 1978. Buenos Aires. Het Nederlands elftal staat in de WK-finale met 1-0 achter. Er moet iets geforceerd worden. Bondscoach Ernst Happel bromt naar Nanninga: “Du, geh mal warmlaufen.” “Het is het enige wat Happel in vijf weken tegen me heeft gezegd. Happel was geen prater, meer een kaarter.”

Nanninga, een geboren Oosterparker (Groningen) is van origine machinebankwerker. Later wordt hij betontimmerman. De spits is beresterk en een fantastische kopper. In zijn eerste seizoen bij Veendam halen negen keepers van de tegenpartij het einde van de wedstrijd niet.

De verhalen van Nanninga over het WK zijn hilarisch. “Het was eenzaam daar. We zaten in het Andes-gebergte, daar hield de wereld op. Het vroor ‘s nachts. De volgende ochtend trainden we op een keihard veld. Voor het vermaak hadden we videobanden mee van de Dik Voormekaar Show. Johan Neeskens imiteerde af en toe Ome Joop. We zijn een keer naar een bowlingbaan gegaan. Na elke gooi moesten Jan Jongbloed en ik de kegels weer rechtop zetten.”

Het doelpunt, 82e minuut. Voorzet van rechts, René van de Kerkhof, Nanninga weet dat zijn kopbal erin zal gaan. “Dat voel je als in de lucht hangt en de bal ziet komen. Leuk, maar ik had liever de winnende gemaakt.”


Dick Nanninga in de WK-finale tegen Argentinië in 1978
foto: ANP
Dirk Jacobus Willem (Dick) Nanninga werd op in 1949 geboren in de Groningse Oosterparkwijk op Klaverpad nummer 3, in het Blauwe Dorp. Zijn vader was glas-in-loodzetter bij Abeln en zijn moeder huisvrouw. De kleine Dick had een rustige jeugd. “Ik was altijd aan het voetballen. Als we geen huiswerk meer hadden, dan stonden we op straat.”

Nanninga speelde van zijn zevende tot zijn vierentwintigste voor de Groninger amateurclub Oosterparkers. Deze vereniging speelde zijn thuiswedstrijden in hetzelfde stadion als FC Groningen, maar deze Eredivisie-club wilde hem niet contracteren. Trainer Cor van der Gijp haalde hem in 1973 naar Veendam, waar hij zo opviel dat hij reeds een jaar later naar Roda JC werd getransfereerd. “De mentaliteit van de koempels en Groningers komt best een eind overeen, dacht ik al gauw,” zei Nanninga in een interview met Chris van Nijnatten in 2014. Hij speelde acht seizoenen voor Roda en voor deze club is hij topscorer aller tijden.

Veel (top)clubs kwamen eind jaren zeventig met knikkende knieën naar Kaalheide, de toenmalige thuishaven van Roda JC. Het boegbeeld van de zwart-gele formatie was in die tijd zonder twijfel Dick Nanninga. Hij was eigenlijk geknipt voor het Engelse voetbal: groot, sterk in de lucht en gezegend met een fantastische wedstrijdinstelling. Een targetman die elk seizoen regelmatig met het hoofd scoorde. Tegen Dick Nanninga had geen enkele verdediger het ooit gemakkelijk. Tussen 1974 en 1981 scoorde hij meer dan honderd doelpunten voor wat hij altijd “mijn cluppie” is blijven noemen.

Hoewel hij bij Roda JC full-prof was, heeft Nanninga gedurende zijn gehele carrière, dus ook in zijn Kerkraadse tijd, altijd gewerkt naast het voetbal. Voor De Lange, zijn bijnaam bij Roda, was hard werken de normaalste zaak van de wereld.

Nanninga bleef in Kerkrade wonen, waar hij zijn loopbaan als voetballer combineerde met het uitbaten van een bloemenkiosk. Omdat hij zijn bedrijfje niet wilde opgeven, ging een overstap naar Ajax niet door. In 1982 ging Nanninga op avontuur en speelde een seizoen lang in Hongkong. Daarna droeg hij nog vier jaar het tenue van een andere Limburgse club: MVV. In 1986 beëindigde hij zijn carrière als profvoetballer.

Nanninga had tijdens zijn loopbaan vaak blessures, maar speelde soms keihard door. Zes keer brak hij een sleutelbeen. Zijn bijnaam was ‘de betonspits’

Nederlands elftal

Nanninga maakte zijn debuut voor het Nederlands elftal op 5 april 1978 in een oefenwedstrijd in en tegen Tunesië (0-4) in de voorbereiding op het WK voetbal 1978 en scoorde meteen tweemaal. Hij werd geselecteerd voor het WK en speelde een belangrijke rol in het toernooi. Tijdens de wedstrijd tegen West-Duitsland (2-2) kwam hij een kwartier voor tijd in de ploeg. Nog geen vijf minuten later werd hij uit het veld gestuurd, omdat hij de Uruguayaanse scheidsrechter Ramón Barreto beledigd zou hebben. Naar eigen zeggen had een andere speler dit echter gedaan. In de finale tegen gastland Argentinië was Nanninga er weer bij.

Dick Nanninga, wordt wereldberoemd door één verwoestende kopstoot in de zinderende finale van het WK van 1978 tegen gastland Argentinië. Een omstreden toernooi vanwege het regime. ‘Ik kop de kogels wel terug’, meldt hij een verslaggever nog stoer bij vertrek.


Dick Nanninga scoort met een kopbal in de WK-finale tegen Argentinië in 1978
foto: Empics Sports Photography
In de finale mocht Nanninga weer meedoen. Hij werd gewisseld voor Johnny Rep toen het Nederlands elftal al met 1-0 achter stond. Acht minuten voor tijd scoorde de geboren Groninger de gelijkmaker. Kort hierna leek Nederland de finale zelfs te gaan winnen maar een grote kans van Rob Rensenbrink belandde seconden voor het einde van de reguliere speeltijd uiteen op de paal. In de verlening werd het uiteindelijk 3-1 voor het gastland.

Zijn no-nonsense houding strekte zich uit over alle geledingen van zijn carrière. Over zijn doelpunt tijdens de WK-finale van 1978 zei hij: “Ach, het had net zo goed een ander kunnen wezen die ‘m gemaakt had. Ik ben daar heel nuchter in. Het was een hele goeie voorzet, bijna niet te missen. Het enige dat ik daarover weleens denk, is dat ik liever de winnende goal had gemaakt. Het is jammer dat we na die 1-1 niet hebben doorgedrukt, want volgens mij is er na mijn goal geen hoge bal meer geweest.”

Tastbare herinneringen aan zijn carrière waren aan Nanninga niet besteed. Hij had nooit shirts van tegenstanders of van zichzelf bewaard. Enige uitzondering was de zilveren medaille die hij had overgehouden aan het WK van 1978 en die “ergens op zolder moest liggen”.

In totaal speelde Nanninga vijftien interlands, waarin hij zes keer scoorde. Nanninga speelde met het Nederlands elftal ook het Europees kampioenschap voetbal 1980, maar toen werd het Nederlands elftal in de eerste ronde uitgeschakeld. In februari 1981 speelde hij zijn laatste wedstrijd voor het Nederlands elftal, dat tegen Cyprus met 3-0 won. De wedstrijd werd in het Oosterpark-stadion in Groningen gespeeld, de plek waar Nanninga met Oosterparkers zijn thuiswedstrijden speelde. Hij scoorde een keer.

Zijn grootste tegenstander echter blijkt niet het Argentijns elftal of dictator Videla, maar hijzelf. Een man met een ijzersterk lichaam en een opgeruimd karakter, maar ook met een woelige geest. Hij wordt tot in den treure herinnerd aan dat ene hoogtepunt in zijn leven en daarmee aan zijn vergankelijkheid. De onverstoorbare levensgenieter blijkt niet zo onverwoestbaar als gedacht en begint zichzelf op ontluisterende wijze te verwaarlozen, wat uiteindelijk leidt tot het afzetten van zijn beide benen en zijn veel te vroege dood.

De moderne voetbalwereld was steeds minder aan Nanninga besteed. “Als je ziet dat een gemiddelde speler bij wijze van spreken 500.000 euro moet verdienen en je ziet wat-ie kan en ervoor doet, zakt mijn broek weleens naar beneden.” Liever ging hij naar zijn kleinzoon kijken toen dat nog mogelijk was. Ook kon hij ervan genieten als een van zijn kleinkinderen tegen hem zei: “Opa, je staat op YouTube, je bent wereldberoemd!” Maar zelf vond hij dat hij gewoon z’n werk had gedaan.

Nanninga was getrouwd en had twee dochters en een zoon. Hij scheidde van zijn vrouw en woonde op latere leeftijd samen met een vriendin in het Belgische Neeroeteren.

De laatste jaren van zijn leven kampte hij met een slechte gezondheid. In 2012 werd zijn linkeronderbeen geamputeerd als gevolg van suikerziekte. Bij de operatie en tijdens de ziekenhuisopname traden complicaties op, waarna Nanninga enkele maanden in coma lag. In 2014 werd ook het rechteronderbeen van Nanninga geamputeerd.

Dick Nanninga overleed in 2015 op 66-jarige leeftijd in een ziekenhuis in Maaseik, waar hij enkele weken eerder was opgenomen met hoge koorts Inmiddels is een promenade naar hem vernoemd in het Parkstad Limburg Stadion. Maar het zou hem meer eer aan doen als dat het hele stadion zou zijn geweest.

Prijzenkast en erelijst:

Nederlands elftal:
* 15 interlands; doelpunten: 6
* Zilver WK 1978
* EK 1980
Individueel
* Clubtopscorer Roda JC aller tijden (107 doelpunten)

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Koning Voetbal, deverhalenvangroningen.nl. historiek.net, staantribune.nl </sp