101 Nederlandse Voetbaliconen (65) Theo Pahlplatz

Geboren: 3 april 1947, Oldenzaal
Overleden:
Positie: Aanvaller
Clubs: FC Twente
Actief: 1966-1979
Doelpunten: FC Twente (82)
Nederlands elftal: 13 interlands; doelpunten: 3
Trainer:

Theo’ Pahlplatz was een balvirtuoos door zijn verfijnde en veelzijdige techniek. Ook was hij behoorlijk snel want hij liep de 100 meter in 10.8 seconden. Theo Pahlplatz wordt beschouwd als een van de beste Twentse voetballers ooit,

Pahlplatz heeft een uniek record op zijn naam staan. Op 7 november 1973 speelde FC Twente thuis de return van de Europa Cup wedstrijd tegen Panachaiki Patras. Het wordt 7-0. Pahlplatz scoort tussen de 50ste en 64ste minuut liefst vier keer. De 1-, 2-, 3- en 5-0.

Ooit schreef Peter Bonder, columnist van TwenteSport.com in een van zijn columns: ‘Ik krijg pas echt kouwe rillingen als Theo Pahlplatz na z’n zoveelste weergaloze solorush weer eens heeft gescoord en het massaal gescandeerde ‘Théééjóóóh!’ zich met de macht van een midwinterhoorn een weg door de coulissen van het Twentsche landschap meandert en als de wind gunstig staat, tot aan de Plechelmus in Oldenzaal te horen is.’


1968: Feijenoord tegen FC Twente 3-0 Theo Pahlplatz (rechts in duel met van Hanegem
foto: Eric Koch / Anefo

Theodorus Hermanus Johannes Maria (Theo) Pahlplatz begon zijn voetbalcarrière bij amateurclub Quick’20 in zijn geboorteplaats Oldenzaal. In juni 1964 werd hij met deze ploeg tweede in de strijd om het Nederlands kampioenschap bij de amateurs. Later dat jaar maakte hij zijn debuut voor het Nederlands amateurelftal, waarin hij samen speelde met onder meer Jan Mulder. In het voorjaar van 1966 toonden zowel FC Twente, RSC Anderlecht, Sparta en DWS interesse. Uiteindelijk tekende hij bij Twente, dat hem een contract bood met een looptijd van vijf jaar. Zijn laatste wedstrijd met Quick’20 was de finale om het Nederlands kampioenschap bij de amateurs, welke verloren ging tegen Middelburg.

FC Twente was een fusieclub, een jaar eerder ontstaan uit Sportclub Enschede en Enschedese Boys, was onder leiding van de befaamde trainer Kees Rijvers bezig met de bestorming van de vaderlandse top. Met Pahlplatz trok FC Twente nog een handvol potentiële topvoetballers aan. Daar ging een wereld open voor de jonge speler die in een zeer beschermde leefomgeving was opgevoed. Die eerste jaren hebben zijn persoonlijkheid enorm beïnvloed. ‘Je hebt in principe elf individuen en iedereen wil uitblinken. Ik kwam uit een beschermd milieu en liep ineens tussen allerhande uitgekookte jongens uit het westen. Dan moet je wel van je afbijten, anders sneeuw je onder. Mijn geluk was de aanwezigheid van trainer Kees Rijvers. Hij kende mijn situatie goed, omdat ik hem altijd ophaalde. Rijvers woonde ook in Oldenzaal. Met hem heb ik urenlang gesproken, niet alleen over voetbal, maar ook over de dingen van de dag. Hij had een grote loopbaan als voetballer achter de rug, maar had ook privé veel meegemaakt’, zei hij later in de Twentsche Courant Tubantia.

Zelden bracht de regio Twente zo’n goede voetballer voort als Theo Pahlplatz. Hij was destijds de trots van Twente. Met het jaar werd hij beter en beter. Vaak was hij de aangever voor aanvallers die uitgroeiden tot clubtopscorer, zoals Dick van Dijk, Antal Nagy, Jan Jeuring, Johan Zuidema en Ab Gritter, maar Pahlplatz wist zelf ook vaak het net van de tegenstander te vinden. Zo scoorde hij twee van de vijf doelpunten in de wedstrijd die wordt gezien als de doorbraak van de nog jonge eredivisieclub, de competitiewedstrijd tegen Ajax op 3 november 1968. FC Twente won met 5-1. Van Dijk scoorde de andere drie doelpunten. Hoewel hij van origine rechtsbenig is, speelde hij meestal linksbuiten. Wat kon Pp (zoals hij altijd kortweg werd aangeduid) eigenlijk niet met de bal. Zijn rushes langs de lijn waren van hoog niveau. Zijn passeerbeweging binnendoor leverde negen van de tien keer gevaar op. Zijn afgemeten voorzetten, zijn subtiel aangesneden hoekschoppen, zijn snelheid ook: al deze eigenschappen maakten de introverte Tukker tot een topspeler.


1968: Theo Pahlplatz omspeelt Ajax doelman Gert Bals in de historische 5-1 overwinning.
foto: Voetbal International

Pahlplatz speelde zich in zijn eerste seizoen bij FC Twente direct in de basis en kwam in alle 34 wedstrijden uit. Ook werd hij geselecteerd voor Jong Oranje. Met FC Twente haalde Pahlplatz ondertussen goede resultaten. De club eindigde tussen 1968 en 1976 steevast in de top vijf van de competitie, met als uitschieter een tweede plaats in seizoen 1973/74. In 1972/73 reikte Twente tot de halve finale van de UEFA Cup en twee jaar later zelfs tot de finale. Beide keren werd de ploeg echter verslagen door Borussia Mönchengladbach. Zowel in 1975 als in 1977 werd de finale gehaald van de KNVB beker. Met Pahlplatz als invaller werd in 1977 de beker gewonnen, de eerste en enige prijs voor Pahlplatz. Hij speelde toentertijd ook samen met mister FC Twente; Epi Drost. Seizoen 1978/79 werd uiteindelijk het laatste jaar van Pahlplatz bij FC Twente.

In die periode is Pahlplatz één van de belangrijkste succespilaren van het elftal. Hij zorgt samen met zijn maatje Jan Jeuring voor de dreiging in aanvallend opzicht. Na altijd in de aanval te hebben geacteerd, verhuist Theo vanaf 1975 naar het middenveld. FC Twente realiseert met die omzetting de geboorte van het meest balvaste middenveld uit de historie van de club. Niet dat die titel de club overigens veel succes brengt. Dat is dan ook gelijk de grootste kanttekening die Theo zelf plaatst bij het spel uit die tijd. Het is allemaal teveel gericht op “mooi voetbal” en niet op resultaat en effectiviteit.

Pahlplatz was en bleef een bescheiden persoonlijkheid. Hij was meegaand, was geen informeel leiderstype. Maar hij handhaafde zich wel in de groep, simpelweg omdat hij goed kon voetballen. Hij was een van de beteren. FC Twente won meestal en hij scoorde vaak en dan heb je veel vrienden. ‘Theeeo, Theeeo.’ Het Diekmanstadion scandeerde zijn naam. Hij was een idool voor duizenden fans van de club.

Hoewel hij geregeld speelde en een goed seizoen draaide, kreeg hij in de zomer van 1979 een verlaagd contract aangeboden waarmee hij niet akkoord ging. Er was interesse van SC Heracles en KRC Harelbeke, maar Pahlplatz tekende bij de amateurclub FC Epe uit het Duitse Epe, waar hij als speler-trainer aan de slag kon: hetzelfde bij Ottenstein, ook in Duitsland en daarna nog één seizoen als laatste man bij zijn oude club Quick ’20.

Pahlplatz scoorde in totaal 82 doelpunten in 468 officiële wedstrijden voor FC Twente. Met zijn dertien interlands is hij de speler die in dienst van FC Twente het meest voor het Nederlands elftal uitkwam. Als trainer werkte hij vanaf 1987 bij verscheidene amateur- clubs. In 1972 opende Pahlplatz een sportzaak in de Enschedese Klanderij, in 1976 deed hij hetzelfde in Denekamp. De zaken gingen na verloop van tijd weer dicht, waarna hij vanaf 1987 aan het werk ging als advertentieverkoper bij de huis-aan-huis bladen met als standplaats Haaksbergen. Daarnaast was hij al jaren scout voor FC Twente. Met het team van Oost-Nederland nam hij deel aan de Mini-voetbalshow. Pahlplatz is de vader van voetballer Boudewijn Pahlplatz, die uitkwam voor FC Twente en PSV.

Op 8 mei 2011 mocht Pahlplatz in De Kuip de KNVB beker uitreiken aan Twente-aanvoerder Peter Wisgerhof, na de met 3-2 gewonnen finale tegen Ajax.

Nederlands elftal

Pahlplatz speelde zijn eerste interland voor het Nederlands elftal op 29 november 1967. In meer dan twintig jaar had geen enkele geboren Tukker de selectie van het Nederlands elftal gehaald. Hennie Möring was in 1949 de laatste geweest. Pahlplatz’ eerste interland in 1967 tegen Rusland verliep goed, maar de bescheiden Tukker had het niet gemakkelijk in Zeist.

‘Ik was een eenling. De selectie bestond uit zes tot acht Ajacieden. Die kenden elkaar door en door en hadden een heel andere humor dan wij gewend waren. Ik baalde van bepaalde etterballen onder hen. Ik was de enige uit het oosten en was het mikpunt. Gelukkig werd ik wel goed opgevangen door spelers als Piet Keizer, Johan Neeskens, Jan van Beveren en Willie van der Kuylen. Maar toen het me te gortig werd, toen ik er geen plezier meer in had, heb ik bedankt. Nu is het afgelopen, dacht ik bij mezelf. Na een jaar kwam er een gesprek met bondscoach Kessler en namens Twente waren Rijvers, Olijve en Hilbrink erbij. Toen werd het probleem uitgepraat en zat ik weer bij de selectie.’ Nog niet zo lang geleden bestempelde hij dit voorval als een stomme actie. ‘Ik had door moeten bijten. Want ik zat wel bij een heel sterke generatie, hield een speler als Rensenbrink buiten de selectie.’

Van 1967 tot 1972 speelde hij dertien interlands, waarin hij drie keer scoorde. Echt tevreden was Pahlplatz echter niet met zijn rol in Oranje. Aanvankelijk was hij meestal invaller of reserve en stond hij op het punt om bij bondscoach Georg Keßler te bedanken voor het nationale team. Slechts één keer, in zijn voorlaatste interland op 30 augustus 1972 tegen Tsjecho-Slowakije, speelde hij vanaf zijn favoriete rechtsbuitenpositie. Op 1 november 1972 speelde hij zijn laatste interland, tegen Noorwegen.

Prijzenkast en erelijst:

* KNVB Beker: 1976/77
* Finale UEFA Cup: 1974/75
Nederlands elftal:
* 13 interlands; doelpunten: 3

Referenties en bronnen:
Wikipedia, anjeprodukties.nl, twentesport.com, kentudezenog.nl, wieiswieinoverijssel.nl