101 Nederlandse Voetbaliconen (7) Mark van Bommel

Geboren: 22 april 1977, Maasbracht
Overleden:
Positie: Middenvelder
Clubs: Fortuna Sittard, PSV, FC Barcelona, Bayern München, AC Milan, PSV
Actief: 1992-2013
Doelpunten: Fortuna Sittard (13), PSV (46), FC Barcelona (2), Bayern München (11), PSV (6)
Nederlands elftal: 79 interlands; 10 doelpunten
Trainer: Nederland –17 (assistent), Saoedi-Arabië (assistent), PSV –19, Australië (assistent), PSV

Zijn erelijst past amper op een A4’tje. Liefst 21 seizoenen speelt Mark van Bommel betaald voetbal, van besnord broekie van Fortuna Sittard tot hij in 2013 afzwaait bij PSV. De Limburger blijkt een veelvraat van titels. Met Barcelona wint hij de Champions League, bij Bayern groeit hij uit tot de onbetwiste Kapitän totdat Louis van Gaal hem de aanvoerders- band ontneemt, Getergd tot op het bot verhuist hij naar AC Milan, in zijn nadagen landt hij weer op de vertrouwde Herdgang.

Dat laatste jaar wordt geen onverdeeld genoegen. Van Bommel uit in woord en gebaar bijna wekelijks zijn misgenoegen over de gang van zaken bij de club die kampioen moet worden, maar een afgang niet kan voorkomen.

Ook zijn afscheid bij Oranje verloopt in mineur. Als aanvoerder van het Nederlands elftal maakt hij van dichtbij de sof mee tijdens het EK van 2012. De vicewereldkampioen wordt al in de poulefase roemloos uitgeschakeld. Van Bommel houdt er sowieso een haat-liefdeverhouding op na met Oranje. Onder Marco van basten bedankt hij zelfs voor Oranje omdat hij zich niet serieus genomen voelt. Als zijn schoonvader Bert van Marwijk het voor het zeggen krijgt, heft hij de boycot op en staat hij twee jaar later zomaar in de WK finale. Na zijn actieve loopbaan richt hij zich op een trainerscarrière.


Mark van Bommel scoorde in 2005 een hattrick tegen Ajax
foto: ANP

Mark Peter Gertruda Andreas van Bommel begon zijn voetballoopbaan bij RKVV Maasbracht.Het talent wordt al snel gezien. Fortuna Sittard en Roda JC tonen interesse , maar vader John vindt dat Mark nog beter een jaartje bij Maasbracht kan blijven. Uiteindelijk gaat hij naar Fortuna Sittard, waar hij op 15 mei 1993 debuteert.

Fortuna Sittard

Op 15 mei 1993 debuteert Mark van Bommel als hij zestien jaar en 23 dagen oud is voor Fortuna Sittard. Hij viel in tijdens de wedstrijd tegen Cambuur Leeuwarden (1-1). Hij was destijds met 16 jaar en 23 dagen een van de jongste debutanten op het hoogste niveau in de geschiedenis van het Nederlandse voetbal. Alleen Wim Kras van FC Volendam in 1959 (15 jaar en 290 dagen) en Michel Mommertz van Roda JC (16 jaar en 9 dagen) debuteerden op nóg jongere leeftijd. Mark van Bommel werd ingebracht door Chris Dekker, die later dat seizoen wegens slechte prestaties van Fortuna werd ontslagen en vervangen voor Pim Verbeek. Fortuna degradeerde alsnog.

Met een kampioenschap van de eerste divisie pakte van Bommel zijn eerste prijs onder de leiding van Verbeek in het seizoen 1994/95. Onder leiding van Bert van Marwijk, later zijn bondscoach én schoonvader, groeide Van Bommel uit tot de spil van Fortuna tijdens wat later (voorlopig) de laatste glorietijd van de club zou blijken.

Tijdens de halve finale van de KNVB beker bij PSV die met 1-3 door Fortuna Sittard werd gewonnen kreeg Van Bommel een discutabele gele kaart en was daarmee geschorst voor de finale tegen Ajax. Waar Fortuna in de eredivisie dat seizoen tweemaal onder aanvoering van Van Bommel Ajax versloeg, bleek de Amsterdamse club in de finale een maatje te groot (2-0).

Zeven seizoenen zou Van Bommel in Sittard blijven spelen en maakte met onder meer Kevin Hofland en Wilfred Bouma deel uit van een generatie grote talenten die doorbraken in de Baandert. Bij de Limburgers, met wie hij in 1995 kampioen van de eerste divisie wordt, verdient de middenvelder een overgang naar PSV. Aan een gesprek met Ajax heeft Van Bommel geen goed gevoel overgehouden, aan het onderhoud met PSV des te meer. Hij kiest voor de Brabantse club.

Vanwege financiële problemen van Fortuna Sittard organiseerde Van Bommel op 31 mei 2009 samen met zijn vader een benefietduel tussen Bayern München en zijn oude club in stadion van Fortuna Sittard. Van Bommel zelf zat vanwege een blessure op de bank. Wel verrichtte hij de aftrap.

PSV

In 1999 kocht PSV de controleur en in Eindhoven boekte hij vele successen. Van Bommel speelde zes seizoenen voor PSV. In zijn tweede seizoen, Van Bommel was toen 23, werd hij aanvoerder van de Eindhovenaren. Hij behaalde in deze zes seizoenen vier landstitels (1999/00, 2000/01, 2002/03 en 2004/05) en won in 2004/05 de KNVB beker.

Eén keer scoorde Van Bommel vier doelpunten in één wedstrijd, op 10 mei 2003 in de wedstrijd PSV – Excelsior (uitslag 7-0). Een andere memorabele wedstrijd voor Van Bommel was Ajax – PSV op 20 maart 2005 toen hij driemaal scoorde (uitslag 0-4).

Van Bommel speelde vijftig Europese wedstrijden voor PSV. De wedstrijd waaraan Van Bommel herinnerd blijft worden is de halve finale van de Champions League in 2005, waarin PSV uitkwam tegen AC Milan. Net voor tijd liet Van Bommel ‘zijn man’ Massimo Ambrosini lopen en deze scoorde. Hierdoor haalde PSV de finale van de Champions League niet. De wedstrijd eindigde in 3-1.

Van Bommel leek het seizoen 2004/05 in de Bundesliga te gaan spelen; uiteindelijk ging dit niet door omdat naar verluidt zowel Borussia Dortmund als FC Schalke 04 de transfersom te hoog vond.

FC Barcelona

In 2005 nam FC Barcelona Van Bommel transfervrij over. Tijdens het seizoen 2005/06 speelde Van Bommel voor FC Barcelona, waar Frank Rijkaard trainer was. Hij tekende daar een contract voor drie jaar. Van Bommel beloofde dat hij – indien zijn gezondheid dat toeliet – na dit contract terug zou keren bij PSV. Bij de presentatie van Van Bommel in Camp Nou op 10 juni 2005 had hij voor het rugnummer 17 gekozen. Zijn zaakwaarnemer Rob Jansen vertelde dat clubs als AC Milan en Real Madrid ook interesse hadden in Van Bommel, maar dat zijn keus viel op FC Barcelona. Tijdens de voorbereiding van Barcelona in Denemarken verraste Van Bommel de Spaanse pers door op Engelse vragen in het Spaans te antwoorden. Van Bommel gaf aan dat hij een week lang bij ‘de nonnen in Vught’ (Taleninstituut Regina Coeli) had gebivakkeerd.

Met Barcelona won Van Bommel de Primera División, de Supercopa en de Champions League. In de finale van laatstgenoemd toernooi startte Van Bommel in de basis en werd hij na een uur gewisseld. Een onbetwiste basisspeler bleek hij niet aan de Middellandse Zeekust, In de zomer van 2006 kwam hij terug op zijn eerdere belofte, verliet hij FC Barcelona voor zestien miljoen euro en vertrok hij naar FC Bayern München in plaats van PSV.

Bayern München

In Zuid-Duitsland was hij wel een onomstreden basisspeler en werd hij een jaar later zelfs landskampioen. Als eerste Buitenlandse aanvoerder die de titel won, mocht hij zodoende de kampioensschaal en de DFP-Pokal omhoog tillen. Søren Lerby was als Deen al wel aanvoerder geweest bij Bayern, maar won toen niets.

In april 2008 brak Van Bommel zijn neus tijdens de Duitse bekerfinale tegen Borussia Dortmund (2-1 winst voor Bayern München). Hij kreeg een elleboogstoot van tegenstander Mladen Petric. Hij weigerde een operatie en speelde zonder masker maar met gebroken neus zijn wedstrijden. Met Bayern München werd hij in het seizoen 2007/08 kampioen van de Bundesliga en won hij de DFB-Pokal.

Bij Bayern München groeit hij uit tot een zeer gewaardeerde kracht en verovert hij in zowel 2008 als 2010 de dubbel. In 2010 verloor hij van Internazionale de finale van de Champions League en even later in Zuid-Afrika de finale van de wereldbeker. De man met wie hij successen behaalt, trainer Louis van Gaal, zorgt uiteindelijk ook voor een afscheid. Na onenigheid met de trainer vertrekt de middenvelder.

Van Bommel ging destijds volledig uit zijn dak tegen Van Gaal. „Ik heb toen alles gezegd wat eigenlijk niet kan, tot aan schelden toe. Normaal is Louis altijd aan het woord, maar toen was ik twee, drie minuten aan het woord. Ik heb alles eruit gegooid wat ik ervan vond. Toen ben ik weggelopen. Ik kwam de fysio tegen en zei: het is afgelopen. Ik barstte zelfs in tranen uit, zo emotioneel was ik.”

In München werd Van Bommel gezien als onbetwiste leider van het elftal, totdat de ploeg de Braziliaan Luiz Gustavo van TSG Hoffenheim haalde. Van Bommel zou daarom open staan voor een vertrek. Tottenham Hotspur, VfL Wolfsburg en Galatasaray zouden interesse in Van Bommel hebben. Hij vertrok echter op 25 januari 2011 naar AC Milan.

In 2008 staat Mark van Bommel in de Duitse krant Bild op de lijst van ‘meest gehate voetballer van de Bundesliga’. Van Bommel bezet de tweede plek op de lijst die de Duitse roddelkrant met medewerking van haar lezers publiceerde. De lijst werd aangevoerd door Maik Franz, speler van Karlsruhe SC. Van Bommel lijkt vooral de hoge notering te hebben verkregen door het handgebaar richting de scheidsrechter, in een wedstrijd tegen HSV.

AC Milan

Van Bommel vertrok in de winterse transferperiode van het seizoen 2010/11 naar AC Milan. Hij werd de veertiende Nederlander in dienst van AC Milan. Het contract van Van Bommel liep medio 2011 alweer af, mede doordat hij zich niet meer op langdurige contracten wil concentreren vanwege zijn leeftijd. Al twee dagen na zijn overgang maakte Van Bommel zijn debuut voor AC Milan in de kwartfinale van de Coppa Italia tegen Sampdoria. Het debuut van Van Bommel in de Serie A verliep uiterst ongelukkig. In de 54e minuut van de wedstrijd kreeg hij in en tegen Catania zijn tweede gele kaart en moest dus met rood het veld verlaten. Niettemin speelde hij zich in de basiself bij Milan, waarmee hij zich op 7 mei 2011 verzekerde van het Italiaanse landskampioenschap.

Voor AC Milan was dat de eerste landstitel sinds het seizoen 2003/04, voor Van Bommel zijn achtste in totaal in vier verschillende landen. Op 12 mei 2012 maakte Van Bommel bekend terug te keren bij PSV.

Terug naar PSV en einde carrière

Op 12 mei 2012 maakte van Bommel bekend zijn aflopende contract bij AC Milan niet te verlengen terwijl hij voor nog een jaar kon bijtekenen. Hij koos voor PSV, maar was geëmotioneerd toen hij zijn vertrek bij Milan aankondigde. Op 14 mei tekende hij een eenjarig contract. Op 23 augustus maakte Van Bommel zijn eerste officiële goal voor PSV sinds zijn terugkeer. In een play-off duel voor de Europa League tegen FK Zeta maakte hij 5-0. In de eerste vijf competitieduels van het seizoen 2012/13 kreeg Van Bommel evenzoveel gele kaarten – een record in de Nederlandse Eredivisie. Hij miste daardoor een wedstrijd tegen Feyenoord.

Op 12 mei 2013 maakte hij na de wedstrijd tegen FC Twente bekend te zullen stoppen met voetbal. Hij nam afscheid met een rode kaart (twee keer geel) en een nederlaag (3-1).

Hij speelde op 19 juli een afscheidswedstrijd tegen PSV met een door hem geselecteerd gelegenheidsteam van oud-ploeggenoten, waaronder Zlatan Ibrahimovic, Arjen Robben, Phillip Cocu, Gregory van der Wiel, Franck Ribéry en Wilfred Bouma

Mark van Bommel zette op 36-jarige leeftijd een punt achter een imposante loopbaan. Na 21 seizoenen en 22 hoofdprijzen, 807 officiële duels en 111 goals en 79-interlands.


Mark van Bommel als aanvoerder van het Nederlands elftal.
foto: Onbekend
Nederland elftal

Het huwelijk tussen Van Bommel en Oranje was geen onverdeeld succes. De toernooien van 2000(blessure), 2002(niet gekwalificeerd) en 2004(blessure) miste hij om diverse redenen.

Mark van Bommel heeft een prachtige interlandcarrière gehad, maar hij denkt nog wel een terug aan het EK van 2004 in Portugal. Dat eindtoernooi miste hij door een blessure, die verdwenen was vóór het toernooi begon.

Van Bommel speelde in april nog met Oranje de oefeninterlands richting het EK. “Maar toen de namen moesten worden doorgegeven aan de UEFA lag ik eruit met een kuitblessure. Ik was dus niet fit. Ik ben met mijn gezin op vakantie gegaan en zes dagen later voelde ik niks meer. Ik was helemaal fit en had gewoon meegekund naar dat EK.” vertelt van Bommel in een interview met de Telegraaf.

Dick Advocaat, die hij niets kwalijk neemt, was in die periode bondscoach van Oranje en die wilde zekerheid over de beschikbaarheid van zijn spelers voor het EK. Honderd procent zekerheid kon niemand hem geven, waar het om de kuit van Van Bommel ging toen de namenlijst op fax moest. Van Bommel: “Ik vond het ontzettend jammer ook omdat ik tot dat moment nog geen eindtoernooi had meegemaakt.”

De eerste keer dat Van Bommel er op een groot toernooi bij was, was pas op het Wereldkampioenschap voetbal 2006 in Duitsland. Ondanks de moeilijke relatie tussen Van Bommel en Van Basten stond hij tijdens drie van de vier wedstrijden op het WK voetbal in de basis en werd twee keer gewisseld. Oranje reikte tot de achtste finales.

Daarna besloot Van Bommel echter niet meer onder Van Basten te spelen, nadat de bondscoach had verkondigd dat Bommel zijn taken niet goed uitvoerde.

Mark van Bommel heeft geen warme herinneringen overgehouden aan oud-bondscoaches Louis van Gaal en Marco van Basten. Ook met Van Basten werd de verstandhouding op den duur niet beter. Van Bommel werd eens gewisseld door de Oranje-legende en snapte niet waarom, terwijl Van Basten hem ook geen uitleg wilde geven. Nadat de ex-PSV’er in de volgende interlands niet opgeroepen werd, werd hij geselecteerd door Van Basten vanwege een blessure bij Wesley Sneijder . “Hij belde mij en zegt: Mark ik heb je nodig. Mijn eerste reactie was: ‘Nee, ik kom niet’. Toen heb ik erover nagedacht en ik heb gelijk tegen hem gezegd dat ik niet meer zou komen zolang hij trainer was.”

Na het aftreden van Van Basten en het aantreden van Bert van Marwijk als bondscoach besloot Van Bommel terug te komen van zijn eerder genomen besluit en dwong een plek af in het basiselftal van zijn schoonvader. Op 5 augustus 2008 werd hij door Van Marwijk geselecteerd voor de oefeninterland tegen Rusland.

Onder zijn schoonvader Bert van Marwijk is het Nederlands elftal dicht bij het grootste succes ooit. Wat in de WK-eindstrijd van Zuid-Afrika tegen Spanje een groot succesnummer moet worden, eindigt in de derde verloren WK-finale van Oranje ooit. De Spanjaarden beginnen aan een ongekende zegetocht in de wereld door Oranje na verlenging te verslaan. Na het WK nam hij de aanvoerdersband over van de afgezwaaide Giovanni van Bronckhorst.

De naam Van Marwijk loopt als een rode draad door de loopbaan van Van Bommel heen: als schoonvader, coach van Fortuna en bondscoach. Van Bommel erkent later dat de verloren eindstrijd hem nog steeds ontzettend veel pijn doet. Hij beseft hoe dicht hij bij de ultieme glorie is geweest.

Zo succesvol als op het WK van 2010, zoveel dramatiek is er twee jaar later in Polen en Oekraïne op het EK. Oranje verliest de eerste twee groepsduels van Denemarken (0-1) en Duitsland (1-2). Van Bommel wordt voor het laatste groepsduel, de verliespartij tegen Portugal (1-2), geslachtofferd en ziet vanaf de bank lijdzaam toe hoe het slechtste EK ooit van Oranje gestalte krijgt. Het treffen met Duitsland is de 79ste en laatste interland van Van Bommel.

Na het voor Oranje teleurstellend verlopen Europees kampioenschap voetbal 2012 in Polen en Oekraïne gaf Van Bommel aan plaats te willen maken voor jongere spelers. Hij bedankte echter niet definitief voor het Nederlands elftal.

Trainerscarrière

Na het beëindigen van zijn actieve carrière maakte Van Bommel bekend zich verder te willen ontwikkelen als trainer. Hiervoor ging hij de cursus Coach Betaald Voetbal volgen. Zijn praktijkvorming zou hij bij PSV doorlopen. Op 7 januari 2014 begon Van Bommel als assistent-trainer van Nederland -17, onder hoofdcoach Maarten Stekelenburg. Daarnaast bleef hij stagiair bij PSV B1. Toen zijn schoonvader Bert van Marwijk in augustus 2015 werd aangesteld als bondscoach van het Saoedi-Arabisch nationale elftal, ging Van Bommel met hem mee als assistent-trainer.

In 2016 keert Mark van Bommel terug bij PSV als individueel trainer/coach, en bleef ook werkzaam werkzaam als assistent van Bert van Marwijk, de bondscoach van Saudi-Arabië. Van Bommel slaagde, net als Ruud van Nistelrooij, voor de cursus Coach Betaald Voetbal bij de KNVB Academie. Beiden volgden een cursus op maat van anderhalf jaar. Met dat diploma op zak mogen Van Bommel en Van Nistelrooij aan de slag als hoofdtrainer van een betaald voetbalorganisatie.

Van Bommel volgde in juni 2018 Phillip Cocu op als hoofdtrainer van PSV. Daarna verbrak hij op 20 oktober 2018 een clubrecord van Eric Gerets door zijn eerste negen competitieduels als hoofdcoach allemaal te winnen. In november 2019 beleefde Van Bommel voor het eerst in zijn loopbaan als trainer een moeilijke periode, nadat PSV zes duels zonder zege bleef. Op 16 december 2019 beëindigde de clubleiding van PSV de samenwerking met Van Bommel als hoofdtrainer. De reden waren aanblijvende tegenvallende resultaten; van de laatste twaalf wedstrijden won hij er twee. Het dienstverband van Van Bommel duurde 75 officiële wedstrijden, waarin hij met PSV zonder prijs bleef.

Privé

Van Bommel is getrouwd met een dochter van Bert van Marwijk, die bij hun ontmoeting zijn trainer was bij Fortuna Sittard. Ze hebben samen drie kinderen. Later zouden Van Bommel en Van Marwijk opnieuw samenwerken bij het Nederlands voetbalelftal.

Prijzenkast en erelijst:

* Kampioen Eerste Divisie: Fortuna Sittard 1994/95
* Kampioen Eredivisie (PSV): 1999/00, 2000/01, 2002/03, 2004/05
* KNVB Beker (PSV): 2004/05
* Johan Cruijff schaal (PSV): 2000, 2001, 2003, 2012
* Champions League (Barcelona): 2006
* Primera División (Barcelona): 2006
* Spaanse Supercup (Barcelona): 2005, 2006
* Bundesliga (Bayern München): 2008, 2010
* Duitse beker (Bayern München): 2008, 2010
* Ligapokal (Bayern München): 2007
* Serie A (AC Milan) ; 2011
Nederlands elftal
* 79 interlands; 10 doelpunte
* WK voetbal 2010: Zilver
* Deelname WK 2006 en EK 2012
Individueel
* Nederlands Talent van het Jaar (voetbal): 1998/99
* Nederlands voetballer van het jaar: 2000/01, 2004/05
* Speler van het seizoen: 2006/07

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Koning Voetbal, Volkskrant, Voetbal International, soccernews.nl NOS.nl, kentudezenog.nl, goalsandglamour.nl, voetbalprimeur.nl, fortunasc.nl, metronieuws.nl, soccernews.nl, junioren.voetbal.nl