101 Nederlandse Voetbaliconen (74) Bryan Roy

Geboren: 12 februari 1970, Amsterdam
Overleden:
Positie: Aanvaller
Clubs: Ajax, Foggia Calcio, Nottingham Forest, Hertha BSC, NAC Breda, Workington AFC
Actief: 1988-2004
Doelpunten: Ajax (17), Foggia Calcio (15), Nottingham Forest (24), Hertha BSC (3), NAC Breda (2), Workington AFC (2)
Nederlands elftal: 32 interlands; doelpunten: 9
Trainer: Ajax E1, Ajax B

Leo Beenhakker, Rinus Michels, Louis van Gaal: allemaal plaatsen ze kanttekeningen bij het ‘rendement’ van de elegante linksbuiten. Dat Bryan Roy tegenstander kan passeren staat vast, maar leveren zijn solo’s ook voldoende op ?

De rendementskwestie blijft de Amsterdammer altijd achtervolgen. Desondanks schrijft hij 32 interlands op zijn naam en heeft hij bij Ajax, Nottingham Forest en Hertha BSC een goede staat van dienst. Het zit ook weleens tegen. Zijn huwelijk met actrice Nada van Nie loopt op de klippen en in 2006 gaat 3D-stars failliet, zijn bedrijf dat voetbalbeeldjes produceert.


1990: Ajax – PSV: Bryan Roy in duel met Eric Gerets.
foto: ANP

Bryan Eduard Steven Roy, afkomstig van de Amsterdamse amateurclub Blauw-Wit, maakte zijn debuut op 6 september 1987 bij Ajax onder Johan Cruijff in de thuiswedstrijd tegen FC Twente. De linksbuiten is dan pas zeventien jaar, zes maanden en 25 dagen oud. In zijn eerste wedstrijd tegen FC Twente stal hij direct de harten van het Amsterdamse publiek. Onbevangen passeerde hij keer op keer zijn tegenstander en maakte bij zijn debuut een fraaie goal. De naam van de Amsterdams linksbuiten is dan gevestigd. Hij wordt dat jaar gekozen als Nederlands Talent van het Jaar en zijn ster is rijzende. Een megatalent, een watervlugge linksbuiten, behendig, technisch: superlatieven schieten voor betrokkenen tekort om de stijl van Roy te omschrijven in die beginjaren. Een exponent van de Ajax-school en een speler voor wie mensen naar het stadion komen.

Bryan Roy voetbalde van 1987 tot 1993 bij Ajax. Hij was een publiekslieveling vanwege zijn sierlijke en intuïtieve spel – en hij zag er goed uit. Maar na 126 competitiewedstrijden komt langzaamaan de klad erin. Toen Louis van Gaal in 1991 coach van Ajax werd begon hij te bouwen aan zijn team en stelde hij andere eisen aan zijn spelers. Bryan Roy voldeed in de ogen van Louis van Gaal niet aan de eisen en in het najaar van 1992 maakte Van Gaal bekend dat Roy overbodig was bij Ajax. Naar aanleiding hiervan maakte KRO’s Brandpunt Reporter een uitzending over Bryan Roy. Een aantal voetbalkenners en -liefhebbers, onder andere commentator Hugo Walker en schrijver Adriaan Morriën, prijzen Bryan Roy de hemel in met vergelijkingen in de overtreffende trap. Voor Louis van Gaal is dit fragment typerend voor de houding van de media in de voetbalwereld: ze interesseren zich niet in de motivatie achter zijn keuzes maar richten zich op conflict en randzaken.

Onder Louis van Gaal ging het dus mis. Van Gaal zegde het vertrouwen op in de linksbuiten omdat zijn rendement te laag was.

In Italië had Roy bij Foggia even een goede periode. Hij scoorde regelmatig en vormde een goed koppel met de Rus Kolyvanov. Ook in Engeland had hij aanvankelijk succes. Met Roy als aangever en Stan Collymore als afmaker presteerde Nottingham Forest opvallend goed. In Berlijn kende Roy weinig vrolijke momenten en werd zijn lijdensweg bijna ondraaglijk. In Berlijn vertoefde Roy veel tijd op de bank en op de tribune. Aan spelen kwam hij onder trainer Jürgen Röber nauwelijks toe. De lichtvoetige aanvaller kwam volgens zijn trainer fysiek te kort en was verdedigend niet sterk genoeg.

De voormalige Ajacied liet al meerdere malen weten graag terug te keren naar Nederland. Na avonturen bij Foggia, Nottingham Forest en Hertha had hij het wel gezien in het buitenland. Bovendien kende hij de laatste jaren weinig successen meer op het veld. Hij speelde hierna nog bij NAC (2000-2001). In 2004 speelde Roy nog enkele wedstrijden voor het Engelse Workington AFC.

Hierna kwam hij terug bij Ajax, waar hij dertien jaar lang de E-, D-, C-, B- en A-junioren trainde. Totdat zijn dienstverband ineens beëindigd werd. Roy zegt hierover in een interview: “De belangrijkste reden was het verschil in inzicht. Wim Jonk, Dennis Bergkamp en ik lagen al niet op één lijn wat betreft de Cruijff-revolutie. Dat plan is dus door onszelf mislukt. Ajax moet gewoon zo spelen zoals Pep Guardiola zijn ploegen ook laat spelen. Zowel bij de jeugd als bij het eerste doen ze dat niet. Daar wilden wij verandering in brengen op basis van techniek, tactiek, het fysieke en het mentale. Dat is ons niet gelukt. Het moet allemaal veel moderner, zoals ze in sportscholen al jaren te werk gaan, gecombineerd met software.”

Roy speelde 32 maal in het Nederlands elftal en maakte negen doelpunten. Hij maakte deel uit van de selectie voor het WK 1990, maar speelde geen enkele wedstrijd op dit WK. Op het EK van 1992 speelde Bryan Roy 4 interlands en op het WK van 1994 speelde hij 5 interlands, waarvan 3 als invaller. Hij was tot 2008 getrouwd met actrice en presentatrice Nada van Nie. Samen hebben ze een dochter en een zoon.


Linksbuiten Bryan Roy in actie op het WK van 1994 tegen België.
foto: Onbekend
Roy begon na zijn voetbalcarrière met de ontwikkeling van ‘voetbalpoppetjes’ in 3D, de zogenaamde 3D-stars. Deze onderneming werd echter na anderhalf jaar failliet verklaard. Daarna kocht hij 47.000 vierkante meter grond in Estepona om daar een hotel met sportfaciliteiten te vestigen.

In 2020 kwam zijn boek Ongrijpbaar uit, geschreven door Hajo de Boer.

In 1987 maakte Bryan Roy als zeventienjarig supertalent zijn debuut voor Ajax. Hajo de Boer stond op de staantribune achter het doel van stadion De Meer. De lichtvoetige spelvreugde van Roy maakte diepe indruk op hem. Hij had het gevoel dat hij getuige was van iets uitzonderlijks. De nieuwe Johan Cruijff – op zijn minst. Ruim dertig jaar later zitten de Boer en Roy tegenover elkaar in een Amsterdams café. Ze bespreken de mogelijkheid dat de één een boek zal schrijven over de ander. Tijdens die eerste ontmoeting haalt Roy al na vijf minuten een mini-voetbalveldje uit zijn tas. Schuivend met rode en blauwe magneetjes, denkbeeldige voetballertjes, demonstreert hij het revolutionaire inzicht waarmee hij de voetbalwereld zal veranderen. De Boer doet alsof hij de principes van Het Kommetje, zoals Roy zijn vondst noemt, begrijpt. In de daarop volgende maanden wordt de Boer deelgenoot gemaakt van Roy’s wereld, waarin Het Kommetje een belangrijke rol speelt (naast Johan Cruijff, geheime samenzweringen, de liefde voor voetbal, de liefde voor zijn familie, een onverwacht bezoek van Harry Vermeegen, en verschillende niet-gerealiseerde zakelijk initiatieven). Wanneer Roy’s spaargeld bijna op is ontpopt hij zich onverwacht tot de spil in de grootste sponsordeal uit de geschiedenis van het voetbal. Of toch niet?

34 jaar na zijn veelbelovende debuut, heeft Roy de reputatie van een ‘wappie’, die denkt dat corona een complot is van de wereldleiders die de bevolking op aarde terug willen brengen naar maximaal vijfhonderd miljoen mensen. Een man die alles in twijfel trekt, nepnieuws verspreidt en de integriteit van media betwist. Roy reageert op een bericht over premier Mark Rutte. ‘Headschot krijgtie straks’. De bedreiging komt in het vizier van Team Dreigings Informatie en Roy wordt -bij verstek- veroordeelt tot een werkstraf van tachtig uur.

Roy lijkt ontzettend gefrustreerd. Die frustratie kan komen uit de projecten die Roy na zijn voetballoopbaan oppakt en stuk voor stuk mislukken. Zijn huwelijk met actrice en presentatrice Nadia van Nie loopt op de klippen, zijn bedrijf in voetbalpoppetjes (3D-stars) wordt na anderhalf jaar failliet verklaard en zijn topsportfaciliteit in Spanje wordt ook geen succes. Daarnaast neemt hij afscheid van Ajax en beginnen steeds meer mensen rondom de in opspraak geraakte oud-Ajacied, zoals Ronald de Boer, zich zorgen te maken.

Prijzenkast en erelijst:

* Kampioen Eredivisie (Ajax): 1989/90
* UEFA Cup (Ajax): 1991/92
Nederlands elftal:
* 32 interlands; doelpunten: 9
* WK 1990, EK 1992, WK 1994
Individueel
* Nederlands talent van het jaar: 1987

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Koning Voetbal, Telegraaf, redpers.nl, boekmeter.nl