101 Nederlandse Voetbaliconen (77) Clarence Seedorf

Geboren: 1 april 1976, Paramaribo
Overleden:
Positie: Middenvelder
Clubs: Ajax, Sampdoria, Real Madrid, Internazionale, AC Milan, Botafogo
Actief: 1992-2014
Doelpunten: Ajax (11), Sampdoria (3), Real Madrid (15), Internazionale (8), AC Milan (47), Botafogo (23)
Nederlands elftal: 87 interlands; doelpunten: 11
Trainer: AC Milan, Shenzhen Xiangxue, Deportivo La Coruña, Kameroen

Het is een verrassende keuze, zowel van AC Milan als van Clarence Seedorf zelf. Hij wordt medio januari 2014 van het ene op het andere moment trainer van de strompelende Italiaanse topclub, waarvoor hij tien jaar heeft gespeeld. Na meer dan duizend wedstrijden op het hoogste niveau stopt Seedorf met voetballen.

Botafogo is zijn laatste club. In Brazilië herbeleeft Seedorf zijn jeugd. Hij voelt zich weer een kind op een voetbalveld, vrijheid om te doen wat je hart je ingeeft. In ruim twintig jaar profvoetbal is Seedorf zuinig met zijn lichaam omgegaan. Nooit gerookt, nooit gedronken, op tijd rusten. In een wereld waarin bijna alles draait om winnen, krijgt het cynisme geen vat op hem. Seedorf probeert een inspirerend persoon te zijn, zegt hij in de Volkskrant: “Het gaat erom wat je uitstraalt, wat je betekent voor de mensen. Word je uiteindelijk alleen herinnerd als voetballer, of heb je meer achtergelaten.”

Een van zijn levensmissies is de wereld iets beter maken. Dat begint met hoe hij zichzelf profileert. Op en buiten het veld, door bepaalde normen en waarden uit te dragen. “Een voorbeeld: ik ben geen matennaaier, Als ik een duwtje krijg, probeer ik te blijven staan.” Misschien praat hij idealistisch, zegt Seedorf, maar je moet idealistisch zijn als iets wilt veranderen.

Ze noemen hem Professor, of Opa Seedorf, om zijn vroege wijsheid, maar naarmate hij langer in het buitenland verblijft, groeit de erkenning van zijn loopbaan in Nederland. Al baalt hij wel dat hij ‘slechts’ 87 interlands heeft gespeeld. Niet één bondscoach durft de nationale ploeg om Seedorf heen te bouwen. Daartegenover staat een erelijst om u tegen te zeggen. Seedorf grossiert in nationale en internationale titels bij Ajax, AC Milan en Real Madrid.

Voetbal help hem bij het verwezenlijken van andere ambities, zoals de groei van Suriname. Maar politieke ambities koestert hij niet. In 2011 wordt Seedorf benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. In zijn ene hand draagt hij een Nederlands vlaggetje en in zijn andere hand een Surinaams. Seedorf zegt “Deze landen vertegenwoordig ik altijd. Met die positie probeer ik zo goed mogelijk om te gaan, in de wetenschap dat niemand perfect is.”


Clarence Seedorf spelend voor AC Milan.
foto: Onbekend
Clarence Clyde Seedorf kwam als speler uit voor Ajax, Sampdoria, Real Madrid, Internazionale, AC Milan, Botafogo en het Nederlands elftal. Hij wint als eerste speler met drie verschillende clubs de Champions League. Opa Frederik zal er niet van opkijken. Op 18-jarige leeftijd droomde hij voor het eerst, en daarna nog ‘honderden keren’, dat er een bijzonder kind in de familie zou worden geboren.

Vergelijkbare sensaties voelt opa Margaret, de grootvader van Seedorfs moeder, als de baby Clarence rijst boven brood verkiest en plotseling gaat staan, het stadium van kruipen overslaand. Clarence is ruim tweeënhalf jaar als zijn ouders hem rijp achten voor een experiment. Ze laten hem alleen thuis, zonder oppas. Het gaat goed. Om zeven uur, zoals afgesproken, zoekt de peuter in het lege huis zijn bed op. Wie Clarence Seedorf wenst te begrijpen -of althans een poging daartoe wil doen- kan niet aan zijn culturele achtergrond voorbijgaan. Hij is al op jeugdige leeftijd doordrongen van de hoge verwachtingen over hem in een gemeenschap, de Surinaamse, waarin aan lotsbestemming en al dan niet mysterieuze voorgevoelens veel waarde wordt gehecht.

Seedorf is in 1991 vijftien jaar en het grootste voetbaltalent van Nederland. Je ziet hem in een documentaire van Walter de Wit voetballen in een Nederlands-elftal-onder zoveel, in de geschiedenisles en in het krachthonk – in die tijd nog een slecht verlicht hok gevuld met wat Oost-Duitse martelwerktuigen. We weten veel van Clarence Seedorf, misschien wel te veel om ooit nog onbevooroordeeld naar hem te kunnen kijken. Maar hoeveel we ook van hem weten, kennen doen we hem niet.

Seedorf werd in de jeugd bij Ajax “oud-international” genoemd – z’n gedrag was dat van een veteraan, terwijl hij nog maar nauwelijks wettelijk toestemming had om een brommer te besturen. Sommige mensen blijven eeuwig jong, sommigen worden als bejaarde geboren. Toen ik vijftien was, speelde ik nog af en toe buiten. De vijftienjarige Clarence Seedorf traint met maar een doel: het WK 1994.

Al op jonge leeftijd werd zijn naam veelvuldig genoemd. Seedorf gold als een zeer groot Ajax-talent. Technisch, atletisch, jongvolwassen en een echte leider op het veld. Zijn debuut in Ajax 1 liet dan ook niet lang op zich wachten. Trainer Louis van Gaal gooide hem op 28 oktober 1992 als zestienjarige junior voor de leeuwen als invaller voor Frank de Boer tijdens de met 3-7 gewonnen bekerwedstrijd tegen VVV in De Koel.

Zijn Eredivisiedebuut maakte hij op 29 november 1992 tegen FC Groningen op een leeftijd van 16 jaar, 7 maanden en 28 dagen. Hij was daarmee tot september 2018 de jongste Ajax-debutant aller tijden. Met Ajax zou hij zijn eerste Champions League winnen in 1995. Met Seedorf meestal als rechter- of linkermiddenvelder in het dreamteam met de toppers Patrick Kluivert, Frank Rijkaard, Jari Litmanen, Ronald en Frank de Boer, Edwin van der Sar en vele anderen veroverden de Amsterdammers Europa met oogstrelend voetbal. De wedstrijden tegen AC Milan en Bayern München herinnert zich iedere voetballiefhebber nog.

Na dat zeer succesvolle seizoen 1995 vond Clarence Seedorf het als 19-jarige al tijd om naar het buitenland te vertrekken en tekende hij een contract in Genua bij Sampdoria.

Daar speelde hij één seizoen, waarna hij naar Real Madrid ging, dat destijds getraind werd door Fabio Capello. In een memorabele wedstrijd in Amsterdam versloeg hij in de finale zijn maatje Edgar Davids. Pedrag Mijatovic maakte het enige doelpunt. Bij Real zou hij ook een van zijn mooiste goals ooit scoren, tegen stadgenoot Atlético Madrid schoot hij in 1997 vanaf 40 meter strak raak. Ook won hij met de Madrilenen de Wereldbeker. Hier speelde hij 3,5 seizoen en won er zijn tweede Champions League in 1998 én de wereldbeker, in het najaar van 1998.

In januari 2000 keerde hij terug in de Serie A bij Internazionale in Milaan . Aan het eind van het seizoen 2001/02 stapte Seedorf over naar AC Milan, waar hij in 2003 de eerste speler werd die met drie verschillende clubs de Champions League en de FIFA wereldbeker voor clubteams wint.

Zijn beste tijd beleefde hij bij AC Milan. Met de Rossoneri voegde hij weer diverse prijzen aan zijn palmares toe. Na 2003 werd in 2007 wederom de Champions League gewonnen met grootheden als Paolo Maldini, Kaká, Andrij Schevchenko en Andrea Pirlo. Seedorf zorgde met zijn fraaie techniek elke wedstrijd wel voor een aantal geniale ingevingen en gold hij als mentor en leider. Na tien jaar en meer dan 300 wedstrijden vertrok ‘Il Professore’ in 2012 transfervrij naar het Braziliaanse Botafogo, waar hij tot zijn benoeming als trainer van AC Milan zou blijven spelen.

Tot dan toe won geen enkele andere Nederlander als speler of trainer vier keer de Champions League/Europacup I. Tevens is Seedorf de Nederlandse voetballer met de meeste Europese clubwedstrijden op zijn conto. Na de gelijkgespeelde wedstrijd tegen Tottenham Hotspur FC op 9 maart 2011 kwam de teller op 150.

Op de ranglijst van grootste Nederlandse tienertransfers staat Seedorf tweede, achter Arjen Robben. In maart 2004 verkoos Pelé Seedorf in de lijst van 125 beste nog levende voetballers. Op 9 november 2004 nomineerde het tijdschrift France Football hem voor de Gouden Bal, de prijs voor de beste voetballer in de Europese competities. Tijdens de loting van de groepsfase voor het Champions League seizoen 2007-2008 werd Seedorf gekozen tot de beste middenvelder van de Champions League van het seizoen 2006/07.

In juni 2012 maakte Seedorf bekend dat hij AC Milan na tien jaar zou verlaten. Zijn contract liep af en hij mocht transfervrij vertrekken. Op 30 juni maakte de voorzitter van Botafogo bekend dat Seedorf zijn loopbaan zou vervolgen bij deze club uit Brazilië. De 36-jarige middenvelder tekende een tweejarig contract bij de club uit Rio de Janeiro. De keuze werd mede bepaald door de echtgenote van Seedorf, die uit Rio de Janeiro afkomstig is en wilde terugkeren naar haar vaderland. Seedorf sloeg enkele lucratieve aanbiedingen af, uit onder meer China.

Op 14 januari 2014 kwam er een abrupt einde aan zijn zijn carrière nadat bekend werd dat hij de nieuwe trainer van AC Milan zou worden. Met zijn vele gewonnen prijzen geldt Clarence Seedorf als een van de beste en meest succesvolle Nederlandse voetballers aller tijden.


Clarence Seedorf deuteerde in 1992 als 16-jarige bij Ajax.
foto: ANP
Die onvermijdelijke tegenstelling kleurt even onvermijdelijk een boek over Seedorf, zeker als het, zoals in dit geval, grotendeels op het geheugen van Seedorf zelf is gebaseerd. Onbedwingbaar blijkt de behoefte om inzicht te geven in de intenties van de omstreden voetballer, terwijl er op voorhand weinig reden meer is om die nog ter discussie te stellen. Seedorf is geen verkeerde jongen, aan wiens goede inborst niet hoeft te worden getwijfeld – en bepaald niet alleen omdat hij broedt op een charitatieve instelling met sporters uit de hele wereld.

En toch lukt het sportief maar niet ten volle, althans in Nederland, dat hij als een onbegrepen tiener verliet. Zijn gecompliceerde verhouding met het Nederlandse volk weerspiegelt zich vooral in zijn onvaste interlandloopbaan. Waarom toch? De biografie Clarence Seedorf, de biografie, opgetekend door Simon Zwartkruis, biedt, schrijver en hoofdrolspeler zijn zich ervan bewust, Seedorfs waarheid.

In kort bestek: oud-Ajax-trainer en -bondscoach Louis van Gaal speelde ‘zielige spelletjes’. Ex-Ajax-aanvoerder Danny Blind was geen natuurlijke, maar een gemaakte leider. Guus Hiddink maakte als bondscoach geen keuzes. Diens opvolger Frank Rijkaard kwam beloften niet na aan Seedorf, voor wie daarmee een jeugdidool hard van zijn voetstuk viel.

Er zijn tal van waarheden tegenover te plaatsen, al lijkt te mogen worden betwijfeld of schrijver en hoofdrolspeler zich daarvan óók ten diepste bewust zijn. Geen van de genoemde Nederlandse coaches zag ruimte voor een centrale rol voor Seedorf. Zij zijn de enigen niet tot de dag van vandaag, waarop Seedorf bij AC Milan vooral links op het middenveld speelde – al voegt hij zelf graag toe dat hij de vrijheid heeft om naar het midden uit te wijken.

Clarence Seedorf wil de beste zijn, legt hij uit in de biografie. Hij is veelzijdig en in potentie waardevol, maar de beste zal hij nooit zijn, bovenal vanwege het ontbreken van een exceptionele gave. Ingefluisterd ook door vertrouwelingen poogt hij zijn geldingsdrang enigermate te temperen, maar een kentering lijkt pas mogelijk als dát inzicht doorbreekt.

Zou ook Frank Rijkaard hem dat niet hebben willen vertellen? Intrigerender dan Seedorfs eendimensionale aanvallen is de weergave van een aanvaring met Rijkaard, op het trainingsveld van het Nederlands elftal. Seedorf: ,,Heb je alleen maar oog voor wat ík doe?” Rijkaard: ,,Ik ben meer betrokken bij jou dan je denkt, dat mag je je wel eens realiseren.”

Dat is, uitgerekend uit de mond van een bloedbroeder, toch iets om over na te denken. Vooralsnog blijkt niet dat Seedorf dat heeft gedaan – en bijvoorbeeld heeft ingezien dat Rijkaard en tal van anderen het toch niet zo slecht met hem voorgehad kunnen hebben, net zomin als hij het zonder enige ironie gesteld slecht voorheeft met de mensheid. Misschien iets voor later, als zijn loopbaan als voetballer en trainer echt af is of in elk geval een vaste vorm heeft gekregen.

Alle missers van Clarence Seedorf

De penalty-missers van Clarence Seedorf. Weet u de vijf (inderdaad 5!) missers te noemen van onze nationale strafschopkluns nummer 1?

1. Natuurlijk kunnen we allemaal de bekendste misser van Seedorf noemen, tijdens de shoot-out tegen Frankrijk tijdens de eindronde van het EK in Engeland, 1996.

2. Ook deze moet bekend voorkomen: de misser van Seedorf in en tegen Turkije tijdens de WK kwalificatie 1998. Hoog over. Seedorf zelf: ‘Ik wist zeker dat ik ‘m er in zou rossen’.

3. Het wordt lastiger, maar ook de misser in de Champions League finale van 2003 tegen Juventus in Manchester moet de kenner toch wel bekend voorkomen De misser heeft gelukkig voor Seedorf geen gevolgen want AC Milan wint de Champions League na strafschoppen.

4. En dan natuurlijk de misser tijdens de wereldbeker finale voor clubteams in 2003. Dit keer wel weer een dure misser van onze meest succesvolle club- voetballer ooit. Boca Junior uit Buenos Aires, Argentinië wint de cup na strafschoppen.

5. En dan nog een mooie op de lat: Russian Railways Cup in 2007 (AC Milan-PSV). Zijn misser, nu een schot op de lat, betekende dat PSV naar de finale ging, die het later tegen Real Madrid ook nog won. AC Milan speelde om de derde plaats, en ook daar moesten er weer penalty’s aan te pas komen.

Nederlands elftal

Het is onverklaarbaar: week in week uit overtuigt Lionel Messi bij FC Barcelona iedereen van zijn bovenaardse kwaliteiten, maar in het shirt van Argentinië lijkt het alsof hij zijn mindere broer heeft gestuurd. En Messi is lang niet de enige die last heeft van het Clarence Seedorf-syndroom. “Ik besefte dat ik voor altijd een speler zou blijven die bij zijn clubs excelleerde, maar in dienst van zijn land faalde. Dat deed pijn. Ontzettend veel pijn.” Slechts negen Nederlanders speelden meer interlands dan Clarence Seedorf. Toch heeft de 87-voudig international altijd een haat-liefdeverhouding gehad met Oranje.

Seedorf debuteerde al op zijn 18de in Oranje, maar de teller blijft uiteindelijk steken op 87 interlands. “Zonder vooroordelen aan mijn adres was ik recordhouder van het Nederlands elftal geweest,” zegt Seedorf in 2017. “Ik ben op basis van vooroordelen door twee bondscoaches (Van Marwijk en Van Basten, red.) structureel niet geselecteerd voor Oranje.”

Clarence Seedorf en Oranje was helaas nooit een gelukkig huwelijk. Hij werd beschimpt na zijn gemiste strafschoppen tegen Turkije en tegen Frankrijk op het EK ’96. Ook kon hij bij Oranje niet zo excelleren als hij bij zijn clubs deed. Dat was een smet op zijn loopbaan, al was hij prominent aanwezig tijdens het WK ’98, toen het Nederlands Elftal met heerlijk voetbal vierde werd en misschien het WK wel had kunnen winnen.

De voortekenen van die moeizame interlandloopbaan, die op 14 december 1994 van start gaat tegen Luxemburg (5-0, Seedorf scoort) dienen zich al vroeg aan. De verhouding van Seedorf met Oranje begint de eerste scheurtjes te vertonen tijdens het EK 1996, als Guus Hiddink zijn maatje Edgar Davids naar huis stuurt en hijzelf al in de eerste helft wordt gewisseld in het groepsduel met Zwitserland. Davids en Seedorf worden na dat mislukte toernooi gezien als ‘leiders van de rebellenclub’.


Clarence Seedorf in actie voor Oranje tegen Schotland op het EK 1996.
foto: ProShots
In tegenstelling tot Davids blijft Seedorf gewoon tot de Oranje-selectie horen. Toch is hij dan al gebrandmerkt ondanks een goede start met vijf goals in vijftien interlands. De middenvelder van Sampdoria mist de beslissende penalty in de kwartfinale tegen Frankrijk. Seedorf is dan pas twintig jaar oud, maar gaat de verantwoordelijkheid niet uit de weg als Hiddink hem aanwijst. ‘Ik ben professional’, zegt de penaltyschlemiel na afloop. ‘Ik probeerde die bal er gewoon in te rossen.’

Seedorf is na zijn misser tot tranen toe geroerd, maar aarzelt amper een jaar later geen moment als de bal in het WK-kwalificatieduel op bezoek bij Turkije op de stip gaat. Tegen alle afspraken in gaat de inmiddels naar Real Madrid verkaste middenvelder achter de bal staan. Hij schiet hoog over. Het resultaat: Oranje gaat met 1-0 onderuit en Seedorf is verworden tot zondebok van de natie, een stempel waar hij misschien wel nooit meer vanaf komt.

‘Wat kon Seedorf nou gebeuren toen hij van elf meter schoot?

Er is leven, er is leven na de dood.’

Iedereen kent de zinnetjes uit het lied van Freek de Jonge. Is de gemiste strafschop in 1997 tegen Turkije misschien de reden dat Clarence Seedorf niet werd gepruimd in het Nederlands elftal? Dat kan haast niet, want iedere international die een beetje meetelt heeft wel een penalty gemist. Van Cocu tot Van Basten en van Kluivert tot Bergkamp. En Seedorf is ook niet de enige die in Oranje twee strafschoppen miste.

Voor het Nederlands elftal heeft de misser geen grote gevolgen. Het plaatst zich gewoon voor het WK 1998, waar het de halve finale haalt, en Seedorf staat mede door een fraaie treffer tegen België (0-3 zege) niet ter discussie bij Hiddink. Hij – en bijvoorbeeld niet Dennis Bergkamp – draagt het rugnummer 10 op het toernooi in Frankrijk, maar juist op het moment dat Oranje schittert als nooit tevoren is de vedette van Real Madrid vooral reserve. Hij schikt zich mokkend in die rol.

Seedorf blijft de jaren erna een vast lid van de Oranje-selectie, maar komt ook op weg naar de halve finale het EK 2000 slechts tot één basisplaats en één invalbeurt tijdens het toernooi in Nederland en België. Op het EK 2000 in Nederland en België werd hij met het Nederlands elftal in de halve finale na penalty’s uitgeschakeld door Italië. Lange tijd wordt zijn naam in Nederland nogal eens in verband gebracht met twee gemiste strafschoppen voor het Oranje.

Het blijkt een voorbode voor de rest van zijn loopbaan als international. Onder zowel Louis van Gaal als diens opvolger Advocaat – na het missen van het WK 2002 – ontbreekt de middenvelder van Internazionale soms maanden achtereen in de selectie.

Richting het EK in Portugal rehabiliteert Advocaat de middenvelder van Milan, die in 2003 de derde Champions League van zijn loopbaan wint. Het toernooi in Portugal wordt uiteindelijk het enige waarop Seedorf een vaste basisspeler is, uitgerekend in een periode dat zijn spel als international onder een vergrootglas ligt. ‘Seedorf is te veel met zichzelf bezig, wat de balans in het elftal verstoort’, zegt Advocaat in 2003 als de middenvelder weer eens ontbreekt.

Seedorf wordt er in die jaren allerminst populairder op bij de vaste volgers van Oranje en de achterban. De Milan-vedette zou niet denken in het teambelang en krijgt het verwijt een voorkeursbehandeling te eisen. In november 2003 spreekt hij met Advocaat over zijn functioneren als international. Seedorf ambieert een centrale rol op het middenveld of meer vrijheid om vanaf de flanken naar binnen te trekken en eist uitleg van de bondscoach. Advocaat kan hem echter geen garanties geven.

Als Marco van Basten een jaar later aan het bewind komt wordt Seedorf stelselmatig genegeerd. Van Basten heeft de middenvelder genoeg zien falen en heeft de viervoudig Champions League-winnaar niet nodig. Na bijna drie jaar roept hij Seedorf toch een paar keer op, maar een succes wordt het niet.

Wellicht dat die voorgeschiedenis ertoe leidt dat Van Basten van Van Marwijk ervoor kiezen Seedorf grotendeels links te laten liggen na de doorbraak van spelers als Wesley Sneijder en Rafael van der Vaart. In de jaren dat hij bij Milan tot grote hoogten stijgt, schittert Seedorf door afwezigheid in Oranje. Het is de enige smet op de ronduit indrukwekkende loopbaan van de man die jarenlang de Nederlandse vaandeldrager in de Champions League was.

Seedorf moet na de verloren halve finale tegen Portugal op het EK 2004 (1-2) tweeënhalf jaar wachten op zijn rentree in Oranje (15 november 2006, tegen Engeland), maar wordt tot zijn frustratie nooit een onomstreden basiskracht onder Van Basten. Toch speelt hij richting het EK in Oostenrijk en Zwitserland nog tien interlands.

Marco van Basten selecteerde Seedorf tijdens zijn bondscoachschap voor het eerst voor de oefeninterland Nederland-Engeland op 15 november 2006. Op 13 mei 2008 bedankte Seedorf voor Oranje zolang Van Basten bondscoach zou blijven. Van Basten haalde volgens Seedorf niet het beste in hem boven.

In 2013 blikt Seedorf daarom met pijn in het hart terug op zijn interlandcarrière, die hijzelf min of meer beëindigt door zich niet beschikbaar te stellen voor het EK 2008. ‘Van Basten heeft een heel grote fout gemaakt met mij’, blikt Seedorf terug in het programma Derksen & …. ‘Ik vond hem geen slechte trainer, maar de manier waarop hij met mij en andere spelers omging vond ik niet kunnen. Gebrek aan peoplesmanagement.’

Hij ontbrak op het EK 2008, maar stelde weer beschikbaar te zijn voor Oranje na het EK, toen Bert van Marwijk bondscoach zou worden. Hij werd sindsdien echter niet meer geselecteerd. In totaal speelde Seedorf 87 interlands, waarin hij elf keer het net wist te vinden. Daar komt onder het bewind van Bert van Marwijk geen enkele interland meer bij, hoewel Seedorf zich wel weer beschikbaar stelt.

Van Marwijk voert als reden aan dat hij zo’n grote speler niet op de bank wil zetten. ‘Ik vond het een zwak argument’, reageert Seedorf in 2013. ‘Hij moet niet voor mij bepalen of ik de bank accepteer of niet. Iemand die bij Milan in de basis staat hoort naar mijn mening opgeroepen te worden voor Oranje en als ik mijn plek vanaf de bank had moeten veroveren, dan had dat maar gemoeten. Van Marwijk heeft iets van mij afgenomen en mijn hart huilt daar nog steeds om.’

Van een nieuwe start is na het vertrek van Van Basten dan ook geen enkele sprake. Het drijft hem begin 2009 al tot wanhoop. ‘Ik vraag me wel eens af waarom ik geen gewone interlandcarrière kan hebben’, aldus Seedorf in gesprek met Voetbal International. ‘Er heeft altijd veel spanning omheen gezeten, terwijl het allemaal niet zo moeilijk hoeft te zijn. Ik hoef helemaal geen voorkeursbehandeling, ik wil behandeld worden zoals iedere andere speler.’

‘Zonder vooroordelen aan mijn adres was ik recordhouder van het Nederlands elftal geweest’, vertelt Seedorf in december in De Kuip naar aanleiding van een KNVB-campagne tegen discriminatie. ‘Ik ben op basis van vooroordelen door twee bondscoaches structureel niet geselecteerd voor Oranje.’ Seedorf doelt op Marco van Basten en Bert van Marwijk, die hem in de laatste jaren van zijn carrière links lieten liggen.

Hoewel Seedorf pas in 2013 als speler van het Braziliaanse Botafogo een punt achter zijn loopbaan zet om aan de slag te gaan bij Milan als trainer, dateert zijn laatste eindtoernooi van 2004. Dick Advocaat neemt hem mee naar het EK in Portugal. De WK’s van 2006 en 2010 en het EK van 2008 (en in mindere mate het EK 2012, toen was hij al 36) moet hij als onomstreden basiskracht van de Rossoneri vanuit zijn huiskamer volgen.

Loopbaan als trainer

Seedorf werd op 16 januari 2014 officieel aangesteld als trainer van AC Milan, waar hij een contract tekende tot de zomer van 2016. Op diezelfde dag leidde hij zijn eerste training bij de club. Op 19 januari 2014 volgde zijn eerste competitiewedstrijd als coach, een met 1–0 gewonnen thuiswedstrijd tegen Hellas Verona. Met dat debuut werd hij de eerste Nederlandse trainer ooit in de Italiaanse Serie A.

AC Milan verbeterde onder Seedorf zijn positie op de ranglijst, maar niet genoeg om zich opnieuw te kwalificeren voor Europees voetbal: het team eindigde op de achtste plaats. Wel werd stadsgenoot Inter verslagen in de derby, waardoor een deel van de supporters achter Seedorf bleef staan. Niettemin werd Seedorf op 9 juni 2014 ontslagen, op een week na vijf maanden na zijn aantreden.

Seedorf werd in juli 2016 aangesteld als coach van Shenzhen Xiangxue, op dat moment actief in de Chinese Jia League. Hier kreeg hij in december van dat jaar zijn ontslag. Seedorf werd op maandag 5 februari 2018 aangesteld als trainer-coach bij Deportivo La Coruña, op dat moment de nummer achttien uit de twintig teams tellende Spaanse competitie en dan ook aangetrokken om de club te behoeden voor degradatie. De lange reeks verliespartijen van Deportivo werd echter ook onder Seedorf voortgezet. Drie duels voor het einde van de competitie degradeerde Deportivo en werd Seedorf ontslagen. Hierna was hij 1 jaar, vanaf juli 2018, bondscoach van Kameroen, maar werd ook daar in 2019 vanwege slechte resultaten ontslagen.

Wegens de sterke binding van Clarence Seedorf met zijn geboorteland, participeert hij regelmatig in maatschappelijke projecten in Suriname. De middenvelder liet onder meer het Clarence Seedorf Stadion bouwen en steunt met zijn stichting Champions for Children Foundation vele goede doelen in het land. Seedorf werd in Suriname dan ook bevorderd tot Commandeur in de Ere-Orde van de Gele Ster. Zijn sportieve en maatschappelijke betrokkenheid leverden hem in 2011 ook de onderscheiding tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau op.

Prijzenkast en erelijst:

* UEFA Champions League (Ajax): 1994/95
* Kampioen Eredivisie (Ajax): 1993/94, 1994/95
* KNVB Beker (Ajax): 1992/93
* Nederlandse Supercup (Ajax): 1993, 1994
* Wereldbeker voor clubteams (Real Madrid): 1998
* Champions League (Real Madrid): 1997/98
* Primera División (Real Madrid): 1996/97
* Supercopa de España (Real Madrid): 1997
* Wereldkampioenschap voor clubs (AC Mian): 2007
* Champions League (AC Milan): 2002/03 en 2006/07
* Super Cup (AC Milan): 2003, 2007/td>
* Serie A (AC Milan): 2003/04, 2010/11
* Coppa Italia (AC Milan): 2002/03
* Supercoppa Italiana (AC Milan): 2004, 2011
* Taça Rio (Botafogo): 2013
* Campeonato Carioca (Botafogo): 2013
* Taça Guanabara (Botafogo): 2013
Nederlands elftal:
* 87 interlands; doelpunten: 11
* EK 1996, WK 1998, EK 2000, EK 2004
Individueel
* Nederlands Talent van het Jaar (1994)
* Uitverkiezing in UEFA’s “Elftal van het Jaar” (2002)
* Uitverkiezing FIFA 100 (2004)
* Beste Middenvelder UEFA Champions League 2006/07 (AC Milan)
* Zilveren bal bij de FIFA Wereldbeker voor clubteams (2007)
* Uitverkiezing in UEFA’s “Elftal van het Jaar” (2007)
* Uitverkiezing in Real Madrids “Elftal van de Eeuw” (2008)
* Uitverkiezing Torretta-award voor “Beste Europese Atleet” (2008)
* Nelson Mandela Legacy Champion (2009)
* Uitverkiezing door de Franse krant L’Équipe Europa Cup dream team allertijden (2011)

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Koning Voetbal, HP/De Tijd, Trouw, Panorama, Voetbal International, kentudezenog.nl, strafschop.nl,