101 Nederlandse Voetbaliconen (80) Ronald Spelbos

Geboren: 8 juli 1954, Utrecht
Overleden:
Positie: Centrale verdediger
Clubs: HVC, SC Amersfoort, AZ ’67, Club Brugge, Ajax
Actief: 1971-1988
Doelpunten: AZ ’67 (12), Club Brugge (11), Ajax (14)
Nederlands elftal: 21 interlands; doelpunten: 1
Trainer: NAC Breda, SBV Vitesse, FC Utrecht, NAC Breda

Ronald Spelbos speelde in de jeugd van Velox bij de fusie en wordt niet opgepikt door FC Utrecht. Spelbos vertrekt in 1971 naar HVC, dat later SC Amersfoort wordt. Voor een transfersom van 100.000 gulden wordt AZ zijn nieuwe werkgever. De verdediger is van een inmiddels uitgestorven ras. Mandekken, je ziet het steeds vaker, lijkt een verdwenen vaardigheid te zijn. Waar zijn ze gebleven? Bertie Vogts, Ronald Spelbos, Wim Suurbier, spelers die alles uit de kast haalden om de tegenstander maar niet aan de bal te laten komen.


1982: Ajax-AZ 3-2: Ronald Spelbos (AZ) (links) in duel met spits Wim Kieft (Ajax)
foto: Marcel Antonisse / Anefo
Spelbos kwam tot 1982 uit voor AZ. Hij speelde met de club in de UEFA Cup en Europacup II. Spelbos maakte zes topseizoenen mee bij AZ´67, waarin de club steeds bij de beste vier in de competitie eindigde (1976/77-1981/82), de eerste 2 seizoenen onder trainer en manager Hans Kraay sr. en de laatste 4 seizoenen onder trainer George Kessler. In het beste seizoen 1980/81 werd Spelbos met AZ’67 landskampioen en bekerwinnaar van Nederland en verliezend finalist in de UEFA Cup (doelsaldi: competitie +71, beker +15, UEFA Cup +21, totaal +107!)

1981 is het jaar van AZ’67. De Alkmaarders worden met een straatlengte voorsprong kampioen, spelen de finale van de UEFA Cup en bereiken de eindstrijd van de KNVB Beker. In het Olympisch Stadion moet de ploeg van Georg Kessler afrekenen met Ajax, uitgerekend de enige club die de kersverse landskampioen dit seizoen op een competitienederlaag heeft getrakteerd.

In de bekerfinale is AZ echter oppermachtig en krijgt daarmee het publiek in Amsterdam, grotendeels op de hand van Ajax, stil. De eerste treffer is direct om in te lijst. Kristen Nygaard geeft voor waarna Pier Tol de bal vanuit de lucht in één keer op de slof neemt. Doelman Piet Schrijvers is kansloos: 0-1. Pas in de tweede helft krijgt Ajax meer grip op de wedstrijd, met de zeventienjarige invaller Gerald Vanenburg als architect. Het is dan ook geen toeval dat het jonge talent de gelijkmaker aantekent. Vanenburg krijgt de bal bij toeval voor de voeten, begint aan een dribbel en haalt hard uit. De stand is weer gelijk.

Tijd om door te drukken hebben de Amsterdammers niet. Iets meer dan vijf minuten later staat de ploeg alweer op achterstand. Ronald Spelbos krijgt de bal na een geblokt schot met geluk mee en verschalkt vervolgens met een magnifieke stift Schrijvers: 1-2. Nygaard beslist uiteindelijk de finale. Na een aanval over meerdere schijven krijgt hij de bal aan linkerkant van het veld aangespeeld. De aanvaller twijfelt niet en schiet de bal hard in de verre hoek. Even later toont AZ voor de tweede keer in de historie de KNVB Beker. Het successeizoen is compleet.

Nog even de opstelling van die bekerfinale, blijft altijd leuk, oude opstellingen terugzien:

Ajax: Schrijvers, Rijkaard, Ziegler, Zwamborn (46. Weggelaar), Jansen, Jensen (46. Vanenburg), Arnesen, Lerby, Ling, Kieft, Wiggemansen
AZ’67: Treijtel, Van der Meer, Metgod, Spelbos, Reijnders, Jonker, Peters, Nygaard, Arntz, Kist, Tol


1981: Bekerfinale Ajax- AZ Ronald Spelbos lobt de 2-1 voor AZ over Ajax doelman Piet Schrijvers.
foto: Onbekend
Het daaropvolgende seizoen kwam de ploeg uit in de Europacup I, waarin het in de tweede ronde werd uitgeschakeld door Liverpool FC. Bij AZ speelde Spelbos met spelers als centrumverdediger John Metgod, de middenvelders Peter Arntz en Jan Peters, en de aanvallers Kurt Welzl, Kees Kist en Pier Tol. De trainer in het kampioensjaar 1980/81 was Georg Kessler (1978/79-1981/82). Georg Kessler neemt Spelbos in 1982 mee naar Club Brugge.

Met Kessler vertrok Spelbos in 1982 naar het Belgische Club Brugge. In twee seizoenen scoorde hij elf keer in de competitie.

In mei 1984 tekende hij een contract voor het daaropvolgende seizoen bij Ajax. Ronald Spelbos debuteerde begin september 1984 onder trainer Aad de Mos als Ajacied. De voorstopper, aangetrokken om het jeugdige Ajax van broodnodige ervaring en routine te voorzien, blikt met een goed gevoel terug op zijn jaren in Amsterdam. ,, Je houdt altijd een speciaal gevoel bij de clubs waar je hebt gespeeld. Ajax is een van de clubs die ik blijf volgen, waarvan ik als eerste kijk wat ze hebben gedaan’’, vertelt Spelbos in de Amsterdam ArenA. ,, Ajax is en blijft een club met een geweldige uitstraling.’’

In 1981 was de verdediger een van de sterkmakers in het Alkmaarse elftal dat landskampioen werd. In Amsterdamse dienst deed Spelbos dat succes nog eens dunnetjes over. Op de landstitel van 1984/1985 volgde in 1987 de verovering van de toenmalige Europa Cup II, het zilveren kleinood voor bekerwinnaars. ,,Ik heb hier een geweldige periode beleefd’’, stelt Spelbos onomwonden over zijn jaren als Ajacied. ,,Het was sowieso een periode met geweldig voetbal. Cruijff werd later trainer en met jongens als Marco van Basten, Danny Blind, Sonny Silooy, John Bosman en Rob de Wit – en nog heel veel meer oud-ploeggenoten – vormden we een talentvolle groep. Als een van de ervaren jongens moest ik de laatste linie neerzetten. Het team ook bij elkaar houden. Er werd goed en leuk voetbal gespeeld.’’

De club werd in seizoen 1984/85 dus landskampioen, in 1985/86 tweede ondanks een doelsaldo van +85 (120-35) in de competitie, en in seizoen 1986/87 winnaar van de Europacup II. Ook werden 2 KNVB-bekers gewonnen. Als trainers maakte hij Aad de Mos, Spitz Kohn en Johan Cruijff mee. (Assistent-)trainer Spitz Kohn noemde hem “Spellie”. Spelbos was een harde verdediger, wiens sterkste punten waren: lengte (192 cm), koppen, slidings, lange passes à la Ruud Krol.

Onder trainer Cruijff is Spelbos vanaf 1985 technisch en tactisch nog beter geworden. In maart 1988 maakte Spelbos bekend dat hij zijn profloopbaan ging beëindigen. Wegens knieproblemen stelde hij zich enkel nog beschikbaar voor de wedstrijden tegen Olympique Marseille in de halve finale van de Europacup II, maar ook in deze duels en in de verloren finale tegen KV Mechelen kwam hij niet binnen de lijnen. In seizoen 1988/89 kwam Spelbos uit voor amateurvereniging DOVO.

Het blessureleed dat hem in zijn laatste seizoen nekte, doet weinig af aan het plezier dat Spelbos tot het laatst aan voetbal beleefde. De aanstormende jonkies leerden van de oude meester. Andersom putte ‘de oude’ voldoening uit het leerproces. Twee maanden voor het ‘gouden’ EK 1988 zat ook zijn 21-interlands beslaande Oranje-loopbaan erop. ,,Terugblikkend heb ik het hier geweldig naar mijn zin gehad. Ook omdat bij Ajax nog iets meer wordt gevraagd dan, plat gezegd, een bal wegschieten. Er moet mooi voetbal worden gespeeld. En elk jaar moet Ajax kampioen worden. Daar zit druk op. ’’

In totaal wint de verdediger vijf bekers; drie met AZ en twee met Ajax.

Nederlands elftal

Spelbos debuteerde op 10 september 1980 onder bondscoach Jan Zwartkruis in het Nederlands elftal, in een met 2-1 verloren uitwedstrijd tegen Ierland, net als Joop Hiele, Jan van Deinsen (beiden Feyenoord) en Toine van Mierlo (Willem II). In totaal zou Spelbos 21 interlands spelen, waarin hij één keer scoorde. In zijn laatste wedstrijd voor Oranje, op 28 oktober 1987 tegen Cyprus, maakte hij een van de acht doelpunten. Spelbos was kandidaat om deel uit te maken van de selectie voor het Europees kampioenschap voetbal 1988, maar moest door zijn knieblessure en de daaropvolgende beslissing zijn loopbaan te beëindigen reeds in een vroeg stadium afzeggen voor het toernooi.

Als trainer

Na zijn carrière als voetballer was Spelbos van 1989 tot 1992 als assistent van hoofdtrainer Theo Vonk in dienst van FC Twente. In januari 1993 werd hij trainer van NAC, dat hij in het seizoen 1992/93 als opvolger van de met hartklachten kampende Piet de Visser naar het kampioenschap van de Eerste Divisie loodste. In de twee seizoenen daarop behaalde de club respectievelijk een zevende en een tiende plaats in de Eredivisie. In 1995 werd hij opgevolgd door Wim Rijsbergen en vertrok naar Vitesse. Daar werd Spelbos vanwege tegenvallende prestaties hetzelfde seizoen nog ontslagen, om het daaropvolgende jaar terug te keren naar zijn geboorteplaats.

Bij FC Utrecht behaalde hij de twaalfde plaats op de eindranglijst, en werd in 1997 vervangen door Nol de Ruiter. Vervolgens zou hij in het seizoen 1998-1999 opnieuw hoofdtrainer zijn bij NAC Breda. De club werd laatste (achttiende), ondanks een minder slecht doelsaldo dan dat van de nummers 14 tot en met 17, en Spelbos moest weg.

Eind jaren negentig was Spelbos als analist verbonden aan NOS Studio Sport. Daarna werkte hij als gastspreker en als docent trainersopleidingen bij de KNVB. Vanaf 1998 tot 2020 was hij hoofdscout bij de KNVB

Nog altijd staat Spelbos hoog op in het illustere lijstje van bekerwinnaars. Hij won de competitie in totaal vijfmaal, één keer minder dan wijlen Johan Cruijff en Rob Witschge. “Maar het is niet zo erg om achter Cruijff te moeten staan”, lacht Spelbos.

Prijzenkast en erelijst:

* Eredivisie (AZ): 1980/81
* KNVB beker (AZ): 1977/78, 1980/81, 1981/82
* Europacup II (Ajax): 1986/87
* Eredivisie (Ajax): 1984/85
* KNVB beker (Ajax): 1985/86, 1986/87
Nederlands elftal:
* 21 interlands; doelpunten: 1

Referenties en bronnen:
Wikipedia, ajax.nl, totoknvbbeker.nl, elfvoetbal.nl, bsiderats.nl, utrechtsesportkrant.nl