101 Nederlandse Voetbaliconen (85) Simon Tahamata


Geboren: 26 mei 1956, Vught
Overleden:
Positie: Aanvaller
Clubs: Ajax, Standard Luik, Feyenoord, Beerschot, Germinal Ekeren
Actief: 1976-1996
Doelpunten: Ajax (14), Standard Luik (40), Feyenoord (29), Beerschot (12), Germinal Ekeren (19)
Nederlands elftal: 22 interlands’ doelpunten: 2
Trainer: Standard Luik (jeugd), Germinal Beerschot (jeugd), Ajax (jeugd), Al-Ahli (jeugd), Ajax (jeugd)

Bij alle clubs waar hij speelt (Theole, Ajax, Standard Luik, Feijenoord, Beerschot en Germinal Ekeren) groeit de kleine dribbelaar uit tot een publiekslieveling. Zijn vertrek bij Ajax in 1980 komt onverwacht. Tonny van der Mee schrijft in Simon Tahamata en de andere Molukse voetbalhelden in dienst van Oranje onder meer: “Van Ajax heeft Tahamate nooit gehoord wat de reden is. Maar iedereen voelt dat die plotselinge transfer met raadsels omhangen is. In de wandelgangen weet iedereen dat het bestuur hem kwijt wil. Niet vanwege zijn voetbalkwaliteiten, maar vanwege zijn afkomst. Verschillende bronnen zeggen dat één bestuurslid in het bijzonder de pik heeft op de kleine Molukker: secretaris Jan Westrik een ‘racist’ zeggen ze.”

Tahamata is het boegbeeld en het lichtend voorbeeld van de Molukse gemeenschap in de donkere jaren na de gijzelingsacties en treinkapingen. Door het Ajax-publiek wordt hij op handen gedragen. Toch krijgt de vleugelspeler in de zomer van 1980 via een telefoontje van zijn zaakwaarnemer Maarten de Vos te horen dat hij is verkocht aan het Belgische Standard Luik. “Dat was schrikken,” zegt Tahamata in het boek van Van der Mee.

Clubman David Endt is ervan overtuigd dat Tahamata slachtoffer is van een schimmig spel van zakendoen en vooroordeel. “De transfer van Simon naar Standard was er eentje tegen zijn hart in,” zegt Endt.

Simon Tahamata in de Kuip in actie tegen Feijenoord.
foto: Ajax.nl/Erfgoed Ajax

Simon Melkianus Tahamata werd in Nederland geboren, maar nam in 1990 de Belgische nationaliteit aan. Hij werd geboren in woonoord Lunetten, een deel van Kamp Vught, waar zijn ouders, voormalig KNIL-militair Lambert Tahamata en zijn vrouw Octovina Leatemia, waren geïnterneerd na hun vertrek uit Ambon. Zijn ouders zijn dan al vijf jaar in Nederland en behoren tot de grote groep KNIL-militairen (met hun gezinnen) die door de Nederlandse overheid vanuit Indonesië naar Nederland zijn verscheept.

De liefde voor de bal zit er bij Tahamata, die opgroeide in het Betuwse Tiel, al snel in. ‘Ik voetbalde veel op de pleintjes in de straat. We speelden vaak Ajax – Feyenoord. Je moest in die tijd ook tot je twaalfde wachten voordat je je kon aanmelden bij een vereniging. De droom om prof te worden, had ik toen ook niet. ‘Het was vooral met elkaar heel veel plezier maken. In clubverband ben ik begonnen bij Theole uit Tiel en de Molukse vereniging SC CHANS (Sport Club Ceram-Haruku-Ambon-Nusalaut-Saparua) die eerst alleen informeel speelde en later in competitieverband geïntegreerd werd bij Theole.’ En net als zijn Grote Meester Johan Cruijff weet hij al snel dat hij vooral zijn slechte been moet trainen. Urenlang richt hij de bal op de 30 cm brede smalle stenen muurtjes tussen de metalen garagedeuren. “Ik legde mezelf de druk op perfect te schieten,” zegt hij. Gék worden de buren van het felle geluid van de bal op de metalen garageboxdeuren.

Als voetballer ontwikkelt hij zich als een komeet. Eerst binnen de Molukse gemeenschap. Het wemelt er van de vaardige voetbaltalenten maar Simon koppelt zijn uitzonderlijk talent aan een minstens net zo groot doorzettingsvermogen en zo belandt hij op 15-jarige leeftijd bij Ajax. Via de onderlinge contacten tussen de toenmalig jeugdvoorzitter Willemsen en Gerard Holsheimer van Ajax kwam voor Tahamata als vijftienjarige de kans om de Amsterdammers van zijn kwaliteiten te overtuigen. Na een positief advies van onder andere Bobby Haarms, de man die een grote rol in zijn leven zal gaan spelen. In de kost bij Molukse familie kan hij zich in de luwte ontwikkelen. Maar wat een verschil met 2021: “Ik moest alles zelf bekostigen. Ik heb wedstrijden op witte Adidas-schoenen van mijn broer Tete gespeeld.” Desondanks slaagde zijn missie met glans. ‘Ik werd al snel aangenomen. Als dispensatiespeler, dat is misschien door mijn geringe postuur wel mijn redding geweest, begon ik bij de B-junioren.

Jan van Daal was de trainer. De eerste wedstrijd tegen Feyenoord startte ik op ‘tien.’ De week erop speelde ik tegen Blauw Wit als linksbuiten. Op die plek ben ik daarna altijd blijven staan. Toen ik bij Ajax begon was ik A-junior, maar klein voor mijn leeftijd. Daarbij kwam ik als ‘boertje’ van buiten Amsterdam. Ik kreeg dispensatie. Dat ik in de B1 kon spelen is misschien mijn redding geweest.. Natuurlijk kon ik voetballen. Maar dat moest ik wel laten zien. Als je het laat zien word je vanzelf geaccepteerd. Ik heb er in het begin hard voor moeten vechten.’

De relatie die Simon vanaf zijn 15e had met Bobby Haarms. Al vanaf het eerste moment was het raak. Op de eerste training kreeg Simon een trap op zijn scheenbeen. De reactie van de trainer: ”Laat hem maar liggen. Hij staat vanzelf weer op.“ En dat deed Simon, zijn hele carrière. En hij weet als geen ander dat het niet alleen talent en doorzettingsvermogen is om te overwinnen. “Je moet de drive en het geluk hebben. Bij tegenslagen moet je terugboksen. Ik wilde doorgaan om de top te bereiken. Mijn motivatie haalde ik uit de mensen die vonden dat ik niet goed genoeg of te klein was. Je moet dan het geluk hebben dat je iemand treft die het wél in je ziet zitten en in je wil investeren. Dat geluk had ik met Bobby.”

Na twee jaar bij de A-jeugd en een half jaar in het toen nog bestaande C-elftal (de betaalde jeugd, red.) maakt Tahamata zijn debuut in het eerste elftal. Het is november 1976 wanneer trainer Tomislav Ivic hem tegen FC Utrecht een invalbeurt gunt. Een vaste basisklant wordt Tahamata aan het eind van dat seizoen. Hij maakte tot veel genoegen van het publiek zijn Europees debuut tegen Lillestrom. De gouden Europese jaren van Ajax, al wordt in het seizoen 1979-1980 nog wel een keer de halve finale gehaald van het Europacup I-toernooi, zijn dan net voorbij.

Wel wordt Tahamata met de Amsterdammers drie keer landskampioen. Alleen in het seizoen 1977-1978 valt er geen kampioenschap te vieren. Ook wint Tahamata met Ajax éen keer de KNVB-beker. Bij de Ballon d’Or verkiezingen voor Europees voetballer van het jaar 1979, georganiseerd door het Franse voetbalmagazine France Football, kwam Simon Tahamata tot een gedeelde 21ste plaats.

Een tien met een griffel

Op de harde leerschool van Ajax is Simon Tahamata taaier geworden, zowel fysiek als mentaal. Hulptrainer Bobby Haarms is vaak met hem in de weer, waardoor ‘Siempie’ steeds beter in staat is zijn grote voetbalkwaliteiten ook onder druk te tonen. Tegen PSV staat de bescheiden Molukker op als grote Ajaxcied.

Eind jaren 70 breekt voor het Nederlandse voetbal een periode van duisternis aan. De vaardige pingelaar Tahamata wordt als een lichtpunt gezien, maar soms is Simon wat timide, dan deinst hij terug voor brute tegenstand in het veld, of raakt hij uit zijn evenwicht door het racisme dat Molukkers in Nederland nogal eens treft. Midweeks heeft Ajax zich op Cyprus te schande gemaakt door in de Europa Cup, na een 10-0-thuisoverwinning, met 4-0 van Omonia Nicosia te verliezen. De landskampioen liep er de kantjes af, terwijl Simon zich op de reservebank zat te verbijten. Beenhakker vond dat hij rust nodig had.

Tegen PSV wenst Ajax zich te revancheren en Simon wil laten zien hoe fit en in vorm hij is. Arme Willy Scheepers. De nieuwe rechtsback van PSV, 18 jaar pas, wordt volledig ondersteboven gespeeld door de dartel dribbelende Tahamata. Simon passeert hem over de achterlijn, fopt hem met een hakbal, speelt hem tussen de benen door en maakt hem met zijn lichaamsschijnbewegingen tureluurs.

Ajax wint met 4-1 en Simon, die ook fraai de 3-1 van Frank Arnesen voorbereidt, scoort 2 keer. Vlak na rust maakt hij knap de 2-0 door in de loop met rechts een voorzet van Arnesen af te ronden en in de laatste minuut krijgt hij het publiek op de banken met een meesterlijke lob.

Bij de laatste Ajax-aanval, een door Ruud Krol opgezette counter, wordt hij eerst nog lomp van de sokken gelopen door zijn murw gespeelde bewaker Scheepers. Liggend ziet Simon hoe Jan van Beveren met de voet de inzet van Tshen La Ling keert en staat op als de bal zijn kant op rolt. Van bijna 20 meter buigt hij die, weer met rechts, over de PSV-keeper en net onder de lat in het doel.

‘Simon, Simon’, scandeert het uitgelaten stadion en de kleine linksbuiten loopt gelukzalig glunderend naar de spelerstunnel, waar trainer Leo Beenhakker hem nog eventjes zal liefkozen. Tahamata kreeg voor zijn fantastische optreden het rapportcijfer 10 van het weekblad Voetbal International, waarmee hij zich in een bijzonder rijtje vestigde met onder anderen Johan Cruijff en Marco van Basten. De oud-voetballer laat weten dat hij na deze bijzondere prestatie met beide benen op de grond werd gehouden door Bob Haarms. ‘Als we dan een paar dagen verder waren zei Bob: nou is het klaar hè? We hebben zondag weer een andere wedstrijd!’

Ook Sjaak Swart kan zich de wedstrijd nog goed voor geest halen en beoordeelt het optreden van Tahamata met een 8,5. Als Tahamata Mister Ajax er lachend op attendeert dat hij een 10 kreeg van Voetbal International, zegt Swart: ‘Simon, tienen worden er nooit gegeven bij Ajax. Dat weet jij ook wel. Heeft VI weleens tienen gegeven? Nou, dan mag je je tien hebben.’

Zijn schitterende spel tegen PSV maakt hem ineens tot veel meer dan een held van Molukse jongeren. Simon wordt een nationale ster en omdat hij zo moeilijk ‘nee’ kan zeggen, laat hij zich leven door het publiek. Het optreden van Tahamata leek een opmaat naar meer, maar niets bleek minder waar. ‘In die tijd heb ik natuurlijk veel gesukkeld. Met mijn vorm, met alles… Er gingen zoveel dingen door mij heen. Dat was eigenlijk een periode dat het minder ging door alle bijzaken. Op alles wat op mij afkwam zei ik ja, want ik kon geen nee zeggen. Dat zei Bobby ook al.’ Een ernstige vormcrisis is het gevolg, maar taaie Tamahata zal die ook zelf weten te bezweren.

1979: Simon Tahamata in actie tijdens Ajax-PSV 4-1.
foto: Rob Bogaerts / Anefo

Na vier jaar moet Simon weg. Zonder dat hij dat wil, wordt hij verkocht aan Standard Luik; slavenhandel anno 1980. Er wordt gefluisterd dat zijn vertrek te maken heeft met zijn Molukse achtergrond. “Zo ging dat met transfers,” zegt hij. Ik had daar zelf geen zeggenschap over. Ik heb gehuild maar ben gewoon naar Luik gegaan. Trainer Ernst Happel wilde me graag hebben.” Zijn afscheidsreceptie (!) was in het café van trainer Bobby Haarms.

België en Feyenoord

Ook in België bij Standard Luik gaat Tahamata vrolijk verder met het winnen van prijzen. Bij de populaire volksclub begint hij onder leiding van de legendarisch coach Ernst Happel op het middenveld in een vrij aanvallende rol in een 4-4-2 systeem. Het seizoen daarop is dat als tweede spits. ‘Ik ben echt een bofkont dat ik in mijn carrière met zulke grote mensen heb mogen werken.’ Na zijn onvermijdelijke verplichte vertrek bij Standard Luik (het befaamde omkoopschandaal onder regie van trainer Goethals) gaat hij naar Feyenoord. Zijn betrokkenheid bij een omkoopschandaal in België, de Zaak-Bellemans, was een dieptepunt in zijn carrière die hem uiteindelijk een schorsing van negen maanden opleverde.

Niemand minder dan Johan Cruijff geeft in Rotterdam de tip om Tahamata te halen. ‘Willem van Hanegem is mij zelfs thuis komen opzoeken na een wedstrijd tegen Genk. Dat gaf me een warm gevoel. Feyenoord was erg doortastend en liet merken mij graag te willen hebben.’ Van sentiment vanwege zijn achtergrond bij rivaal Ajax heeft Tahamata tijdens zijn periode in Rotterdam weinig gemerkt. ‘Voor alle club waar ik tekende, gaf ik altijd alles. Als je hard werkt dan appreciëren supporters dat. Bij Feyenoord was ik zelfs een jaar reserve-aanvoerder achter Ben Wijnstekers. Dat zegt denk ik wel wat. Destijds had je ook nog het Amsterdam 700- voetbaltoernooi in het Olympisch Stadion. Ik kon daar ook gewoon tussen de supporters van Ajax op de tribune zitten. Tegenwoordig is dat helaas wel anders. Vreselijk toch die fluitconcerten voor voormalig spelers?’ Tahamata blijft uiteindelijk drie jaar bij Feyenoord.

Vanaf medio 1987 speelde hij opnieuw in de Belgische competitie, achtereenvolgens bij Beerschot en Germinal Ekeren. Met Germinal bereikte hij wederom de finale van de Beker van België in het seizoen 1994-1995. In het seizoen 1995/1996 is hij wisselspeler bij Germinal Ekeren. Op de dag dat hij 40 wordt, krijgt hij daar zijn afscheidswedstrijd. Niet tegen Ajax of een of een of ander wereldelftal. Nee, hij wil een wedstrijd tussen het Molukse elftal en Germinal Ekeren, een groot feest met zijn eigen volk. “Simon, terima kasih” staat op een spandoek. “Simon, bedankt”

Nederlands elftal

Tahamata debuteerde voor het Nederlands elftal op 22 mei 1979 in Bern, Zwitserland in de jubileum-wedstrijd ter ere van het 75-jarig bestaan van de FIFA tegen Argentinië. Gedurende zijn spelerscarrière kwam hij nog 21 keer uit voor het Nederlands elftal en maakte hij 2 doelpunten. Hij speelde zijn laatste interland op 21 december 1986 in Limassol, Cyprus tegen Cyprus.

Zoals veel oud-voetballers gaat Tahamata na zijn actieve carrière aan de slag als trainer. Vanaf 2004 tot 2009 is dat bij Ajax. Daarna verleidt Al-Ahili hem voor een avontuur in Saoedi-Arabië. Ook hier blijft Tahamata vijf jaar. In 2014 keert hij terug bij Ajax. Zijn ervaringen brengt hij nog altijd graag over op de jeugd. Natuurlijk is er veel veranderd in de voetbalwereld. ‘In vergelijking met vroeger merk je toch dat de jeugd allemaal wat sneller tevreden is. Altijd weer 100 procent willen geven. Dat is iets waar ik in mijn functie als trainer veel op wijs. ‘Het hebben van talent alleen is zeker niet voldoende. Je moet ook het karakter hebben om alles voor het voetballen te willen geven. Er zijn vele andere kinderen die ik heel graag op jou plek willen spelen. Dat is iets wat ze goed moeten beseffen.’

Sinds september 2015 heeft hij naast zijn werkzaamheden bij Ajax ook een voetbalacademie, Simon Tahamata Soccer Academy genaamd, waar 8- tot en met 14-jarigen met een ‘moeilijker’ karakter en/of culturele achtergrond een individueel ontwikkelingsplan wordt aangeboden.

Vanaf halverwege de jaren zeventig was Tahamata voor menig back een gevreesde buitenspeler in de eredivisie en in België. Zijn hoogtijdagen beleefde Tahamata in dienst van Ajax en Standard Luik. Met deze clubs werd hij in totaal vijf keer landskampioen en veroverde hij ook de beker. In totaal kwam Tahamata uit op meer dan 600 wedstrijden in het betaalde voetbal en werd de kaap van 100 doelpunten ruimschoots overschreden. Het voetbalspelletje laat de trotse Molukker als liefhebber nog altijd niet los. Als techniek- en individueel trainer voor de buitenspelers van diverse jeugdteams en het vrouwenelftal van Ajax, staat Tahamata nog vrijwel dagelijks op het veld. ‘Het is heel afwisselend. Ik ben vooral betrokken bij de middenbouw, maar ook bij de Onder 19. Ik vind het prachtig om spelers stappen te zien maken in hun ontwikkeling en lever daar als trainer graag een bijdrage aan.’

Tahamata had sympathie voor de Molukse acties in de jaren 70, zoals de treinkapingen bij Wijster (december 1975) en De Punt (mei 1977) en de gijzeling van schoolklassen in Bovensmilde. Hij gaf ook uiting aan zijn positieve gevoelens over de gijzelnemers, wat hem niet altijd in dank werd afgenomen.

De biografie over Simon Tahamata, de kleine dribbelaar, door Tonny van der Mee, geeft naast Simons levensbeschrijving ook een mooi beeld van de geschiedenis van het Nederlandse profvoetbal van de jaren 70 en 80. Maar wat de biografie vooral lezenswaardig en onderscheidend maakt, is het Molukse kompas waarop Simon zijn leven bepaalt. Dat kompas staat altijd vol aan. Onbedoeld wordt Simon de belangrijkste man in de assimilatie van de Molukse gemeenschap in de Nederlandse samenleving.

Prijzenkast en erelijst:

* Kampioen Eredivisie (Ajax): 1976/77, 1978/79, 1979/80
* KNVB beker (Ajax): 1978/79
* Eerste Klasse (Standard Luik): 1981/82, 1982/83
* Beker van België (Standard Luik): 1980/81
Nederlands elftal:
* 22 interlands’ doelpunten: 2

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Koning Voetbal, ajaxshowtime.com, 433magazine.nl, biografieportaal.nl, ajax.nl