101 voetbaliconen: (17) Jan Ceulemans

PASPOORT

Geboren: Lier, 28 februari 1957
Overleden:
Nationaliteit: Belgisch
Positie: Aanvaller
Clubs: Liese SK, Club Brugge
Interlands: 96 Doelpunten: 22
Doelpunten: Lierse SK: 30; Club Brugge: 191
Trainer: Eendracht Aalst, KSV Ingelmunster, KVC Westerlo, Club Brugge, Cappellen FC, KMSK Deinze

“De Caje” speelde tot zijn 20ste bij Lierse en verhuisde in ’78 naar FC Brugge. Jan Ceulemans mag terugblikken op een uitzonderlijke carrière. Hij speelde 96 keer voor de Rode Duivels en was daarin goed voor 22 doelpunten. Hij nam deel aan drie WK-eind- ronden en twee Europese landenbekers. Met Club Brugge werd hij driemaal lands- kampioen en won hij één nationale beker. Driemaal veroverde hij de Gouden Schoen en tweemaal werd hij uitgeroepen tot “Man van het Seizoen”. In 1980 werd hij vijfde in het referendum van Europees voetballer van het jaar

Hij speelde als aanvaller of middenvelder en is één van de succesvolste spelers uit de geschiedenis van Club Brugge en de nationale ploeg van België. Ceulemans groeide in de jaren 80 uit tot de leider en aanvoerder van de nationale ploeg. Hij was erg populair bij het Belgische publiek en werd later door Pelé geselecteerd voor de FIFA 100.

Het mooiste moment uit de Belgische voetbalhistorie. De 4-3 overwinning op het hoog aangeslagen Sovjetelftal in de achtste finale van het WK in 1986. De steunpilaren van dat uitstekende elftal waren doelman Pfaff, de harde, bebaarde rechtsachter Gerets, de jonge Enzo Scifo en de inspirerende aanvoerder Jan Ceulemans. In de volgende ronde na de wedstrijd tegen de Sovjet-Unie eiste Ceulemans opnieuw een hoofdrol op door tegen Spanje met een spectaculaire snoekduik de winnende treffer binnen te koppen.

Sterke Jan

Jan Anna Gumaar Ceulemans (Lier, 28 februari 1957) stond bekend om zijn doorzettings- vermogen, inzet en leiderschap. Daarom kreeg hij van zijn supporters ook de bijnaam Sterke Jan. Caje verwijst dan weer naar de bijnaam van zijn vader en grootvader. De bijnaam heeft een geschiedenis. Franz, de vader van Jan, woonde met zijn broers en zussen in een huis dat voorheen een melkerij was met de naam ‘In ’t Kasselo’. Daardoor werd Franz ‘kazze’ genoemd. Jan, de oudste zoon van Franz, erfde diens bijnaam die later door een journalist werd omgevormd tot Caje. Ceulemans sloot zich op zevenjarige leeftijd aan bij voetbalclub Lierse SK. De middenvelder maakte snel progressie en brak op zeventienjarige leeftijd door in het eerste elftal van toenmalig trainer Hans Croon.

Lierse SK 1974-1978

In eerste instantie zat Ceulemans vaak op de bank, maar in zijn tweede seizoen kreeg hij van de Hongaarse trainer Janos Bedl een vaste plaats in het eerste elftal. Ceulemans, in die periode een ploegmaat van onder meer Oeki Hoekema, Hans Posthumus, Dimitri Davidovic en Herman Helleputte, bereikte in 1976 met Lierse de finale van de Beker van België. Ceulemans kwam in de finale niet aan de bak en zag hoe zijn team kansloos onderuit ging tegen het RSC Anderlecht van Hans Croon.

Als bekerfinalist mocht Lierse een jaar later deelnemen aan de Europacup II. De club won thuis tegen Hajduk Split met 1-0 dankzij een doelpunt van Ceulemans. In de terugwed- strijd verloren ze echter met 3-0. Maar de sterke prestaties van Ceulemans waren niet onopgemerkt gebleven. De Belgische bondscoach Guy Thys selecteerde hem in die dagen voor de eerste keer voor de nationale ploeg. In 1978 loodste Ceulemans, die vooral uitblonk in doorzettingsvermogen en kracht, Lierse naar een vierde plaats in de competitie. Hierdoor mocht de club een seizoen later deelnemen aan de UEFA Cup.

Club Brugge 1978-1991

In de zomer van 1978 vertrok Ceulemans naar Club Brugge. De club had de transfer met Lierse al enkele jaren voordien geregeld, maar kon pas vanaf 1978 een beroep doen op de aanvallend ingestelde middenvelder. Naar verluidt betaalde Club Brugge 9 miljoen BEF (zo’n €225.000) voor de transfer. Door die vertraging van een jaar liep hij legendarische Europacup I-finale van Club tegen Liverpool in 1978 net mis. “Dat klopt. Ik zou aanvanke- lijk al in 1977 naar Club gaan, maar het was mijn eigen keuze om nog één jaar aan Lierse verhuurd te worden. Opnieuw die onzekerheid. Voor mij was die transfer een grote stap. Brugge, dat was de andere kant van de wereld, hé. Er was ook interesse van Anderlecht, maar Club gaf me het beste gevoel.”

Club Brugge had er net een succesperiode opzitten onder Ernst Happel, maar de Oostenrijkse coach stapte in de loop van het seizoen op om bondscoach van Nederland te worden. Het werd een teleurstellend seizoen voor Club, dat zesde werd in de competitie en in de Beker van België de finale verloor. Ceulemans was wel meteen één van de sterk- houders geworden bij Club Brugge. Hij greep in januari 1980 net naast zijn eerste Gouden Schoen. Dat jaar leek er ook een transfer naar AC Milan in de maak, maar Ceulemans legde samen met manager Antoine Vanhove het miljoenenbod van de Italiaanse topclub naast zich neer. Ceulemans vroeg toen een onmogelijk hoog bedrag als jaarwedde zodat hij bij zijn geliefde Club Brugge kon blijven spelen. De mannen van A.C. verblikten of verbloosden niet en stemden in met dat salaris. Toen moest Jan eerlijk zeggen dat hij toch liever bij Club bleef…

Jan Ceulemans in actie voor CLub Brugge, waarmee hij drie keer kampioen werd
foto: FOTORED

Bijna naar AC Milan

In een interview met een Belgische krant geeft hij toelichting. “Je kon er dertien miljoen per jaar verdienen. Belgische frank, hé (lacht). Vandaag verdienen die mannen dat in één week. Nee, dat had met onzekerheid te maken. Ik wist niet of ik het zou aankunnen. Ik had er een goed jaar op zitten bij Club en de nationale ploeg, maar ik wou nog minstens één jaar bevestigen. Ik voelde me ook ongelooflijk goed bij Club. En ik dacht dat er nog kansen zouden komen. Lazio Roma liet enkele jaren later wat interesse blijken, maar ik kon toen net een overeenkomst tekenen bij Club voor zeven jaar. Als je vijftien jaar bij een topclub kan spelen, mag je tevreden zijn. Ik kan ook financieel niet klagen. Ik heb één ding goed onthouden van Guy Thys: je kan geen twee biefstukken tegelijk eten. Ik heb spijt dat ik in 1980 niet ingegaan ben op het aanbod van AC Milan. Ik zal nooit weten of ik het had kunnen waarmaken in het buitenland.”

Drie keer Gouden Schoen

Het volgende seizoen veroverde Ceulemans met Club Brugge zijn eerste landstitel, waarna hij ook de Gouden Schoen aan zijn palmares mocht toevoegen. In de zomer van 1981 zochten spelers als René Vandereycken, Walter Meeuws, Fons Bastijns, Paul Courant en Georges Leekens andere oorden op. Club Brugge beleefde in die periode een sportief dieptepunt en flirtte zelfs even met de degradatie. Pas midden jaren 80 kwam er een ommekeer. Trainer Henk Houwaart loodste het team, dat toen bestond uit onder meer Ceulemans, Hugo Broos, Marc Degryse en Franky Van der Elst, in 1986 naar Bekerwinst. In de competitie eindigde de club samen met Anderlecht op de eerste plaats. Na test- wedstrijden ging de titel uiteindelijk naar Anderlecht. Ceulemans won eerder dat jaar ook zijn tweede Gouden Schoen. Begin 1987 won hij de prestigieuze prijs voor de derde keer.

Laatste successen

In 1988 werd Club Brugge opnieuw kampioen, hetgeen blauw-zwart twee jaar later nog eens overdeed onder trainer Georges Leekens. Ceulemans kreeg in 1990 ook de trofee voor Sportverdienste van het Jaar. Een jaar later pakte hij met Club voor de tweede en laatste keer de Beker.

Belgisch nationale elftal

Jan Ceulemans is tot op heden recordinternational voor België. Hij verzamelde in totaal 96 A-caps en was ook goed voor 23 doelpunten. Ceulemans debuteerde in 1977, als speler van Lierse, bij de Rode Duivels. Het was bondscoach Guy Thys die hem destijds voor het eerst selecteerde. Hij gaf gestalte aan een erg succesvolle periode voor de nationale ploeg en was samen met coach Guy Thys de leider van een fabelachtig elftal dat als gevreesde tegen- stander bekend stond.

Op 26 maart 1977 mocht hij voor het eerst het shirt van de nationale ploeg aantrekken. België moest het opnemen tegen Nederland in een kwalificatiewedstrijd voor het WK 1978. De Belgen verloren met 0-2. De laatste interland van Ceulemans dateert van 27 februari 1991. België won toen met 3-0 van Luxemburg. Ceulemans scoorde toen het tweede doelpunt van de wedstrijd. Ceulemans groeide in de jaren 80 uit tot de leider en aan- voerder van de nationale ploeg.

EK 1980

In de loop der jaren nam Ceulemans ook deel aan verscheidene voetbaltoernooien. Zijn grote debuut kwam er op het EK 1980 in Italië. De Rode Duivels haalden toen de finale, maar verloren daarin van West-Duitsland. Ceulemans noemde het EK achteraf zijn mooiste toernooi.

WK 1982

Twee jaar later bereikte hij met België het WK in Spanje. België won toen in Camp Nou verrassend de openingswedstrijd tegen Argentinië. Ceulemans viel dat WK vooral op door zijn memorabele rush in de wedstrijd tegen Hongarije. Moegespeeld perste hij er op het einde van de partij nog een sprint van 50m uit. Hij knokte zich het strafschopgebied in, leek de bal even kwijt te spelen, veroverde hem dan opnieuw en legde hem klaar voor Alex Czerniatynski, die hem in één tijd in de hoek duwde. België sneuvelde uiteindelijk in de tweede ronde, wat op dat ogenblik de beste prestatie ooit was.

EK 1984

Het EK 1984 in Frankrijk werd het EK van de teleurstelling. De Rode Duivels beschikten over een sterke lichting, maar zagen net voor het kampioenschap enkele spelers uitvallen door schorsing, als gevolg van het omkoopschandaal Standard-Waterschei. De Rode Duivels vlogen er in de eerste ronde uit.

WK 1986

Op het WK 1986 in Mexico voetbalden de Rode Duivels zich de geschiedenis in. Ondanks enkele strubbelingen binnen het team – aanvoerder Ceulemans stelde de inzet van balvirtuoos Enzo Scifo ter discussie – werd het een succesvol toernooi. België bereikte verrassend de halve finales, door onder meer de Sovjet-Unie uit te schakelen. België kwam in de 1/8 finale 2-1 achter tegen de Sovjet-Unie, maar sleepte er dankzij een goal van Ceulemans toch nog verlengingen uit. In die verlengingen scoorden de Belgen uiteindelijk nog twee keer.

Jan Ceulemans op het WK 1986 in actie tegen de Sovjet-Unie
foto: AFP

Na een spannende kwartfinale tegen Spanje, waarin strafschoppen voor de beslissing zorgden, stootten de Rode Duivels door naar de halve finale. Daarin verloor België tegen het Argentinië van stervoetballer Diego Maradona. De Belgen speelden nadien nog voor de derde plaats, maar moesten in de troostfinale hun meerdere erkennen in Frankrijk.

Club Brugge versus Anderlecht. “Als de Enzo Scifo’s van deze wereld te veel show verkochten, zette jij hen wel op hun plaats. Zoals in 1986. Dat was ik niet alleen, dat was samen met de andere oudere spelers. Ik veronderstel dat dat vandaag nog steeds zo zou zijn. Al die show beviel ons niet.

Was het moeilijk om als Club-speler samen te spelen met de grote rivalen van Anderlecht in de nationale ploeg?

Voor mij niet. (denkt na) Ik denk wel dat we niet zo ver geraakt waren op dat WK in ’86 had Anderlecht toen de testmatchen voor de titel verloren van ons. Het was nu al onrustig in Mexico met Scifo, Vercauteren en Vandereycken, maar hadden wij die titel gepakt, dan zou de bom helemaal ontploft zijn. De Bruggemannen hadden toch meer die nuchterheid. Wij dachten van: oké, wij zijn geen kampioen, maar nu telt alleen de nationale ploeg. Omgekeerd zou dat zo niet geweest zijn.”

WK 1990

Het volgende EK werd niet gehaald, dus duurde het vier jaar alvorens Ceulemans nog eens mocht deelnemen aan groot toernooi. België plaatste zich voor het WK in Italië, het land waar hij zijn eerste toernooi speelde. Ceulemans bereikte met België de tweede ronde. Engeland was toen de tegenstander. België verloor na verlengingen en een doelpunt van David Platt in de 119e minuut.

Jan Ceulemans- het vroegere boegbeeld van het Belgisch voetbal stopte met voetballen in januari 1992. Jan Ceulemans werd op 28 februari 1992 vijfendertig jaar en nam die beslissing na een oefenkamp van FC Brugge. Jan moest nogmaals een knieoperatie ondergaan en dat vond hij wel wat teveel van het goede.

Trainerscarrière

Als beginnend trainer was Jan Ceulemans vrij vlug succesvol. Met Aalst promoveerde hij naar de eerste klasse en speelde Europees. Na zes jaar Westerlo en het winnen van de beker van België, kwam de droom van Sterke Jan uit, hij werd de nieuwe trainer van Club Brugge. In 2005 deelde de Noorse trainer Trond Sollied via een videoboodschap mee dat hij naar Olympiakos Piraeus zou vertrekken. Club Brugge zag de succesvolle coach ver- huizen en ging op zoek naar een opvolger. De club kwam meteen uit bij gewezen Club-speler Jan Ceulemans. Hij tekende in 2005 een driejarig contract en werd in Brugge opnieuw verenigd met enkele oude ploegmaats. Marc Degryse was technisch directeur, en René Verheyen, Franky Van der Elst en Dany Verlinden waren hulptrainers.

Maar het droomhuwelijk tussen Ceulemans en Club Brugge was niet van lange duur. Club Brugge slaagde er weliswaar in Europees te overwinteren na wedstrijden tegen Juventus en Bayern München. In de competitie stond het op een derde plaats, maar werd het door AA Gent en mte name door Mbark Boussoufa dolgedraaid. De Marokkaanse Nederlander scoorde een hattrick waardoor Club met 4-1 verloor. Dat betekende het einde van Ceulemans en zijn vriendschap met Marc Degryse, die zowel hem als René Verheyen aan de deur zette. Enkel een geëmotioneerde Van der Elst bleef achter.

Emilio Ferrera maakte het seizoen vol, maar ook hij kon niet voor een ommekeer zorgen. Degryse stapte later ook zelf op. Ook in de eerste seizoenen na Ceulemans’ ontslag kwam blauw-zwart nooit verder dan een derde plaats in de competitie. In september 2012 kwam er een verzoenend gesprek tussen Degryse en Ceulemans. Ook Franky Van der Elst was bij dit gesprek aanwezig. Het duo legde de ruzie bij.

Jan Ceulemans: “Ik wist wel dat het moeilijk ging worden, het was niet het ideale moment om naar Brugge te gaan. Een paar vaste waarden waren vertrokken en ik moest het doen met de jeugd. Marc Degryse werd technisch directeur, en mijn assistenten waren René Verheyen en Franky vander Elst, vrienden onder mekaar. We draaiden mee, stonden derde in de competitie en overwinterden in Europa, geen vuiltje aan de lucht. Dan verloren we thuis tegen Anderlecht, en gingen we met 4-1 de boot in tegen AA Gent, en daar is de bal aan het rollen gegaan. Persoonlijk heb ik mijn ontslag niet zien aankomen. Degryse was mijn maat, die was technisch directeur, hij moest toch iets geweten hebben, maar hij heeft mij niet verwittigd. Verheyen vloog ook buiten, maar Vander Elst mocht blijven, dat heb ik ook nooit begrepen. Nadat ik de laan was uitgestuurd, heb ik een jaar niets gedaan. Ik had tijd nodig om van die mokerslag te bekomen! Met Marc Degryse heb ik wel al een verzoenend gesprek gehad, maar het heeft enkele jaren geduurd voor we samenkwamen. We zijn weer vrienden.”

Ceulemans verdween na zijn ontslag, dat hem zwaar viel, een tijdje uit de belangstelling. De gewezen Rode Duivel trok zich terug uit het voetbal en dook pas in 2007 na een sabbatjaar opnieuw op. Ceulemans keerde terug naar Westerlo, waar hij zijn vroegere ploegmaat Herman Helleputte opvolgde. In 2009 evenaarde hij opnieuw het beste clubresultaat: Westerlo werd zesde in de competitie. In mei 2012 besloot Ceulemans bij Westerlo op te stappen.

]
Na zijn actieve carrière had Jan Ceulemans nog een lange carrière als trainer.
foto: BELGA PHOTO ETIENNE ANSOTTE – VIRGINIE LEFOUR

In oktober 2012 werd hij trainer bij derdeklasser Cappellen FC. Steven Van Giel werd na een slechte seizoensstart ontslagen, waarna de Antwerpse club Ceulemans aantrok als zijn opvolger. Op het einde van het seizoen 2013-2014 stopte de samenwerking.

Vanaf 2 januari 2015 was hij hoofdtrainer van derdeklasser KMSK Deinze dat in datzelfde jaar promotie had afgedwongen naar tweede klasse. Voor het seizoen 2015-2016 werd de samenwerking niet verlengd.

Ceulemans de populairste Belgische international

In 2011 werd Jan Ceulemans gekozen tot de populairste speler in het Beste Elftal. Liefst 5.770 deelnemers zetten de voormalige spits in hun selectie. Franky Van der Elst (4.116) en Vincent Kompany (3.541) zijn nummer 2 en 3.

In een interview met La Dernière Heure krijgt voormalig Brugge doelman Philippe Vandewalle de vraag wie de beste speler was met wie hij ooit samenspeelde. Lang moet hij niet nadenken: dat was ongetwijfeld Jan Ceulemans.

“Ik heb bij veel clubs gespeeld en vaak in de nationale selectie gezeten. Ik kan dus Enzo Scifo, Marc Degryse, Jean-Pierre Papin en Simon Tamahata noemen. Maar als ik er één moet kiezen, dan kies ik voor Jan Ceulemans. Tegenwoordig kom je zo’n speler nog zelden tegen, en je kan moeilijk periodes vergelijken, de snelheid van uitvoering is enorm geëvolueerd. Maar Ceulemans had het allemaal”, aldus Vandewalle.

Ceulemans is kennelijk de meest complete voetballer die Vandewalle in de ploeg heeft gehad, hij combineerde heel veel kwaliteiten. “Hij was fysiek sterk, hij had snelheid en eens hij gelanceerd was had hij een geweldig kopspel. Hij deed ook zijn verdedigende werk, en hij was zowel op als naast het veld een emblematische kapitein”, besluit Vandewalle.

Prijzenkast en erelijst:

* Landskampioen: 1980, 1988, 1990, 1992 (Club Brugge)
* Beker van België 1986 en 1991
* Belgische Supercup: 1980, 1986, 1988, 1990, 1991
* Interlands: 96 interlands, 22 doelpunten.
* Nationale elftal: EK 1980 (zilver), EK 1984, WK 1982, WK 1986 (4e), WK 1990
Individueel:
* Gouden Schoen van België: 1980, 1985, 1986
* Profvoetballer van het jaar in België: 1984, 1985, 1986
* Man van het seizoen: 1980, 1983, 1986
* Nationale trofee voor sportverdienste: 1980, 1990
Trainer:
* Beker van België: 2001 (KVC Westerlo)
* Belgische Supercup: 2005 (Club Brugge)

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Het Voetbalboek, www.dezondag.be, www.nieuwsblad.be, www.pallieterke.net