101 voetbaliconen: (18) Bobby Charlton

PASPOORT
Geboren: Ashington, 11 oktober 1937
Overleden:
Nationaliteit: Engels
Positie: Aanvaller/Middenvelder
Clubs: Manchester United, Preston North End, Waterford United (Ierland), Melbourne Victory (Australië), Bangor City (Wales), Newcastle KB en Blacktown City (Australië)
Interlands: 106 Doelpunten: 49
Doelpunten: Manchester United: 199; Preston North End: 8; Waterford United: 1; Melbourne Victory; 7; Bangor City: 1; Blacktown City: 3
Trainer: Preston North End, Wigan Athletic

In 1953, Bobby was slechts 15 jaar oud, tekende hij voor Manchester United. Het jaar daarop werd hij prof en werd één van de Busby Babes, de groep jonge talentvolle spelers die trainer Matt Busby opbouwde. Als overlevende van het vliegtuigongeluk bij München greep Bobby Charlton zijn kans om één van de meest succesvolle en bewonderde spelers van Engeland te worden. Hij dwong nooit hoge transfersommen af die een Denis Law kreeg betaald en beschikte evenmin over de natuurlijke flair en het talent van een George Best, maar qua prestatie was Charlton verreweg de meest succesvolle van de befaamde voorhoede van Manchester United. Tussen 1954 en 1973 speelde Bobby Charlton 606 wedstrijden en maakte hij 199 doelpunten voor Manchester United.

Hij was volmaakt tweebenig. Als jonge speler trainde hij vaak met een pantoffel aan zijn rechtervoet, op die manier oefende hij zijn linkerbeen, totdat hij met zijn linker dezelfde dodelijke kracht kon ontwikkelen als met zijn rechter. Hij werd een nationale held door zijn aandeel aan de Engelse wereldtitel in 1966, maar zijn fans zijn evenmin vergeten hoe hij in de kwartfinale tegen West-Duitsland in 1970 werd gewisseld. Alf Ramsey haalde Charlton bij een 2-1 voorsprong voor Engeland van het veld, maar verstoorde daarmee het evenwicht in het team, dat uiteindelijk met 3-2 het onderspit dolf. Hij was tot 8 september 2015 topscorer aller tijden van het Engels voetbalelftal, met 49 doelpunten. Zijn mooiste doelpunt ? Een vliegend schot vanaf dertig meter tegen Mexico tijdens het WK in 1966.

Charlton nam afscheid in 1973, op dezelfde dag als zijn broer Jack, in een volgepakt Old Trafford waren zestigduizend fans getuige van zijn laatste optreden.

De gebroeders: Bobby Charlton en Jack Charlton.
foto: Onbekend

Jeugdjaren

Sir Robert Charlton (Ashington, 11 oktober 1937) werd op 9 februari 1953 als scholier ontdekt door de Noord-Amerikaanse Northumberland-schoolleider Joe Armstrong en werd vervolgens geselecteerd voor het Engelse jeugdteam, en tekende als slechts 15 jarige voor Manchester United. Aanvankelijk aarzelde zijn moeder aan een onzekere voetbal- carrière, dus begon hij een opleiding als elektrotechnisch ingenieur. In oktober 1954 werd hij professional. Ondanks haar twijfels kwam de moeder van Charlton wel uit een echte voetbalfamile: zijn ooms waren Jack Milburn (Leeds United en Bradford City), George Milburn (Leeds United en Chesterfield), Jim Milburn (Leeds United en Bradford City) en Stan Milburn ( Chesterfield, Leicester City en Rochdale), en de legendarische Newcastle United en Engelse voetballer Jackie Milburn, was de neef van zijn moeder. Charlton dankt veel van de vroege ontwikkeling van zijn carrière aan zijn grootvader Tanner en zijn moeder Cissie. Zijn oudere broer, Jack, ging ging aanvankelijk werken bij de politie voordat hij ook een profvoetballer werd bij Leeds United, maar bleef toch altijd in de schaduw van zijn jongere broer.

Manchester United 1956-1958

Charlton debuteerde in 1956 voor het eerste team van Manchester United. In de daarop- volgende twee seizoenen kreeg hij een vaste plaats in het team. Charlton werd één van de beroemde Busby Babes, de verzameling getalenteerde voetballers die ontstond in de jaren 1940, 1950 en 1960 toen Matt Busby begon aan een langetermijnplan voor de weder- opbouw van de club na de Tweede Wereldoorlog. Charlton werkte zich een weg door de pikorde van teams en scoorde regelmatig voor de jeugd en reserveteams voordat hij debuteerde tegen Charlton Athletic in oktober 1956. Tegelijkertijd was hij dienstplichtig bij de Royal Army Ordnance Korps, wat Busby hem had geadviseerd zodat hij op die manier in het weekend nog steeds voor Manchester United kon spelen. Ook zijn teamgenoot Duncan Edwards was daar dienstplichtig.

Charlton speelde 14 keer voor United in dat eerste seizoen, scoorde tweemaal tijdens zijn debuut en scoorde in totaal 12 doelpunten in alle competities, inclusief een hattrick in een 5-1 overwinning op Charlton Athletic. United werd Engels kampioen in 1957. Charlton was een gevestigde speler tegen de tijd dat het volgende seizoen volop aan de gang was, en United was als de kampioen van de huidige League het eerste Engelse team dat meedeed aan de Europa Cup. United bereikte de halve finale waarin het verloor van Real Madrid. Het volgende seizoen bereikte United de kwartfinales en werd gekoppeld aan Rode Ster uit Belgrado. Thuis won United met 2-1 en in de uitwedstrijd scoorde Charlton tweemaal en kwan United op een 3-0 voorsprong, hoewel het uiteindelijk toch nog 3-3 werd ging United naar de laatste vier. De spelers waren in juichstemming toen ze vertrokken om hun vlucht naar huis te halen, denkend aan een belangrijk competitiewedstrijd tegen Wolves in het weekend.

Vliegramp in München

Het vliegtuig dat de United spelers en het personeel mee naar huis nam vanaf de lucht- haven Zemun moest in München stoppen om te tanken. Dit gebeurde bij verslechterd weer, en tegen de tijd dat het tanken voltooid was en de passagiers werden opgeroepen om weer aan boord te gaan, hadden de winterse buien de overhand gekregen en was er veel sneeuw op de landingsbaan en rond de luchthaven gaan liggen wat resulteerde in twee afgebroken starts. Een aantal passagiers begon zich nerveus te voelen.

Charlton en teamgenoot Dennis Viollet wisselden van plek met Tommy Taylor en David Pegg, die besloten hadden dat ze veiliger achterin het vliegtuig zouden zijn. Het vliegtuig bleef vasthaken aan een hek aan het einde van de startbaan bij de volgende startpoging en een vleugel scheurde door een nabijgelegen huis en zette het in brand. De vleugel en een deel van de staart braken af en raakten een boom en een houten hut, het vliegtuig tolde door de sneeuw tot het tot stilstand kwam. Het was gehalveerd.

Charlton, vastgebonden in zijn stoel, was uit de cabine gevallen en toen United-doelman Harry Gregg (die op de een of andere manier ongeschonden was en een eenmansmissie was begonnen) vond Charlton Viollet en dacht ze overleden waren. Hij greep zowel Charlton als Viollet bij hun broekriem en sleepte ze weg van het vliegtuig in angst dat het zou exploderen. Gregg keerde terug naar het vliegtuig om te proberen de gewonde Busby en Blanchflower te helpen, en toen hij zich weer omdraaide, zag hij tot zijn opluchting dat Charlton en Viollet, weer bij hun positieven waren gekomen.

Bobby Charlton met hoofdverwonding herstellend in het ziekenhuis.
foto: Onbekend

Charlton lag met hoofdverwondingen en een ernstige shock een week in het ziekenhuis. Zeven van zijn teamgenoten waren omgekomen, waaronder Taylor en Pegg, met wie hij en Viollet stoelen hadden verwisseld voorafgaand aan de fatale startpoging. Aanvoerder Roger Byrne overleefde de ramp niet, samen met Mark Jones, Billy Whelan, Eddie Colman en Geoff Bent. Duncan Edwards stierf twee weken later aan de verwondingen die hij had opgelopen. In totaal heeft de crash 23 levens geëist. Aanvankelijk werd ijs op de vleugels de schuld gegeven, maar een later onderzoek verklaarde dat ijzel op de startbaan een veilige start bijna onmogelijk had gemaakt.

Van de 44 passagiers en bemanning (inclusief de 17-koppige ploeg uit Manchester United) stierven 23 mensen (waarvan acht Manchester United-spelers) als gevolg van hun verwondingen bij de crash. Charlton overleefde met lichte verwondingen. Van de acht andere spelers die het overleefden, waren er twee zo zwaar gewond dat ze nooit meer speelden.

Charlton was de eerste gewonde overlevende die het ziekenhuis verliet. Hij kwam terug in Engeland op 14 februari 1958, acht dagen na de crash. Terwijl hij in Ashington met zijn familie herstelde, bracht hij wat tijd door met een balletje trappen met lokale jongeren, en er werd een beroemde foto van hem genomen. Hij was nog steeds slechts 20 jaar oud, maar nu was er een verwachting dat hij zou helpen met de wederopbouw van de club.

De herstellende Bobby Charlton met jonge fans aan de achterkant van zijn huis in Beatrice Street in Ashington.
foto: Getty Images

Na de ramp was het seizoen voor Manchester verloren: in de Europa Cup werd in de halve finale verloren van AC Milan, de landstitel werd niet geprolongeerd en opnieuw werd de FA Cup-finale verloren, ditmaal tegen Bolton Wanderers.

Hervatting zijn carrière 1958-1973

Charlton maakte zijn rentree in een FA-bekerwedstrijd met een gelijkspel tegen West Bromwich Albion op 1 maart; en United won de beslissingswedstrijd met 1-0. Niet geheel onverwachts, ging United onderuit uit in de halve finale van de Europa Cup tegen AC Milan dat met 5-2 te sterk bleek voor het gehavende elftal en de ploeg viel ver terug in de competitie. Maar toch bereikten ze op een of andere manier hun tweede opeenvolgende FA Cup-finale, en de grote dag op Wembley viel samen met Busby’s terugkeer op het veld. Zijn woorden konden United echter niet inspireren om een 2-0 overwinning van Bolton Wanderers te voorkomen. United won de FA Cup in 1963 en werd opnieuw landskampioen in 1966 en 1967. Een succesvol seizoen met Manchester United had hem de titel van Football Writers ‘Association als voetballer van het jaar opgeleverd en hij werd in 1996 tevens onderscheiden als Europese voetballer (Gouden Bal) van het jaar.

In 1968, tien jaar na München, haalde Manchester United, als eerste Engelse club, de Europa Cup-finale, in het Wembley-stadion. De finale had een symbolische waarde voor Man United. De Engelsen veroverden hun eerste Europacup precies 10 jaar na de vliegramp van München. Tegen het Benfica van Eusébio werd met 4-1 gewonnen; Charlton scoorde tweemaal. Na afloop van de wedstrijd volgde een emotionele omhelzing met Busby, die in München nog zwaarder gewond was geraakt dan Charlton.

Bobby Charlton in actie voor Manchester United tegen Leeds United
foto: Sky Sports

Tijdens de beginjaren zeventig kon Manchester United niet langer concurreren met de andere topteams in Engeland, en moest zelfs in verschillende stadia strijden tegen degradatie. Charlton kon het niet vinden met United’s andere supersterren George Best en Denis Law, en Best weigerde te spelen in de afscheidswedstrijd van Charlton tegen Celtic en zei dat “het hypocriet zou zijn”. Charlton verliet Manchester United aan het einde van het seizoen 1972-73, scoorde 249 goals en plaatste een clubrecord van 758 optredens, een record dat Ryan Giggs brak in de finale van de UEFA Champions League 2008.

Hij verliet Manchester United om manager te worden van Preston North End voor het seizoen 1973-74 en werd het seizoen daarop speler-manager, maar het trainersvak bleek niets voor hem te zijn. Vervolgens aanvaardde hij een functie bij Wigan Athletic, waarna hij in 1984 lid werd van de raad van bestuur van Manchester United. Hij woonde enige tijd in Zuid-Afrika en zette daarna in Engeland voetbalscholen op. Eén van de jonge pupillen die met hem op de foto mochten was David Beckham. Charlton werd in 1994 in de adelstand verheven.

In januari 2011 werd Charlton uitgeroepen tot de 4de grootste speler van Manchester United aller tijden door de lezers van Inside United en ManUtd.com, achter Ryan Giggs (die bovenaan de poll stond), Eric Cantona en George Best.

Interlandcarrière

Wereldbeker 1958

Hij werd geselecteerd voor de ploeg die deelnam aan de Wereldbeker 1958 in Zweden, maar speelde niet, iets waarbij critici hun verbazing en verbijstering uitten, In 1959 scoorde hij een hattrick toen Engeland de VS met 8-1 sloeg; en zijn tweede Engelse hattrick kwam in 1961 in een 8-0 uitslag tegen Mexico.

Wereldbeker 1962

Hij speelde in de kwalificatiewedstrijden voor de Wereldbeker van 1962 in Chili tegen Luxemburg en Portugal. Op het WK tegen speelde Charlton tegen Hongarijje, Bulgarijje en scoorde zelf in de 3-1-overwinning op Argentinië zijn 25e interlanddoelpunt, in slechts 38 interlands en hij was nog maar 24 jaar oud. Maar zijn individuele succes was niet vol- doende, Engeland werd in de kwartfinale uitgeschakeld door de latere wereldkampioen Brazilië.

Inmiddels werd Engeland gecoacht door Alf Ramsey die de leiding had over de selectie- procedure voor werving en selectie van het op commissies gebaseerde oproepsysteem dat tot het vorige WK had geduurd. Ramsey had al een aantal van de oudere spelers die afhankelijk waren geweest van de loyaliteit van de commissie voor voor hun doorlopende selectie al gepasseerd. De selectiecriteria van Ramsey waren gebaseerd op uitstraling, kwaliteit en vorm. Gelukkig voor Charlton, had hij alle drie. Een hattrick in de 8-1-over- winning op Zwitserland in juni 1963 bracht Charlton’s doelpunten voor Engeland naar 30, een evenaring van het record dat gezamenlijk werd gehouden door Tom Finney en Nat Lofthouse en Charlton’s 31e doelpunt tegen Wales in oktober hetzelfde jaar verbrak het oude record. Dit record werd in 1964 weer verbroken door de pure spitsspeler Jimmy Greaves.

Wereldbeker 1966

Vóór het WK had Ramsey al besloten een elftal om Bobby Charlton heen te bouwen en van hem werd verwacht dat hij zijn reputatie waar zou maken en uit zou groeien tot één van de sterren op het WK. Engeland speelde de openingswedstrijd van het toernooi 0-0 gelijk tegen Uruguay en Charlton scoorde het eerste doelpunt in de 2-0 overwinning op Mexico. Dit werd gevolgd door een identieke score tegen Frankrijk, waardoor Engeland zich kwalificeerde voor de kwartfinales.

Engeland versloeg Argentinië met 1-0 in een wedstrijd die ontaardde in een ordinaire schoppartij, -het was de enige internationale wedstrijd waarin Charlton een waarschuwing kreeg – en stond in de halve finale tegenover Portugal. In een buitengewoon sportieve wedstrijd won het gastland met 2-1 van Portugal dankzij twee treffers van Bobby Charlton. Eusébio werd effectief uit de wedstrijd gehouden door Nobby Stiles, al scoorde hij nog wel zijn achtste doelpunt van het toernooi uit een strafschop, het eerste tegendoelpunt van de Engelsen dit toernooi.

Bobby Charlton in de WK finale van 1966 tegen zijn opponent Franz Beckenbauer.
foto: Getty Images

De finale van 1966 tussen thuisland Engeland tegen Duitsland was een spannende, aantrekkelijke wedstrijd met wisselende kansen voor beide teams. Duitsland kwam voor door een treffer van Helmut Haller, Geoff Hurst maakte de gelijkmaker, 1-1 bij rust. Twaalf minuten voor tijd leek Martin Peters de winnende treffer gescoord te hebben, maar zoals zo vaak scoorde West-Duitsland in de laatste minuut via Weber: 2-2. De verlenging van de finale van 1966 werd bekend om de twee doelpunten van Geoff Hurst. Zijn eerste goal in de verlengingen zorgt tot op heden nog voor controverse. Hurst trapte de bal tegen de onderkant van de lat, waarna het leer tegen de grond botste. Scheidsrechter Gottfried Dienst zag de fase niet, maar lijnrechter Tofik Bahramov keurde het doelpunt goed. De televisiebeelden brachten geen uitsluitsel. Wetenschappers van Oxford University hebben de fase geanalyseerd en menen dat de bal niet volledig over de lijn was. Volgens hen was het geen geldig doelpunt. De finale tegen West-Duitsland speelde Charlton tamelijk onopvallend door toedoen van Franz Beckenbauer, maar Engeland won wel, met 4-2. Bobby en Jack Charlton werden na Fritz en Ottmar Walter het tweede paar broers dat wereldkampioen voetbal werd.

EK van 1968

Charlton’s volgende wedstrijd voor Engeland was zijn 75e toen Engeland Noord-Ierland versloeg; twee wedstrijden later was hij op één na recordinternational van Engeland, achter de veteraan Billy Wright, die zijn 100e optreden naderde toen Charlton begon en eindigde met 105 interlands. Weken later scoorde hij zijn 45e doelpunt van Engeland in een vriendschappelijke wedstrijd tegen Zweden, waardoor het record van 44 van het jaar ervoor dat op naam stond van Jimmy Greaves weer werd verbroken. Hij stond in het Engelse team dat de halve finale bereikte van de Europese kampioenschappen van 1968, waarin ze werden verslagen door Joegoslavië in Florence. Tijdens de wedstrijd trof Charlton de Joegoeslavische paal. Engeland versloeg de Sovjet-Unie met 2-0 om de derde plaats.

Wereldbeker 1970

In 1969 werd Charlton geridderd voor zijn verdiensten voor het Engelse voetbal. Meer mijlpalen volgden toen hij op 21 april 1970 zijn 100e interland won tegen Noord-Ierland, en werd voor deze gelegenheid aanvoerder van Ramsey’s elftal . Onmiddelijk scoorde hij. Dit was zijn 48ste doelpunt voor zijn land – zijn 49e en laatste doelpunt volgde een maand later in een 4-0 overwinning op Colombia tijdens een warming-up tour voor het WK van 1970, bedoeld om de spelers aangepast te krijgen aan hoogteverschillen. Charlton’s onvermijdelijke selectie door Ramsey voor het toernooi maakte hem de eerste – en nog steeds, tot nu toe enige – Engelse speler die deel uitmaakte van vier Wereldbeker- toernooien.

Kort voor het wereldkampioenschap was Charlton betrokken bij het Bogotá Bracelet-incident waarbij hij en Bobby Moore werden beschuldigd van het stelen van een armband uit een juwelierszaak. Moore werd later gearresteerd en vier dagen vastgehouden voordat hij een voorwaardelijke vrijlating kreeg, terwijl Charlton niet werd gearresteerd. Engeland begon het toernooi met twee overwinningen in de groepsfase, plus een gedenkwaardige nederlaag tegen Brazilië. Charlton speelde in alle drie, maar werd vervangen door Alan Ball in de laatste wedstrijd van de groep tegen Tsjechoslowakije. Ramsey, was overtuigd van de overwinning en het bereiken van de kwartfinale en wilde Charlton rust geven.

Engeland bereikte de laatste acht, waar ze opnieuw tegenover West-Duitsland stonden. Engeland begon vol zelfvertrouwen aan de wedstrijd. Ze waren tenslotte regerend wereldkampioen en hadden in de groepswedstrijden alleen nipt verloren van de briljante Brazilianen. Met nog 21 minuten op de klok stonden ze comfortabel op 2-0 en miste Alan Mullery een opgelegde kans om de wedstrijd definitief te beslissen. Engeland leek zeker van plaatsing voor de halve finale. Totdat Engelands tweede keeper Peter Bonetti bewees dat de ketting zo sterk is als de zwakste schakel en een zondagsschot van Franz Beckenbauer onder zich door liet glippen. De wedstrijd lag opeens weer helemaal open. De eerste doelman van Engeland Gordon Banks was geveld door een voedselvergiftiging en dat brak de Engelsen behoorlijk op. Na het doelpunt van Franz Beckenbauer wisselde de Engelse coach Alf Ramsey Bobby Charlton om hem rust te gunnen voor de halve finales. Een misrekening, bleek achteraf.

Acht minuten voor tijd kon de ongelukkige Chelsea keeper alleen maar toekijken hoe Uwe Seelers bizarre achterwaartse kopbal het net in draaide en pijnlijk de verlenging aankondigde. De Duitse Schwung was terug, terwijl de Engelsen er eerder uitgeput uitzagen. Gerd Müller had zich tot dat moment niet buitensporig ingespannen, je kon je afvragen of hij überhaupt een druppel zweet was kwijtgeraakt, maar bewees wel wat voor een wereldspits hij was: “Der Bomber” benutte zijn enige kans en Engeland lag eruit.

Charlton gaf in een BBC-documentaire zelf toe dat zijn vervanging tegen Duitsland het resultaat van de wedstrijd niet had beïnvloed. Ondanks de publieke opinie was de wissel van Charlton niet van doorslaggevende betekenis, want Franz Beckenbauer had gescoord vóórdat Charlton het veld verliet.

Engeland lag eruit en na een record van 106 interlands en 49 goals, besloot Charlton om zijn internationale carrière op 32-jarige leeftijd te beëindigen. Op de vlucht naar huis vanuit Mexico vroeg hij Ramsey hem niet opnieuw te selecteren. Zijn broer Jack, twee jaar ouder, deed hetzelfde.

Zijn interlandrecord duurde tot 1973 toen Bobby Moore hem inhaalde, en Charlton bezet momenteel op de zevende plaats in de lijst met allermeeste Engelse interlandwedstrijden achter Moore, Wayne Rooney, Ashley Cole, Steven Gerrard, David Beckham en Peter Shilton, wiens eigen carrière in Engeland begon in de eerste wedstrijd nadat Charlton was geëindigd. Charlton’s doelpuntenrecord werd op 8 september 2015 overtroffen door Wayne Rooney, toen Rooney een penalty scoorde in een 2-0 overwinning op Zwitserland in een kwalificatiewedstrijd voor UEFA Euro 2016.

Het standbeeld van de “United Trinity”

The United Trinity verwijst naar de voetballers George Best, Denis Law en Sir Bobby Charlton. Drie voormalige voetballers van Manchester United die de voetbalclub voor het eerst de Europa Cup I bezorgden in het jaar 1968. Alle drie de spelers wisten in de jaren ’60 een keer de Ballon d’Or te winnen, de prijs voor de beste speler ter wereld. Om de spelers te eren werd in het jaar 2008 een standbeeld onthuld waarop alle drie de spelers te zien zijn. Het standbeeld staat aan de oostzijde van Old Trafford. Op het standbeeld staat van links naar rechts George Best, Denis Law en Sir Bobby Charlton.

United Trinity; v.l.nr. George Best, Denis Law en Bobby Charlton.
foto: Telegraph

De Sir Bobby Charlton-tribune

Op 15 februari 2016 kondigde Manchester United aan dat de South Stand of Old Trafford hernoemd zou worden ter ere van Sir Bobby Charlton. De onthulling vond plaats tijdens de thuiswedstrijd tegen Everton op 3 april 2016. “Bobby is de meest iconische voetballer in de geschiedenis van het Britse voetbal”, verklaarde vice-voorzitter Ed Woodward de beslissing om een tribune naar Charlton te vernoemen. “Een speler, een diplomaat, een gentleman: hij staat voor wat goed is aan voetbal en Manchester United.”

Prijzenkast en erelijst:

*Landskampioen: 1957, 1965, 1967 (Manchester United)
* Bekerwinnaar (FA Cup): 1963
* Europa Cup I: 1968
* FA Youth Cup (onder 18): 1954, 1955, 1956
* Nationale elftal: 106 interlands, 49 doelpunten.
* Nationale elftal: Wereldkampioen 1966, EK 1968 brons
Individueel:
* FWA Footballer of the Year: 1965–66
* FIFA World Cup Golden Ball: 1966
* FIFA World Cup All-Star Team: 1966, 1970
* Ballon d’Or (Gouden Bal): 1966
* FIFA World Cup All-Time Team: 1994
* Football League 100 Legends: 1998
* English Football Hall of Fame: 2002
* BBC Sports Personality of the Year Lifetime Achievement Award: 2008
* UEFA President’s Award: 2008

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Het Voetbal Boek, sportnieuws.nl, dutje63.skynetblogs.be