101 voetbaliconen: (26) Luis Figo

PASPOORT

Geboren: Almada, 4 november 1972
Overleden:
Nationaliteit: Portugees
Positie: Aanvaller, aanvallend middenvelder
Clubs: Sporting CP (1989-1995), Barcelona (1995-2000), Real Madrid (2000-2005), Internazionale (2005-2009)
Interlands: 127 Doelpunten: 32
Doelpunten: Sporting CP: 16, Barcelona: 30, Real Madrid: 38, Internazionale: 9
Trainer:

In een tijd waarin veel Europese voetballers zich laten feteren, vorstelijke salarissen toucheren en voortdurend in de schijnwerpers treden, bleven sommige spelers bescheiden op de achtergrond. Luis Figo was zo’n speler. Het voetbal is in veel opzichten veranderd, maar afkomst en carrière van Figo weten nog altijd een gevoelige snaar te raken. Weggeplukt uit het straatvoetbal in een arbeiderswijk in Lissabon, kwam hij op elfjarige leeftijd bij Sporting Lissabon terecht en werd van schooljongen gepromoveerd tot aanvoerder van het eerste team.

Figo was de complete middenvelder, met een sterke tackle, een uitstekende balvaardigheid en een dodelijk schot. Toch wist hij zijn talent pas volledig te benutten toen hij door Johan Cruijff tot rechtsbuiten werd omgevormd. In tegenstelling tot sommige andere tactische experimenten van Cruijff bleek deze ingreep een meesterzet, hoewel deze verpersoon- lijking van het totaalvoetbal waarschijnlijk overal zou kunnen spelen.

In 1995-1996 kreeg hij een tweejarig speelverbod in Italië opgelegd, omdat hij met zowel Parma als Juventus een contract had afgesloten. Barcelona was de lachende derde. In 2000 verkocht Barcelona Figo aan aartsrivaal Real Madrid voor eenenzestig miljoen euro. Winst voor Barcelona ? Een slordige negenenvijftig miljoen euro !

Na zijn recordtransfer naar Real Madrid vormde Figo met Zinedine Zidane een koppel op het middenveld waarbij iedereen zich de vingers aflikte, met vermoedelijke uitzondering van de Catalanen en de penningmeester van Real Madrid.

Op internationaal niveau was hij de belangrijkste reden dat Portugal van eeuwige verliezer een serieuze voetbalmacht werd (die in 2002 weer deelnam aan het WK en in 2004 tweede werd bij het EK.) Op Euro 2000 werd Figo uitgeroepen tot speler van het toernooi, maar Portugal verloor in de halve finale met 2-1 van de latere kampioen Frankrijk. In zijn laatste internationale toernooi, het WK van 2006, werd Figo met Portugal vierde.

1989-1995: Jeugdjaren / Sporting CP

Figo groeide op in Almada, een arbeiderswijk van Lissabon in Portugal en begon al op jonge leeftijd met voetballen op straat. Op 10-jarige leeftijd ging hij voor het eerst bij een club spelen, Barrocas. Vanwege zijn tengere gestalte kreeg Figo al snel de bijnaam Figuinho (Kleine Figo). Na twee jaar vertrok hij naar het grotere Os Pastilhas. Deze club werd echter twee jaar later opgeheven vanwege financiële problemen en de topclubs SL Benfica en Sporting Lissabon wilden het talent opnemen in hun jeugdelftallen.

Hoewel Figo’s vader al jarenlang een groot fan is van Benfica, koos hij toch voor Sporting. Bij deze club maakte hij in 1989 op 16-jarige leeftijd zijn debuut in het eerste elftal. In 1995 won Figo met Sporting de Taça de Portugal.

Na een aantal jaren te hebben gespeeld voor Sporting Lissabon was Figo toe aan een nieuwe uitdaging. Hij tekende in de zomer van 1995 een voorcontract bij zowel Juventus als AC Parma, waardoor een conflict tussen beide Italiaanse clubs ontstond. De Europese voetbalbond UEFA verklaarde beide contracten niet geldig en geen van beide clubs mocht Figo een nieuw contract aanbieden.

1995-2000: Barcelona

In 1995 haalde Johan Cruijff hem naar Barcelona, toen de UEFA de voorcontracten die Figo had getekend met zowel Juventus als Parma ongeldig verklaarde. Barca betaalde snel drie miljoen euro aan Sporting Clube de Portugal en kaapte de 22-jarige aanvaller weg voor de neus van Manchester City.

Figo groeide al snel uit tot publiekslieveling, onder trainers Cruijff, Bobby Robson en Louis van Gaal was hij een zekerheidje. Hij vormde in de aanval eerst een koppel met Ronaldo en daarna met Patrick Kluivert en Rivaldo. Figo schopte het als buitenlander tot reserve-aanvoerder achter Pep Guardiola.

Luis Figo groeide uit tot sterspeler bij Barcelona.
foto: Getty Images

Bij de Blaugranas groeide Figo in de loop der jaren uit tot een sterspeler. De Catalanen waren trots op hem, want sinds zijn komst veroverde Barcelona de Europa Cup II (1997), de UEFA Supercup (1997), tweemaal de Spaanse titel (1998, 1999) en tweemaal de Copa del Rey (1997, 1998). Onder Louis van Gaal was Figo zelfs aanvoerder. Toen in 2000 uitlekte dat Jari Litmanen bij Barcelona meer verdiende dan hij, trok Figo aan de bel. Litmanen was immers geen vaste waarde, terwijl Figo onomstreden was onder Van Gaal. De Portugees verlangde salarisverhoging en om zijn eis kracht bij te zetten, tekende hij opnieuw een voorcontract.

Dit keer met Florentino Pérez, presidentskandidaat bij Real Madrid.

2000: Transfer van Barcelona naar Real Madrid

Dat voorcontract moest vooral dienen als dreigmiddel, want de verwachting was niet dat Pérez de verkiezingsstrijd met de zittende Real-president Lorenzo Sanz kon winnen. Pérez won echter verrassend, hield Figo aan het getekende voorcontract en betaalde de vast- gelegde afkoopsom van 10 miljard peseta’s (112 miljoen gulden) aan FC Barcelona. Door dit transferbedrag mocht Figo zich een jaar lang de duurste voetballer ooit noemen, totdat de transfer van zijn nieuwe clubgenoot Zinédine Zidane het record verlegde naar 188 miljoen gulden. Figo was daarmee de duurste spelers aller tijden op dat moment, maar in Catalonië ook op slag de meest gehate.

Barcelona kon niet anders dan de vastgelegde transfersom van 112 miljoen gulden (62 miljoen euro) accepteren Maar Pérez gebruikte Figo in de machtsstrijd, had immers zwart op wit de belofte van de ster van aartsrivaal Barcelona – dat in de jaren negentig liefst zes maal kampioen van Spanje was geworden, tegenover slechts twee titels voor Real – dat die naar Madrid zou komen als hij het voor het zeggen zou krijgen. Mede door die belofte werd Pérez in 2000 gekozen tot nieuwe president.

Luis Figo is al jarenlang persona non grata in Barcelona. De supporters van Barcelona hebben Figo nooit vergeven, maar volgens de hoofdrolspeler is het toenmalige bestuur van de Catalanen de schuldige van zijn overgang naar de Koninklijke.

Figo vindt dat de socios van Barcelona woedend moeten zijn op ex-voorzitter Josep Lluís Núñez. “Alvorens Florentino Pérez, één van de presidentskandidaten van Real, interesse toonde, kreeg ik een aanbieding uit Italië, vertelde Figo in gesprek met Público, een Porugees dagblad. “Een Italiaanse club was bereid om mijn transferclausule te betalen.” Figo en zijn toenmalige zaakwaarnemer José Veiga stelden Núñez op de hoogte van de interesse. De oud-aanvaller claimt dat Núñez, die in de zomer van 2000 zou aftreden, hem niet geloofde. “Hij dacht dat ik loog om op die manier een betere verbintenis te krijgen. Maar ik zei toen al dat ik niet loog.”

Maanden later, tijdens het EK van 2000 in Nederland en België, vertelde Veiga aan Figo dat één van de presidentskandidaten van Real, Pérez, bereid was om zestig miljoen euro, de transferclausule, te betalen. “Ik klopte weer bij Núñez aan en weer zei hij dat ik dit en dat was. Ik werd woedend. Ik vroeg hem of hij aan mijn woord twijfelde. Núñez zei: ‘Nee, laat hen maar het geld betalen en jij mag gaan’. Toen heb ik Veiga verteld dat hij naar de aanbieding van Pérez moest luisteren.”

Figo en Veiga bereikten overeenstemming over een contract. Indien een van beide partijen naderhand toch zou afhaken, diende deze partij een schadevergoeding van zestig miljoen euro te betalen. “Dat was de verantwoording van Veiga. Als ik niet naar Real was gegaan, had hij zestig miljoen euro moeten betalen. Toen kwam het moment dat ik moest beslis- sen, tijdens mijn vakantie. Ik werd van alle kanten onder druk gezet. Ook door Joan Gaspart, de nieuwe voorzitter van Barcelona. Florentino won de verkiezingen van Real en nog die nacht kwamen ze allemaal naar mij toe.”

2000-2005: Real Madrid

Bij Real Madrid werd Figo de eerste Gálactico en de Portugees won met de Madrileense club twee Spaanse titels (2001, 2003),de Champions League (2002), UEFA Supercup (2002), Intercontinental Cup (wereldbeker voor clubteams 2002), en de Spaanse Supercuo (2001, 2003) .

Figo was de eerste zogenaamde Galáctico, wat Buitenaardse betekent, die Pérez haalde. Nog meer supersterren werden voor astronomische bedragen gehaald onder zijn bewind, elk jaar wilde hij een Galáctico aan de selectie toevoegen. Zinedine Zidane kwam een seizoen later en loste Figo af als duurste speler ooit en ook Ronaldo, David Beckham, Michael Owen en Robinho werden aangetrokken tijdens zijn eerste periode als president.

Luis Figo behaalde grote prijzen gedurende zijn periode bij Real Madrid.
foto: Onbekend

Het “verraad” van Figo en de varkenskop

Het verraad van Figo kwam keihard aan in Barcelona. De haat en rivaliteit tussen beide clubs werd er nog intenser door dan die al was. Op 23 oktober 2000 keerde Figo voor het eerst terug in Camp Nou, in het witte shirt van Real.

Het stadion hing vol met aan hem gerichte spandoeken. Toen hij het veld betrad, werd hij zo hard uitgefloten en –gejoeld dat hij zijn vingers in zijn oren stak. Bij elk balcontact van Figo volgde een orkaan aan geluid en hij werd met alles wat los zat bekogeld. De Portugees durfde geen corner te nemen, uit angst dat hij zou worden geraakt door een projectiel. Met gebogen hoofd liep hij het veld af na de 2-0 nederlaag van Real.

Ivan Campo, destijds verdediger van Madrid, zei: “Ik had nog nooit zoiets gehoord. Luis verdiende dat niet, die had alles gegeven voor Barcelona. In de media was de spanning opgebouwd en betiteld als de komst van een verrader. Die avond heeft hem geraakt, dat kon je zien.”

Op 23 november 2002 was de atmosfeer dus nog vijandelijker. In Barcelona werd hij intussen uitgekotst; nooit is een voetballer er zo vijandig ontvangen toen hij later met Real terugkeerde. Omdat Figo na zijn overstap Real Madrid meteen de landstitel had bezorgd. Bovendien werd hij eind 2000 gekozen tot Europees voetballer van het jaar. Die prijs nam hij als speler van Real in ontvangst, terwijl hij de uitverkiezingen had te danken aan zijn spel namens Barcelona. Een jaar later werd hij ook nog gekozen als beste voetballer van de wereld en in 2002 won hij ook nog een de Champions League met Real.

Flessen, bierblikken, golfballen, munten, sinaasappels, aanstekers en mobiele telefoons kreeg Luis Figo op 23 november 2002 naar zijn hoofd gegooid als hij te dicht bij de tribunes van Camp Nou kwam. Negentig minuten lang werd hij door honderdduizend fans uitgescholden, uitgefloten en vervloekt. Het was zijn verdiende judasloon, had hij Barcelona maar niet moeten verruilen voor aartsrivaal Real Madrid, vonden de aanhangers van Barça.

Toen Figo weer een corner wilde nemen, vloog er zelfs een afgehakte varkenskop zijn kant op. Vlak naast hem plofte het neer in het gras Figo nam die dag ‘gewoon’ de corners. Enkele beveiligers gingen om hem heen staan als hij zich meldde bij de hoekvlag. Vlak daarna werd de wedstrijd kort gestaakt om de gemoederen iets tot bedaren te brengen. “Ik was bang dat een of andere gek zijn hoofd zou verliezen,” stelde Figo. Ploeggenoot Michel Salgado: “Normaal gesproken ging ik tijdens een hoekschop bij Figo en de bal staan om een korte corner mogelijk te maken. Na de tweede of derde keer zei ik tegen Luis: ‘Vergeet het maar, je staat er alleen voor.” Het regende projectielen van de tribunes, munten, een mes, en een glazen whiskyfles van het merk Johnnie Walker. Het was beter om weg te blijven. Korte corners? Nee, bedankt.’

Barcelona-Real Madrid. Omcirkeld de varkenskop die naar Luis Figo werd gegooid.
foto: Firo Foto/Getty Images

De Clásico eindigde in 0-0, maar daar had niemand het na afloop over, het ging over de ‘behandeling’ van Figo. De volgende dag stond de foto van de lugubere varkenskop in de Spaanse kranten. Een van de directeuren van Barcelona sprak nog van trucage, die varkenskop was in de foto geshopt, het maakte deel uit van een Madrileens complot, orakelde Gabriel Masfurroll. Toen er ook bewegende beelden in omloop kwamen die aantoonden dat er echt met slachtafval naar Figo was gegooid, besloot FC Barcelona toch maar schoorvoetend excuses voor het gedrag van de fans aan te bieden.

2001: Wereldvoetballer bij Real Madrid

Figo werd hij eind 2000 gekozen tot Europees voetballer van het jaar. Een jaar later werd hij ook nog gekozen als beste voetballer van de wereld en in 2002 won hij ook nog een de Champions League met Real. De Engelsman Michael Owen werd verkozen tot Europees voetballer van het jaar. Figo werd gekozen door 130 bondscoaches. Een groep journalisten koos voor Owen van Liverpool (Owen hielp Liverpool aan de UEFA Cup, FA Cup en de League Cup.) De uitverkiezing van beste voetballer ter wereld is een initiatief van de wereldvoetbalbond FIFA. De Duitser Lothar Matthäus was in 1991 de eerste laureaat.

Figo eindigde in het klassement van de bondscoaches voor de Engelsman David Beckham (tweede) en zijn Spaanse ploeggenoot Raúl. Deze aanvaller van Real Madrid eindigde ook in het klassement van journalisten als tweede. De Duitse doelman Kahn van Bayern München werd derde.

Figo werd vijf jaar op rij verkozen tot Portugees voetballer van het jaar (1995-2000).Figo werd ook opgenomen in de FIFA 100, een lijst opgesteld door Pelé.

Figo dankte zijn uitverkiezing aan zijn sterke optreden bij Real Madrid en de Portugese nationale ploeg. Hij had een groot aandeel in de 28ste landstitel van de ‘Koninklijke’. De aanvaller met de fluwelen techniek, de scherpe voorzet en de onverwachte passeer- beweging was mede verantwoordelijk voor de uitschakeling van het Nederlands elftal in het kwalificatioetoernooi voor het wereldkampioenschap.

Hij zou in 2003 nog een landstitel pakken met Real en vertrok in 2005 na vijf seizoenen Barcelona en vijf seizoenen Real uit Spanje.

2005-2009: Internationale

In het seizoen 2004/05 zat Figo steeds vaker op de reservebank en vervolgens vertrok hij in augustus 2005 naar Internazionale. In zijn eerste seizoen bij de Italiaanse club was Figo een vaste waarde. In het seizoen 2006/2007 was hij opnieuw belangrijk voor Inter. In 2007 wilde hij de club verlaten om in een minder zware competitie te gaan spelen. Hij kwam echter terug op zijn besluit en uiteindelijk bleef hij tot 2009 bij de Italiaanse club. Met Internazionale won Figo vier jaar op rij de Serie A.

1991-2006: Nationale elftal

Figo won in 1991 het WK Onder-20, samen met onder meer Rui Costa en João Pinto. In hetzelfde jaar debuteerde Figo in de nationale ploeg van Portugal. Zijn eerste grote inter- nationale toernooi was het EK 1996 in Engeland. In 2000, op het hoogtepunt van zijn carrière, leidde Figo zijn land naar een plaats in de halve finale van het EK in Nederland en België.

In een groep met Duitsland, Engeland en Roemenië werd Portugal groepswinnaar. Figo scoorde tegen Engeland met een afstandsschot. In de kwartfinale werd Turkije verslagen, maar in de halve finale werd Figo met Portugal uitgeschakeld door Frankrijk na een strafschop voor de Fransen in de verlengingen. Het WK 2002 eindigde in uitschakeling in de groepsronde in een poule met Polen, Zuid-Korea en de VS.

Op het EK 2004 in eigen land werd de finale met 1-0 verloren van Griekenland. Na het EK van 2004 stopte Figo samen met generatiegenoten Fernando Couto en Rui Costa als international, maar in 2005 stelde hij zich weer beschikbaar voor het nationale elftal om deel te nemen aan het WK 2006. Portugal werd hier in de halve finale uitgeschakeld door Frankrijk. Uiteindelijk eindigden de Portugezen als vierde, aangezien de “troostfinale” met 3-1 verloren ging tegen Duitsland. Figo speelde alle zeven wedstrijden van Portugal op het WK 2006.

Luis Figo in actie voor het Portugese nationale elftal.
foto: Onbekend

De wedstrijd om de derde plaats was zijn laatste wedstrijd als international. Portugal gold in zijn carrière bijna altijd als outsider tijdens de grote toernooien, maar verder dan een tweede plaats tijdens het EK 2004 in eigen land en een vierde plaats bij het WK 2006 kwamen de Portugezen niet.

In de loop der jaren speelde hij 127 interlands waarin hij 32 doelpunten maakte. Hij was daarmee Portugees recordinternational tot Cristiano Ronaldo hem op 18 juni 2016 passeerde tijdens de tweede speelronde van het EK 2016.

Kandidaat voor het voorzitterschap van de FIFA.

Luis Figo stelde zich, samen met Michael van Praag, beschikbaar als voorzitter van de FIFA, maar trok zich in mei 2015 terug als kandidaat. Michael van Praag trok zich als eerste terug als gegadigde bij de verkiezingen voor het voorzitterschap van de wereld- voetbalbond. De voorzitter van de KNVB zou zo ruimte willen maken voor de Jordaanse prins Ali Bin Al-Hussein, die meer steun zou hebben vergaard. In navolging van Michael van Praag trok ook Luis Figo zich terug uit de strijd om het voorzitterschap van wereldvoetbalbond FIFA.

Figo trekt na zijn rondgang over de wereld langs alle confederaties harde conclusies. “Ik heb met mijn eigen ogen gezien hoe bondsvoorzitters de FIFA-leiders de ene dag ver- geleken met de duivel en de andere dag in het openbaar ineens met Jezus Christus.” De Portugees vindt het bovendien heel vreemd dat Blatter overal het woord mocht voeren, terwijl de drie andere kandidaat-voorzitters alleen in Europa spreektijd kregen. “En er is geen enkel publiek debat gevoerd. Dat kan toch niet bij de verkiezing voor een van de belangrijkste organisaties ter wereld?”

“De FIFA heeft verandering nodig, naar mijn gevoel snel ook. Daarom heb ik me kandidaat gesteld. Maar gedurende de afgelopen maanden heb ik niet alleen het verlangen naar verandering geproefd, maar ook verschillende incidenten gezien over de hele wereld die iedereen zal afkeuren die vrije, schone en democratische verkiezingen wil.” Volgens Figo was de verkiezing erop gericht alle macht aan één man te geven. Zonder de naam van Blatter te noemen, doelt hij op de zittende preses. “Ik ga niet meewerken aan een verkiezing waarin het voetbal niet zal winnen.”

Prijzenkast en erelijst:

* Landskampioen: 1998, 1999 (Barcelona), 2001, 2003 (Real Madrid) 2006, 2007, 2008, 2009 (Internationale)
* Nationale Bekers: 1995 (Sporting), 1997, 1998 (Barcelona), 2006 (Internationale)
* Nationale Supercups: 1996 (Barcelona), 2001, 2003 (Real Madrid) 2006, 2008 (Internationale)
* UEFA Cup: 1997 (Barcelona)
* UEFA Super Cup: 1997 (Barcelona), 2002 (Real Madrid)
* Champions League: 2002 (Real Madrid)
* Wereldkampioen clubteams: 2002 (Real Madrid)
* Nationale elftal: EK onder 17-1989, WK onder 20-1991, EK onder 21-2e in 1994, EK 2004 #2
* Interlands: 127 interlands, 32 doelpunten
Individueel:
* Ballon d’Or (Gouden Bal): 2000
* EK onder-21 beste speler: 1994
* Speler van het jaar Sporting CP: 1994
* Beste Portugese speler van het jaar: 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000
* European Sports Media (ESM) elftal van het jaar: 1998, 2000
* Beste buitenlandse speler Spaanse competitie: 1999, 2000, 2001
* UEFA EK elftal van het tournooi: 2000, 2004
* World Soccer (tijdschrift) Speler van het jaar: 2000
* FIFA World Player of the Year: 2000 (zilver), 2001 (goud)
* UEFA Team of the Year: 2003
* FIFA World Cup All-Star Team: 2006
* Inter Milan Speler van het jaar: 2006
* FIFA 100
* Golden Foot (bijzondere sportprestaties): 2011 voetballegende
* IFFHS Legends

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Het Voetbal Boek, ANP, edwinwinkels.com, www.kentudezenog.nl, www.voetbalzone.nl, heldenonline.nl