101 voetbaliconen: (27) Just Fontaine

PASPOORT

Geboren: Marrakech, 18 augustus 1933
Overleden:
Nationaliteit: Frans
Positie: Aanvaller
Clubs: USM Casablanca (1950-1953), Nice (1953–1956), Stade de Reims (1956–1962)
Interlands: 21 Doelpunten: 30
Doelpunten: Casablanca: 62, Nice: 44, Reims: 121
Trainer: Frankrijk (1967), Luchon (1968–196), Paris Saint-Germain (1973–1976), Toulouse (1978–1979), Marokko (1979-1981)

Just Fontaine, Frankrijks eerste echte grote speler, was eigenlijk een Marokkaan die pas in 1953 naar Frankrijk verhuisde om bij Nice aan een voetbalecarrière te beginnen. Met zijn doortastende aanvalsspel en zijn vele doelpunten trok hij de aandacht van Reims, waar hij in 1958 de landstitel en de nationale beker won.

Fontaine scoorde in 1958-1959 tien doelpunten in de Europa Cup voor Reims, hoewel enkele tegenstanders van een matig kaliber waren en scoorde een hattrick bij zijn interlanddebuut tegen Luxemburg, dat met 7-0 werd verpletterd.

Maar het WK van 1958 betekende zijn internationale doorbraak. Met dertien doelpunten bij de WK-eindronde in Zweden vestigde hij een record. Fontaine scoorde zes maal in de groepswedstrijden, waaronder een hattrick tegen Paraguay, en schoot twee maal raak in de kwartfinale tegen Noord-Ierland. Fontaine werd in de eerste wedstrijd tegen Paraguay alleen opgesteld omdat de vaste middenvoor René Biliard geblesseerd was.

In de halve finale werd Frankrijk door Brazilië overlopen: 5-2. Fontaine scoorde in die wedstrijd maar één keer, maar in de kleine finale tegen heersend wereldkampioen West-Duitsland pakte hij de draad weer op. Frankrijk won met 6-3, na vier doelpunten van Fontaine. Ondanks de nederlaag van Frankrijk in de halve finale had Fontaine zich een plaats in de WK-historie verworven. Helaas betekende het WK tevens zijn hoogtepunt als speler, na twee beenbreuken moest hij in 1962 zijn carrière voortijdig beëindigen.

In totaal maakte Fontaine dertig doelpunten in eenentwintig interlands voor Frankrijk, het beste naoorlogse gemiddelde van welke aanvaller dan ook, met uitzondering misschien van een speler die in zijn één of twee interlands eens flink heeft toegeslagen.

<
Doelpuntenmachine Just Fontaine
foto: FIFA / Getty Images

Jeugdjaren

Just Fontaine (Marrakesh, 18 augustus 1933) werd geboren in Marokko, ten tijde van het Franse protectoraat aldaar, uit een Spaanse moeder en een vader afkomstig uit Norman- dië. Just (Justo) Fontaine begon zijn amateurperiode bij AS Marrakesh (een club in de 2e divisie en opgericht door Frans militairen). Hij werd door zijn boezemvriend Boubker Négraoui voorgesteld aan trainer Carlo Moretti die hem en zijn broertje Gigi een contract liet tekenen. Twee jaar later vertrok hij alleen naar Casablanca en werd daar geïntrodu- ceerd door de beroemde Marcel Cerdan (wereldkampioen Boksen en ex-partner van de zangeres Edith Piaff) bij US Casablanca. Veel is er niet bekend over deze periode in zijn carrière, maar dat hij er veel gescoord zou hebben, lijkt buiten kijf te staan. Fontaine scoorde namelijk altijd en overal.

Naar Frankrijk

Nice: 1953-1956

Ook OGC Nice, uit Frankrijk, viel dit in 1953 op en Fontaine vertrok naar de Franse club. Bij die club begon hij zijn professionele carrière en hij zou er uiteindelijk spelen van 1953 tot 1956. In Frankrijk was hij binnen de kortste keren een legende. In 24 wedstrijden maakte hij zeventien doelpunten en ook de bondscoach kon niet meer om hem heen. Tegen Luxemburg debuteerde Fontaine meteen met een hattrick tegen Luxemburg. Het was maar een kleine voorbode op zijn succes in het nationale elftal, want hij scoorde in 21 wedstrijden voor het Franse elftal maar liefst dertig keer. Desondanks mocht Fontaine niet meer naar het WK van 1954.

Frankrijk werd op dat WK in de eerste ronde direct uitgeschakeld en de vraag zou altijd blijven hoe het zal zijn gegaan met Fontaine.

Ondanks het mislopen van het WK bleef de roem van Fontaine in Frankrijk groeien. Nadat twintig doelpunten nog niet genoeg waren voor een kampioenschap, bezorgde Fontaine Nice met zeven doelpunten in zeventien duels toch het kampioenschap. Ondertussen maakte Stade Reimes internationaal furore door de finale van de Europa Cup I te halen en dat stelde ze in staat om Fontaine te halen. Na drie seizoenen, 44 doelpunten, één beker en één kampioenschap nam Fontaine afscheid van Nice.

Just Fontaine geïnterviewd in een leeg stadion.
foto: Getty Images / Keystone

Stade de Reims: 1956-1962

Bij Stade Reimes moest hij Raymond Kopa doen vergeten, die de transfer had gemaakt richting het grote Real Madrid. In zijn eerste seizoen scoorde Fontaine er meteen op los, maar het leverde Stade Reimes niets op. Zijn dertig doelpunten in de competitie konden Stade Reimes namelijk niet aan het landskampioenschap helpen. Een seizoen later kwam Fontaine echter op zijn sportieve hoogtepunt, we praten over het seizoen 1957/1958. In 26 competitiewedstrijden maakte hij 34 doelpunten en hij leidde zijn ploeg hiermee naar de landstitel. Met Stade de Reims werd hij in 1958 en 1960 kampioen van Frankrijk waar hij 121 doelpunten scoorde in zes seizoenen.

Ook in de beker was hij van doorslaggevende waarde en dus bezorgde hij zijn ploeg de dubbel. Hierdoor kon ook de Franse bondscoach niet meer om Fontaine heen en de spits mocht gaan schitteren op het WK van 1958.

Het hoogtepunt: WK 1958 in Zweden

In Zweden werd Fontaine, na zijn briljante prestaties in de competitie, ook de ster van het WK. Al hoewel Pelé vaak als de absolute ster van dat WK wordt aangeduid. In zijn eerste wedstrijd op een WK maakte Fontaine meteen naam. Met een hattrick hielp hij zijn ploeg op indrukwekkende wijze langs Paraguay, dat uiteindelijk met 7-3 op de knieën moest.

Drie dagen later kon Fontaine een nederlaag tegen Joegoslavië echter niet meer voor- komen. Ondanks zijn twee treffers ging Frankrijk namelijk met 3-2 onderuit. Mede dankzij een nieuw doelpunt van Fontaine werd er gelukkig gewonnen van Schotland en Frankrijk plaatste zich op doelsaldo als eerste voor de kwartfinale.

Daarin trof Frankrijk het uiterst zwakke Noord-Ierland en een overwinning kon dan ook niet uitblijven. Mede dankzij twee doelpunten van Fontaine werden de Nood-Ieren met 4-0 opzij gezet. In de halve finale wachtte het Brazilië van Pelé. Een doelpunt van Fontaine hield Frankrijk nog een tijdje in de wedstrijd, maar uiteindelijk moest Frankrijk met 5-2 het hoofd buigen. Mede dankzij een hattrick van de jonge Pelé. Frankrijk mocht nog wel tegen West-Duitsland om de derde plaats spelen. Met vier doelpunten leidde Fontaine zijn ploeg naar een 6-3 zege en bracht hiermee zijn totaal op dertien doelpunten in zes wed- strijden. Een gemiddelde dat nooit meer evenaart zou worden.

Just Fontaine in actie op het WK in 1958
foto: Wikipedia

Na zijn fantastische WK ging het echter bergafwaarts met Fontaine. Ondanks zijn nog steeds jonge leeftijd, 25, kon hij nog maar twee seizoenen zijn oude niveau halen. Toch schitterde hij tijdens het seizoen 1958/1959 nog eenmaal op het allerhoogste niveau,de Europa Cup I. In zijn eerste wedstrijd in de Europa Cup maakte Fontaine voor het gemak meteen vier doelpunten en zijn tweede wedstrijd leverde er ook direct twee op. Ook in het tweeluik met HSK Helsinki trof Fontaine tweemaal het doel en met twee doelpunten in de slotfase tegen Standard Luik, bracht Fontaine zijn team naar de halve finale. Vanaf dat moment kon Fontaine echter geen indruk meer maken en in de finale was Real Madrid ook met 2-0 te sterk.

Einde carrière

Zo eindigt één van de beste spitsen aller tijden zonder grote titel op zijn naam. In 1960 en 1962 zou hij Stade Reimes nog wel aan zijn tweede landstitel helpen en hiermee bracht hij zijn totaal op vier landstitels. Doordat zijn laatste twee seizoen vol blessures waren, 1960-1962, besloot één van de beste spitsen aller tijden op zijn 29e te stoppen. Na precies tweehonderd competitieduels in Frankrijk, met daarin 165 doelpunten. Toch zullen we Fontaine vooral herinneren aan zijn tien doelpunten in acht Europa Cup I duels. Ter vergelijking Cruijff maakte er in 41 duels 19 en Eusebio in 75 duels 57. Neem daarbij zijn dertien doelpunten tijdens het WK van 1958 in gedachten, Pelé maakte er zes, en je weet dat Fontaine een vergeten topspits is. Helaas, want hij zou wel wat meer eer verdienen.

In 2009 stierf zijn jeugdvriend Boubker Négraoui in Casablanca aan de gevolgen van een hartstilstand. Ondanks zijn chronische ziekte was Fontaine aanwezig bij de begrafenis in Marrakesh.

Op 10 juni 2014, aan de vooravond van het WK in Brazilië, ontving de 80-jarige Fontaine in São Paulo een unieke onderscheiding, de Platinischoen, uit de handen van de UEFA-voorzitter Michel Platini en die van Ronaldo, de topscorer WK met in totaal 15 doelpunten. Daarmee werd zijn prestatie uit 1958, 13 goals in één toernooi, nog eens geëerd.

Hij werd door Pelé vermeld in de opgestelde Lijst FIFA 100 beste spelers.

Prijzenkast en erelijst:

* Landskampioen: 1956 (Nice) 1958, 1960, 1962 (Stade de Reims)
* Beker: 1954 (Nice), 1958 (Stade de Reims)
* Franse Supercup: 1958, 1960 (Stade de Reims)
Individueel:
* Ballon d’Or (Gouden Bal): #3 1958
* Topscorer Frankrijk: 1958, 1960
* Golden Boot (topscorer WK); 1958
* FIFA World Cup All-Star Team: 1958
* Topscorer EC I: 1959
* FIFA Order of Merit (bijzondere verdienste): 1994
* UEFA Jubilee Awards – France’s Golden Player: 2004
* Golden Foot (bijzondere prestatie): 2003, als voetballegende
* FIFA 100: 2004
* World Soccer: The 100 Greatest Footballers of All Time
*Franse voetbalonderscheidingen (UNFP): 2008, 2011

Referenties en bronnen:< Wikipedia, Het Voetbal Boek, www.catenaccio.nl