101 voetbaliconen: (3) Gordon Banks

PASPOORT

Geboren:Sheffield, 30 december 1937
Overleden: Stoke-on-Trent, 12 februari 2019
Nationaliteit: Engels
Positie: Doelman
Clubs: Chesterfield, Leicester City, Stoke City, Fort Lauderdale Strikers
Interlands: 73
Doelpunten:
Trainer:

Engelands naoorlogse voetbalgeschiedenis is rijk aan doelmannen. Het neusje van de zalm is iemand die ooit ontslagen werd bij Romarsch Welfare in de competitie van Yorkshire nadat hij vijftien doelpunten in twee wedstrijden had doorgelaten. Gelukkig voor Engeland vergat Gordon Banks zijn teleurstelling snel om vervolgens voor negen jaar de vaste keuze van het nationale team te worden.

Hij maakte zijn debuut tijdens Alf Ramsey’s tweede wedstrijd als coach. Onder Ramsey speelde hij al zijn 73 interlands, maar zijn waarde voor Engeland kwam vooral naar voren door een wedstrijd waarin hij niet speelde. Doordat hij de nacht voor de kwartfinale tegen West-Duitsland tijdens het WK van 1970 in Mexico geveld werd door buikgriep, moest Banks machteloos toekijken hoe zijn vervanger Peter Bonetti drie doelpunten doorliet waardoor Engeland een 2-0 voorsprong uit handen gaf.

Hij maakte de mooiste redding ter wereld ooit door, na een duik, een kopbal van Pelé over de lat te tikken tijdens het WK van 1970 in Mexico. Met Banks tussen de palen verloor Engelans slechts negen van in totaal 73 wedstrijden.

Ondanks zijn capaciteiten was Banks clubcarrière nauwelijk succesvol (Leicester en Stoke speelden in de hoogste divisie, maar niet meer dan dat). Leicester gaf hem dan ook praktisch weg aan Stoke (50.000 pond), hoewel het een troef had in de vorm van de jonge Peter Shilton, die het stokje van hem overnam. In 1972 was hij de eerste doelman sinds Bert Trautmann (1956) die werd gekozen tot (Engels) voetballer van het jaar.

Zijn obsessie voor perfectie uitte zich in vaste gebruiken. Vóór de wedstrijd trok hij zich in een hoekje van het toilet terug en warmde zich in alle eenzaamheid op. Hij analyseerde, nuchter, koel, beredeneerd. De denkende doelman. Hoewel de internationale carrière van Banks dus moeizaam op gang raakte, groeide hij toch uit tot een legendarische doelman die de bijnaam “Banks of England” kreeg.

De krantekoppen waarin het einde van zijn carrière werd aangekondigd hadden een treurige reden. Hij werd na een auto ongeluk blind aan zijn rechteroog, waardoor zijn snelheid en kracht niet meer relevant waren. In Engeland speelde hij 510 competitie- wedstrijden.

Tijdens zijn periode bij de Fort Lauderdale Strikers in de VS werd Banks gekozen tot de meest waardevolle doelman van de NASL. Hij kon toendertijd maar met één oog kijken.

Jeugdjaren

Ondanks 73 intrelands had de jonge Banks tijdens zijn jeugd zelf nooit kunnen denken dat hij een dergelijk voorname plaats in de geschiedenis van het voetbal zou gaan innemen. Naar zijn eigen zeggen stond hij tijdens zijn schooltijd vooral bekend om zijn immense bereidwilligheid om steeds weer het leer uit de netten te vissen, maar zeker niet om zijn enorme talent als doelman.

De jonge Gordon Banks ging dan ook aan de slag in de bouw. Hij kwam zeer toevallig in contact met het voetbal toen hij een lokale amateurploeg, Millspaugh, ging bekijken. Op een keer werd hem gevraagd de afwezige doelman van het team te vervangen. Een jaar later speelde Banks al voor Romarsh in competitieverband. Na twee verschrikkelijke wedstrijden, waarin met 12-2 en 3-1 werd verloren, werd de uiteindelijk beste doelman ter wereld echter al weer ontslagen. Al snel werd hij echter opgevist door Chesterfield, een team uit de derde klasse, afdeling Noord, waar hij 2 £ per wedstrijd kon gaan verdienen

Chesterfield 1955 – 1958, Leicester City 1959-1966

Banks begon dus zijn professionele carrière in 1955 bij Chesterfield FC. Daar speelde hij tot 1958. Toen verhuisde Banks voor £7.000 naar Leicester City, waarvoor hij in acht seizoenen in totaal 293 wedstrijden speelde. Met Leicester bereikte Banks zowel in 1961 als in 1963 de finale van de FA Cup, maar daarin zou de club botsen op Tottenham Hotspur en Manchester United.

Gordon Banks in actie voor Leicester City in 1966
foto: FIFA
Stoke City 1966-1972

In 1966 ging hij naar Stoke City, waar hij in 1972 zijn spelerscarrière noodgedwongen moest afsluiten. Op 22 oktober 1972, toen de beste keeper van de wereld net de award van de British Football Writers Association had gekregen, sloeg het noodlot toe. Banks kwam met zijn Ford Granada in aanvaring met een busje toen hij op een zondag terugkwam van verzorging op de club. De populaire doelman raakte aan één oog blind en keerde nooit meer terug op topniveau. Banks probeerde het in 1975 nog bij het Amerikaanse Fort Lauderdale Strikers, maar daar kwam hij meestal niet van de bank af.

Nationale elftal

Met de Engelse nationale ploeg won Banks in 1966 het wereldkampioenschap voetbal in eigen land, en vier jaar later, in 1970, bereikten ze de kwartfinale. Zijn magistrale redding op een kopbal van Pelé op dit WK wordt beschouwd als een van de mooiste ooit in de geschiedenis van het voetbal én de wereldbeker.

Het scoreverloop (Brazilië – Bngeland 1-) doet misschien niet denken aan een klassiek duel, maar dit was een wedstrijd voor de fijnproever. De titelverdedigers en het team dat hen aan het einde van het tournooi zou opvolgen stonden tegenover elkaar. Dit was een bijzondere wedstrijd, zowel in defensieve als in aanvallende zin. Engeland leek in de eerste helft goed weg te komen, toen Gordon Banks een ongelooflijke redding verrichtte op een kopbal van Pelé. Het was waarschijnlijk de beste, en zeker de meest herhaalde redding, aller tijden. Engeland was echter niet in staat de Braziliaanse aanval helemaal te weerstaan en en na een uur bezeweken ze onder de onstuitbare Jairzinho, die scoorde na goed werk van Tostao en Pelé

Miraculeuze redding van Engelands doelman Gordon Banks op een kopbal van Pele.
foto: onbekend
Engeland verloor immers slechts 9 van de 73 wedstrijden met Gordon Banks in doel. In die wedstrijden slaagde Banks er bovendien in om het aantal tegendoelpunten te beperken tot een luttele 57, wat gelijkstaat met een gemiddelde van 0.78 doelpunten per wedstrijd. 35 wedstrijden slaagde hij er in zijn doel schoon te houden’!

Banks heeft een wedstrijd gespeeld waarin hij geen enkele redding heeft moeten verrich- ten. De bewuste wedstrijd was een kwalificatiewedstrijd voor het EK van ’72, op 12 mei 1971 tegen Malta. Engeland won de wedstrijd met 5-0. Banks raakte de bal enkel toen zijn ploegmaten op hem terugspeelden.

Kanker

In 2015 werd bij Gordon Banks wederom kanker geconstateerd. Aan de Britse krant Mirror vertelt Banks, dat hij veel kracht haalt uit zijn carrière. “Dat ik het WK won en op dat toernooi een bijna onhoudbaar schot van Pele stopte, geeft me veel vertrouwen om de strijd met mijn ziekte aan te gaan”, vertelt Banks. “Mensen hebben het er nog steeds over en ik denk er ook nog vaak aan”, zegt hij over het WK.

“Als ik een schot van Pele, een van de besten van de wereld, kan stoppen, ben ik ook in staat om dit gevecht te leveren”, vervolgt Gordon die daaraan toevoegt dat hij hoopt anderen te inspireren. Banks moet al heel wat jaren een van zijn nieren missen nadat daar tien jaar geleden kanker werd ontdekt. Nu bestaat de kans dat Gordon ook zijn tweede nier moet laten verwijderen als de kanker die daar zit, blijft groeien. Uiteindelijk overleed hij aan de gevolgen in februari 2019.

Prijzenkast en erelijst:

* Nationale elftal: 73 interlands.
* Nationale elftal: WK goud – 1966
* Nationale elftal: WK kwartfinale – 1970

Gordon Banks wereldkampioen in 1966
foto: EMPICS Sport
Individueel:

* Engels voetballer van het jaar 1972

Referenties en bronnen:
Wikipedia, www.kentudezenog.nl.www.hln.be, Het Voetbal Boek.