101 voetbaliconen: (33) Ruud Gullit

PASPOORT

Geboren: Amsterdam, 1 september 1962
Overleden:
Nationaliteit: Nederlands
Positie: Aanvaller
Clubs: HFC Haarlem, Feyenoord, PSV, AC Milan, Sampdoria, Chelsea
Interlands: 66 Doelpunten: 17
Doelpunten: HFC Haarlem: 32, Feyenoord: 30, PSV: 46, AC Milan: 38, Sampdoria: 25, Chelsea: 4
Trainer: Chelsea (speler/manager), Newcastle United, Nederland -21, Feyenoord, L.A. Galaxy, Terek Grozny, Nederland (assistent)

Ruud Gullit, één van de grootste spelers uit de moderne tijd, had veel kwaliteiten: koppen, schieten, passen en tackelen ging hem allemaal zo geamakkelijk af, dat hij een combinatie van vier spelers in één leek. Met zijn krachtige lichaam, zijn gevoel voor de bal en uiteraard zijn imposante haarbos, was het altijd een genot om naar de voetballer Ruud Gullit te kijken.

Gullit, speler van de ‘grote drie’ die een carrière achter zijn voetbalnaam heeft staan om u tegen te zeggen. Samen met Marco van Basten en Frank Rijkaard behaalde hij bij AC Milaan grote successen, om maar te zwijgen over het EK van 1988. Hij won diverse grote prijzen zoals dus het EK en de Europacup I. De tweevoudig Wereldvoetballer van het jaar werd door Pelé in maart 2004 vermeld in de opgestelde Lijst FIFA 100 beste spelers. Hij wordt algemeen erkend als één van de beste Nederlandse voetballers ooit en was onder- deel van de zogenaamde ‘gouden generatie’ die in 1988 Europees kampioen werd, waarvan hij aanvoerder was en waar ook Marco van Basten en Frank Rijkaard deel van uitmaakten.

In 1998 zette hij een punt achter zijn carrière en begon hij een loopbaan als trainer. Hij werkte als hoofdtrainer bij Newcastle United, Chelsea, Feyenoord, Los Angeles Galaxy, het Nederlands elftal onder 21 en Terek Grozny en nog een korte periode als assistent coach, onder Dick Advocaat, bij het Nederlands elftal. Hij was ambassadeur van het HollandBelgium Bid.

Ruud Gullit voor Oranje.
foto: David Cannon/Allsport

Jeugdjaren

Gullit werd geboren te Amsterdam als buitenechtelijk kind van de Surinamer George Gullit en de Amsterdamse Ria Dil. Ruud gebruikt in het dagelijks leven de naam van zijn vader, hoewel hij bij de burgerlijke stand ingeschreven staat als Rudi Dil. Zijn vader was in 1958 met zijn vrouw en drie kinderen naar Nederland geëmigreerd. Hij zocht zijn buiten- vrouw en zoontje regelmatig op, maar bleef bij zijn gezin wonen.

Ruud begon als kleine jongen met voetballen op straat. Hij was vooral te vinden op het beruchte Balbaoplein, samen met zijn latere clubgenoot Frank Rijkaard. Als Ruud acht jaar is mag hij beginnen in de fjes van voetbalclub De Meerboys, en verkast later naar DWS. In de tijd dat Cor Brom en Leo Beenhakker trainer waren, stond Gullit in de belangstelling bij Ajax, maar werd niet gecontracteerd. Haarlem-trainer Barry Hughes was Ajax-scout Rob Been sr. net te snel af in de loop van het seizoen 1978/1979 en was al in onderhandeling met Gullit’s vader. Ruud Gullit prefereerde de zekerheid van een basisplaats bij Haarlem, boven het risico bankzitter te zijn bij een topclub, het Ajax van Krol, Arnesen, Schoenaker, Lerby, Tscheu La Ling en Tahamata. Ruud Gullit redeneerde dat hij nog altijd hogerop naar Ajax kon, als hij goed genoeg was.

Haarlem: 1979-1982

Op 16 jarige leeftijd maakte Gullit bij HFC Haarlem zijn debuut in het seizoen 1979-1980 (19 augustus 1979, thuis tegen MVV, 2-2). In zijn eerste seizoen degradeerde Gullit met de club uit de Eredivisie. In zijn tweede seizoen promoveerde de club direct weer mede door de inbreng van Ruud Gullit. Hij speelde 36 wedstrijden waarin hij 14 keer scoorde en beste voetballer van de Eerste divisie werd. In het seizoen 1981-1982 plaatste HFC Haarlem zich voor het eerst in de historie) onder leiding van Ruud Gullit voor Europees voetbal.

Een jeugdige Ruud Gullit uitkomend voor Haarlem tegen Feijenoord.
foto: Onbekend

Gullit zou het Europese avontuur niet meemaken; hij verhuisde naar Feyenoord.

Feyenoord: 1982-1985

In zijn eerste seizoen, 1982/83, werd hij een vaste kracht bij Feyenoord, met 33 wed- strijden en 8 goals; Feyenoord werd 2e in de competitie. In 1983/84 speelde Gullit aan de zijde van de voormalig Ajax-legende Johan Cruyff, het duo had een belangrijke rol in het winnen van de dubbel (landskampioenschap en KNVB beker). Gullit, inmiddels in de rol van aanvallende middenvelder, werd verkozen tot Nederlands voetballer van het jaar. Verder kwam Gullit dat seizoen voor het eerst in Europees verband in actie. In het seizoen 1984/85 finishte Feyenoord als 3e in de competitie, Gullit was bijna de helft van het seizoen geblesseerd. In 1985 maakt Ruud de overstap naar PSV.

PSV: 1985-1987

In de seizoenen 1985-1987 kwam Gullit voor PSV uit. Het was een succesvolle periode, met respectievelijk 24 en 22 goals, twee Nederlandse landstitels, en een titel als Nederlands Voetballer van het Jaar en winnaar van de Gouden Schoen (1986) en in 1987 wint hij de Gouden Bal.Ook in het Nederlands elftal heeft hij inmiddels zijn vaste plek veroverend en het is dan ook niet gek dat er veel interesse is van buitenlandse clubs. Gullit forceerde een vertrek door in een interview in tijdschrift Nieuwe Revu het beleid van PSV te bekritiseren.

Ruud Gullit voor PSV tegen zijn latere ploeggenoot Frank Rijkaard van Ajax.
foto:

Een jaar voordat PSV de Europacup zou winnen schudde Eindhoven op zijn grondvesten. In maart 1987 liet stervoetballer Gullit in weekblad ‘Nieuwe Revu’ door interviewers Frits Barend en Henk van Dorp optekenen dat hij zich bij zijn club PSV ‘als een hoer’ gebruikt voelde want hij moest van de trainer telkens op een andere positie spelen. Het interview, waarin de aanvoerder tevens klaagde over het gebrek aan topsportmentaliteit bij de club, kostte trainer Hans Kraay sr. de kop.

Assistent Guus Hiddink maakte het seizoen af en Gullit vertrok alsnog naar Italië. De schatrijke clubeigenaar Silvio Berlusconi kocht zijn contract af voor het recordbedrag van 17 miljoen gulden, waarmee Gullit na de Argentijnse vedette Diego Maradona de duurste voetballer ter wereld werd.

AC Milan: 1987-1993

Zijn successen bij AC Milaan moge bekend zijn. Hier won “Roed Goeliet” alles wat er maar te winnen was. Europacups, landstitels, Supercups, je kan het zo gek niet bedenken en hij won het. Het leverde hem de bijnaam ‘El Tulipo Negro’ de Zwarte Tulp op.

Bij AC Milan vormde Gullit met landgenoten Frank Rijkaard en Marco van Basten jarenlang een ‘gouden trio’. In een driespitsensysteem begon Gullit aanvankelijk aan de rechterkant, door blessures bij Van Basten fungeerde Gullit echter veelal als centrumspits. Gullit kende de nodige aanpassingsproblemen in Italië, maar won uiteindelijk wel met AC Milan de Serie A. Ook wist men als vervolg hierop de Italiaanse Supercup te veroveren.

Op zijn persoonlijke erelijst kon hij ook twee grote prijzen bijschrijven, namelijk die van Europees voetballer van het jaar en Wereldvoetballer van het jaar. Ook in 1989 werd Gullit tot Wereldvoetballer van het Jaar verkozen.

Bij de ontvangst van de Gouden Bal in 1987 droeg Gullit de prijs op aan Nelson Mandela en sprak de hoop uit om deze ooit aan hem te mogen overhandigen. In 1994 gaf hij in een tv-programma van Astrid Joosten de door hem ontvangen Gouden Bal aan Mandela.

Ruud Gullit in de Serie A in actie tegen een andere superster: Maradona van Napoli.
foto: Getty Images

In 1988/1989 kende Gullit een blessure die operatief verholpen moest worden, waardoor hij in totaal maar 27 keer in actie kwam. Hij scoorde vijf competitietreffers en evenveel doelpunten in de Europacup I. In laatstgenoemde toernooi was Milan succesvol: onder meer via een 5-0-overwinning op Real Madrid plaatste de club zich voor de finale tegen Steaua Boekarest. Deze werd met 4-0 gewonnen, door twee doelpunten van Gullit en twee van Van Basten. Als Europa’s beste won men tevens de Europese Super Cup en de wereld- beker voor clubs.

Het seizoen erop won AC Milan deze drie prijzen opnieuw. De bijdrage van Gullit was ditmaal te verwaarlozen. Door een zware knieblessure kwam hij slechts drie wedstrijden in actie. In 1990-1991 maakte Gullit fit zijn opwachting bij Milan en scoorde zevenmaal in 26 competitieduels. Tevens ging Milan op jacht naar de derde Europacup op rij, maar slaagde daar niet in. In de halve finale stond men op de rand van de uitschakeling tegen Olympique Marseille, toen plotseling het licht uitviel. Dit werd kort daarna verholpen, maar de selectie van AC Milan had zich al teruggetrokken in de kleedkamer en weigerde de resterende minuten te spelen.

Het betekende een reglementaire 3-0-overwinning voor Marseille en Europese uitsluiting van een jaar voor AC Milan.

Wellicht mede dankzij de Europese uitsluiting kon Milan zich in 1991-1992 volledig op het eigen land richten en won op ongeslagen wijze de Serie A en de Supercup. Gullit leverde hieraan een bijdrage van zeven doelpunten. Desondanks werd zijn rol in het elftal minder belangrijk. In 1992-1993 speelde Gullit slechts 15 Serie A-wedstrijden (zeven goals) en in de verloren Europacup I-finale tegen Marseille behoorde Gullit niet tot de drie toegestane buitenlanders in de wedstrijdselectie. Wel kon Gullit dit seizoen zijn laatste Italiaanse kampioenschap vieren, maar hij vertrok vervolgens bij de club waar hij zijn grootste successen kende.

Sampdoria-AC Milan-Sampdoria: 1993-1995

In november 1994 wist het Italiaanse Sampdoria Ruud Gullit te strikken om voor de club uit Genoa te gaan voetballen, en werd niet teleurgesteld. Gullit leidde Sampdoria naar de derde plaats in de Serie A, met 16 competitietreffers was het zijn meest productieve seizoen in Italië. In de bekerfinale kwam Sampdoria uit tegen Gullits oude ploeg AC Milan, uitgerekend hij maakte de winnende goal.

AC Milan was zo onder de indruk van hun voormalige werknemer, dat ze besloten hem opnieuw vast te leggen in het seizoen 1994-1995. Hiermee won hij weer de Italiaanse Super Cup ten koste van Sampdoria. Veel gebruik werd er vervolgens echter niet van hem gemaakt, en halverwege het seizoen keerde Gullit terug naar Sampdoria, waar hij 9 keer doel trof in 22 wedstrijden.

Oranje: 1981-1994

Ruud Gullit werd in 1988 met het Nederlands Elftal Europees kampioen. Voor Oranje speelde Ruud Gullit in totaal 66 interlands waarin hij 17 keer scoorde.

In 1978 en 1979 werd Gullit geselecteerd voor het UEFA-jeugdelftal met als coach Ger Blok. Hij debuteerde op zijn negentiende verjaardag voor het Nederlands Elftal in een verloren wedstrijd tegen Zwitserland. In zijn vroege interlandcarrière kende hij weinig succes: Oranje kwalificeerde zich niet voor het WK 1982. Ook het EK 1984 werd niet bereikt, een dubieuze 12-1-overwinning van Spanje op Malta zorgde ervoor dat Oranje net het eindtoernooi miste.

Met het WK 1986 werd het derde grote toernooi op rij misgelopen.

Mede dankzij vijf kwalificatiegoals van Gullit wist Nederland zich te kwalificeren voor het EK 1988 in West-Duitsland. Gullit, inmiddels speler van AC Milan en aanvoerder van Oranje, speelde een sterk toernooi. Oranje wist zich onder leiding van coach Rinus Michels te plaatsen voor de halve finale, waarin gastland West-Duitsland met 1-2 verslagen werd. In de finale tegen de Sovjet-Unie was het Ruud Gullit die de score opende met een kopbal. Een wereldberoemd doelpunt van Van Basten bracht de eindstand op 2-0. Hiermee kon Gullit als aanvoerder de eerste, en tot op heden enige, trofee van het Nederlands voetbal- elftal als eerste in de lucht houden.

Ruud Gullit in de EK finale van 1988 tegen de Sovjet-Unie.
foto: Pro Shots

De Europees kampioen kwalificeerde zich voor het WK 1990 en de verwachtingen waren hoog. Gullit, net terug van de knieblessure die hem bijna het gehele seizoen aan de kant hield, was wederom als aanvoerder van de partij. Al snel werd duidelijk dat Gullit wedstrijdritme miste en hij was dan ook ver van zijn normale niveau verwijderd. Wel scoorde hij een belangrijk doelpunt in de groepswedstrijd tegen Ierland, waardoor Oranje de groepsfase overleefde. Evenals twee jaar eerder kwam Oranje tegenover West-Duitsland te staan.

De uiteindelijk winnaar bleek met 2-1 te sterk en Nederland was uitgeschakeld. Het zwakke toernooi van Oranje werd deels geweten aan incidenten binnen de spelersgroep.

Na het teleurstellende WK kwalificeerde Oranje zich voor het EK 1992 en Gullit speelde vijf kwalificatiewedstrijden. Op het eindtoernooi haalde Oranje haar revanche op Duitsland, maar werd in de halve finale na verlenging uitgeschakeld door de uiteindelijke winnaar Denemarken. Na dit toernooi kwam Gullit nog vijf keer in actie voor Oranje, raakte in conflict met Dick Advocaat en bedankte voor de nationale ploeg.

Trainerscarrière

Nadat Gullit als voetballer in 1996 een punt zette achter zijn voetbalcarrière, startte hij een carrière als voetbaltrainer. Gullit werkte als hoofdtrainer voor onder andere Feyenoord, Newcastle United, Chelsea, Los Angeles Galaxy, het Nederlands elftal onder 21 en het Russische Terek Grozny.

Glen Hoddle haalde hem in 1994 naar Chelsea en na één seizoen volgde hij de voormalige middenvelder van de Spurs op als speler-coach. Eerst als verdediger later als midden-velder. Chelsea haalde dat seizoen de halve finale van de FA Cup. In de twee seizoenen daarna speelde Gullit niet veel meer. Dit kwam mede door het feit dat hij niet als voetballer alleen fungeerde maar als speler- trainer.

Hoewel hij een paar opwindende buitenlandse spelers naar de Premier League haalde en hij met Chelsea de FA Cup won, kon hij de landstitel niet bemachtigen en nadat Ken Bates hem in het openbaar had afschilderd als een gierige playboy, werd hij in 1998 ontslagen.

Als trainer gaat Ruud vervolgens aan de slag bij Newcastle United. Hij trainde de club twee seizoenen. Tijdens zijn moeizame dienstverband als trainer van Newcastle United bleek Gullit zich niet te kunnen aanpassen aan de mijnwerkersmentaliteit. Hij wekte de indruk dat hij niet bereid was compromissen te sluiten, het was zijn manier, of, eh, zijn manier. Helaas werkte zijn manier niet.

Gullit was de eerste buitenlandse trainer die een Engelse beker won. (de FA Cup met Chelsea in 1997)

Vervolgens verdween hij voor een aantal jaren uit de trainerswereld en was vooral op de tv als voetbalanalist te zien. In 2003 keerde hij terug en coachte tot 2004 Jong Oranje. Vervolgens tekende hij een tweejarig contract bij zijn eerste topclub als speler, Feyenoord. Onder zijn leiding wist de Rotterdamse club niet te overtuigen en eindigde op een teleurstellende vierde plek in de Eredivisie. Gullit stapte vervolgens op. Opnieuw was hij enkele jaren slechts op tv te zien, voordat hij in november 2007 een contract tekende bij Los Angeles Galaxy, de club waar onder andere de Britse voetbalster David Beckham speelde. Enkele maanden later diende Gullit, om persoonlijke redenen, zijn ontslag in bij LA Galaxy.

In 2011 ging Ruud Gullit weer aan de slag als trainer. Hij tekende een contract voor anderhalf jaar bij Terek Grozny, in de hoofdstad van de politiek onstabiele Russische deelrepubliek Tsjetsjenië. Kort na zijn komst werden diverse bekende namen uit de voetballerij gelinkt aan een overstap naar de Russische competitie. Gullit begroette echter weinig nieuwe spelers die daadwerkelijk naar Grozny wilden komen. Na de verloren uitwedstrijd tegen Amkar Perm (1-0) op 14 juni 2011 werd hij ontslagen na een dienstverband van nog geen half jaar.

In 2016 was hij kandidaat om Advocaat op te volgen als tweede assistent van het Nederlands voetbalelftal. De baan ging niet door omdat hij het met technisch directeur Hans van Breukelen niet eens kon worden over de voorwaarden. In het seizoen 2016/17 was Advocaat trainer van de Turkse club Fenerbahçe SK; na afloop van dat seizoen begint hij aan zijn derde termijn als bondscoach van het Nederlands voetbalelftal, alsnog in samenwerking met Gullit als assistent.

Prijzenkast en erelijst:

* Landskampioen : 1981 (Haarlem), 1984 (Feijenoord), 1986, 1987 (PSV), 1988, 1992, 1993 (AC Milan)
* Nationale Bekers: 1984 (Feijenoord), 1994 (Sampdoria), 1997 (Chelsea speler/trainer)
* Wereldbeker/Intercontinental Cup: 1989, 1990 (AC Milan)
* Europacup I: 1989, 1990 (AC Milan)
* UEFA Super Cup: 1989, 1990 (AC Milan)
* Italiaanse Supercup: 1988, 1992, 1994
* Nederlands elftal: EK 1988 (goud), EK 1992 (brons)
* Interlands: 66 doelpunten: 17
Individueel:
* Voetballer van het Jaar uit de Eerste Divisie: 1981
* Nederlands Voetballer van het Jaar: 1984, 1986
* Europees voetballer van het jaar (Ballon d’Or): 1987
* World Soccer Wereldvoetballer van het Jaar: 1987, 1989
* Nederlands Sportman van het jaar: 1987
* UEFA European Championship Team of the Tournament: 1988, 1992
* FIFA XI: 1991
* Premier League PFA Team of the Year: 1995–96
* Chelsea Player of the Year: 1996
* FIFA 100
* UEFA Golden Jubilee Poll (beste voetballer laatste 50 jaar) 2004: #13
* Golden Foot: 2011 (onderscheiding), als voetballegende
* A.C. Milan Hall of Fame
* The Best of The Best – Player of the Century: Top 50
* World Soccer: The 100 Greatest Footballers of All Time
* FAI International Football Awards – International Personality
* IFFHS Legendes
* Italië Football Hall of Fame: 2017

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Het Voetbal Boek, NPS, www.bestevoetballers.nl, www.kentudezenog.nl www.allebekende.nl