101 voetbaliconen: (34) Gheorghe Hagi

PASPOORT

Geboren: Sacele, Roemenië, 5 februari 1965
Overleden:
Nationaliteit: Roemeens
Positie: Middenvelder
Clubs: Farul Constanta, Sportul Studentesc, Steaua Boekarest, Real Madrid, Brescia, Barcelona, Galatasaray
Interlands: 125 doelpunten: 35
Doelpunten: Farul Constanta: 7, Sportul Studentesc: 58, Steaua Boekarest: 76, Real Madrid: 16, Brescia: 14, Barcelona: 7, Galatasaray: 59
Trainer: Roemenië. Bursaspor, Galatasaray, Politehnica Timisoara, Steaua Boekarest, Galatasaray, Viitorul

Een vaatje buskruit met een uiterst verfijnd voetbaltalent; de lijst met grote Roemeense voetballers kan maar door één man worden aangevoerd. Een hele reeks clubs en inter-nationale trainers hebben Gheorghe Hagi niet kunnen temmen, en tot ver in de dertig is hij de mythe dat berusting met de jaren komt blijven logenstraffen.

Met zijn kleine en gedrongen gestalte, en met de bijnaam de ‘Maradona van de Karpaten’, trok hij ten aanval en liet vleugelverdedigers voor dood langs de zijlijn achter. Zijn honger naar de bal was zo groot dat hij zich dikwijls liet afzakken tot op zijn eigen helft om aan een rush te beginnen die hij vaak zelf afmaakte. Het was zo goed als onmogelijk hem mandekking te geven.

Hij was in zijn zeventienjarige interlandcarrière bij vijf WK- en EK eindtoernooien de grote ster van het Roemeense elftal, maar bereikte zijn top tijdens het WK in de Verenigde Steten in 1994. Tegen alle verwachtingen in bereikte Roemenië de kwartfinale, onder meer via een gedenkwaardige overwinning op Argentinië. Alleen strafschoppen weerhielden Hagi’s elftal van de halve finale.

Zijn laatste grote club was passend genoeg Galatasaray, waar zijn hartstocht en op- vliegendheid op een warm onthaal van de Turkse supporters konden rekenen. Of hij nu een kaart kreeg wegens protesteren tegen de leiding of de wedstrijd met een briljante actie een andere wending gaf, je kon Hagi maar beter niet negeren.

Gheorghe Hagi
foto: Onbekend

Roemeense periode: 1982-1990

Hagi begon zijn carrière als profvoetballer in 1982 bij Farul Constanta. Daarna ging hij bij Sportul Studentesc voetballen (1983-1987), alwaar Steaua Boekarest hem weghaalde op een achterbakse wijze, die blijk gaf van hoezeer de familie Ceausescu toentertijd in Roemenië de wet dicteerde. Hagi zou slechts door Sportul Studentesc aan Steaua worden uitgeleend voor de Europese Supercup tegen Dinamo Kiev, om de kansen op winst van Steaua en onrechtstreeks dus ook tot meerdere eer en glorie van het communistische regime in Roemenië, te vergroten.

Na de Supercup gaf Steaua Hagi echter doodleuk niet meer terug. De toenmalige voorzitter van de Roemeense voetbalbond, Mircea Angelescu, deed deze historie uit de doeken in de BBC-uitzending Football. Met de rood-blauwen werd Hagi in 1988 en 1989 kampioen en speelde hij in 1989 de roemruchte finale van de Europa Cup 1 tegen AC Milan. Die wed- strijd werd kansloos verloren met 4-0 door twee goals van Marco van Basten en Ruud Gullit. Hagi zou nog bij Steaua voetballen tot 1990, jaar waarin hij naar het Spaanse Real Madrid verkaste.

Spanje en Italië: 1990-1996

In 1990 vertrok de temperamentvolle spelmaker naar Real Madrid. Daar speelde hij twee jaar met wisselend succes en wint er geen prijzen. In 1992 tekende hij bij het Italiaanse Brescia. Nadat Gheorghe een uitstekend WK 1994 speelt haalt Johan Cruijff hem naar FC Barcelona. In de twee seizoenen dat hij er voetbalt, is hij nooit zeker van een basisplek, bij Barcelona was hij ‘slechts’ een van de vele sterren, maar is wel een gewaarde speler. In 35 wedstrijden scoort hij elf goals. In 1996 wint hij met FC Barcelona de Spaanse Supercup. Op 11 december 1994 scoort Hagi tegen Celta Vigo een werelddoelpunt. Na een aftrap vanaf de middenstip schiet hij de bal met een enorme boog in de goal van de tegenstander.

Gheorghe Hagi succesvol bij Galatasaray
foto: Onbekend

Galatasaray: 1996-2001

In 1996 vertrok Hagi naar Galatasaray in Turkije. Daar kende hij meer succes. In 2000 werd de UEFA Cup gewonnen door Arsenal na strafschoppen te verslaan. In het seizoen 2000-2001 volgde met Galatasaray de winst van de UEFA Super Cup, door in Monaco zijn oude club Real Madrid te verslaan. Van 1996 tot 2001 speelde Hagi bij de topclub Galatasaray Met de ‘Leeuwen’ werd hij viermaal kampioen en hij zal erzijn professionele voetbalcarrière afsluiten.

Roemeens nationaal elftal: 1983-2000

Hagi kwam 125 keer uit voor de nationale ploeg en hij maakte 35 doelpunten. Hagi maakte zijn debuut op 10 augustus 1983 in Oslo tegen Noorwegen (0-0). In het Roemeense Elftal was ‘De Maradona van de Karpaten’ met zijn spelinzicht en uitmuntende traptechniek jarenlang de absolute vedette en leider. Hagi nam deel aan drie WK’s: WK 1990 in Italië, WK 1994 in de Verenigde Staten en WK 1998 in Frankrijk. Iedereen kent nog zijn fenomenale goal tijdens het WK 1994, toen hij vanaf de zijlijn met een snoeihard en zuiver schot de bal over de Colombiaanse keeper Cordoba liftte

Hij vormde destijds samen met onder meer Gheorghe Popescu, Dan Petrescu en doelman Bogdan Stelea de kern van een succesvol Roemeens elftal. Na EURO 2000 beëindigde Hagi zijn interlandcarrière.

WK 1990

Tijdens het WK van 1990 liet Roemenië voor het eerst van zich horen als voetballand. Twintig jaar lang waren de Roemenen afwezig geweest op het WK, maar met een nieuwe generatie spelers zag de toekomstig er hoopvol uit. De selectie bestond vrijwel volledig uit spelers uit de eigen competitie en ook de toekomstige ster Gheorghe Hagi speelde nog voor Steaua Boekarest. In een poule met Kameroen, Argentinië, en de Sovjet-Unie lieten ze voor het eerst van zich spreken. De stunt van Kameroen tegen Argentinië (1-0) gaf de poule een verrassende wending.

Roemenië zou ook, net als Argentinië, verliezen van de Ontembare Leeuwen en dus kwam het aan op een slotduel tegen de Argentijnen. De Roemenen waren de zware underdog, maar wisten zich dankzij de gelijkmaker van Gavril Balint toch te plaatsen voor de volgende ronde, ten koste van het grote Argentinië. In de volgende ronde zou Ierland na penalty’s te sterk blijken, maar de toon was gezet.

WK 1994

Enkele sterspelers van het Roemeense elftal vertrokken naar het buitenland en het nationale elftal zou hier de vruchten van plukken. In 1994 waren Hagi en co. terug, en samen met Ilie Dumitrescu vormde hij een dodelijke aanval.

In de groepsfase imponeerde het team dan ook met oogstrelend voetbal. Naast het feit dat het aantrekkelijk was voor het oog, werd er ook resultaat mee geboekt. In een poule met gastland Amerika, Zwitserland en Colombia wisten de Roemenen de poule te winnen. Het hoogtepunt kwam in de wedstrijd tegen Colombia, toen Hagi liet zien waarom hij ook wel bekend stond als de ‘Maradona van de Karpaten‘.

Bij de laatste zestien kwamen ze een oude bekende tegen: Argentinië, het land dat ze in 1990 hadden uitgeschakeld in de groepsfase. De Argentijnen waren getergd en wilden zich revancheren. Maar het liep wederom uit op een nachtmerrie voor Argentinië, ze waren de grote favoriet, maar de Roemenen tikten ze helemaal suf en wonnen op overtuigende wijze.

Vooral de tweede goal van Dumitrescu laat zien waar het Roemeense voetbal in de jaren negentig voor stond. Het stond voor snelle combinaties en aantrekkelijk voetbal.

Net als Nederland merkte ook Roemenië in 1994 dat mooi voetbal echter niet altijd tot de beste resultaten leidt. In de kwartfinale was Zweden de volgende opponent, en na de overwinning op Argentinië leek alles mogelijk. Toch was sterspeler Gheorghe Hagi er niet gerust op; de dag ervoor had de selectie namelijk een potje rummikub gespeeld en Hagi had gewonnen, iets wat voorafgaand aan de vorige wedstrijden niet was gebeurd met uitzondering van een verloren groepswedstrijd tegen Zwitserland.

En datgene waarvoor gevreesd werd gebeurde ook, Roemenië zag een voorsprong in de 115e minuut verdwijnen en na penalty’s trokken de Zweden aan het langste eind. Terwijl Roemenië het toernooi via de achterdeur verliet, haalde buurland Bulgarije wel de halve finale en zou het toernooi vooral herinnerd worden als het toernooi van Bulgarije.

Gheorghe Hagi in actie tegen Argentinië op het WK 1994
foto: DPA Germany

Hagi kijkt tot op de dag van vandaag met gemengde gevoelens terug op 1994: “We speelden fantastisch voetbal, werkelijk geweldig. Ik weet ook zeker dat van Brazilië hadden kunnen winnen. We konden iedereen aan met onze speelstijl, maar het mocht niet zo zijn…”

WK 1998

Toen brak 1998 aan. Hagi was weliswaar op leeftijd, maar de gouden generatie van de Roemenen wilde nog één keer schitteren. Direct in de eerste groepswedstrijd tegen Colombia zagen we weer waar het Roemeense voetbal vaak goed voor was, mooie doelpunten:

Voorafgaand aan het toernooi in Frankrijk had de selectie collectief een weddenschap gesloten: Bij plaatsing voor de volgende ronde zou iedereen zijn haar blonderen, en de trainer zou zijn haren afscheren. In de tweede groepswedstrijd tegen Engeland lieten de technisch begaafde Roemenen zich weer van hun beste kant zien, de Engelsen werden met 2-1 opzij gezet waardoor Roemenië al na twee wedstrijden verzekerd was van een plaats in de volgende ronde.

En dus werden de haren geblondeerd, met alle gevolgen van dien.

Naast het feit dat het er niet uit zag, leken de Roemenen hun magie kwijt te zijn geraakt. In de Bijbel kent men het verhaal van Samson, die zijn krachten kwijtraakte nadat zijn haren werden afgeschoren. In het geval van de Roemeense spelers was het blonderen van het haar ervoor verantwoordelijk dat de krachten waren weggevloeid. In de laatste groeps- wedstrijd tegen het kleine Tunesië moest Roemenië nog haar eerste plek verdedigen ten opzichte van Engeland, en met hangen en wurgen lukte dit.

Hoewel het spel slecht was wisten ze dankzij gepruts van de Tunesiërs alsnog gelijk te spelen en de eerste plaats veilig te stellen.

Dit was echter het begin van het einde. Na de dramatische wedstrijd tegen Tunesië was in de achtste finales Kroatië de volgende opponent. Roemenië was volslagen kansloos. De enige speler die zich van zijn goede kant liet zien was doelman Bogdan Stelea, uitgerekend de enige speler die zijn haar niet had geblondeerd, hij was immers kaal en dus viel er weinig meer te blonderen.

Het was continu eenrichtingsverkeer en de Roemenen zouden ondanks Stelea, die als enige immuun was voor de nieuwe vloek, slechts met 1-0 verliezen. Roemenië is deze vloek nooit meer te boven gekomen. Sinds de haren van de selectie van 1998 werden geblon- deerd zijn ze niet meer uitgekomen op een WK.

De Roemeense legende Gheorghe Hagi tegen Sol Campbell van Engeland op het WK 1998
foto: Onbekend

Trainerscarrière

In 2001 stopte Hagi als profvoetballer. Hij werd trainer-coach bij het Roemeens nationaal elftal, waar hij al na vier duels opstapte toen de nationale ploeg sneuvelde in de play-offs voor deelname aan het WK voetbal 2002 tegen Slovenië. Daarna ging hij aan de slag bij Bursaspor en Galatasaray. Hierna werd Hagi trainer van de Roemeense club FCU Politehnica Timisoara, waar hij na een paar maanden alweer werd ontslagen. Per 1 juli 2007 ging de Roemeen bij Steaua Boekarest aan de slag. Hier vertrok hij een paar maanden later na onophoudelijke spanning met de clubdirectie. De prestaties van Hagi als trainer hebben zijn prestaties als speler niet kunnen evenaren.

Nadat Frank Rijkaard ontslagen werd bij Galatasaray SK werd Hagi de nieuwe coach bij de Turkse topclub. Hij tekende op 22 oktober een contract voor een anderhalf jaar. Op 20 maart diende hij zijn ontslag in bij de club.

Hagi werd in 2014 aangesteld als coach van FC Viitorul Constanta. Hier liet hij in december 2014 zijn op dat moment zestienjarige zoon Ianis debuteren in het betaald voetbal.

Hagi bij de vijf beroemdste sporters van Roemenië

Onder het communistische bewind waren sportprestaties een manier om het eigen systeem in het zonnetje te zetten. Staatsamateurs kregen alle tijd en alle faciliteiten om het maximale uit hun sport te krijgen. Wat niet wil zeggen dat onderstaande vijf sporters per se kleurloos of gehoorzaam waren.

De vijf beroemdste sporters van Roemenië

1. Nadia Comaneci turnen
2. Ilie Nastase tennis
3. Gheorghe Hagi voetbal
4. Stefan Birtalan handbal
5. Elisabeta Lipa roeien

Gheorghe Hagi werd zesmaal uitgeroepen tot voetballer van het jaar in Roemenië en werd door de Braziliaanse legende Pelé in 2004 vermeld op de FIFA lijst van beste 100 voet- ballers ooit. Met recht wordt de sierlijke spelmaker dan ook door velen beschouwd als beste Roemeense voetballer aller tijden. Het Gheorghe Hagi Stadion in Constanta is naar hem vernoemd.

De Roemeen was onvoorspelbaar, een dirigent die zijn publiek elk moment kon verrassen met een geniale inval. Hagi was in de jaren negentig, gedurende zijn hoogtijdagen, al van een uitstervend ras. Een nummer 10 die vanaf het middenveld het tempo bepaalde, met passes strooide of ineens vanuit het niets de doelman testte. Hij was de man die zag wat anderen niet zagen. Laat ze bij EA Sports maar eens proberen een speler met zo’n linkerbeen te creëren voor de gamereeks FIFA.

De voetballer Hagi is niet te vertalen in een computerspelvariant. Een bal van zijn voet, was een bal met een alleen voor hem bekende bestemming. Hij was een kunstenaar met een grote K. Toverballen waren zijn kenmerk. Liefst met een curve, een versnelling onderweg, een onverwachtse daling of stijging.

De Roemeen was onvoorspelbaar, een dirigent die zijn publiek elk moment kon verrassen met een geniale inval. Hagi was in de jaren negentig, gedurende zijn hoogtijdagen, al van een uitstervend ras. Hij maakte ook naam met de hoeveelheid gele kaarten die hij verzamelde, hij kreeg deze echter bijna altijd voor aanmerkingen op de leiding. Zijn afscheid als international viel gezien zijn kaartenreputatie karakteristiek te noemen: Hagi kreeg rood in de door zijn Roemenië op zaterdag 24 juni 2000 verloren EB-kwartfinale tegen Italië.

Prijzenkast en erelijst:

* Landskampioen: 1987, 1988, 1989 (Steaua Boekarest), 1997, 1998, 1999, 2000 (Galatasaray)
* Nationale Bekers: 1987, 1989 (Steaua Boekarest), 1999, 2000 (Galatasaray)
* Nationale Supercups: 1990 (Real Madrid), 1994 (Barcelona), 1996, 1997 (Galatasaray)
* UEFA Super Cup: 1986 (Steaua Boekarest), 2000 (Galatasaray)
* UEFA Cup: 2000 (Galatasaray)
* Nationale elftal: deelnemer WK 1990, WK 1994, WK 1998
* Interlands: 125 doelpunten: 35
Individueel:
* Topscorer Roemenië: 1985, 1986
* Topscorer in de Europa Cup: 1988
* Romeens voetballer van het jaar: 1985, 1987, 1993, 1994, 1997, 1999, 2000
* FIFA World Cup All-Star Team: 1994
* FIFA XI: 1998
* FIFA 100: 2004
* World Soccer Magazine’s 100 Greatest Players of the 20th century: 1999 (#25
* UEFA Jubilee Awards – Beste Roemeense voetballers laatste 50 jaar: 2003
* Golden Foot (onderscheiding als legende): 2015
* Roemeens trainer van het jaar: 2015, 2017

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Het Voetbal Boek, VI, kentudezenog.nl, tussendelinies.nl, bestevoetballers.nl