101 voetbaliconen: (40) Geoff Hurst

PASPOORT

Geboren: Ashton-under-Lyne, 8 december 1941
Overleden:
Nationaliteit: Engels
Positie: Spits
Clubs: West Ham United, Stoke City, Cape Town City, West Bromw. Albion, Cortic Celtic, Seattle Sounders
Interlands: 49 doelpunten: 24
Doelpunten: West Ham United: 180, Stoke City: 30, Cape Town City: 5, West Bromw. Albion: 2, Cortic Celtic: 3, Seattle Sounders: 8
Trainer: Telford United, Chelsea, Kuwait SC

De aanblik van Geoff Hurst die zijn hattrick voltooit en de WK winst voor Engeland bezegelt, is één van de onuitwisbare beelden van het naoorlogse Engeland. Onvermijdelijk verbleekt de rest van zijn carrière bij deze prestatie. Aan het begin van het toernooi was Hurst niet meer dan een reservespeler, door Sir Alf Ramsey opgeroepen als eventuele vervanger voor de meer ervaren Roger Hunt en Jimmy Greaves (Hurst had eerder dat jaar pas zijn debuut voor Engeland gemaakt). Maar door een blessure van Greaves in de groepsfase kon Hurst zijn opwachting maken. Hij greep zijn kans met beide handen aan en maakte in de kwartfinale het enige doelpunt tegen Argentinië.

Hurst was als aanvaller opgeleid door Ron Greenwood bij West Ham, samen met zijn collega internationals Martin Peters en Bobby Moore had hij aan de Upton Park academie zijn opleiding voltooid. Nadat hij op zijn vierentwintigste het ultieme succes had gemaakt, stagneerde de carrière van Hurst en toen hij op zijn dertigste de Hammers verruilde voor Stoke City, was deze zo goed als voorbij.

Net zoals vrijwel alle spelers van het WK elftal van 1966 mislukte hij als trainer en nam voor vijftien jaar afscheid van het voetbal. Hij speelde een rol in de geslaagde campagne om Euro 96 naar Engeland te halen, en maakte deel uit van het team dat met Duitsland streed om het recht het WK van 2006 te mogen organiseren. Deze keer verloor hij.

Hurst is nog altijd de enige speler die in een WK finale een hattrick heeft gescoord. Dit was al het derde achtereenvolgende seizoen dat Hurst op Wembley een prijs mocht afhalen, nadat hij eerder met West Ham United de FA Cup en de Europacup II had gewonnen.

In de FA Cupfinale van 1964 scoorde Hurst via de onderkant van de lat, een voorproefje van zijn beroemde doelpunt twee jaar later in de WK finale.

Hurst was een getalenteerd allround sportman, hij heeft overwogen professioneel cricketspeler te worden.

Geoff Hurst spelend voor West Ham United in 1965.
foto: ALLSPORT

Jeugdjaren

Hij begon zijn carrière als jeugdspeler bij West Ham United. Hurst was aanvankelijk middenvelder maar werd door trainer Ron Greenwood tot spits gemaakt. In 1964 won hij zijn eerste hoofdprijs: de FA Cup. In de finale tegen Preston North End scoorde hij vlak voor tijd de gelijkmaker, waarna in de verlenging gewonnen werd. Het volgende jaar won West Ham de Europa Cup II.

WK van 1966

In februari 1966 werd Geoff Hurst voor het Engels voetbalelftal gevraagd door coach Alf Ramsey.

Waargebeurde anekdote. In het trainingskamp van Engeland in de voorbereiding op het WK van 1966, roept bondscoach Alf Ramsey zijn middenvelders Nobby Stiles en Alan Ball bij zich. Ramsey heeft een vriend op bezoek die zijn hond heeft meegebracht. Als de spelers naderbij zijn gekomen, wrikt Ramsey met enige moeite een balletje uit de mond van het beest en werpt die vervolgens ver weg.

“Zien jullie wat de hond doet?”, vraagt Ramsey.
“Natuurlijk”, zegt Stiles.
“Wat dan?”, zegt Ramsey.
“Hij rent naar de bal en brengt ’m meteen terug”, antwoordt Ball.
“Juist”, zegt Ramsey. „En dat is nu precies wat ik wil dat jullie op het veld doen. Verover de bal en lever ’m dan zo snel mogelijk in bij Bobby Charlton.”

De bekendste hattrick ter wereld

Een paar maanden later bereikte hij, als 24-jarige, het hoogtepunt van zijn loopbaan, tijdens het WK. Aanvankelijk was de plaats van centrumspits voor Jimmy Greaves, maar in de laatste groepswedstrijd tegen Frankrijk raakte die geblesseerd, waarop Hurst hem verving. Vervolgens was hij cruciaal in het Engelse succes: in de kwartfinale tegen Argentinië scoorde hij het enige doelpunt. In de halve finale tegen Portugal gaf hij de beslissende voorzet aan Bobby Charlton.

De finale tegen West-Duitsland in het Wembley-stadion werd de wedstrijd van zijn leven: Duitsland nam na zes minuten de leiding, maar Hurst maakte zes minuten later gelijk met een kopbal. Daarna gaf hij de voorzet waaruit zijn teamgenoot van West Ham Martin Peters 2-1 scoorde. Na 90 minuten was de stand 2-2, door een gelijkmaker in de slotseconden van Wolfgang Weber.

In de eerste verlenging scoorde Geoff Hurst één van de meest beroemde en omstreden doelpunten uit de voetbalgeschiedenis. Hij schoot een voorzet van Alan Ball tegen de onderkant van de lat, waarna deze achter, op of vóór de doellijn de grond raakte. Hoewel het er verdacht veel van weg heeft dat de bal voor de lijn terug het veld in stuitert, kent de Zwitserse scheidsrechter Gottfried Dienst op advies van grensrechter Tofik Bahramov uit Azerbeidzjan een doelpunt toe: 3-2 voor Engeland.

Geoff Hurst scoort de dubieuze 3-2
foto: Onbekend

Na de finale werd nog druk over het doelpunt gesproken. Had de bal de lijn wel gepasseerd? De televisiebeelden brachten geen uitsluitsel. Wetenschappers van Oxford University bogen zich later over de beelden en stelden dat de bal niet volledig over de lijn was. Volgens hen was het doelpunt dus onterecht toegekend.

Sky Sports kwam met een andere lezing. De televisiezender liet het doelpunt onderzoeken met nieuwe technieken. Voor het creëren van een viruele simulatie werd onder meer gebruikgemaakt van statistische data van Opta en de virtuele realiteit van EA Sports. Conclusie: het doelpunt werd terecht toegekend

En in de laatste seconden van de wedstrijd, toen er al feestvierende fans op het gras van Wembley liepen, maakte hij er nog 4-2 van. Het Engelse televisiecommentaar van de laatste goal van Hurst in de WK-finale is in dat land legendarisch. Commentator Kenneth Wolstenholme riep uit: “…some people are on the pitch, they think it’s all over! (Hurst schiet en scoort) It is now!” Jaren later werd “They think it’s all over” de naam van een sportquiz op de BBC.

Tot de dag van vandaag is Hurst de enige speler die driemaal scoorde in een WK-finale.

Het succes van Engeland

De spelers zijn uitzinnig van vreugde, net als het publiek en alle Engelsen voor de tv. Nobby Stiles zwaait op het veld met zijn kunstgebit, dat tijdens de wedstrijd is bewaard door reservespeler Ian Callaghan. De spelers en manager Alf Ramsey bestijgen vervolgens de 39 treden op weg naar de koninklijke loge, waar de veertigjarige koningin Elizabeth de wereldbeker uitreikt aan aanvoerder Bobby Moore. Het is de meest memorabele dag in de Engelse voetbalgeschiedenis: het land waar het voetbal is uitgevonden, pakt eindelijk de wereldtitel, in het eigen voetbalwalhalla Wembley.

Buiten de onvermijdelijke geluksfactor is het succes van Engeland grotendeels toe te schrijven aan Alf Ramsey, die vanaf het moment dat hij werd aangesteld als bondscoach – in 1963 – geloofde dat zijn ploeg wereldkampioen kon worden. Ramsey, die Ipswich Town in 1962 naar de landstitel had geleid, had lak aan de reputatie van spelers. In de aanloop naar het WK selecteerde hij een aantal voetballers die niet bepaald bekend stonden om hun verfijnde techniek: de eerder genoemde Nobby Stiles van Manchester United en Alan Ball van Blackpool bijvoorbeeld, de slungelachtige Jack Charlton van Leeds United, vleugelverdediger George Cohen van Fulham en aanvaller Geoff Hurst van West Ham United.

Geoff Hurst met de wereldbeker
foto: Daily Echo

In feite had Engeland maar vier echte toppers in de selectie: doelman Gordon Banks van Leicester City, Bobby Moore van West Ham United, Jimmy Greaves van Tottenham Hotspur en Bobby Charlton van Manchester United, die in 1958 nog de vliegtuigcrash had overleefd waarbij acht van zijn ploeggenoten en vijftien anderen omkwamen.

Ramsey sleutelde en schaafde tijdens het toernooi aan zijn ploeg, had het geluk dat Geoff Hurst het plotselinge wegvallen van de geblesseerde topspits Jimmy Greaves uitstekend opving en koos voor de finale de elf spelers die in zijn ogen het beste team vormden. Dat hield in dat de inmiddels herstelde Greaves op de tribune moest plaatsnemen: wissel- spelers waren in die jaren nog niet toegestaan. Het missen van de finale leverde Greaves een levenslang trauma op, terwijl zijn vervanger Hurst juist wereldfaam verwierf door zijn hattrick tegen de West-Duitsers.

De wedstrijdbal

De bekendste hattrick ter wereld is waarschijnlijk die van Geoff Hurst. De wedstrijdbal heeft Hurst echter nooit gekregen. De Duitser Helmut Haller was hem te snel af.

Dertig jaar later verklaarde Haller in The Mirror waarom hij er met de wedstrijdbal vandoor ging: “Een oude Duitse traditie luidt ‘als de winnaars de cup krijgen, krijgen de verliezers de bal”. Tijdens de afsluitende receptie heeft Haller de wedstrijdbal laten ondertekenen door de topspelers van dat WK en gaf hij de bal cadeau aan zijn zoontje toen die 5 werd.

Hurst verklaarde later dat hij in de euforie van het moment vergat de bal op te eisen, maar in 1996 kwam ‘de bal van 1966 weer eindelijk thuis’. Jürgen Haller streek met zijn hand over zijn hart en gaf de bal terug aan Engeland dat in 1996 het EK organiseerde.

Clubcarrière

Dit succes was uiteraard niet te evenaren, maar na 1966 had Hurst nog een lange en redelijk succesvolle carrière. Hij speelde in totaal 499 wedstrijden voor West Ham, waarin hij 180 doelpunten maakte. Tot 1972 speelde hij 49 interlands. Na zijn vertrek bij West Ham speelde hij nog een tijdje voor Stoke City, West Bromwich Albion en de Seattle Sounders in de (in de jaren 70 bij oudere voetballers populaire) North American Soccer League.

Geoff Hurst scoorde 180 doelpunten voor West Ham United.
foto: West Ham United

Na zijn actieve loopbaan werd Geoff Hurst trainer, onder andere bij Chelsea FC. Van 1977 tot 1982 was hij assistent-coach van de Engelse nationale ploeg. Daarna ging hij de zaken- wereld in, waarin hij ook succesvol werd. Tegenwoordig is hij Manager Voetbal van McDonald’s.

Geoff Hurst werd in 1998 in de adelstand verheven.

Heldenverering

De meer dan vijftig succesloze jaren die voor Engeland volgden ná de wereldtitel, maakt dat de helden van ’66 steeds groter worden, en uitzicht op een nieuwe Route 66 is er nog niet. En zolang die uitblijft, wordt er als het even kan stilgestaan bij de triomf van weleer. Wrang is dat vier van de elf basisspelers uit de finale inmiddels lijden aan geheugenverlies. Bij zowel Martin Peters, Nobby Stiles als Ray Wilson is de ziekte van Alzheimer gecon- stateerd, waardoor zij niets meer weten van de glorietocht van vijftig jaar geleden. Ook Jack Charlton heeft problemen met zijn geheugen. Twee leden van de ploeg zijn, evenals manager Alf Ramsey, overleden: Alan Ball en Bobby Moore. Verder is oud-doelman Gordon Banks onder behandeling van artsen omdat bij hem kanker is geconstateerd.

Bobby Charlton werd emotioneel toen hem door de BBC werd gevraagd wat het succes van vijftig jaar geleden heeft betekend. “We wisten het toen nog niet”, zei de toen 78-jarige Charlton met tranen in zijn ogen. “Maar het heeft heel ons leven totaal veranderd.” Zeker gezien de gezondheidsproblemen waarmee vele van zijn ex-ploeggenoten kampen, weet ook Bobby Charlton dat zelfs het winnen van een wereldbeker voetbal een bijzaak is in het leven.

Behalve in Engeland dan.

Prijzenkast en erelijst:

* FA Cup: 1964
* Europacup II: 1965
Nationale elftal:
* 49 interlands (24 doelpunten)
* Wereldkampioen: 1966
* Europees kampioenschap 1968 #3
Individueel
* World Soccer Wereldelftal: 1967, 1968, 1969
* UEFA EK Team van het tournooi: 1968
* Football League 100 Legends: 1976
* Engeland Football Hall of Fame: 2004
* MBE (Most Excellent Order of the British Empire): 1979
* FWA (Football Writers’ Association) Tribute Award: 1998

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Het Voetbal Boek, NRC, historiek.net, metronieuws.nl