101 voetbaliconen: (44) Jimmy Johnstone

PASPOORT

Geboren: Viewpark,, 30 september 1944
Overleden: Uddingston, 13 maart 2006
Nationaliteit: Schots
Positie: Aanvaller
Clubs: Celtic, San Jose Earthquakes, Sheffield United, Dundee, Shelbourne, Elgin City
Interlands: 23 doelpunten: 4
Doelpunten: Celtic: 82, Sheffield United: 2, Elgin City: 2
Trainer:

Jimmy Johnstone (bijnamen “Jinky” en “de vlo”) speelde bij Celtic, San Jose Earthquakes, Sheffield United, Dundee, Shelbourne en Elgin City. Wordt nog steeds beschouwd als een legende. De kwikzilverachtige roodharige rechtsuiten terroriseerde gedurende de jaren zestig en zeventig menig rechtsback. Een 1m57 kleine, vinnige, aalvlugge, rosse rechts- buiten die zijn rechtstreekse tegenstander in de vernieling dribbelde, gemeten voorzetten trapte en ook zelf geregeld een bal tegen de touwen joeg.

Johnstone werd gescout door zowel Celtic als Manchester United toen hij 13 jaar oud was. Hij tekende voor Celtic en speelde in 1963 zijn eerste wedstrijd voor de club. Hij was één van de “Lisbon Lions”, het team dat in 1967, als eerste Britse team, de Europa Cup I won en het team dat tussen 1965 en 1974 negen maal op rij Schots landskampioen werd. Hij behoorde in 1970 ook tot het elftal dat de finale van de Europa Cup 1 met 2-1 verloor van Feyenoord.

Jinky werd hij liefkozend genoemd, om zijn bekende passeerbeweging buitenom. De vlo, heette hij ook wel, wegens zijn kleine postuur. De roodharige Johnstone speelde 308 wedstrijden voor Celtic, waarin hij 82 doelpunten maakte. Hij was ongetwijfeld één van de beste voetballers die de Britse eilanden ooit hebben voortgebracht.

Hij werd beschouwd als een “voetballegende”. In 2002 werd hij door de fans van Celtic FC verkozen tot beste speler die ooit voor de club had gespeeld.

Hij speelde slechts 23 interlands voor het Schots voetbalelftal. Dit kwam doordat hij niet meer voor het team wenste te spelen, omdat hij door de fans van andere clubs dan Celtic uitgefloten werd. Als dit niet gebeurd was, was het aantal van 23 ongetwijfeld veel hoger geweest.

In november 2001 werd bij Johnstone amyotrofe laterale sclerose vastgesteld, een ziekte waar nog geen remedie tegen is. In maart 2006 overleed hij aan de gevolgen van zijn ziekte.

Jimmy Johnstone alias "de vlo"
foto: dailyrecord

Jimmy Johnstone werd beschouwd als een “voetballegende”. Buiten zijn bijnamen als “Jinky” en “de vlo” stond hij ook bekend als de Europese Garrincha. Zijn dribbels deden denken aan die van de Braziliaan. Hij won met de club tussen 1965 en 1973 negen titels op rij, dat Celtic een patent heeft op de Schotse titel en beker hoeft niet te verwonderen. In Schotland heeft het altijd gedraaid om de twee clubs uit Glasgow: de katholieken van Celtic en de protestanten van Rangers. Heel af en toe was er een lachende derde die Aberdeen, Kilmarnock of FC Dundee heette, Voor de vier titels van Hibernian en Heart of Midlothian moeten we al meer dan vijftig jaar terug in de tijd.

‘Lisbon Lions’

In 1967 werd Celtic het eerste Britse team dat de beker met de grote oren won. De underdog haalde het in Lissabon van Internazionale, het vervloekte Inter Milaan van het door haar Argentijnse succestrainer Helenio Herrera geïntroduceerde, verderfelijke catenaccio. De vedette van toen was de 22-jarige Jimmy Johnstone, bijgenaamd de ‘vlo’ (jawel, één van de bijnamen die Lionel Messi vandaag ook heeft).

De legendarische Inter-verdediger Giacinto Facchetti had een verkoudheid na die finale, van de ontelbare keren dat Johnstone hem voorbij zoefde. Het elftal van Celtic, dat volledig was samengesteld uit voetballers uit eigen streek, won met 2-1, nadat het al vroeg op achterstand was gekomen. Maar het team in dat prachtige shirt met die horizontale groene en witte strepen trok massaal ten aanval, duwde Inter terug in het eigen straf- schopgebied en scoorde twee keer met afstandsschoten. De pers bedacht hen bij hun triomfantelijke terugkeer met de heroïsche bijnaam ‘Lisbon Lions’.

Twee weken na hun overwinning in de Europese Cup speelde Celtic Real Madrid op 7 juni 1967 in een testimonial-wedstrijd voor de gepensioneerde Alfredo Di Stefano.Voor meer dan 100.000 fans in het Bernabéu Stadion speelden de partijen een wedstrijd op scherpst van de snede waarin Bertie Auld van Celtic en Real Madrid’s Amancio uit het veld werden gestuurd. Di Stefano speelde de eerste 15 minuten, maar het was Jimmy Johnstone die de show stal met een geweldige wedstrijd waardoor alle supporters de hele wedstrijd “Olé!” riepen als Johnstone aan de bal was als waardering voor zijn spel. Johnstone maakte een uitstekende wedstrijd af door de beslissende pass naar Bobby Lennox te spelen die voor het enige doelpunt zorgde in de 1-0 overwinning voor Celtic.

Jimmy Johnstone scoort de 1e goal voor Celtic tegen Dukla Praag in april 1967.
foto: Paul Popper/Popperfoto/Getty Images

Johnstone had een morbide vliegangst die voor manager Jock Stein bij één gelegenheid groot succes had. Vooruitlopend op de eerste wedstrijd van een Europese gelijkspel tegen Rode Ster Belgrado in Parkhead in november 1968, vertelde Stein aan Johnstone dat als Celtic met vier doelpunten zou winnen, hij niet naar Joegoslavië zou hoeven voor de uitwedstrijd, Johnstone speelde een geweldige wedstrijd die avond, scoorde tweemaal en leverde assists voor de andere drie goals en dat leverde Celtic uiteindelijk een 5-1 overwinning op.

Hij hielp Celtic bij het bereiken van een tweede Europa Cup-finale in seizoen 1969-70. Zijn optreden in de tweede wedstrijd van de halve finale tegen Leeds United in Hampden Park was bijzonder opvallend, en met zijn dribbel in de tweede helft zette hij Bobby Murdoch vrij die met een krachtig schot Celtic’s winnende goal scoorde in een 2-1 overwinning. De verdediger van Leeds, Terry Cooper, zei later: “Ik zou graag Jinky hebben geschopt, maar ik kon niet dichterbij hem komen.” Billy Bremner, de Schotse aanvoerder van Leeds United beschreef Johnstone’s spel van die avond als “een van de grootste prestaties die ik ooit heb gezien”, eraan toevoegend dat “Jimmy één van zijn wedstrijden speelde waarin hij niet te stoppen was.”

Johnstone maakte als rechtsbuiten deel uit van het elftal dat geldt als het beste dat Celtic ooit op de been bracht. Hij won met dat team in 1967 de Europa Cup 1 voor de club uit Glasgow. Hij behoorde drie jaar later ook tot het elftal dat de finale van de Europa Cup 1 met 2-1 verloor van Feyenoord. Die nederlaag was de grootste teleurstelling in mijn carrière, zei Johnstone later.

Nadat hij Celtic had verlaten speelde hij nog voor San Jose Earthquakes, Sheffield United, Dundee, Shelbourne en Elgin City.

De "vlo" als de dribbelkoning vav Celtic
foto: onbekend

Toch speelde dribbelkont Johnstone slechts 23 interlands. De vlo kon het niet hebben dat hij door de supporters van andere Schotse teams werd uitgejouwd en hield het al snel voor bekeken als international. Hij zat in de selectie bij het WK van 1974, maar speelde geen seconde in West-Duitsland.

Johnstone en alcohol

Over Johnstone werd een film gemaakt: Lord of the Wing. Alcohol speelde een grote rol in zijn leven, toen hij nog voetballer was en ook nadat hij al was gestopt. Hij noemde zichzelf een alcoholist.

Komisch is het verhaal dat Cosgrove over Jimmy Johnstone heeft geschreven. Als Celtic zich voorbereidt op de zoveelste derby tegen Rangers, gaat de kleine tovenaar zich in het hotel te buiten aan de whisky. Johnstone belandt in een roeiboot op de Clyde en wordt de volgende ochtend gered door de kustwacht als het gammele bootje met the drunken sailor al naar open zee is afgedreven. Even goed zou Johnstone ‘s middags de pannen van het dak spelen tegen Rangers; de protestante club van Glasgow wier fans die van eeuwige (katholieke) rivaal Celtic, nog altijd bestrijden met de yell “hail hail the pope’s in jail.”

De ziekte ALS

Buiten het veld stond de temperamentvolle Johnstone echter al tijdens zijn carrière bekend om zijn humor en toegankelijkheid. Naast het veld was Johnstone een levensgenieter, al verliep zijn leven lang niet zo liederlijk als dat van zijn Noord-Ierse tegenhanger George Best. Op 13 maart 2006 overleed Jimmy Johnstone, The Greatest Celt Ever. De razendsnelle en razendpopulaire ‘Vlo’ overleed aan de spierziekte ALS toen hij 61 jaar was. Op het condoleanceregister van de website van Celtic schreef een supporter: “God had just made his greatest signing today”. Kleine ‘Jinky’ maakte mensen blij en aan het huilen. Hij begreep zelf niet waarom. Johnstone was een kleine, domme zuipschuit die geweldig kon voetballen. Het ging bij hem niet om grote triomfen en smadelijke neder- lagen. Het ging bij hem en het gaat bij Celticfans om het-mens-zijn.

In 2008 werd een bronzen standbeeld van Kate Robinson van Johnstone in actie onthuld bij de hoofdingang van Celtic Park.

In 2011 werden op de site van zijn voormalige school, dicht bij zijn huis, aan de Old Edinburgh Road, Viewpark, Uddingston, een standbeeld van Johnstone en een herdenkingstuin aangelegd. De tuin werd geopend door Johnstone’s vrouw, familie en enkele van de overlevende leden van het ‘Lisbon Lions’ team.

Prijzenkast en erelijst:

* Kampioen van Schotland: 1966, 1967, 1968, 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974
* Schotse beker: 1967, 1971, 1972, 1974
* Schotse League Cup: 1966, 1967, 1969, 1970, 1975
* Europeacup I: 1967 en in 1970 #2
Individueel
* Ballon d’Or (Gouden Bal): 1967 #3

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Het Voetbal Boek, guusvanholland.com, www.kentudezenog.nl, s.vk.nl, www.extrasport.be