101 voetbaliconen: (50) Raymond Kopa

Geboren: Nœux-les-Mines, 13 oktober 1931
Overleden: Angers, 3 maart 2017
Nationaliteit: Frans
Positie: Middenvelder
Clubs: Angers, Reims, Real Madrid, Reims
Interlands: 45 doelpunten: 18
Doelpunten: Angers: 15, Reims: 48, Real Madrid: 24, Reims: 36
Trainer:

Vóór het grote team van de jaren tachtig had Frankrijk slechts één elftal op de been gebracht dat internationaal meetelde. Bij het WK in 1958 legde een onbekend Frans elftal sprankelend aanvallend voetbal op de mat en de spits, Just Fontaine, verdiende een plaats in de annalen door 13 goals te scoren, een toernooirecord. Hoewel Fontaine het applaus in ontvangst nam, was het toch een Poolse emigrant van de eerste generatie, Raymond Kopaszewski, of Kopa, die de inspiratie van het team was.

Kopa, een ouderwetse binnenspler was een schitterende voetballer: lichtvoetig, vindingrijk en aan de basis van alles wat de Fransen lieten zien. Het team scoorde goal na goal, maar de wankele verdediging was niet in staat in de halve finale tegen Brazilië overeind te blijven. Een vroege goal van Fontaine prikkelde de Brazilianen slechts tot actie over te gaan.

In deze periode had Kope Stade de Reims al verlaten voor Real Madrid en speelde naast Di Stefano en Puskas. Hij was op de vleugel niet helemaal op zijn plaats, maar zijn beloning was een aaneenschakeling van medailles, De verloren zoon keerde later terug bij Reims, waar verafgood werd wegens de voorbeeldige dertien jaar dat hij in dienst was van de club.

Tijdens de allereerste Europa Cup finale in 1956 speelde Kopa voor Stade de Reims tegen Real Madrid. Voor de wedstrijd wist Kopa al dat hij naar Real zou gaan, Reims verloor met 4-3. Kopa speelde tegen Reims in de finale van 1959 en dat was opnieuw de voorbode van verandering van club, deze keer de andere kant op.

Kopa was de architect van een Franse pak slaag met Engeland als slachtoffer in een kwalificatiewedstrijd voor het EK van 1964

1958: Raymond Kopa in actie voor Real Madrid in de derby tegen Atlético Madrid.
foto: EFE/European Pressphoto Agency

Jeugdjaren

Kopa werd geboren als Raymond Kopaszewski, zoon van Poolse immigranten. Zijn grootouders kwamen oorspronkelijk uit Krakau en emigreerden naar Duitsland, waar zijn ouders werden geboren. Daarna emigreerden ze naar Frankrijk na de Eerste Wereld- oorlog. Zijn achternaam werd ingekort tot Kopa toen hij op school zat. Op 14-jarige leeftijd trad hij in de voetsporen van zijn grootvader, vader en broer door te gaan werken in de kolenmijnen van Nœux-les-Mines. Gedurende deze tijd verloor Kopa een vinger door een mijnongeval.

Reims

Na het behalen van de tweede plaats in de Franse nationale jeugdvoetbalwedstrijden in 1949, begon Kopa zijn professionele loopbaan op 17-jarige leeftijd bij Angers in Ligue 2 en vertrok twee jaar later naar Reims. Met Reims werd hij Frans kampioen in 1953 en 1955. Hij won de Latin Cup in 1953 met Reims, waarin ze Milan met 3-0 versloegen in de finale. Met Reims bereikte hij in 1956 de allereerste Europa Cup I-finale. Daarin werd met 4-3 verloren van Real Madrid, de club waar hij na die zomer zou gaan voetballen.

Kopa had voor het eerst de aandacht getrokken in Spanje toen hij in maart 1955 met Frankrijk tegen Spanje speelde in Madrid, wat leidde dat de Spaans sportkrant Marca hem “kleine Napoleon” noemde. Kopa werd verkocht naar naar Real Madrid waar hij zijn debuut maakte in het seizoen 1956-57.

Real Madrid

Real Madrid, onder Franco’s fascistische Spanje, stond op het hoogtepunt van de club’s roem, elke wedstrijd werd bezocht door tienduizenden toeschouwers. Het elftal van Real Madrid had wereldsterren als Di Stefano en Puskas. Kopa was in dit elftal meer een dienende speler en speelde in dienst van Di Stefano en Puskas. Kopa speelde rechtsbinnen en zijn periode Real Madrid was buitengewoon succesvol en hielp Real Madrid aan drie opeenvolgende Europacups.

In 1958 wordt hij verkozen tot Europees voetballer van het jaar wat weer de jaloezie van teamgenoot en legende Di Stefano opriep “Kopa is onwaardig als Europees Voetballer, als ik zou moeten uitleggen ……” en hier stokte de uitleg van Di Stefano waarop Kopa reageerde “Laat hem dat dan maar eens uitleggen, hij is waarschijnlijk jaloers dat ik op het WK met Frankrijk de halve finale haalde en hij niet eens speelde op het WK.”.

Raymond Kopa met één van de gewonnen Europacups
foto: onbekend

Kopa werd kampioen van Spanje in 1957 en 1958. Kopa was ook de eerste Franse speler die de Europacup won toen Madrid Fiorentina met 2-0 versloeg in de finale van 1957. Hij zou opnieuw Europees kampioen worden in 1958 en 1959, de laatste tegen zijn voormalige club Reims, waar Just Fontaine speelde. Kopa speelde drie seizoenen voor Real Madrid in de Europacup I en verloor daarin geen enkele wedstrijd, alleen in de Spaanse competitie werd spaarzaam een wedstrijdje verloren.

In het seizoen 1959-60 keerde Kopa terug naar Frankrijk om zijn carrière bij Reims te beëindigen, waar hij in 1960 en 1962 nog Frans kampioen wordt.

Nationale elftal

Voor het Franse nationale team scoorde Kopa 18 doelpunten in 45 wedstrijden tussen 1952 en 1962. Hij speelde op het WK van 1958 in Zweden, waar hij uitstekend presteerde en één van de beste spelers van het toernooi was. Underdog Frankrijk haalde uiteindelijk de halve finale waarin een sterk Brazilië, met een jonge Pelé won. Het Franse team eindigde als derde in het toernooi.

4 december 1961: Kopa (rechts) in actie voor het Franse elftal
foto: Popperfoto/Getty Images

Fan Coen Moulijn

Een van de meest legendarische voetballers van ons land, Coen Moulijn, was een groot fan van Raymond Kopa. Niet verrassend, want beide spelers kenmerken zich door dezelfde voetbalstijl als dribbelaars pur sang. Moulijns adoratie ging zelfs zover dat hij zijn zoon vernoemde naar de Franse legende. Raymond Moulijn werd geboren rond de wedstrijd Stade Reims – Feijenoord op 6 februari 1963 in de Europa Cup 1. De Rotterdammers wonnen deze wedstrijd met 0-1 door een doelpunt van Beertje Kreijermaat. Coen Moulijn was een van de uitblinkers die wedstrijd. Naast blijdschap rondom de geboorte was er ook zorg, want Raymond was geboren met een open ruggetje en zou zijn gehele leven moeten doorbrengen in een rolstoel.

Coen Moulijn zou later ook nog een nier aan zijn geliefde zoon afstaan. Raymond zou in 2010 sterven op 47-jarige leeftijd. Enkele maanden later, het was net in 2011, overleed zijn vader Coen. In Raymond Kopa blijft de herinnering aan vader en zoon Moulijn levend.

De jaren vijftig waren hoogtijdagen voor het Franse voetbal. Het legendarische spitsenduo Just Fontaine – Raymond Kopa scoorde aan de lopende band, zowel voor de nationale ploeg als voor Stade Reims, met Robert Jonquet, het slot op de deur van de Franse en Reimse verdediging waren zij de vaandeldrages van een succesvolle periode in het Franse votebal.

In 1958 werd Kopa verkozen tot Europees voetballer van het jaar. Zesenveertig jaar later koos Pelé hem als één van de 100 beste, nog levende spelers. Hij beëindigde zijn carrière in 1967 en maakte zijn roem te gelde door onder andere vruchtdrank en sportartikelen aan te prijzen. Hij woonde een deel van het jaar in Angers en het andere op Corsica. Kopa overleed op 85-jarige leeftijd.

Prijzenkast en erelijst:

* Landskampioen Frankrijk: 1953, 1955, 1960, 1962 (Reims)
* Landskampioen Spanje: 1957, 1958 (Real Madrid)
* Europa Cup I: 1957, 1958, 1959 (Real Madrid)
* Latin Cup: 1953 (Reims), 1957 (Real Madrid)
* Franse nationale elftal: 45 interlands, 18 doelpunten
* Franse nationale elftal: #3 WK 1958
Individueel
* Ballon d’or (Gouden Bal): 1958; 1959 #2; 1956 en 1957 #3
* FIFA World Cup All-Star Team: 1958
* Frans speler van het jaar: 1961
* FIFA XI: 1963
* World Soccer: World XI: 1963
* World Soccer: The 100 Greatest Footballers of All Time
* Golden Foot: 2006, als voetballegende
* UEFA President’s Award: 2010
* FIFA 100
* Légion d’honneur

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Het Voetbal Boek, www.kentudezenog.nl