101 voetbaliconen: (59) Wlodzimierz (“Wlodek”) Lubanski

PASPOORT

Geboren: Gliwice, 28 februari 1947
Overleden:
Nationaliteit: Pools
Positie: Spits
Clubs: Górnik Zabrze, KSC Lokeren, Valenciennes, Stade Quimpérois
Interlands: 75 doelpunten: 48
Doelpunten: Górnik Zabrze: 155, KSC Lokeren: 82, Valenciennes: 28, Stade Quimpérois: 14
Trainer: Racing Mechelen, KSC Lokeren (assistent), KSC Lokeren, Polonia Warschau (vicevoorzitter)

Wlodzimierz (“Wlodek”) Lubanski wordt beschouwd als een van de beste Poolse voetballers ooit. De Europese giganten kwamen het Poolse supertalent al snel op het spoor, maar het Poolse regime wilde zijn toppers niet loslaten. Pas op latere leeftijd mochten ze grens over.

In 1972 stuurde Real Madrid een delegatie naar Polen. Lubanski had tijdens een gala- wedstrijd voor Unicef in een Europees elftal geschitterd aan de zijde van twee Madrilenen. Maar de transfer van Lubanski naar Madrid werd geblokkeerd door de Poolse autoriteiten. De beste speler van het land moest dienen ‘als voorbeeld voor de jeugd’ Het westerse transfersysteem botste bovendien met de communistische heilleer, waar sporters zuivere amateurs horen te zijn.

In 1975 mocht hij alsnog zijn geluk beproeven in het buitenland. Na tien jaar Gornik Zabrze en twee jaar blessureleed door gescheurde ligamenten kwam hij in Lokeren terecht. De Pool Lubanski was misschien wel de beste centrumspits die ooit in België speelde.

Bij KSC Lokeren vormde hij een succesvol aanvalstrio met zijn landgenoot Grzegorz Lato en de Deen Preben Larsen: Lubanksi scoorde gemiddeld bijna één keer per twee wed- strijden. Toch raakte Lokeren begin jaren tachtig nooit verder dan een tweede plaats in de competitie en een verloren bekerfinale.

De hoge vlucht van Lubanski werd in 1973 afgebroken door een zware knieblessure, opgelopen in de WK kwalificatiewedstrijd tegen Engeland. De schade was aanzienlijk: beide meniscussen over, laterale band geraakt. Een eerste operatie in Polen bracht geen baat, zodat een tweede ingreep in Oostenrijk volgde.

“Wlodek” Lubanski één van de beste Poolse spitsen ooit.
foto: Onbekend
Spelerscarrière

Wlodzimierz Lubanski was een aanvaller die meer dan 10 seizoenen voor Górnik Zabrze voetbalde. De Europese giganten kwamen destijds het jeugdige Poolse supertalent al snel op het spoor.

In 1972 stuurde Real Madrid een delegatie naar Polen, maar het Poolse regime wilde zijn toppers niet loslaten. Pas op latere leeftijd mochten ze grens over. Real trok zelfs naar het Poolse Ministerie van Sport. Daar kregen ze de finale afwijzing. Madrid wilde zelfs een miljoen dollar betalen, een enorm bedrag in die tijd. Maar Lubanski moest het Poolse voetbal vooruit helpen. Een transfer die zijn hele carriere een andere wending had kunnen geven.

In 1968 scoorde de jonge Lubanski de enige treffer in een Europese kwartfinale tegen het Manchester United van George Best, Bobby Charlton en Nobby Stiles. De Poolse club had per man in een winstpremie van honderd dollar voorzien, voor elke United speler lag 10.000 dollar klaar – een kloof van Maggie-formaat.

Lubanski; “Manchester verloor dat seizoen slechts één Europese wedstrijd. En dat verschil in premies ? Ik heb het er nu moeilijker mee dan toen. Of vluchten naar het Westen een optie was ? Niet echt. Dat zou de definitieve breuk met vrienden en familie betekend hebben. En in vergelijking met andere mensen hadden sportlui een meer dan behoorlijk leven.”

Zo mochten de beste Poolse voetballers al in de jaren zestig buitenlandse verplaatsingen ondernemen, Lubanski en zijn team trokken de wijde wereld in, richting Noord- en Zuid-Amerika. Zelfs de meereizende spion van de geheime dienst kon de pret niet vergallen. Lubanski was amper zestien jaar toen hij voor het eerst in New York kwam en welke Europeaan maakte zoiets mee in die periode ?

“Wlodek” Lubanski topscorer aller tiijden Poolse elftal
foto: M. Swiderski / WNP Illustration Archive

Voor een kind uit Silezië -een Oostblokvariant van de Borinage, dus nóg grauwer- was het voetbal een ontsnappingsroue. Op zijn zestiende leverde de talentrijke tiener met zijn spelersloon al een welkome bijdrage aan het gezinsbudget. Nog steeds is Lubanski de jongste debutant uit de Poolse geschiedenis. Net zoals zijn collega-internationals was hij een amateur in theorie, maar een prof in de praktijk.

Ze stonden op de loonlijst bij kolenmijnen, legereenheden of fabrieken, maar hun dagen vulden ze met trainen en voetballen. Lubanski: “Officieel was ik mijnwerker, maar ik ben nog nooit onder de grond afgdaald, ik kreeg wel hetzelfde loon als een gewone kompel. Helaas.”

Na tien jaar Gornik Zabrze en twee jaar blessureleed door gescheurde ligamenten kwam hij in Lokeren terecht. Daar vormde hij een succesvol aanvalstrio met zijn landgenoot Grzegorz Lato en de Deen Preben Larsen: In 1982 vertrok Lubanski naar Valenciennes. In 1985 keerde de Pool terug naar België waar hij trainer werd van Racing Mechelen en later ook Lokeren.

Hoe goed was Lubanski nu eigenlijk ? Stani Gzil, ex-aanvaller van Beerschot en Westerlo, durft zijn landgenoot wel te vergelijken met Johan Cruijff. Lubanski en Gzil speelden twee jaar samen bij Gornik Zabrze. Toen Lubanski in 1975 bij Lokeren belandde, was hij al 29 jaar en had hij net een langdurige revalidatie na twee zware knie-operaties achter de rug.

“Ik weet het niet hoor, die vergelijkingen met Cruijff. Hij blijft voor mij de beste speler waartegen ik gevoetbald heb -beter dan Pele, George Best, Bobby Charlton, Franz Beckenbauer of Gerd Müller. Bij Lokeren had ik enkele Nederlandse ploegmaats. Ze vertelden vaak: ‘In Holland hebben wij gevoetbald met Johan Cruijff, maar in Lokeren met Wlodek Lubanski’. Met zo’n opmerking kon ik jaren verder.

Er werd ook een film over Wlodzimierz Lubanski gemaakt door Ewa Haczyk met als titel “Kapitan”. De film ontving een speciale vermelding tijdens het filmfestival over sport in Milaan in 2006.

Interlandcarrière

In 1963, op 16-jarige leeftijd, debuteerde Lubanski in de nationale ploeg van Polen. Net geen 10 jaar later veroverde hij met Polen een gouden medaille op de Olympische Spelen in München.

Tijdens de Olympische Spelen van München 1972 maakten Lubanski en het Poolse elftal van dichtbij de Palestijnse overval op de Isreëlische delegatie mee, een drama dat uiteindelijk zeventien mensenlevens zou kosten. Polen moest die bewuste dag de halve finale tegen de Sovjet-Unie spelen. Drie keer werd de wedstrijd afgelast, en drie kwam de wedstrijd weer op het programma. Een stopzetting van de Spelen zou Polen een gouden medaille gekost hebbe.


De hoge vlucht van Lubanski werd in 1973 afgebroken door een zware knieblessure, opgelopen in de WK kwalificatiewedstrijd tegen Engeland. De schade was aanzienlijk: beide meniscussen over, laterale band geraakt. Een eerste operatie in Polen bracht geen baat, zodat een tweede ingreep in Oostenrijk volgde. De eerste operatie werd overigens door zijn werkgever de kolenmijn betaald.

De Poolse aanvaller kwam twee jaar niet aan voetballen toe en miste daardoor het WK 1974 waarop Polen derde werd. Op het WK 1978 was hij er wel bij. In 1980 speelde hij zijn laatste interland. Lubanski is tot op heden met 48 doelpunten topschutter aller tijden voor Polen.

Door een ernstige blessure en gedwarsboomde transfer door de Poolse autoriteiten heeft Lubanski een bescheiden priijzenkast en erelijst, ondanks dat hij één van de beste Poolse voetballers ooit is.

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Het Voetbalboek, www.proximus11.be, pressreader.com