101 voetbaliconen: (6) Franz Beckenbauer

PASPOORT

Geboren: München, 11 september 1945
Overleden:
Nationaliteit: Duits
Positie: Verdediger (libero)
Clubs: Bayern München, New York Cosmos, Hamburger SV, New York Cosmos
Interlands: 103 doelpunten: 14
Doelpunten: Bayern München: 60, New York Cosmos: 21
Trainer: – West-Duitsland, Olympique Marseille, Bayern München

‘Der Kaiser’, zoals Franz Beckenbauer bekend werd (hetgeen aangaf hoe belangrijk zijn aandeel voor de club en vadeland was) was één van de beste spelers in de geschiedenis van het voetbal. Als geniale aanvoerder en tacticus was het geen verassing dat hij uiteindelijk alles won, inclusief het WK – als speler en coach. Terwijl zijn internationale carriere was begonnen als defensief ingesteld middenvelder, ontwikkelde hij zich tot de eerste aanvallende Ausputzer die vanuit de verdediging de aanval opzette, die hij vaak zelf afronde. Hij had alles wat een voetballer nodig heeft: balcontrole, een goed pass, kracht en een uitstekend spelinzicht, maar misschien bovenal wel een ijzeren wilskracht.

Franz Beckenbauer voetbalde zoals een normaal mens golf speelt. Hij wandelde over het veld, keek eens naar links, naar rechts, naar boven, naar beneden, soms trapte hij tegen een bal, sprak af en toe met de scheidsrechter en oooh!! Als zijn korte broekje maar niet smerig werd! Samen met andere toppers zoals Maier, Müller, Schwarzenbeck, Breitner, Hoeness en later Rummenigge won hij drie keer op rij de Europacup I, (nu de Champions League) Zij hebben het Duitse voetbal gestalte gegeven en Beckenbauer was de mentor en leider van die groep.

Nadat hij in 1977 gestopt was met international voerbal, werd Beckenbauer ploeggenoot van Pelé bij New York Cosmos in de Noord-Amerikaanse voetbalcompetitie, waarna hij terugkeerde naar Duitsland voor een laatste eervolle periode bij Hamburg. Toen hij definitief afscheid had genomen als voetballer werd hij bijna meteen aangesteld asl bondscoach. Het Duitse team van de jaren tachtig had onder zijn leiding dezelfde discipline en onoverwinnelijkheid als toen hij aanvoerder was.

Palmares: In het internationale voetbal zijn er weinig spelers met zo’n uitgebreide palmares als Franz Beckenbauer. De verdediger speelt 103 interlands voor West-Duitsland, waarin hij 14 maal scoort. Met die Mannschaft verliest hij in 1966 in Londen de finale van het wereldkampioenschap. Thuisploeg Engeland trekt na verlenging met 4-2 aan het langste eind. In 1974 lukt het in eigen huis wel. Beckenbauer is aanvoerder van het team dat in de WK-finale in München Oranje met 2-1 verslaat. Twee jaar daarvoor is de ploeg ook al Europees kampioen geworden.

Met zijn club Bayern München rijgt Der Kaiser de successen eveneens aaneen. Vier nationale bekers en vier landstitels in de periode 1966-1974 worden gevolgd door de drievoudige winst van de Europa Cup I in 1974, 75 en 76. Ook verovert de ploeg in 1976 de wereldbeker voor clubteams. In 1967 wordt de Europacup voor bekerwinnaars al in de Beierse prijzenkast bijgezet. De internationale pers kiest Franz Beckenbauer tot Europees voetballer van het jaar in 1972 en 1976.

Beckenbauer heeft tot op de dag van vandaag bij Bayern München, de Duitse en Europeses voetbalwereld een voortrekkersrol gehad.

Beckenbauer als Duits boegbeeld

Bensemann en Beckenbauer zijn de belangrijkste mannen uit de Duitse voetbalwereld. De vrijzinnig-joodse Bensemann stichtte het blad Der Kicker en richtte met enkele vrienden Bayern München op en verbond tijdens het Interbellum het voetbal met zijn internationa- listische vredesboodschap en lichaamscultuur met tolerantie en humanisme. Voetbal om de mensen te entertainen en de volkeren bij elkaar te brengen. Hij verdedigde het ‘artistieke’ spel de joodse-Weense voetbalschool van Hugo Meisl en Matthias Sindelar. Bensemann lag altijd overhoop met de Duitse voetbalbond die in 1933 partij koos voor het nationaal-socialisme. De nazi’s veranderden het voetbal, das Judenspiel, en de gedisci- plineerde Duitse stijl was geboren. Elke generatie bracht uiteindelijk toch één boegbeeld voort dat zich loshaakte van het verstikkende Duitse model en de fantasie verkoos boven de tomeloze inzet: Fritz Walter, Günter Netzer en Jürgen Klinsmann. Maar vooral de ‘jonge’ Franz Beckenbauer.

Beckenbauer: hét symbool van Bayern en het Duitse voetbal.
foto: onbekend
Jeugdjaren

Franz Anton Beckenbauer (München, 11 september 1945) werd geboren als zoon van een postbeambte. Hij groeide op in een Jezuïeten-internaat in Ingolstadt, en begon te voet- ballen bij SC 1906 München. In 1958 verhuisde hij naar de grootste club van München: TSV 1860 München. Na een vechtpartijtje met een tegenstander verhuisde hij naar FC Bayern München, de tweede club van de stad. Drie jaar later geeft hij zijn baan als aspirant verkoper bij een verzekeringsmaatschappij op, om professioneel voetballer te worden. Nog voor zijn twintigste verjaardag debuteerde hij in het eerste van Bayern, toen nog spelend in de tweede liga (een regionale competitie), met een doelpunt.

Bayern München 1964-1977

Bayern München is op dat moment een weinig aansprekende club in West-Duitsland. De vereniging speelt ook niet in de Bundesliga, de Duitse competitie, als die in 1963 wordt opgericht, maar in een regionale afdeling. Kort daarop promoveren de Zuid-Duitsers naar de hoogste afdeling, waar Beckenbauer in 1964 als linksbuiten zijn eerste wedstrijd speelt. Als snel verkast hij naar het middenveld en binnen een jaar – hij is dan twintig – debuteert hij in het WK-kwalificatieduel tegen Zweden voor de nationale ploeg.

Tot 1977 speelt hij bij Bayern. In 396 competitiewedstrijden scoort hij 44 doelpunten. Vier keer wordt Beckenbauer gekozen tot Duits voetballer van het jaar en twee keer (in ’72 en ’76) tot Europees voetballer van het jaar. Met Bayern wint hij de Duitse beker in ’66, ’67, ’69 en ’71 en wordt hij landskampioen in ’69, ’72, ’73 en ’74. In 1967 heeft hij al met Bayern de Europacup voor Bekerwinnaars gewonnen en in ’74, ’75 en ’76 wint hij met Bayern de Europacup voor Landskampioenen. In ’76 wordt hij met Bayern ook winnaar van de wereldbeker. Beckenbauer is de grote ster maar bij Bayern lopen nog wel een paar goede spelers rond. Maier, Breitner, Müller, Hoeness, Rummenigge. Maar niemand had zo’n trouwe secondant als Beckenbauer, Georg Schwarzenbeck. Technisch gezien was hij misschien beter dan Beckenbauer maar er kon natuurlijk maar één keizer zijn en Georg wist dat.

Maar Beckenbauer wordt niet alleen herinnerd vanwege zijn successen. Als eerste libero schuift hij regelmatig door naar het middenveld, waardoor hij zijn ploeg van aanvallende impulsen kan voorzien. Zijn elegante stijl en genialiteit koppelt hij aan een zekere arrogantie, waardoor hij uitstraalt dat hij degene is die de touwtjes in handen heeft.

New York Cosmos, Hamburger SV, New York Cosmos: 1977-1983

In 1977 stapte Beckenbauer na 13 jaar Bayern München over naar de New York Cosmos in de Verenigde Staten. Hij werd daar driemaal landskampioen (1977, 1978, 1980) met spelers als Chinaglia, Rijsbergen en Neeskens.

Van ’80 tot ’82 speelt hij weer in de Bundesliga bij Hamburger SV. Met HSV wordt hij in ’82 landskampioen. Ondanks wereldklassespelers als Kaltz en Magath en trainer Ernst Happel wordt het geen succes voor Beckenbauer omdat hij vaak geblesseerd is. Hier eindigde zijn voetballoopbaan met een vijfde landstitel. In de zomer van 1983 ging hij nog eenmaal terug naar de New York Cosmos, waar hij zijn spelersloopbaan in november ’83 beëindigd.

(West) Duitse voetbalelftal “Die Mannschaft”

De verdediger speelt 103 interlands voor West-Duitsland, waarin hij 14 maal scoort. De Mannschaft speelde het frivoolste voetbal van de wereld, na Pelés Brazilië, in de periode 1966 – 1972. Als gevolg van zware nederlagen tegen het Ajax van Cruijff (4-0 in Amster- dam, 0-5 in München) veranderde Beckenbauer het geweer van schouder op het WK van 1974. Wereldgoud, met anti-voetbal.

1966: Tweede op het WK voetbal

Op 20-jarige leeftijd (1965) debuteerde hij in het West-Duitse elftal. Op het WK voetbal 1966, in Engeland, viel hij op op de plaats die hij sindsdien steeds bezette: die van verdedigende middenvelder. In de finale moest hij het opnemen tegen aanvaller Bobby Charlton. Analisten zeggen achteraf dat Duitsland die finale verloor, omdat Beckenbauer werd ingezet als mandekker van Charlton, in plaats van als spelverdeler. Hij was toen 20. Duitsland speelde met : Tilkowski, Hottges, Schulz, Weber, Schnellinger, Häller, Beckenbauer, Overath, Seeler, Held, Emmerich. Engeland won met 4-2 na verlenging. Het is nog steeds niet duidelijk of de derde Engelse treffer een geldig doelpunt was. Maar Beckenbauer was sportief en erkende na afloop dat de Engelsen verdiend gewonnen hadden.

Beckenbauer maakte al op jonge leeftijd furore op het WK 1966 in Engeland. Hier met Boby Charlton.
foto: onbekend
1970: Derde op het WK.

Vier jaar later bij het WK in Mexico waren ook Sepp Maier en Gerd Müller basisspelers. Duitsland werd nu derde. Beckenbauer speelde opnieuw met Wolfgang Overath op het middenveld. Overath was minstens zo goed als Beckenbauer (Overath werd bij het WK in Mexico ook gekozen tot beste middenveldspeler van het toernooi) maar Beckenbauer werd later toch de bekendste van deze twee. Bayern München was natuurlijk een beter elftal dan Overath’s FC Koln. Maar het belangrijkste: Beckenbauer werd libero. Er waren veel middenvelders van wereldklasse: Overath, Van Hanegem, Bobby Charlton, Rivera, Mazzola en Rivelino. Maar er was maar één libero van wereldklasse: FRANZ BECKENBAUER.

De mitella van 1970.

Franz Beckenbauer steelt op de mondiale titelstrijd in Mexico de harten van de voetbalfans als hij gehavend de halve finale tussen West-Duitsland en Italië afmaakt.

De tweede helft is aan de gang in het Azatekenstadion van Mexico City. De Italianen en Duitsers houden elkaar in bedwang bij een stand van 1-1. Libero Beckenbauer stoomt op en krijg op de rand van de Italiaanse zestien en flinke Italiaanse beuk. De ervaren Beckenbauer stort ter aarde in het strafschopgebied. Zijn Duitse ploeggenoten belagen de Peruaanse arbiter en schreeuwen om een strafschop. Witte en blauwe shirts verdringen zich rondom de scheidsrechter.

Op de achtergrond krabbelt Beckerbauer overeind, het Italiaanse en Duitse gediscussieer gaat langs hem heen. Zijn gezicht heeft een pijnlijke grimas. Hij grijpt naar zijn rechter- schouder en voelt dat het mis is. Der Kaiser loopt naar de kant en laat zich door een verzorger onderzoeken. Al snel is het duidelijk: gebroken sleutelbeen. Het onheil lijkt zich te voltrekken over de Duitsers die door hun wissels heen zijn. “Gooi er maar wat tape omheen”, is Beckenbauer vastberaden.

De verzorger kijkt stomverbaasd naar zijn collega’s. “Doorspelen is niet verstandig, Franz”, zegt hij ietwat ingehouden. “Kan me niet schelen, tape er omheen!”, is het antwoord. Een opgelapte Beckenbauer loopt even later met mitella terug het veld in. “Gaat het wel? We kunnen achterin geen misstappen veroorloven”, vraagt aanvoerder Uwe Seeler zich af. “Het is een halve finale, wil je met tien man verder?”, bijt Beckenbauer terug.

1970 WK: Beckenbauer en de mythische wedstrijd met de mitella.
foto: onbekend
De wedstrijd gaat met 4-3 verloren, maar de actie van Beckenbauer gaat de boeken in als één van de meest iconische momenten in de voetbalsport.

1972: Europees kampioen.

De laatste zestig jaar zijn de prestaties van het (West) Duitse voetbalelftal zo constant geweest, dat het eigenlijk niet passend is om een specifiek Duits team speciaal in het zonnetje te zetten. Maar vanwege zijn alleenheerschappij in het begin van de jaren zeventig steekt het elftal van Beckenbauer, Breitner en Müller boven de andere uit, zelfs boven het succesteam van de jaren negentig.

Nadat de Duitsers in 1970 in een opwindende halve finale op het WK van Italië hadden verloren, hergroepeerde ze zich en kwamen nog sterker voor de dag bij het EK 1972. Onder de aanvoering van Günter Netzer, de briljante, maar onvoorspelbare middenvelder wonnen ze het toernooi op hun sloffen, onder meer door een voorbeeldige overwinning op Engeland in het Wembley stadion.

Totaan de kwartfinales van het EK 1972, bestonden de ontmoetingen uit een uit- en thuiswedstrijd en met Engeland en Duitsland botsten de finalisten van het WK ’66 op elkaar in de kwartfinale. Sinds 1909 had West-Duitsland alle vijf uitwedstrijden tegen Engeland verloren. Zonder de geblesseerden Overath, Vogts en Weber gaf ook dit keer niemand iets voor de Duitsers. Tot verrassing van de Engelsen stuurde bondscoach Helmut Schön een puur offensief elftal het veld van Wembley op, met drie spitsen en drie aanvallende middenvelders.

Onder leiding van de dirigenten Beckenbauer en Netzer was Duitsland oppermachtig, hetgeen tot uitdrukking kwam in de 3-1 triomf. Waardoor de return (0-0) in de stromende regen van Berlijn een formaliteit werd.

Müller was in die periode in topvorm. 23 dagen voor de finale had hij bij de opening van het Olympisch Stadion in München tegen de Sovjet-Unie vier maal gescoord (4-1). In de eindstrijd werd het 3-0, mede dankzij twee doelpunten van Müller.

De Europees kampioen van 1972 wordt wel het beste Duitse team ooit genoemd. Jaren later verklaarde Schön dat hij vaak de video van Engeland – Duitsland bekeek als hij een mooie avond wilde hebben. “,Het was een elftal met een enorm spelvreugde. Ik denk dat die voortkwam uit de harmonie binnen het team, dat was opgebouwd uit twee machts- blokken, die van Bayern München en Mönchengladbach. Dat heeft zich uitbetaald, ook in die grootse wedstrijd op Wembley.”

1974: Werelkampioen

In 1974 volgde het succes in de finale tegen Nederland. Duitsland werd door een 2-1-overwinning voor de tweede keer wereldkampioen. Beckenbauer nam deel aan drie WK’s: 1966, 1970 en 1974. Beckenbauer is aanvoerder van het team.

Het hele toernooi speelde hij al goed maar tot de finale in München tegen Nederland was Johan Cruijff de absolute superster van het tournooi. Beckenbauer en Cruijff waren de sterren van het internationale voetbal in de zeventiger jaren. Het is alleen jammer dat zij zo weinig tegen elkaar gespeeld hebben. In ’72 speelde Bayern twee vriendschappelijke wedstrijden tegen Ajax. In München won Ajax met 0-5, thuis in de Meer wonnen de Ajacieden met 2-1. In maart ’73 won Cruijff met Ajax in de kwartfinale van de Europacup I in het Olympisch stadion met 4-0 van het Bayern München van Beckenbauer. In München speelde Cruijff niet, geblesseerd.

Op 7 juli 1974 was het opnieuw Beckenbauer-Cruijff. Duitsland-Nederland, de WK finale. Beckenbauer was niet alleen van wereldklasse tijdens de wedstrijd ook voor de wedstrijd was hij groots. Wat een uitstraling… Tachtigduizend toeschouwers, miljoenen voor de televisie. Bondspresident Walter Scheel, Prins Bernhard was er, FIFA-voorzitter Sir Stanly Rous, minister van buitenlandse zaken Genscher, Prinses Gracia van Monaco. Beckenbauer genoot voor deze finale. High society, wat een fantastische dag. Beckenbauer was ontspannen als nooit tevoren.

Cruijff was lichtelijk nerveus tijdens het handen schuddden voor de wedstrijd (niemand kon zo handen schudden als der Kaiser) maar Franz lachte vriendelijk naar Cruijff, de fotografen, scheidsrechter Taylor en prinses Gracia.Eindelijk werd er gefloten. De finale was begonnen. Jammer. De eerste minuut was Beckenbauer nog steeds totaal ontspannen. Maar dan… Penalty!! Doelpunt Neeskens, 0-1. Daarna Breitner en Müller.

Nederland (en vooral Cruijff) speelt minder dan verwacht. Maier, Vogts en Overath spelen wel heel sterk en Beckenbauer speelt als Beckenbauer: wereldklasse. Duitsland wordt wereldkampioen.

WK Finale 1974: Franz Beckenbauer (nr. 5) is de meerdere van Johan Cruijff (r).
foto: onbekend
1976: Tweede op het EK voetbal

In ’76 verliest Beckenbauer met Duitsland de finale van het Europees kampioenschap na strafschoppen tegen Tsjechoslowakije. In 1977 speelt hij tegen Frankrijk zijn honderd- derde en laatste interland.

Succesvol trainer

In 1984 komt Beckenbauer als bondscoach terug bij het nationale team als ‘teamchef’ en opvolger van Jupp Derwall. Het is een opvallende aanstelling, omdat Beckenbauer over geen enkele trainerservaring beschikt. Maar al snel blijkt het een gouden greep. In 1986 loodst Beckenbauer een doorsnee team naar de WK-finale in Mexico, waar het Argentinië van Diego Maradona met 3-2 te sterk is.

Op het EK van 1988 is de halve finale is Duitsland-Nederland. Beckenbauer, Breitner, Overath en Gerd Müller zijn nu Matthaus, Brehme, Klinsmann en Völler. Van Hanegem, Neeskens, Rensenbrink en Cruijff heten nu Ronald Koeman, Rijkaard, Gullit en Van Basten. Oranje wint met 1-2. Na afloop staat de spelersbus van Nederland voor het Hamburger Volksparkstadion. Heel Duitsland is zwaar teleurgesteld maar Beckenbauer klimt de bus in “Gefeliciteerd, jullie waren beter en hebben verdiend gewonnen”. Ook als verliezer heeft hij klasse. Tijdens het WK90 in Italië ontmoet Nederland de Duitsers al in de achtste finale.

In Milaan wordt de mooiste wedstrijd van het toernooi gespeeld maar nu winnen de Duitsers met 2-1. Duitsland wint de latere finale tegen Argentinië met 1-0. door een een benutte penalty van Andy Brehme het verenigde Duitsland de wereldtitel. Beckenbauer schrijft historie door zijn unieke wereldbeker-dubbel.

Na het hoogtepunt wil Beckenbauer ook roem op clubniveau. Hij wordt trainer en technisch direkteur van Olympique Marseille tot 1991, maar het Franse uitstapje wordt geen success. In 1994 keert hij als coach terug naar Bayern München (werd met Bayern landskampioen en winnaar van de UEFA-Cup). Nadat de ploeg de landstitel heeft veroverd, verlegt Beckenbauer zijn aandacht naar het management en wordt hij president van de club.

Sportbestuurder

Van 1994 tot 2009 was hij president van FC Bayern München. Tegenwoordig is hij erepresident. Verder was Beckenbauer voorzitter van het comité dat het WK voetbal 2006 naar Duitsland haalde. Vervolgens was hij ook directeur van de organisatie van het toernooi. De Duitse Voetbalbond DFB wilde hem in 2007 voordragen als President van de UEFA.

Beckenbauer was een van de initiatiefnemers om het wereldkampioenschap voetbal 2006 naar Duitsland te halen en slaagde daar met zijn medestanders in. Op 9 december 2005 werd de loting in Leipzig gehouden. Hij verrichtte samen met een aantal andere voormalig topvoetballers de loting. In een show voorafgaand aan de loting werd teruggekeken op zijn WK-successen als speler en als trainer. Tijdens dit WK voetbal bezocht Beckenbauer 56 van de 64 wedstrijden. (alleen de beslissende groepswedstrijden waar per groep 2 wed- strijden tegelijkertijd worden gespeeld zag hij 8 wedstrijden niet). Tijdens dit drukke schema liet hij zich vaak met helikopter van wedstrijd naar wedstrijd vliegen.

Privé

Beckenbauer kreeg vier zonen (Thomas, Michael, Stephan en Joel-Maximilian) en één dochter (Francesca). In november 2004 scheidde hij van zijn tweede vrouw Sybille. Stephan speelde in 1992/1993 bij 1. FC Saarbrücken in de Bundesliga. Tijdens het WK 2006 trouwde Beckenbauer in Oostenrijk met zijn voormalig secretaresse Heidi Burmester, zijn derde echtgenote. Hij verloor op 1 augustus 2015 zoon Stephan aan de gevolgen van een hersentumor.

Beckenbauer richtte de Franz Beckenbauer Stichting op ter ondersteuning van behoeftigen.

Prijzenkast en erelijst:

Beckenbauer speelde 424 wedstrijden in de Bundesliga, waarvan 396 voor Bayern (44 doelpunten), en 28 voor Hamburger SV (0 doelpunten).

‘De Keizer’ werd herhaaldelijk Duits voetballer van het jaar (1966, 1968, 1974 en 1976) en Europees voetballer van het jaar (1972, 1976).

Bayern München:
* 1974, 1975, 1976: Europacup I
* 1967 Europacup II voor bekerwinnaars
* 1976 Wereldbeker clubteams
* 1966, 1967, 1969, 1971 Duitse Beker
* 1969, 1972, 1973, 1974: Landskampioen
* 1970, 1971: Tweede in de Bundesliga
New York Cosmos:
* 1977, 1978, 1980 Landskampioen van de VS
Hamburger SV:
* 1981 Tweede plaats Bundesliga
* 1982 Verliezend finalist UEFA Cup
* 1982 Landskampioen

Nationale elftal:
* 103 interlands, 14 doelpunten.

Nationale elftal:
* 1974: Wereldkampioen
* 1966: Tweede op het WK voetbal
* 1970: Derde op het WK voetbal
* 1972: Europees kampioen
* 1976: Tweede op het EK voetbal

Trainer Duits nationaal elftal:
* 1990 Wereldkampioen
* 1986 Tweede op het WK
Trainer Bayern München:
* 1996 UEFA Cup
* 1994 Landskampioen
* 1996 Tweede in de Bundesliga

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Het Voetbal Boek, duitslandinstituut.nl, sporza.be, wk74finale.nl, novatv.nl