101 voetbaliconen: (63) Josef Masopust

PASPOORT

Geboren: Strimice,9 februari 1931
Overleden: Praag, 29 juni 2015
Nationaliteit: Tsjechisch
Positie: Middenvelder
Clubs: FK Teplice, Dukla Praag, Crossing Molenbeek, Crossing
Interlands: 63 doelpunten: 10
Doelpunten: FK Teplice: 10, Dukla Praag: 79, Crossing Molenbeek: 8, Crossing: 1
Trainer: Dukla Praag, Zbrojovka Brno, KSC Hasselt, Tsjechoslowakije, Indonesisch olympisch team, Zbrojovka Brno, FK Pelikán Decín

Josef Masopust was een legendarische Tsjechische voetballer, bij leven toegezongen en in 2000 benoemd tot voetballer van de eeuw in zijn land. In 1960 scoorde hij voor zijn land tegen de Russen. Het door de Sovjets “gekoloniseerde” Tsjecho-Slowakije moet welhaast ontploft zijn: zo ging dat in de periode van de Koude Oorlog. In 1962 maakte hij het eerste en enige doelpunt voor de Tsjechen in de finale van het WK tegen de favoriete Brazilianen.

Masopust verwierf mondiale bekendheid met het scoren van het openingsdoelpunt in de WK-finale van 1962 in Chili tegen Brazilië. Ook al waren het de Seleçao die uiteindelijk met 3-1 wonnen. In dat jaar werd de creatieve spelmaker ook uitgeroepen tot Europees Voetballer van het Jaar. Masopust werd met de Tsjechoslowaakse ploeg derde op het EK van 1960.

Hij kwam in totaal 63 maal voor Tsjecho-Slowakije uit en scoorde daarin tien keer.

Pelé koos Masopust in 2004 als één van de 100 beste spelers uit de geschiedenis. Een jaar eerder werd hij bij het jubileum van de Tsjechische voetbalbond al gekozen als de beste Tsjechische speler van de voorafgaande vijftig jaar.

Als speler was hij vooral beroemd vanwege zijn slalom. Als hij begon te dribbelen was hij mede door zijn tweebenigheid voor de tegenstander nauwelijks te houden. Voor Dukla Praag scoorde hij 79 doelpunten in 386 wedstrijden. Ook was hij nog twee seizoenen actief in België voor Crossing Molenbeek.

Na zijn actieve loopbaan werd hij trainer, onder andere bij KSC Hasselt. Masopust leidde Zbrojovka Brno in 1978 naar de Tsjecho-Slowaakse landstitel en was van 1984 tot 1987 bondscoach van zijn land.

Josef Masopust in eigen land gekozen tot gekozen tot beste Tsjechische speler ooit.
foto: Onbekend

Clubcarrière

Hij begon met voetbal bij ZSJ Uhlomost Most en tekende op 19-jarige leeftijd een contract als linkshalf bij ZSJ Technomat Teplice (hernoemd naar ZSJ Vodotechna Teplice in 1951). Hier maakte hij in vogelvlucht carrière.

In 1952 verkast hij naar de legerploeg ATK Praha (hernoemd naar ÚDA Praha in 1953 en naar Dukla Praag in 1956). Masopust won acht competitiekampioenschappen en drie nationale bekers. Dukla Praag bereikte ook de halve finale van de Europa Cup I 1966-67, waarin het verloor van de uiteindelijke winnaar, Celtic.

Dukla Praag, onder aanvoering van de toen 36-jarige sterspeler Masopust was ook verantwoordelijk voor de uitschakeling van Ajax in de Europa Cup I in 1967, mede door een schlemielig eigen doelpunt van Ajax

Na afloop van het op 8 maart 1967 gespeelde Europa Cup-duel Dukla Praag-Ajax blijft de kleedkamer van de Amsterdammers een half uur dicht. Dat hadden de spelers en trainer Michels hard nodig om tot rust te komen. Ajax heeft aan de winst geroken, maar de wedstrijd uiteindelijk op schlemielige wijze verloren. Diep in de tweede helft komt de ploeg eerst op voorsprong door een doelpunt van rechtsbuiten Sjaak Swart. Nadat voorstopper Ton Pronk daarna in eigen strafschopgebied tegen de doorgebroken linksbuiten van Dukla oploopt, stort deze theatraal ter aarde. De scheidsrechter kent een strafschop toe: 1-1. Drie minuten voor tijd doet Ajax zichzelf de das om. Een kopbal van rechtsback Wim Suurbier schampt de knie van laatste man Frits Soetekouw. De bal verandert van richting en belandt met een trage boog in eigen doel, buiten bereik van doelman Gert Bals. Eindstand: 2-1 voor Dukla Praag. Ajax is uitgeschakeld, omdat het een week eerder in het Olympisch Stadion in Amsterdam niet verder is gekomen dan een 1-1 gelijkspel.

In december 1966 staat Nederland op zijn kop, als Ajax afrekent met het vermaarde Liverpool. De 5-1 thuisoverwinning, in het Olympisch Stadion in Amsterdam, een wedstrijd die werd gespeeld in dichte mist, kan misschien nog worden afgedaan als een wanprestatie van de Britten. Maar nadat de ploeg een week later op eigen terrein niet verder komt dan een 2-2 gelijkspel, wordt hardop gedroomd over een grensoverschrijdend succes voor een Nederlandse club.

Er is, voor het eerst, sprake van Europa Cup-koorts. Voor de uitwedstrijd tegen Praag zijn maar liefst 7.000 toeschouwers meegereisd. Dat Ajax nu is gestruikeld over Dukla Praag, een team dat lager werd ingeschat dan Liverpool, is een bittere teleurstelling. Voor de fans, de spelers en de trainer.

De nederlaag komt hard aan. Televisiekijkend Nederland maakt na afloop van de wedstrijd intussen kennis met een noviteit: de instant-wedstrijdanalyse. In een aparte ruimte van het stadion, tegen het decor van een plooigordijn en gezeten achter een eenvoudige houten tafel met een treurig bloemstukje, kijkt commentator Herman Kuiphof met de hoofd- rolspelers terug op het duel. Als eersten schuiven de pechvogels Pronk en Soetekouw aan. Ze houden het kort. Pronk verklaart plechtig dat het niet zijn bedoeling was om de aanvaller van Dukla ten val te brengen. Soetekouw zegt ‘nog steeds kapot te zijn’ van zijn eigen doelpunt. Gelukkig, zo stellen beide spelers, hebben ze de competitie nog. Ze kunnen zich nu richten op het prolongeren van de nationale titel.

Na een kort intermezzo van de ster-spelers Johan Cruijff en Josef Masopust van Dukla Praag schuiven Ajax-voorzitter Jaap van Praag en Michels aan. Van Praag, ontspannen, een sigaret losjes in de rechterhand: ‘We hebben gevoetbald tegen mensen die – en misschien heb ik die uitdrukking niet van mijzelf – toch min of meer voor 150 procent prof zijn. En dat zijn wij nog niet voor honderd.’

Masopust: Tsjechisch voetballer van het jaar in 1966
foto: Profimedia.cz

Toen hij uiteindelijk in 1968 naar het buitenland vertrok, hielp hij Crossing Molenbeek bij de promotie naar de Belgische eerste divisie als speler-coach. Als coach van Zbrojovka Brno in Tsjechoslowakije, kreeg hij een aanbieding om bij Ajax trainer te worden, maar hij had intussen al zijn ja-woord gegeven aan Sporting Hasselt in België

Internationale carrière

Masopust maakte zijn internationale debuut in oktober 1954, in een vriendschappelijke wedstrijd tegen Hongarije. Tsjechoslowakije plaatste zich niet voor het WK van 1958, het werd uitgeschakeld na een play-off wedstrijd tegen Noord-Ierland. Tsjechoslowakije eindigde op de derde plaats in het eerste Europees Kampioenschap in 1960. Het verloor in de halve finale, ondanks een doelpunt van Masopust, van de Sovjet-Unie. Tsjechoslowakije won de wedstrijd om de derde plaats van Frankrijk.

Masopust verwierf mondiale bekendheid met het scoren van het openingsdoelpunt in de WK-finale van 1962 in Chili tegen Brazilië. Ook al waren het de Seleçao die uiteindelijk met 3-1 wonnen. In dat jaar werd de creatieve spelmaker ook uitgeroepen tot Europees Voetballer van het Jaar.

Josef Masopust, (tweede links) scoort de openingsgoal in de WK finale van 1962.
foto: Onbekend

Masopust werd ook uitgenodigd om te spelen voor een International XI in de afscheids- wedstrijd voor Stanley Matthews, die in 1965 op 50-jarige leeftijd was gestopt met voetballen. Tsjechoslowakije kon zich niet kwalificeren voor het WK van 1966; Masopust speelde slechts in één kwalificatiewedstrijd, een 1-0 nederlaag tegen Roemenië in mei 1965. Zijn laatste internationale optreden was in mei 1966, in een vriendschappelijke wedstrijd tegen de Sovjet-Unie.

De voetballer Masopust

In het begin van zijn carrière speelde Masopust als een linkshalf. Tegen de tijd van het WK in 1962 was hij verhuisd naar een centrale positie op het middenveld.

Masopust was een soortgelijke speler als de Hongaar József Bozsik; een werkpaard voor zijn team, die ook aanvalsmogelijkheden creëerde. Hij had een uitstekende balcontrole, die hij gebruikte voor zowel het verdedigende werk als dribbelen langs tegenstanders. Net als Bozsik was ook Masopust een uitstekende passer. Hij was niet geweldig in het tackelen van tegenstanders, maar hij compenseerde dit door te anticiperen op de acties van zijn tegenstanders en onderscheppingen.

Geketend aan de ‘geen-risico’-filosofie van het nationale elftal van Tsjecho-Slowakije, werd de natuurlijke neiging van Masopust om aan te vallen ingeperkt, maar toch wist nog 10 keer te scoren in 63 interlands. Op clubniveau scoorde hij 79 keer in 386 wedstrijden voor Dukla Praag. Veel van zijn Dukla-teamgenoten speelden ook voor het nationale team, waardoor het nationale elftal een goed ingespeeld elftal was.

Masopust voor Tsjechoslowakije is Eusebio (Portugal) te snel af.
foto: Onbekend

Masopust was bijzonder populair in zijn land. De Tsjechische bevolking riep hem in het jaar 2000 uit tot voetballer van de eeuw. Hij was goed bevriend met Pelé. De Braziliaanse legende zei ooit over de Tsjech: ‘Masopust speelde als een Braziliaan, hij was geweldig met de bal aan zijn voet.’

Pelé koos Masopust in 2004 als één van de 100 beste spelers uit de geschiedenis. Een jaar eerder werd hij bij het jubileum van de Tsjechische voetbalbond al gekozen als de beste Tsjechische speler van de voorafgaande vijftig jaar.

Na zijn actieve loopbaan werd hij trainer, onder andere bij KSC Hasselt. Masopust leidde Zbrojovka Brno in 1978 naar de Tsjecho-Slowaakse landstitel en was van 1984 tot 1987 bondscoach van zijn land. Ook was hij enige tijd trainer van het Indonesisch Olympisch elftal.

De aimabele Masopust is letterlijk en figuurlijk een monument. Een standbeeld. Een Gouden Bal. Een eigen postzegel. Een voetbalschool. Een stadion. Een scholencompetitie. Ereburgerschap van zijn land. Titel van Sportman van de eeuw. Masopust heeft het allemaal.

Josef Masopust overleed op 84-jarige leeftijd na een lang ziekbed in een ziekenhuis in Praag.

Prijzenkast en erelijst:

* Landskampioen met Dukla Praag: 1953, 1956, 1958, 1961, 1962, 1963, 1964, 1966
* Beker van Tsjechoslowakije: 1961, 1965, 1966
International
* Tsjechoslowakije #3 EK van 1960
* Tsjechoslowakije #2 WK van 1962
Individueel
* Interlands: 63 doelpunten: 10
* Ballon d’Or (Gouden Bal): 1962
* EK 1960; elftal van het tournooi
* FIFA World Cup Silver Ball: 1962
* FIFA World Cup All-Star Team: 1962
* World Soccer World XI: 1962, 1964
* FIFA 100
* Voetballer van het jaar Tsjechoslowakije: 1966
* UEFA Tsjechisch Golden Player: 2003

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Het Voetbalboek, Volkskrant, Voetbal International, NRC, www.nieuwsblad.be