101 voetbaliconen: (66) Sandro Mazzola

PASPOORT

Geboren: Turijn, 8 november 1942
Overleden:
Nationaliteit: Italiaans
Positie: Aanvallend middenvelder, Aanvaller
Clubs: Internazionale
Interlands: 70 doelpunten: 22
Doelpunten: Internazionale: 116
Trainer:

Mazzola wordt algemeen beschouwd als één van de grootste Italiaanse voetballers aller tijden en één van de beste spelers van zijn generatie. Een snelle, getalenteerde, bekwame, energieke, tactisch intelligente en veelzijdige speler, hij was in staat om op meerdere posities te spelen.

Bekend om zijn atletisch vermogen, defensieve snelheid en acrobatische vaardigheid in de lucht, speelde hij aanvankelijk als een centrale middenvelder in zijn jeugd, maar werd later vooral gebruikt als een rechtsbinnen onder Herrera, een rol waarin hij tot grote hoogte groeide en zichzelf vestigde als één van de beste spelers ter wereld in zijn positie; hij werd ook gebruikt als een spits, als vleugelspeler of zelfs als een ondersteunende spits als dat vereist was.

In zijn latere carrière, toen hij een deel van zijn snelheid en mobiliteit verloor, werd hij meestal ingezet als een meer offensieve middenvelder, die werd geholpen door zijn visie, techniek en balcontrole.

Ondanks dat hij gedurende een groot deel van zijn carrière een meer teruggetrokken, creatieve rol speelde, stond Mazzola ook bekend als een productieve doelpuntenmaker, vanwege zijn neusje voor het doel, en zijn krachtige en accurate slagvaardigheid, zowel binnen als buiten het strafschopgebied, evenals zijn vermogen om zijn aanvallende dribbels te timen en aan het einde te staan van de passes van zijn teamgenoten, waardoor hij in 1965 de topscorer van de Serie A werd.

Aan het einde van zijn loopbaan, na vijftien jaar trouwe dienst, weigerde Mazzola een zeer lucratieve transfer naar Juventus, omdat hij nooit meer voor een andere club wilde spelen dan Inter.

Naast zijn talent als voetballer viel Mazzola ook op door zijn persoonlijkheid, sterke karakter, mentaliteit, vastberadenheid en leiderschap.

Sandro Mazzola vedette van Internationale en Italië in de jaren zestig en zeventig
foto: Onbekend

Vader (Valentino) en zoon (Sandro) Mazzola

Sandro was de zoon van Valentino Mazzola, ook een voetballer, die omkwam tijdens de Superga-vliegramp op 4 mei 1949 waarbij bijna het hele team van AC Torino omkwam. Torino was op dat moment dicht bij de vijfde titel op rij en kreeg het landskampioenschap later door de voetbalbond toegekend. Met een jeugdelftal maakte de club de competitie af.

Sandro Mazzola werd geboren in Turijn enkele weken nadat zijn vader, Valentino Mazzola, vanuit Venezia naar Turijn kwam. Zijn jongere broer, Ferruccio, die werd genoemd naar de clubvoorzitter van Torino, werd twee jaar later geboren. Hun ouders scheidden in 1946 maar hun vader kreeg de voogdij over Sandro. Sandro Mazzola’s jongere broer, Ferruccio Mazzola, was ook een voetballer, die overleed in 2013.

Torino kwam op 4 mei 1949 terug van een oefenwedstrijd tegen Benfica in Lissabon. Om 17.05 uur ‘s middags zagen de piloten van het vliegtuig waarin zij zaten plots de Superga Basilica voor zich opdoemen, de kerk op een van de heuvels die de hoofdstad van Piemonte omringt. Ontwijken was niet meer mogelijk en het vliegtuig boorde zich in de kerk, waarbij alle 31 inzittenden omkwamen, onder wie achttien voetballers en twee coaches van de club.

De stad Turijn werd door het ongeluk in diepe rouw gedompeld. Meer dan een half miljoen mensen stonden in de straten op de dag van de begrafenissen van hun helden.

Niet alleen in de eigen stad werd Torino bewonderd, maar door heel Italië waren de spelers, onder wie vele internationals, levende legenden. In 1947 had Torino nog tien van de elf spelers van de nationale ploeg geleverd tijdens een wedstrijd tegen Hongarije.

Met de vliegtuigcrash verdween ook de hoop op een goed resultaat voor het WK in 1950. Bij dat toernooi in Brazilië sneuvelden de Azzurri in de eerste ronde. In 1950 ging het kampioenschap ook meteen naar de gehate stadgenoot Juventus, en de hegemonie over Turijn won Torino nooit meer terug.

Torino was qua voetbal zijn tijd ver vooruit en speelde in een aanvallende 4-4-2-formatie met aanvoerder en middenvelder Valentino Mazzola als hart van de ploeg. Via zijn zoon Sandro leefde de naam Mazzola door in het Italiaanse en het internationale voetbal.

Vader Valentino Mazzola actief als speler van Torino
foto: Onbekend

Sandro Mazzola was 6 jaar oud toen zijn vader verongelukte. Sandro Mazzola is een liefhebber van kunst. Hij verdiepte zich in het werk van meesters als Leonardo Da Vinci, Rafaël Santi en Michelangelo. De schilderkunst verdreef het immer aanwezige verdriet een beetje uit zijn hoofd. Zijn hele leven bleef Mazzola treuren vanwege het vroege verlies van zijn vader.

Internazionale

Hoewel hun vader Valentino voor Torino had gespeeld, tekende Sandro Mazzola en zijn broer Ferruccio voor Internazionale. In tegenstelling tot zijn jongere broer, bracht zijn hele loopbaan door bij Inter en scoorde 116 Serie A-goals voor de club in 417 competitie- wedstrijden. Hij maakte zijn debuut onder trainer Helenio Herrera in het seizoen 1960-61. Herrera was een jaar eerder bij Inter in dienst getreden nadat hij eerder Barcelona onder zijn hoede had gehad, naast Herrera kwam ook middenveldgeneraal Luis Suárez van Barca naar Inter en zou tijdens de jaren zestig een belangrijke rol gaan spelen als spelmaker van Inter.

Mazzola zou samen met veel andere jonge spelers zijn eerste serie A wedstrijd, 10 juni 1961, tegen rivaal Juventus spelen en scoorde het enige Inter doelpunt na een 9-1 oorwassing. Door de naam en reputatie van zijn vader leek hij het aanvankelijk niet te gaan maken. De druk lag te hoog, omdat iedereen verwachtte dat hij minstens zo goed zou zijn als Valentino Mazzola. De coach van Inter, Helenio Herrera, bleef echter zoveel vertrouwen in Mazzola houden, dat hij zich uiteindelijk thuis begon te voelen in San Siro. Samen zouden ze de club in de jaren 60 transformeren tot het beste team in Italië, Europa en de wereld, dat bekend werd als het Grande Inter.

In de jaren zestig werd Sandro Mazzola dé vedette van Internazionale. Herrera en Mazzola ontwikkelden samen het catenaccio, een zeer verdedigend systeem, en veroverden hiermee de wereld. In 1964 versloeg Inter het onverslaanbaar geachte Real Madrid in de finale van de Europacup 1 met 3-1, mede dankzij twee goals van Mazzola. Na deze nederlaag was het tijdperk van Alfredo Di Stéfano en Ferenc Puskás definitief voorbij, terwijl het tijdperk van Mazzola net begon.

Een jaar later won de ploeg, met Mazzola nog steeds op het middenveld, opnieuw de Europacup 1, door in de finale Benfica te verslaan. Inter bereikte ook een derde Europa Cup I finale, maar verloor met 2-1 van Celtic, ondanks dat Mazzola al in de 7e minuut met een strafschop de score had geopend.

Hij speelde wederom een Europa Cup-finale met Inter in 1972, maar verloor met 2-0 van Ajax.

Sandro Mazzola (midden) vijftien jaar actief voor Internationale
foto: Onbekend

In 1971, na zijn laatste Serie A-titel en zijn wedstrijden in Europees verband, werd hij tweede in de Ballon d’Or verkiezing, achter Johan Cruyff. Het was de eerste keer dat hij op de shortlist stond als genomineerde.

Mazzola ging in de zomer van 1977 met pensioen en diende Inter vanaf 1970 tot zijn pensionering als aanvoerder. Tegen het einde van zijn carrière had hij vier Serie A-titels gewonnen (1963, 1965, 1966 en 1971), twee Europa Cups (1964 en 1965), twee Intercontinental Bekers (1964 en 1965), één Europees kampioenschap (1968) en werd topscorer in het Serie A seizoen 1964-65 met 17 doelpunten en liep in hetzelfde jaar net de treble mis.

Aan het einde van zijn loopbaan, na vijftien jaar trouwe dienst, weigerde Mazzola een zeer lucratieve transfer naar Juventus, omdat hij nooit meer voor een andere club wilde spelen dan Inter.

Nationale elftal van Italië

Mazzola speelde naast Gianni Rivera voor Italië; de twee spelers waren onderdeel van het Italiaanse elftal dat onder de beruchte leiding van trainer Ferruccio Valcareggi stond op het WK in 1970.

Mazzola speelde 70 keer voor Italië tussen 1963 en 1974 en scoorde 22 doelpunten. Zijn debuut voor Italië was tegen Brazilië op 12 mei 1963, toen hij slechts 20 jaar jong was, hij scoorde meteen in zijn debuutwedstrijd met een penalty. Mazzola speelde later voor zijn land op het WK 1966 onder trainer Edmondo Fabbri, hij speelde in alle drie de Italiaanse groepswedstrijden, en scoorde in de openingswedstrijd voor Italië, in een 2-0 overwinning tegen Chili. Italië werd geëlimineerd in de eerste ronde.

Zijn grootste succes met Italië was het EK in 1968, toen Italië Europees kampioen werd onder leiding van Ferruccio Valcareggi en Mazzola werd gekozen in het team van het toernooi.

Twee jaar later, hoewel Italië bij het WK in Mexico arriveerde als de Europese kampioen, was er veel onrust in het elftal, omdat de coach van het Italiaanse nationale team, Valcareggi, geloofde dat Mazzola niet samen kon spelen met de andere Italiaanse creatieve sterspeler Gianni Rivera, die in een vergelijkbare positie speelde voor Mazzola’s rivaal AC Milan, omdat het de balans binnen het team zou kunnen verstoren. Mazzola werd gekozen in alle drie de eerste ronde wedstrijden van Italië, vanwege zijn superieure atletisch vermogen en inzet. Omdat de Italianen moeite hadden met scoren tijdens de groepsfase, en Mazzola niet helemaal fit was na een buikgriep, bedacht Valcareggi een controversiële oplossing voor de tweede ronde van het toernooi, die hij de “staffetta” noemde, door beide spelers op te stellen.

Brazilië-Italië 1963: Pele en Sandro Mazzola voor aanvang van de interland.
foto:

Mazzola, die sneller, sterker, fitter, meer doelgericht was en de meeste tactische intelligentie van de twee had, begon aan de wedstrijd, terwijl Rivera halverwege kwam, zodra de tegenstanders vermoeid begonnen te raken. Dit zou de meer creatieve spelmaker Rivera de kans geven om meer aan de bal te komen om het tempo van het spel en van het elftal te dicteren. Met deze strategie versloeg Italië gastheer Mexico in de kwartfinales, en vervolgens West-Duitsland in de verlenging en bereikte voor het eerst in 32 jaar de WK finale, waarin het geconfronteerd werd met Brazilië, geleid door Pelé.

De wedstrijd werd een strijd tussen aanvallend en verdedigend voetbal, maar op de wedstrijddag stapte Valcareggi van zijn strategie af en besloot om Mazzola pas aan het einde van de wedstrijd te gebruiken, vanwege de fysieke toestand van verschillende van zijn startende spelers na de slopende halve finale tegen West-Duitsland. Rivera werd pas zes minuten voor tijd ingebracht, waarin hij Roberto Boninsegna verving toen Brazilië al een 3-1 voorsprong had. Twee van de grootste technische sterren van Italië waren dan eindelijk, vlak voor het eindsignaal, verenigd op het veld, maar veel mensen waren van mening dat beide spelers al vanaf het begin opgesteld hadden moeten worden, maar het was te laat; Brazilië won hun derde WK finale met 4-1.

Vier jaar later gebruikte Valcareggi uiteindelijk de twee spelers samen bij het WK van 1974, maar het oudere Italiaanse elftal presteerde slecht en werd al in de eerste ronde van het toernooi uitgeschakeld.

Mazzola speelde 418 competitiewedstrijden voor Internazionale, waarin hij 116 keer scoorde. Hij speelde 70 interlands voor de Squadra Azzura en scoorde daarin 22 goals. Met Italië speelde hij drie WK’s (1966, 1970 en 1974) en één EK (1968).

Ontboezemingen van broer Ferruccio

In 2004 verscheen het boek ‘Il terzo incomodo. Le pesanti verità di Ferruccio Mazzola’, vrij vertaald ‘Het derde wiel. De harde waarheid over Ferruccio Mazzola’. Oud-speler en trainer Ferrucicio Mazolla (1945-2013) beschreef daarin het wijdverbreide amfetaminegebruik in het voetbal van de jaren ’60 en ’70. Hij haalde de praktijken aan van trainer Helenio Herrera (1910-1997) bij Inter Milan. In 2007 herhaalde hij zijn verwijten in het tijdschrift ‘L’espresso’ en beschreef hij hoe Herrera hem amfetaminepillen in de koffie kieperde en in die van zijn broer Sandro Mazolla (1942-), omdat beiden geweigerd hadden om ze te slikken. Daarop was hij drie dagen in een toestand van hallucinatie. Mazzola vernoemde ook heel wat Italiaanse spelers die ziek werden en gestorven waren: Marcello Giusti (1958-2007), Carlo Tagnin (1932-2000), Mauro Bicicli (1935-2001) en Ferdinando Miniussi (1940-2001). Bovendien had Enea Masiero (1933-2009) kanker en zat Pino Longoni (1942-2006) in een rolstoel. Maar ook bij Fiorentina en Lazlo Roma werden dezelfde praktijken toegepast, vooral op het ogenblik dat Herrera er de touwtjes in handen kreeg. Ook bij die ploegen werden heel wat spelers ziek en stierven ze op jongere leeftijd.

Na zijn actieve carrière

Na zijn afscheid van het voetbal, bekleedde Mazzola een leidinggevende functie bij Inter, tussen 1977 en 1984, daarna bij Genua.

Van 1995 tot 1999 keerde hij terug bij Inter als sportdirecteur, voordat hij werd vervangen door voormalig speler en teamgenoot Gabriele Oriali. Van 2000 tot 2003 werkte hij als sportdirecteur van Turijn.

Mazzola werkte ook als commentator voor Rai Sport. Hij bekleedt de unieke reputatie dat hij de commentator was van de finale van het WK 1982 naast Luigi Colombo voor Telemontecarlo (de eerste finale uitgezonden op commerciële televisie) en de finale van de Wereldbeker 2006 naast Marco Civoli voor RAI, beide gewonnen door Italië.

Prijzenkast en erelijst:

* Landskampioen van Italië (Inter): 1963, 1965, 1966, 1971
* Europa Cup I: 1964, 1965
* Intercontinental Cup (Wereldbeker): 1964, 1965
Italië:
* Europees kampioen: 1968
* Wereld Kampioenschap: #2 1970
Individueel
* Serie A Topscorer: 1964–65 (17 goals)
* Europa Cup I Topscorer: 1963–64 (samen met Vladica Kovacevic van Partizan, en Ferenc Puskás van Real Madrid, met 7 goals)
* FIFA XI: 1967
* UEFA European Championship Team of the Tournament: 1968
* Ballon d’Or (Gouden Bal) : #2 1971
* Italië Football Hall of Fame: 2014

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Het Voetbalboek, www.nu.nl