101 voetbaliconen: (68) Wilfried Van Moer

PASPOORT

Geboren: Beveren, 1 maart 1945
Overleden:
Nationaliteit: Belgisch
Positie: Middenvelder
Clubs: SK Beveren, Antwerp FC, Standard Luik, Beringen FC, SK Beveren, Sint-Truiden VV
Interlands: 57 doelpunten: 9
Doelpunten: SK Beveren: 56, Antwerp FC: 14, Standard Luik: 24, Beringen FC: 17, SK Beveren: 6
Trainer: Sint-Truiden VV, FC Assent, SK Beveren, KTH Diest, België (assistent), België

Wilfried van Moer speelde 414 wedstrijden in de hoogste afdeling van de Belgische voetbalcompetitie. Hij begon zijn carrière bij SK Beveren, speelde van 1965 tot 1968 bij Royal Antwerp FC en beleefde zijn glorietijd bij Standard Luik (1968-1976). Vervolgens speelde hij nog vier jaar voor FC Beringen om zijn loopbaan af te sluiten waar hij was begonnen: SK Beveren. Hij speelde als middenvelder en is één van de succesvolste spelers uit de geschiedenis van het Belgisch voetbal.

Van Moer was de onbetwistbare leidern op het middenveld van Antwerp, hoewel hij nog steeds maar 21 was. Zijn continu hoge spelniveau leverde hem dat jaar de Gouden Schoen van België op. Toen diverse transfers (Club Brugge en FC Köln) van Van Moer afketste speelde Antwerp een dramatisch slecht seizoen.

Hoewel Van Moer zich sportief ontwikkelde, zakte de club steeds verder weg. In 1968 degradeerde de club naar de Tweede Klasse, maar Van Moer was toen al zeker van een transfer. Dat werd hem op de Bosuil kwalijk genomen, waardoor zijn afscheid er één in mineur werd. Standard Luik had de Kleine Generaal voor 6 miljoen BEF (zo’n €150.000) destijds een recordbedrag naar Standard gehaald. En ook Van Moer maakte de juiste keuze.

In korte tijd ontpopte Van Moer zich op het middenveld tot de natuurlijke leider bij Standard Luik . Hij viel op door zijn inzet, stevige tackles en zijn winnaarsmentaliteit. Van Moer loodste Standard eind jaren 60 naar drie landstitels op rij. Na veel blessureleed in ’72 en ’73 zette Van Moer een stap terug en ging spelen bij het bescheiden Beringen in de tweede klasse.

In 1982, na het wereldkampioenschap in Spanje, beëindigde Van Moer zijn profcarrière. Van Moer kwam 57 maal voor de Belgische nationale ploeg uit, waarin hij negen maal scoorde. In 1966 werd hij voor het eerst geselecteerd, in 1982 speelde hij zijn laatste interland. Hij nam tweemaal aan een WK deel (1970 en 1982) en tweemaal aan een EK (1972 en 1980). Driemaal ook won Van Moer de Belgische Gouden Schoen, de onderscheiding voor de beste Belgische voetballer.

Na zijn spelerscarrière werd Van Moer trainer/coach bij diverse Belgische clubs en later assistent-coach en coach van België



Wilfried Van Moer de onbetwistbare baas op het middenveld
foto: Getty Images

Clubarrière

Wilfried Van Moer werd geboren in Beveren, waar hij zich op jonge leeftijd ook aansloot bij voetbalclub Sportkring Beveren-Waes, beter bekend als SK Beveren. Ondanks zijn kleine gestalte doorliep Van Moer vlot de jeugdelftallen. In 1961 mocht hij dan ook debuteren in het eerste elftal van Beveren. Van Moer was toen 16 jaar.

Van Moer maakte deel uit van een sterke generatie en dat resulteerde in een indruk- wekkende opmars. Beveren, dat toen in de Vierde Klasse speelde, promoveerde in 1963 naar de Derde Klasse. Na twee seizoenen in de Derde Klasse hield Van Moer het voor gezien en volgde er een transfer naar Antwerpen. Hij was toen net 20, Bij Beveren speelde hij op de vleugel, maar Harry Game zag een spelverdeler in hem. De Britse Antwerp-trainer had gelijk; Wilfried zou zijn hele carrière, ook bij de nationale ploeg, op die positie spelen.

Zijn eerste seizoen bij FC Antwerp was niet direct memorabel. Antwerp mengde zich nooit in de titelstrijd, en eindigde na een grijs seizoen op de 10de plaats. Van Moer speelde zich echter onmiddellijk in de basis en speelde dat eerste seizoen nagenoeg alles. De omschakeling van vleugelspeler naar middenvelder leverde Van Moer in zijn tweede seizoen in de Eerste Klasse meteen de Gouden Schoen op. Een speler die de Gouden Schoen wint, staat onmiddellijk in de belangstelling van grote ploegen.

In die periode wilde Constant Vanden Stock, toen nog bij Club Brugge, hem naar Brugge halen. Maar het bestuur van Club Brugge stond niet achter deze keuze van Vanden Stock, waarna die opstapte en bij RSC Anderlecht een succesvol voorzitter werd. Ook een transfer naar FC Köln ging uiteindelijk niet door. En dus bleef Van Moer ook voor het seizoen 1967-68 bij Antwerp. Was dat toen al tegen zijn zin? Wie zal het zeggen…

Feit is dat Antwerp een dramatisch slecht seizoen draaide en voor het eerst in zijn bestaan naar de Tweede Klasse degradeerde. De club was in crisis, en voorzitter Fernand Collin trok zijn conclusie en nam ontslag. Nagenoeg alle spelers bleven, met één grote uitzondering: Wilfried Van Moer, die al een contract op zak had van Standard. Dat werd hem door de supporters kwalijk genomen, hoewel zij er nu veel meer begrip voor zouden kunnen opbrengen dat een Gouden Schoen winnaar op 23-jarige leeftijd niet in een lagere afdeling wil gaan voetballen…

Het werd hem in 1968 kwalijk genomen dat hij Antwerp niet volgde naar de Tweede Klasse, maar, achteraf bekeken, was zijn beslissing niet meer dan logisch: het zwalkende Antwerp en de sublieme klasse van de kleine generaal op het middenveld pasten gewoon niet meer bij elkaar. Zijn titels, Gouden Schoenen en interlands voor de nationale ploeg bewijzen het: Wilfried Van Moer was gewoon veel te goed voor het middelmatige Antwerp van het einde van de jaren ’60.

Antwerp liet in ieder geval een nieuw record noteren: de transfersom van 6 miljoen BEF was de hoogste ooit op de moment. En ook Van Moer maakte de juiste keuze: met Standard werd hij al onmiddellijk het volgende jaar kampioen, en ook de twee volgende seizoenen was Standard ongenaakbaar in de competitie. Ook bij Standard was Van Moer de leider op het veld, en hij won dan ook twee keer de Gouden Schoen, in 1969 en 1970.

Maar na de gouden periode aan het begin van de jaren 70 volgde er een sportief dieptepunt voor Van Moer. De middenvelder werd door tegenstanders zwaar aangepakt en liep verschillende blessures op. Op het EK in 1972 brak hij zelfs zijn been na een tackle van de Italiaan Mario Bertini. Van Moer herstelde van de breenbreuk, maar sukkelde ook nadien van de ene blessure in de andere. Bovendien haalde Standard in 1973 de IJslandse middenvelder Ásgeir Sigurvinsson naar Luik. Hij werd de vervanger van Van Moer, die bij Standard steeds minder vaak aan spelen toekwam.

Daarom besloot Van Moer om in 1976 een stap terug te doen. De 31-jarige middenvelder verliet Standard en sloot zich aan bij het bescheiden Beringen FC. Elk jaar streed Van Moer met de Limburgse club tegen de degradatie. Het was een nobele, maar minder erkende prestatie dan strijden om de titel. Van Moer verdween in die periode dan ook samen met generatiegenoten uit de nationale ploeg.

De middenvelder combineerde de wedstrijden bij Beringen bovendien met het uitbaten van een café in Hasselt. Het hoogtepunt van de inmiddels al 34-jarige voetballer leek definitief voorbij.

Wilfried van Moer succesvol als middenvelder bij FC Antwerp en Standard Luik
foto: Fotored

De comeback

Opmerkelijk is wel dat Guy Thys hem in 1979, toen Wilfried al 34 was, terughaalde naar de nationale ploeg, hoewel hij op dat moment in de Tweede Klasse speelde. Ondanks het degradatievoetbal bij Beringen bleef Van Moer toen volgens veel kenners één van de beste middenvelders uit België. Ook bondscoach Guy Thys deelde die mening. Hij had een volledig nieuw nationaal elftal op poten gezet, maar miste nog een creatieve leider op het middenveld. Thys haalde Van Moer opnieuw bij de nationale ploeg en legde daarmee de basis voor de comeback van Van Moer. De middenvelder was in zijn eerste interland sinds zijn terugkeer meteen goed voor een assist en een doelpunt. Bovendien merkten ook andere clubs opnieuw de kwaliteiten op van Van Moer, die in 1980 zelfs vierde werd in de verkiezing van Europees voetballer van het jaar.

Enkel Paul Van Himst deed hem dat als Belg ooit voor.

Bij de Rode Duivels speelde hij zo goed, dat België mede dankzij hem de eindronde van het EK 1980 in Italië haalde, waar het pas in de finale af moest leggen tegen West-Duitsland. Door zijn prestaties bij de nationale ploeg waren plotseling veel ploegen uit de eerste klasse geïnteresseerd om Van Moer terug te halen, en het was uiteindelijk het grote Beveren (met Jean-Marie Pfaff) dat hem binnenhaalde.

De club had in 1978 en 1979 respectievelijk de Beker van België en de landstitel gewonnen. Van Moer keerde als ervaren rot terug naar zijn Beveren, waar hij op het middenveld de baas werd. Van Moer was van degradatievoetbal met Beringen overgestapt naar Europees voetbal met Beveren. De Waaslandse club beschikte in die dagen over een sterk team. Een nieuwe prijs bleef echter uit en aan de comeback van Van Moer leek een eind te komen.

Nog twee seizoenen speelde hij er, tot hij op 37-jarige leeftijd speler-trainer werd bij Sint-Truiden in de tweede klasse. In 1984, toen hij ondertussen al 39 was, hing hij zijn voetbalschoenen definitief in de wilgen.

Gouden Schoen

Strak in het pak de Gouden Schoen afhalen in een echt feestdecor, dat is wat top- voetballers tegenwoordig doen. Het was ooit anders. Vraag dat maar aan Wilfried Van Moer. Het icoon van Standard mocht de Belgische Gouden Schoen drie keer op zijn schoorsteen zetten: in 1966, 1969 en 1970. Van een glamoureus en chique gala was toen echter geen sprake.

In Sport/Voetbalmagazine vertelt ‘De Kleine Generaal’ over zijn herinneringen aan zijn drievoudige verkiezing tot beste voetballer van België. “De eerste is altijd de mooiste, ook omdat ik dat totaal niet verwacht had bij Antwerp. Een feestje? Niks feestje. Je hoorde toen op de radio dat je gewonnen had. Twee maanden later kreeg ik mijn eerste schoen vlak voor een thuiswedstrijd. Hij was nog niet klaar dus kreeg ik voor de foto de schoen van Paul Van Himst omdat die hem het jaar daarvoor had gewonnen. Alleen had Paul schoenmaat 44 en ik maat 40. Na de wedstrijd namen ze die schoen weer mee, later kreeg ik dan de mijne.”

Ook zijn tweede overwinning zal hem altijd bijblijven: “Ik hoorde op de radio onderweg naar de training van Standard dat ik de trofee had gewonnen. Dat was op het middag- nieuws van één uur. De derde was iets beter, die werd afgegeven in het chique Brusselse restaurant ‘La Maison du Cygne’ op de Grote Markt.

Van Moer evenaarde daarmee het record van Anderlecht-aanvoerder Paul Van Himst, die weliswaar enkele jaren later opnieuw de absolute recordhouder werd met vier Gouden Schoenen.

In 2005 eindigde hij op nr. 643 in de Vlaamse versie van De Grootste Belg.

Wilfried van Moer met de Gouden Schoen van België
foto: Onbekend

Interlandcarrière

WK 1970

Wilfried Van Moer werd in 1966 voor de eerste keer geselecteerd voor de nationale ploeg van België. Het waren toenmalig selectieheer Constant Vanden Stock en trainer Raymond Goethals die hem lieten debuteren. Van Moer werd meteen een belangrijke pion bij de nationale ploeg, waar hij veel lof oogstte. In 1970 bereikte hij met België het WK in Mexico. De Belgen vlogen er toen echter al in de eerste ronde uit.

Op het EK 1972 kenden de Belgen meer succes, maar was Van Moer er niet bij. In de kwartfinale brak hij zijn been tijdens de wedstrijd tegen Italië.

EK 1980 en WK 1982

De volgende grote toernooien haalde België niet, waarna zowel de bondscoach als enkele belangrijke spelers aan de kant werden geschoven. Ook Van Moer viel toen naast de nationale ploeg. In 1979 haalde bondscoach Guy Thys hem echter als creatieve middenvelder terug. Zijn comeback had hij te danken aan het uitvallen van de geblesseerde Ludo Coeck. In zijn eerste interland na zijn terugkeer, een kwalificatie- wedstrijd voor het EK 1980, was Portugal de tegenstander. België won met 2-0, dankzij een goal en een assist van Van Moer.

Door onder meer de terugkeer van Van Moer mocht België naar het EK. De middenvelder van Beringen werd één van de uitblinkers en loodste het team samen met een sterke Jan Ceulemans naar de finale van het toernooi. Daarin verloor België met 1-2 van West-Duitsland.

“Wij hadden op het EK van 1980 ook de beste ploeg die België ooit gehad heeft. Jongens met inzicht, hè. Je moet er twee, drie hebben. Dan hoeft de coach niets te doen. Wij hadden Walter Meeuws, Eric Gerets. Guy Thys hoorde je nooit. Die zat op de bank en rookte zijn sigaartje.”

Twee jaar later bereikten de Rode Duivels ook het WK in Spanje. Thys selecteerde de 37-jarige Van Moer, die tijdens de wedstrijd tegen Polen zelfs als aanvoerder begon. In de rust werd hij vervangen door François Van der Elst. Het was de laatste interland van Van Moer.

In 1982, na het wereldkampioenschap in Spanje, beëindigde Van Moer zijn profcarrière. Van Moer kwam 57 maal voor de Belgische nationale ploeg uit, waarin hij negen maal scoorde. In 1966 werd hij voor het eerst geselecteerd, in 1982 speelde hij zijn laatste interland. Hij nam tweemaal aan een WK deel (1970 en 1982) en tweemaal aan een EK (1972 en 1980).

Derby der Lage Landen

‘België-Holland heeft altijd iets’, zegt Van Moer in een interview met de Volkskrant. Als jongetje trok hij meermalen van zijn woonplaats Beveren-Waas naar het vijftien kilometer oostwaarts gelegen Bosuil-stadion, De Hel van Deurne, om er de Rode Duivels tegen de Oranje Leeuwen te zien spelen.

Hij genoot van Vic Mees en vooral van Rick Coppens. Nee, idolen waren ze niet. In de jongenskamer van Van Moer hingen geen voetbalfoto’s. ‘Ik was al vroeg een nuchtere.’Dat nuchtere is er nooit meer uitgegaan. Later, als speler, werd hij vaak bestormd als hij weer eens de beste man van de wedstrijd was geweest. ‘Ja, oke, ik vond dat ik gewoon mijne job had gedaan.

‘Zijn eerste Derby der Lage Landen dateert van april 1968 toen België in Amsterdam met 2-1 won. Van Moer bleef op de bank. Hoewel zijn loopbaan als international liefst zestien jaar besloeg (1966-1982) heeft Van Moer maar drie keer tegen het Nederlands Elftal gespeeld. Driemaal in België: twee keer won hij, één keer werd het gelijk.

Die 0-0 van november 1972 in Antwerpen herinnert hij zich het best.’Een match voor het WK van 1974. Jullie zijn 0-0 komen spelen op de Bosuil met een sjot van Thissen op de paal. Wij hadden moeten winnen. Harde wedstrijd. Maar wel goed.’ Van Moer was de beste man van het veld. De Volkskrant schreef: ‘De middenvelder van Standard Luik mag dan als een soort tuinkabouter over het veld kuieren, dan toch wel een kabouter die het voetbalvak tot in de finesses beheerst.

‘Van Moer verliet het slagveld ongeschonden, de snoeiharde tackles van Neeskens en Van Hanegem had hij ontweken. In zijn carrière als speler brak hij vier keer zijn rechterbeen. Ondanks dat blessureleed speelde hij 57 interlands.

Bij de Holland-België van november 1973 was hij absent vanwege een blessure, maar ook die wedstrijd herinnert hij zich nog goed. Al was het maar vanwege het grote onrecht dat België werd aangedaan.’Weer 0-0. Toen heeft Verheyen nog een zuivere goal gemaakt die door de Russische arbiter werd afgekeurd. Niet jullie maar wij hadden in Duitsland voor de wereldbeker moeten spelen.

Wilfried van Moer als Belgisch international in duel met Simon Tahamata
foto: Onbekend

Hier wordt een oude wond opengereten maar Van Moer vertoont geen spoor van emotie. Hij berust. ‘Da’s voetbal, hè?’ Toen al, in 1973, berustte hij onmiddellijk na het laatste fluitsignaal van de scheidsrechter. Dat heb je ervan als het nuchtere bij geboorte bepaald is.

Het middaguur moet aanbreken en Van Moer bestelt een ‘camparietje-soda’ en een pintje.Hij is zuinig met woorden, vooral als het niet over voetbal gaat. ‘Zoals Van Hanegem bij jullie. Ik sprak hem twee, drie jaar geleden in Eindhoven weer. Allez, dat klikte meteen.’Als het over de techniek en tactiek van het spel gaat is Van Moer veel royaler met woorden.

Trainerscarrière

Na meer dan 20 jaar als voetballer ging Wilfried Van Moer aan de slag als trainer. Eerst combineerde hij het trainerschap nog met een rol als speler, nadien concentreerde hij zich volledig op zijn taken als coach. Sint-Truiden VV kreeg hij niet naar de Eerste Klasse, maar met derdeklasser FC Assent werd hij in 1986 wel kampioen. Een jaar later bereikte hij met de club zelfs de eindronde in de Tweede Klasse.

In korte tijd lokte zijn prestaties in de lagere klassen ook de interesse op van enkele eersteklassers. Zijn ex-club Beveren haalde hem tijdens het seizoen 1987/88 terug naar het hoogste niveau. Van Moer begon het seizoen bij Assent, maar trok in de loop van het seizoen naar Beveren als vervanger van Ladislav Novák. Van Moer kon de club uit de degradatiezone houden, maar mocht opnieuw vertrekken.

In 1988 belandde hij bij tweedeklasser KTH Diest. Hij maakte het seizoen met Diest af, maar liet het trainerschap nadien voor wat het was.

Bondscoach

Van Moer verrichtte na zijn jaren als trainer scoutingswerk in dienst van de Koninklijke Belgische Voetbalbond (KBVB). Dat combineerde hij in die periode met het uitbaten van zijn café. Na het WK 1994 waren de prestaties van de nationale ploeg ondermaats. De KBVB besloot daarom om Van Moer aan te stellen als assistent van toenmalig bondscoach Paul Van Himst. Hij werd de opvolger van Michel Sablon. Maar toen België vervolgens het EK 1996 miste, werd Van Himst buiten de deur gezet.

Van Moer werd door de voetbalbond benoemd als zijn opvolger. Toenmalig beloftencoach Ariël Jacobs werd zijn assistent.

Een koffiebrander, een kolenhandelaar en een café-baas. Het Belgische elftal werd in die tijd niet geleid door een full-time bondscoach….

Wilfried van Moer, bondscoach van België, was cafébaas en dit beroep wekte de interesse van Nederlands journalisten. “Hoeveel televisies heeft U wel niet in Nederland?” De NOS en andere zendgemachtigden dienden de hetzelfde verzoek in: een interview met Van Moer in zijn Hasseltse café Wembley. Of de cameraman dan ook mocht vastleggen hoe Van Moer een pintje tapt. En of het een leuk idee was om de muzikant Raymond van het Groenewoud naar Wembley te halen.

Wilfried Van Moer al tijdens zijn actieve carrière uitbater van café Wembley in Hasselt.
foto: Onbekend

Die verbasterde in 1982 zijn hit Je veux d’ l’amour tot een lofzang op Van Moer, de voetballer die tijdens het WK van 1982 België moest redden: Je veux Van Moer.Telkens zei Van Moer ‘nee’. Van Moer wilde niet gefilmd of gefotografeerd worden in zijn café omdat zijn professie niets van doen had met voetballen. In Wembley hing geen enkele voetbalfoto. En dat liedje van Van het Groenewoud vond hij in 1982 al ‘ambetant’.

Een enkele omroep nam geen genoegen met de weigering. RTL’s Barend en Van Dorp interviewde Van Moer in Brussel, in het Koning Boudewijn-stadion, en vertoonde tussendoor een opname van Van Moer achter de tap van zijn café. Een Deadline-achtige opname, gefilmd vanuit de jaszak, een schimmig, trillend beeld.Van Moer begreep niet wat er zo interessant is aan zijn vak.

Zijn voorganger als bondscoach, Van Himst, zat in de koffie. Diens voorganger Thys deed in kolen. Voor hun beroepen had de Nederlandse pers zelden aandacht.In België zijn wel meer voetbalcoaches cafébaas, In Nederland is dat meer iets voor oud-coaches (en oud-voetballers). Wij vinden het gek dat het Belgisch bondscoachschap geen full-time functie is. Daar lachen we om. ‘Tsja’, zucht Van Moer.

Maar slechts enkele maanden en een handvol wedstrijden later werd Van Moer al bedankt voor bewezen diensten. Van Moer lag niet goed bij de pers en de voetbalbond hekelde zijn gebrek aan communicatieve vaardigheden. Van Moer werd opgevolgd door Georges Leekens en zei het voetbal voorgoed vaarwel.

Rik Coppens en Raymond Braine verbaasden Europa al in de eerste helft van de 20ste eeuw. Wilfried Van Moer en Paul Van Himst gaan door het leven als de beste voetballers die België ooit gekend heeft. Het wat toch al een goede generatie voor België. Jean-Marie Pfaff werd Meister met Bayern, François Van der Elst zat in de kleedkamer met Pelé. Michel Preud’homme en Eric Gerets vieren triomfen als trainer. Scifo, Jurion, Vercauteren, Ceulemans, Wilmots, Degryse, Polleunis, Vandenbergh, Grün werden ook grote namen in het Belgische en internationale voetbal. Evenals de iconische trainers Guy Thys en Raymond Goethals.

Prijzenkast en erelijst:

* Kampioen van België (Standard Luik); 1969, 1970, 1971
België
* #2 EK 1980
* Interlands: 57 en 9 doelpunten
Individueel
* Gouden Schoen winnaar in België: 1966, 1969, 1970

Referenties en bronnen:
Wikipedia,Volkskrant, Nieuwsblad.be, www.hln.be, www.rafc.be