101 voetbaliconen: (69) Bobby Moore

PASPOORT

Geboren: Barking, 12 april 1941
Overleden: Putney, London, 24 februari 1993
Nationaliteit: Engels
Positie: Verdediger
Clubs: West Ham United, Fulham, San Antonio Thunder, Seattle Sounders, Herning Fremad, Carolina Lightnin’
Interlands: 108 doelpunten: 2
Doelpunten: West Ham United: 24, Fulham: 1, San Antonio Thunder: 1
Trainer: Oxford City, Eastern AA, Southend United

Woorden kunnen niet beschrijven hoezeer ik rouw om mijn vriend. Hij was één van de beste verdedigers van de wereld en een geweldig sportman.” Aldus Pelé na de plotselinge dood, als gevolg van kanker, van Bobby Moore in 1993.

Moore was het ultieme voorbeeld van de geest die sterker is dan het lichaam. Hij leek in fysiek opzicht veel te kort te komen als topverdediger, maar zijn gebrek aan spierkracht compenseerde hij met een spelinzicht dat aan het paranormale grensde. Moore veroverde de bal op subtiele wijze, niet met grof geweld, en voerde zijn zeldzame tackles met chirurgische finesse uit.

Hij was ook loyaal, met uitzondering van zijn zwanenzang naast George Best en Rodney Marsh bij Fulham, speelde Moore zijn hele carrière voor West Ham United. Het stadion in Upton Park bezit een naar hem vernoemde tribune, een buste en een gedenkplaat ter nagedachtenis aan zijn prestaties.

Zijn interlandcarrière begon in 1962 en liep vrijwel onafgebroken door totdat hij er in 1973 een punt achter zette. Hij deed mee aan drie WK’s en werd in 1966 als aanvoerder van Engeland uitgeroepen tot speler van het toernooi. Zoals bekend won Engeland dat toernooi na een 4-2 zege op West-Duitsland.

Moore had het WK in 1966 bijna gemist omdat hij contractuele problemen met West Ham had. Hierdoor mocht hij volgens de FA regels niet uitkomen voor Engeland, een tijdelijk contract bood soelaas.

Moore blonk uit bij het WK van 1970, ondanks het feit dat hij vier dagen in een Columbiaanse gevangenis had doorgebracht nadat een vrouw hem ten onrechte van diefstal van een armband had beschuldigd.

Moore was niet de heilige die vaak van hem gemaakt is. Hij kreeg twee keer een officiële berisping omdat hij het uitgaangsverbod voor een wedstrijd had gebroken.

WK 1970 Brazilie – Engeland 1-0

Het scoreverloop doet misschien niet denken aan een klassiek duel, maar dit was een wedstrijd voor de fijnproever. De titelverdedigers en het team dat hen aan het einde van het tournooi zou opvolgen stonden tegenover elkaar. Dit was een bijzondere wedstrijd, zowel in defensieve als in aanvallende zin. Engeland leek in de eerste helft goed weg te komen, toen Gordon Banks een ongelooflijke redding verrichtte op een kopbal van Pelé. Het was waarschijnlijk de beste, en zeker de meest herhaalde redding, aller tijden. Engeland was echter niet in staat de Braziliaanse aanval helemaal te weerstaan en en na een uur bezweken ze onder de onstuitbare Jairzinho, die scoorde na goed werk van Tostao en Pelé

Maar de toon in de wedstrijd werd gezet door het duel tussen Bobby Moore en Pelé, een echte titanenstrijd. Het was Moore’s beste wedstrijd. Met zijn rustige speelstijl bestreed hij de Braziliaanse aanval en wekte de bewondering van het Braziliaanse genie. Pelé ruilde maar al te graag shirts met de Engelse aanvoerder na de hartelijke omhelzing bij het laatste fluitsignaal. Dit wederzijds blijk van respect en genegenheid, uitgezonden over de hele wereld, belichaamde de waardigheid en stijl die beide spelers tijdens hun schitterende carrière kenmerkten.

Bobby Moore een gentleman onder de voetballers.
foto: The Guardian

Clubcarrière

Robert (“Bobby”) Frederick Chelsea Moore werd geboren in Barking, Essex. In 1956 werd Moore actief voor West Ham United, nadat hij de jeugdopleiding had doorlopen. Hij speelde zijn eerste wedstrijd op 8 september 1958 tegen Manchester United. Met het aantrekken van het shirt met nummer zes verving hij zijn mentor Malcolm Allison, die op dat moment leed aan tuberculose. Allison speelde nooit meer een wedstrijd voor West Ham en ook niet voor een andere club nadat Moore een vaste waarde werd.

Als centrale verdediger werd Moore bewonderd voor zijn inzicht en het vermogen om te anticiperen op het spel van de tegenpartij. Hij distantieerde zichzelf van het imago van de hard-tackelende, hoogspringende verdediger. Moore was maar een gemiddeld kopper en snelheid was ook al geen wapen van hem, maar wat hij wel op topniveau beheerste en hem van wereldklasse maakte was het lezen van de wedstrijd, het organiseren van de verdediging en zijn getimde tackles.

Moore werd in zijn carrière slecht één keer uit het veld gestuurd in een wedstrijd tegen Manchester City in november 1961 tijdens de laatste seconden van de wedstrijd, omdat de scheidsrechter tegelijkertijd voor de overtreding van Moore én voor het einde van de wedstrijd had gefloten werd de uitsluiting pas duidelijk na afloop van de wedstrijd.

Moore speelde ook cricket voor het Essex jeugdteam samen met zijn collega-West Ham-speler Geoff Hurst.

1964 bleek een heel bewogen jaar voor Moore te zijn. Nadat hij tot aanvoerder van het Engelse team was gekozen en als aanvoerder van West Ham de FA Cup won, na winst op North End met 3-2 op Wembley werd Moore ook met succes behandeld voor testiculaire kanker en werd door de Football Writers ‘Association Footballer of the Year genoemd.

Bobby Moore (midden) viert de overwinning in de FA Cup in 1964 met West Ham United
foto: Onbekend

Het succes van de FA Cup zou de eerste van drie succesvolle Wembley-finales worden in evenveel jaren voor Moore. In 1965 won hij de Europacup II met West Ham van 1860 München met 2-0. Inmiddels was hij de eerste keuze als aanvoerder van Engeland met 30 interlands en coach Ramsey was aan het bouwen aan een elftal met wie hij het WK van 1966 zou kunnen winnen.

1966 had een gemengde start voor Moore. In januari scoorde hij zijn eerste doelpunt voor Engeland in een 1-1 gelijkspel tegen Polen, maar twee maanden later als aanvoerder van West Ham verloor hij de finale van de League Cup (de laatste voordat de finale als eenmalige wedstrijd naar Wembley werd verplaatst) met 5-3 van West Bromwich Albion. Voor Moore, die in de eerste wedstrijd had gescoord, en zijn West Ham-teamgenoten Geoff Hurst en Martin Peters wachtte er later in het jaar een aanzienlijke troost. Moore scoorde twee weken eerder zijn tweede en uiteindelijk laatste doelpunt voor Engeland in een vriendschappelijke wedstrijd tegen Noorwegen twee weken voordat het wereldkampioenschap zou beginnen.

Op de rand van zijn grootste triomf, werden begin 1966 details vrijgegeven aan de pers dat Moore West Ham wilde verlaten. Moore had zijn contract opgezegd, en pas na de tussenkomst van bondscoach Sir Alf Ramsey en het besef dat hij dan reglementair niet in aanmerking kwam om te spelen op het WK van 1996, deed hem er toe bewegen een nieuw contract voor West Ham te tekenen. Bondscoach Ramsey had de West Ham-manager Ron Greenwood opgeroepen naar het Engelse hotel te komen en vertelde de twee om hun geschillen op te lossen en een voorlopig contract te tekenen.

Een jaar na het WK van 1966 vertrok Moore naar Fulham FC. Daarmee haalde hij opnieuw de FA Cup-finale, maar die werd, nota bene tegen West Ham, verloren. Daarna speelde hij een paar seizoenen in de North American Soccer League. Zijn loopbaan na het voetbal was niet erg succesvol; hij mislukte als trainer en in de zakenwereld. Ook was hij actief als analist in sportprogramma’s.

Hij speelde voor West Ham, van 1958 tot 1974, en Fulham (tot 1977) en kwam uit in 108 interlands, vaak met Jack Charlton aan zijn zijde. In oude krantenverslagen is hij steevast de ‘rijzige blonde Londenaar’. Hoe verder de tijd voortschrijdt, hoe groter Bobby Moore in Engeland wordt. In 2003 en 2007 wordt hij in in standbeelden geëerd bij de stadions van West Ham en Wembley

Op 10 augustus 1970 ontving Moore een anonieme dreigbrief met het plan om zijn vrouw te kidnappen en haar vast te houden tegen betaling van een losgeld van £ 10.000. Dit zorgde ervoor dat Moore zich terugtrok voor de vriendschappelijke wedstrijden tegen Bristol City en Bournemouth. Zijn diensten voor West Ham werden beloond met een testimonial-wedstrijd tegen Celtic eind 1970.

1976/1977 Bobby Moore in actie voor Fulham tegen Chelsea.
foto: Onbekend

Hoewel Moore werd gezien als een icoon en geprezen werd om zijn sportiviteit, was hij niet zonder fouten of controverses. Op 7 januari 1971, werden Moore en drie West Ham teamgenoten, Jimmy Greaves, Brian Dear en Clyde Best, alle beboet door West Ham manager Greenwood na het uitgaan en drinken in een nachtclub tot in de vroege uren van de ochtend voorafgaand aan een gelijkspel in de FA Cup tegen Blackpool. De nachtclub in Blackpool was eigendom van Moore’s vriend, bokser Brian London. West Ham verloor de terugwedstrijd tegen Blackpool met 4-0. Ze kregen allemaal een boete van een weeksalaris. Toevallig werd Moore op tv gezien als het onderwerp over This Is Your Life de avond voor het uitgaangsincident. Daarin verklaarde Brian Glanville (Engels voetbaljournalist) dat het niet ongewoon was voor Moore om zwaar te drinken, maar dat hij de volgende dag weer gewoon trainde om de alcohol van de avond ervoor te verwerken.

Interlandcarrière

In 1960 debuteerde Moore in het Engelse elftal van onder-23. Hij werd op het laatste moment toegevoegd aan de selectie die in 1962 deelnam aan het WK in Chili, hij had toen nog geen enkele interland voor Engeland gespeeld, en maakte zijn debuut op 20 mei 1962, samen met Tottenham Hotspur verdediger Maurice Norman, tijdens een oefenwedstrijd voor het WK tegen Peru in Lima, een 4-0 overwinning. Beide maakten zo’n goede indruk, dat ze bleven staan als verdedigingsduo dat deelnam aan het WK in Chili, waar Engeland in de kwartfinale werd uitgeschakeld door Brazilië.

Op 29 mei 1963, werd de 22-jarige Moore aanvoerder van het Engelse team en werd daarmee de jongste aanvoerder ooit van Engeland.

Moore was de leider van het winnend elftal dat in 1966 wereldkampioen werd en vestigde zijn naam als een speler van wereldklasse en een sporticoon. Engeland had weinig moeite met de tegenstanders in de groepsfase, waarna ze Argentinië versloegen in de kwartfinale en een door Eusébio aangevoerd Portugal in de halve finale. West-Duitsland wachtte in de finale.

Volgens de autobiografie van Geoff Hurst, hoorde rechtsbak George Cohen, coach Ramsey in gesprek met zijn technische staf over de mogelijkheid om Moore voor de finale te passeren voor de meer geharde Norman Hunter. De enige mogelijke verklaringen voor deze optie was dat de Duitsers enkele vrij snelle aanvallende spelers hadden, die Moore konden ontmaskeren door zijn gebrek aan snelheid, en dat Hunter – die een vergelijkbare leeftijd had als Moore maar slechts vier interlands achter zijn naam had staan – de clubgenoot was van Moore’s medeverdediger Jack Charlton. Uiteindelijk werd toch besloten vast te houden aan Moore, die goed had gespeeld ok niet de indruk had gewekt dat hij afgeleid was door zijn contractconflict bij West Ham.

In de finale kwam Engeland met 1-0 achter te staan door een doelpunt van Helmut Haller, maar mede door Moore’s snelle handelen hielp hij Engeland aan de gelijkmaker. Moore werd halverwege de Duitse helft gevloerd door Wolfgang Overath, maar in plaats van te protesteren of terug te lopen naar zijn verdedigende positie, stond hij snel op nam snel de vrije trap die Hurst, Moore’s teamgenoot bij West Ham, inkopte en daarmee Engeland weer terugbracht in de wedstrijd 1-1.

De invloed van West Ham United werd nog groter toen West Ham speler Peters scoorde en Engeland op een 2-1 voorsprong bracht, maar de Duitsers kwamen op gelijke hoogte door een doelpunt van Wolfgang Weber in de laatste minuut van de reguliere speeltijd. Ondanks het geappeleer van Moore die een handsbal bij de gelijkmaker had gezien. Verlenging.

Ramsey was ervan overtuigd dat de Duitsers uitgeput waren en nadat Hurst een controversieel en zwaar besproken doelpunt had gescoord, leek de wedstrijd gespeeld, met nog enkele seconden te spelen onderbrak Moore een Duitse aanval op de rand van zijn eigen strafschopgebied. Teamgenoten schreeuwden tegen Moore dat hij de bal blind weg moest schieten, maar hij verkoos rustig om een pass te geven aan Hurst die 40 meter verder stond en die daarmee de eindstand op 4-2 bracht.

Van de vele gedenkwaardige beelden van die dag is er één van Moore die zijn handen, met modder en zweet, afveegt op het fluwelen tafelkleed, voordat hij de hand schudt van Koningin Elizabeth II toen ze hem de Jules Rimet-trofee (Wereldbeker) overhandigde. The Guardian schreef: “Moore is de rustigste persoon in het stadion al hij leidt de Engelse spelers naar de ‘Royal Box’ “. De prijsuitreiking toonde Moore zoals hij was, rustig en zijn emoties controlerend. Het beeld van Moore die de Jules Rimet-trofee ontvangt uit handen van Koningin Elizabeth staat in het Engelse collectieve geheugen gegrift.

Bobby Moore op de schouders van zijn teamgenoten na het winnen van de WK-finale
foto: Onbekend

Moore werd een nationaal icoon door het succes van Engeland, en met hem de andere twee West Ham-spelers die de beker het volgende competitieseizoen in elke uitwedstrijd meenamen om die aan het publiek te tonen. Moore ontving de felbegeerde titel BBC Sports Personality of the Year, en was daarmee de eerste voetballer, en nog maar 24 jaar jong en tevens ontving hij in 1967 een koninklijke onderscheiding.

Moore was nog steeds aanvoerder van Engeland dat als regerend wereldkampioen deelnam aan het WK in 1970. De voorbereiding op dat toernooi werd verstoord door een door Moore veroorzaakt incident in Colombia.

‘Aardbeving rond de wereldbeker’, schreef een krant in Colombia. Maar ook: ‘Niemand gelooft in de schuld van Bobby.’ Desondanks werd hij gearresteerd. Bobby Moore bereidde zich in Colombia met de nationale ploeg van Engeland voor op het WK in Mexico. Hij was de gouden jongen van het winnend team uit 1966, de onverzettelijke aanvoerder.

Moore werd verdacht van diefstal van een armband bij een juwelier in Bogotá, Colombia, ter waarde van 1300 dollar…. Een jonge assistent had beweerd dat Moore de armband uit de hotelwinkel had gehaald zonder daarvoor te betalen. Moore was in de winkel geweest (samen met Bobby Charlton om een cadeau te zoeken voor Charlton’s vrouw, Norma). Moore werd gearresteerd en vervolgens, wegens gebrek aan bewijs, vrijgelaten.

Hij reisde vervolgens met het Engelse team naar Ecuador waar hij zijn 80ste interland speelde die Engeland met 2-0 won, maar toen het vliegtuig stopte in Colombia voor de trip naar Mexico, werd Moore aangehouden en onder vier dagen huisarrest geplaatst. Door diplomatieke druk, plus de duidelijke zwakte van het bewijs, zag men uiteindelijk van de zaak af en een vrijgepleite Moore reisde naar Mexico om zich bij de ploeg aan te sluiten en zich voor te bereiden op het WK. Moore ontving een erehaag van zijn ploeggenoten toen hij in het spelershotel arriveerde.

Iedereen in Engeland is van mening dat de beste wedstrijd van Bobby Moore de legendarische WK-wedstrijd uit 1970 tegen Brazilië is. Hoogtepunt was ‘that tackle by Moore‘ bezongen in het lied “Three Lions” en sindsdien talloze malen herhaald. Honderd jaar vanaf nu, wanneer iemand vraagt wat Moore speciaal maakte, zal dit het eerste bewijsstuk zijn. Krant The Times schreef: “De bekendste tackle leek op Superman die een trein stopte”.

Moore speelde verder een leidende rol in het WK van 1970. Op 2 juni leidde hij Engeland naar een 1-0 overwinning tegen Roemenië. In de tweede wedstrijd tegen favoriet Brazilië was er een beslissend moment voor Moore toen hij Jairzinho met zoveel precisie en netheid tackelde dat het is beschreven als de perfecte tackle. Het wordt nog steeds op televisie overal ter wereld getoond. Brazilië won de westrijd met 1-0, maar Engeland ging toch door. Moore ruilde shirts met Pelé na de wedstrijd. Het shirt was te zien in het National Voetbalmuseum in Manchester. Een 1-0 overwinning op Tsjecho-Slowakije zorgde ervoor dat Engeland als tweede eindigde in de groep en doorging naar de knock-out fase.

Moore stopt Jairzinho met zijn perfecte tackle op het WK van 1970.
foto: OFFSIDE SPORTS / PHOTO KISHIMOTO

De kwartfinale was een revanchewedstrijd voor West-Duitsland voor de verloren WK finale in 1966, Engeland kwam op een 2-0 voorsprong, maar verloor met 3-2 in de verlenging. Aan het einde van het jaar werd Moore tweede (achter Gerd Müller van West-Duitsland) als Europees voetballer van het jaar.

Moore won zijn 108ste en laatste interland, een 1-0 vriendschappelijke overwinning tegen Italië op 14 november 1973. Hij vestigde een record als aanvoerder van Engeland, en als recordinternational door Bobby Charlton’s record (106 interlands) te verslaan met twee wedstrijden verschil en Moore kwam gelijk met Billy Wright’s record van 90 wedstrijden als aanvoerder. Peter Shilton, David Beckham en Steven Gerrard hebben sindsdien het aantal interlands dat Bobby Moore speelde ingehaald, maar het gezamenlijke record voor aanvoerder blijft bij Moore en Wright.

Na zijn actieve carrière

In 1981 heeft Moore meegedaan aan de film Escape To Victory. Daarin speelt hij aan de zijde van Pelé, Sylvester Stallone, Michael Caine, Paul van Himst e.a. Zij zijn krijgsgevangenen in een Duits kamp en gaan een voetbalwedstrijd spelen tegen de Duitsers.

Moore stopte met spelen in 1978 en had een korte, relatief weinig succesvolle carrière in het voetbalmanagement bij Eastern AA in Hong Kong, Oxford City en Southend United. Moore steunde in het openbaar Margaret Thatcher in de algemene verkiezingen van 1979.

Zijn leven na het voetbal was bewogen en moeilijk, met slechte zakelijke transacties en het einde van zijn huwelijk. Moore’s supporters zeiden dat de Football Association Moore een rol had kunnen geven, als de enige Engelsman die als aanvoerder een WK heeft gewonnen of hem een rol van voetbalambassadeur te geven.

In 1993 werd bij hem darmkanker geconstateerd. Bobby Moore overleed kort daarna op 51-jarige leeftijd. Pelé, vriend van Moore sinds hun ontmoeting op het WK in 1966, sprak op zijn begrafenis.

Sinds 2003 staat bij het stadion van zijn club West Ham United een beeltenis van Geoff Hurst, Martin Peters en Ray Wilson die Bobby Moore in de lucht tillen na de WK-winst. Bij West Ham is een tribune naar hem vernoemd en in de burelen van de club staat een buste van Moore. Bij veel clubs, waaronder Southend United waar hij na zijn loopbaan trainer was, zijn ruimtes vernoemd naar de speler.

Sinds 2007 staat voor de ingang van Wembley een zes meter hoog beeld van Bobby Moore, die uitkijkt over Londen, zijn rug gekeerd naar het immense, inmiddels verbouwde stadion. Wembley en Bobby Moore zijn voorgoed met elkaar verbonden. Het standbeeld is het mooiste eerbetoon dat een speler zich kan wensen.

Moore was de eerste voetballer die net zo populair werd als popsterren en acteurs, a working class hero bij uitstek maar, voor een legende, opvallend

Prijzenkast en erelijst:

* FA Cup (West Ham United): 1964
* FA Charity Shield (West Ham United): 1964
* UEFA Cup (West Ham United): 1965
Engeland:
* Interlands: 108 , doelpunten: 2
* Wereldkampioen: 1966
* EK 1968 #3
Individueel
* Ballon d’Or (Gouden Bal): #2 in 1970
* FWA (Football Writers’ Association) Voetballer van het jaar: 1964
* West Ham United speler van het jaar: 1961, 1963, 1968, 1970
* FIFA World Cup All-Star Team: 1966
* BBC Sports Personality Of The Year: 1966
* Officier in de Orde van het Britse Rijk: 1967
* UEFA Euro Team of the Tournament: 1968
* World Soccer World XI: 1968, 1969
* English Football Hall of Fame: 2002
* UEFA Jubilee Awards – Greatest English Footballer of the last 50 Years (Golden Player): 2003
* FIFA World Cup All-Time Team: 1994
* World Team of the 20th Century: 1998
* PFA (Professional Footballers’ Association) Player of the Century: 2007
* PFA (Professional Footballers’ Association) Team of the Century: (1907 to 2007
* PFA (Professional Footballers’ Association) Team of the Century: 1907–1976
* PFA (Professional Footballers’ Association) Overall Team of the Century
* World Soccer Greatest XI of all time: 2013
* 100 Greatest Britons: 2002
* Football League 100 Legends

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Volkskrant, Voetbal International