101 voetbaliconen: (76) Jean-Marie Pfaff

PASPOORT

Geboren: Lebbeke, 4 december 1953
Overleden:
Nationaliteit: Belgisch
Positie: Doelman
Clubs: KSK Beveren, Bayern München, Lierse SK, Trabzonspor
Interlands: 64
Doelpunten:
Trainer: KV Oostende

Jean-Marie Pfaff speelde tijdens zijn carriére onder meer voor SK Beveren en FC Bayern München. In de jaren 80 was hij ook eerste doelman van de Rode Duivels. Na zijn carriére werd hij bekend via de De Pfaffs, een Vlaamse realityserie waarin de gewezen doelman en zijn familieleden gevolgd werden.

Pfaff veroverde midden jaren 80 drie landstitels op rij. In 1984 en 1986 won hij met Bayern ook de DFB-Pokal. Een sportief dieptepunt was de finale van de Europacup I in 1987. Bayern nam het toen op tegen FC Porto en gaf in het slot van de wedstrijd nog een 1-0-voorsprong uit handen.

Pfaff viel als doelman op met zijn spectaculaire speelstijl en blonde krullen. Hij werd zowel in het binnen- als buitenland beschouwd als één van de beste doelmannen ter wereld. In 1978 won hij de Gouden Schoen. Net geen 10 jaar later werd hij door het IFFHS uit- geroepen tot wereldkeeper van het jaar. Pelé selecteerde hem in maart 2004 voor de FIFA 100. In de jaren 90 was hij enkele maanden trainer van toenmalig eersteklasser KV Oostende.

Zijn bijnaam is El Sympathico. Bij zijn huis staat geschreven ‘Tel alleen de zonnige uren’! Hij was een straatvoetballertje en werd een wereldster en was jarenlang de onbetwiste sluitpost van de Rode Duivels.

Pfaff werd op het WK in Mexico in 1986 één van de uitblinkers. In de kwartfinale werd Spanje uitgeschakeld na strafschoppen. Pfaff kon één penalty tegenhouden en had zo een belangrijk aandeel in de zege. De Rode Duivels stootten door naar de halve finale, maar verloren daarin van latere wereldkampioen Argentinië. In de wedstrijd voor de derde plaats verloor België opnieuw van Frankrijk.

Pfaff heeft een uitstekende reputatie als doelman, maar toch is hij, met vijftien tegen- doelpunten, de meest gepasseerde keeper op een uit zeven wedstrijden bestaande wereldbeker.

Jean-Marie Pfaff is ook bekend om zijn hemden met reclame op de kraag. Hij was in België een van de eerste publieke figuren die met zulke hemden in de media kwam.

Jean-Marie Pfaff markante persoonlijkheid en één van de beste keepers ter werld.
foto: Onbekend

Jeugdjaren

Jean-Marie Pfaff groeide op in een gezin van 12 kinderen (6 jongens, 6 meisjes). Zijn moeder Gerdina Raaymakers was een Nederlandse, zijn vader Honoré Pfaff was een Belg, die stoffen- en tapijtenventers waren. Jean-Maries ouders stonden ten tijde van zijn geboorte met hun woonwagen op het Astridplein in Lebbeke, nabij het voetbalterrein van SK Lebbeke.

Pfaff: “Ik heb goede ouders gehad en ze zijn mijn voorbeelden. Van huis uit heb ik geleerd om altijd respect te tonen. Ik was een straatvoetballertje en deed veel mee aan straat- voetbalwedstrijdjes. Mijn papa is vroeg gestorven, vier dagen na mijn twaalfde verjaardag. Hij was 51.Op zijn sterfbed heb ik beloofd dat ik een goede keeper zou worden. Dat was een harde tijd, maar mijn mama was een doorbijter. Ik hield mijn belofte aan mijn papa, op mijn 17e werd ik keeper bij Beveren.”

“Ik ben groot geworden als straatvoetballer en bij de voetbalclub van Beveren. In Beveren verdiende ik indertijd 2.500 frank per maand. Dat was mijn hobby, maar terwijl ging ik nog werken. Ik verdiende 14 frank per uur in een weverij in Sint-Niklaas. Elke dag moest ik nog met de fiets van Beveren naar Sint-Niklaas rijden, in regen en wind. Uiteindelijk heb ik op mijn zestiende voor 5 jaar getekend bij Beveren. Het was hard werken en ik kreeg omgerekend 75 euro per maand en werd 10 maanden betaald. Bij een gelijkspel of bij winst kregen we een bonus maar dan moest je wel meespelen.”

Pfaff speelde in zijn jeugd voor Eendracht Aalst, de club van zijn broers Louis en Jean-Baptist Pfaff. Toen Louis en Jean-Baptist in 1965 een transfer naar SK Beveren versierden, maakten ook de jongere broers Jean-Marie en Toon de overstap naar de Waaslandse club. Pfaff werd ook opgenomen in de nationale jeugdploegen van België en maakte op 18-jarige leeftijd zijn debuut bij Beveren.

Beveren: 1972-1982

Pfaff combineerde aanvankelijk zijn baan als doelman met een baan bij de Post. Later opende hij met zijn echtgenote ook een sportwinkel in Beveren. Midden jaren 70 werd Pfaff eerste doelman bij de Waaslanders. Onder trainers Urbain Braems en Robert Goethals groeide Beveren in die dagen uit tot een topclub. Met spelers als Jean-Marie Pfaff, Jean Janssens, Albert Cluytens, Heinz Schönberger, Wim Hofkens en Marc Baecke veroverde Beveren in 1978 voor het eerst de Beker van België.

Jean Marie Pfaff met klassieke keeperspet voor Beveren seizoen: 1971/72.
foto: Onbekend

Begin 1979 kreeg Pfaff van de Belgische voetbalpers de Gouden Schoen, nadat hij het jaar ervoor na een sterke tweede stemronde als tweede was geëindigd achter Julien Cools. Hij eindigde in de stemming voor René Vandereycken, die zwaar teleurgesteld was door de einduitslag. Dat jaar werd Pfaff met Beveren ook kampioen. In 1981 werd hij een half jaar geschorst omdat hij grensrechter Thirion na een wedstrijd een kniestoot had gegeven. Pfaff heeft de kniestoot altijd ontkend. De tv-beelden konden destijds geen uitsluitsel brengen.

Bayern München: 1982-1988

Pfaff stond begin jaren 80 in de belangstelling van verscheidene clubs, waaronder RSC Anderlecht en FC Barcelona. Uiteindelijk tekende de blonde doelman in de zomer van 1982 een contract bij Bayern München. Hij werd bij de Duitse topclub binnengehaald als de nieuwe Sepp Maier. Pfaff kwam terecht in een sterk elftal met bekende namen als Paul Breitner, Karl-Heinz Rummenigge, Dieter Hoeneß en Udo Horsmann. Maar het debuut van Pfaff was er één in mineur.

Tijdens zijn eerste competitiewedstrijd, een topper tegen Werder Bremen, scoorde hij een eigen doelpunt. Bayern verloor de wedstrijd met 1-0.

Maar Pfaff won het vertrouwen van de Duitse supporters snel terug. Hij had een specta- culaire speelstijl die bij veel fans in de smaak viel. Zo was Pfaff gespecialiseerd in het stoppen van strafschoppen en grote duiksprongen. Bovendien maakte hij zich ook populair onder de journalisten door hen in steenkolenduits toe te spreken. Na één van zijn eerste wedstrijden, waarin hij de held was na het stoppen van een belangrijke strafschop, werd hij door de Duitse televisie geïnterviewd. In dat interview stond hij de pers te woord in een combinatie van Nederlands en Duits. Het videofragment groeide later uit tot een internethit.

Jean-Marie Pfaff keepend voor Bayern München
foto: Onbekend

In 1983 mocht Pfaff ook op audiëntie bij paus Johannes Paulus II.

Pfaff veroverde midden jaren 80 drie landstitels op rij. In 1984 en 1986 won hij met Bayern ook de DFB-Pokal. Een sportief dieptepunt was de finale van de Europacup I in 1987. Bayern nam het toen op tegen FC Porto en gaf in het slot van de wedstrijd nog een 1-0-voorsprong uit handen.

Daarnaast werd hij in 1987 uitgeroepen tot Wereldkeeper van het Jaar. Deze laatste, persoonlijke titel had Pfaff vooral te danken aan zijn fantastisch gekeepte WK een jaar eerder. In Mexico wist de doelman met De Rode Duivels tot de halve finale te komen, waarin Argentinië als latere winnaar te sterk bleek.

Lierse en Trabzonspor: 1988-1990

In 1988 keerde de toen 35-jarige doelman terug naar België. Pfaff ging aan de slag bij Lierse SK. In 1989 volgde hij zijn gewezen trainer Urbain Braems naar het Turkse Trabzonspor. Pfaff werd bij de Turkse club onthaald als een echte volksheld. In 1990 zette hij als doelman een punt achter zijn carrière.

In oktober 1998 keerde Pfaff nog even terug naar het voetbal. Hij volgde Dennis van Wijk op als trainer van KV Oostende, maar hield het niet lang vol. Pfaff werd in februari 1999 buiten de deur gezet en vervangen door Ronni Brackx. In 2011 was hij ook even in beeld bij RBC Roosendaal, maar de Nederlandse club toonde geen interesse in de gewezen keeper.

Nationale ploeg van België: 1976 – 1987

Jean-Marie Pfaff werd in 1976 door bondscoach Guy Thys voor de eerste keer geselecteerd voor de nationale ploeg van België. Hij mocht in de quasi overbodige terugwedstrijd van de kwalificatie kwartfinale van het EK 1976 in het doel staan tegen Nederland. Pfaff verving doelman Christian Piot. België, dat de heenwedstrijd met 5-0 had verloren, verloor uiteindelijk met 1-2 na een knappe boogbal van Johan Cruijff.

EK 1980

Een jaar na zijn debuut werd Pfaff de nieuwe nummer 1 van België, maar in 1979 werd hij door Theo Custers uit de ploeg gespeeld. Op het EK 1980 stond Pfaff opnieuw onder de lat. De Rode Duivels haalden de finale en verloren daarin met 2-1 van West-Duitsland. Spits Horst Hrubesch scoorde het beslissende doelpunt net voor affluiten met het hoofd. Pfaff kon achteraf zijn tranen van verdriet niet onderdrukken.

WK 1982

Pfaff maakte bij de nationale ploeg deel uit van een gouden generatie. Toch was de verstandhouding tussen de doelman en de rest van het team niet altijd goed. Pfaff vond dat zijn kwaliteiten niet voldoende erkend werden en eiste meer respect van de spelersgroep.

In 1982 plaatsen de Rode Duivels zich voor het WK 1982 in Spanje. In de openings- wedstrijd nam België het op tegen regerend wereldkampioen Argentinië. De Zuid-Amerikanen waren, met Diego Maradona en Mario Kempes in hun rangen, favoriet. Toch was het België dat met 1-0 won. Pfaff, die op dat ogenblik al zeker was van zijn transfer naar Bayern München, speelde toen een sterke wedstrijd.

Later in het toernooi kwam het tot een akkefietje tussen Jan Wauters en Pfaff. De radiojournalist duwde Pfaff in het zwembad van het spelershotel kopje onder, maar de nationale doelman kon niet zwemmen. Hij kreeg veel water binnen en werd meteen uit het zwembad geholpen. Achteraf schreef de Belgische pers dat hij bijna verdronken was. In de wedstrijd tegen Hongarije liep het weer mis. Pfaff ging naar een hoge bal en botste met zijn heup tegen het hoofd van ploegmaat Eric Gerets. De twee bezeerden zich en gingen tegen de grond. Gerets bleef roerloos liggen, hij had een hersenschudding opgelopen. Toen Gerets na afloop een ambulance wou nemen, bleek Pfaff al te zijn afgevoerd met het voertuig. De spelersgroep en de bondscoach namen Pfaff dat incident kwalijk. Er werd hem verweten niet geblesseerd te zijn, maar de doelman had wel degelijk een gekneusd schoudergewricht.

De twee volgende wedstrijden stonden respectievelijk Theo Custers en Jacky Munaron in doel. België vloog er na de tweede groepsfase uit.

EK 1984

Op het EK 1984 speelde Pfaff elke wedstrijd. België werd in de eerste ronde uitgeschakeld na onder meer een zware nederlaag tegen het Frankrijk van Michel Platini. De Franse stervoetballer scoorde een hattrick en loodste Les Bleus naar een 5-0 zege.

WK 1986

Twee jaar later was België aanwezig op het WK in Mexico. Pfaff werd op het toernooi één van de uitblinkers. In de kwartfinale werd Spanje uitgeschakeld na strafschoppen. Pfaff kon één penalty tegenhouden en had zo een belangrijk aandeel in de zege. De Rode Duivels stootten door naar de halve finale, maar verloren daarin van latere wereld- kampioen Argentinië. In de wedstrijd voor de derde plaats verloor België opnieuw van Frankrijk.

Toen de Rode Duivels naar België terugkeerden, werden ze op de Grote Markt in Brussel opgewacht door duizenden supporters. Ze scandeerden de naam van Jean-Marie, die op zijn beurt volop genoot van de aandacht. Een jaar later werd hij uitgeroepen tot beste doelman van de wereld. Zijn laatste interland speelde hij op 23 september 1987 tegen Bulgarije. Nadien werd hij opgevolgd door Michel Preud’homme.

WK 1986: Pfaff verslagen door een penalty van Belanov (Sovjet-Unie).
foto: Onbekend

Pfaff heeft een uitstekende reputatie als doelman, maar toch is hij, met vijftien tegen- doelpunten, de meest gepasseerde keeper op een uit zeven wedstrijden bestaande wereldbeker.

In 1986 had Pfaff ook al praatjes. Over de wedstrijd tegen de Russen zei hij dat die tegenstander een wereldformatie was maar dat hij wist dat ze zouden winnen. Hij was namelijk niet te passeren. Toch kreeg hij in die wedstrijd drie goals tegen. De andere spelers van de Rode Duivels stellen zich bescheidener op. Die vertelden in een documentaire op TV dat ze ontzag hadden en dat ze voordeel hadden van de wedstrijden die de Belgen op hoogte speelden.

Tegen de Spanjaarden intimideerde Pfaff Emilio Butragueño, de Gier. Hij zou eigenhandig de Spanjaarden verslagen hebben. Hij was inderdaad goed die wedstrijd, de andere Belgen beseffen ook nu nog dat ze ook geluk hebben gehad en dat een penaltyreeks een loterij is.

De beslissende strafschop voor de Belgen werd genomen door Leo van der Elst. Hij zag dat er op het lijstje van mannen die een pingel zouden nemen nog maar één naam stond. Alleen Nico Claesen had zich gemeld. de andere dragende spelers haakten af.

Van der Elst zei: ‘Dan neem ik hem wel.’

Jean-Marie Pfaff had de tweede Spaande penalty gestopt, van Eloy. In een interview vertelt Pfaff dat de Spanjaarden buitengewoon vaardig waren, dat ze een strafschop konden plaatsen waar ze maar wilden. Eloy leverde echter een terugspeelbal af die gemakkelijk te keren was. Het was de enige Spaanse penalty waar Pfaff kans op maakte, en die greep hij.

Ook Hugo Broos nam een strafschop, de derde voor België. Hij had in zijn hele leven alleen op training een strafschop genomen, en gemist. Nu schoot hij raak. Daarna volgde de jonge Patrick Vervoort, die ook raak schoot. Toen was het de beurt aan Van der Elst.

Hij zei in het interview: ‘Ik twijfelde tussen plaatsen en hard schieten, en ik koos voor het laatste.’ Hij schoot de bal vrijwel midden in het doel, maar erg hard, en België stond in de halve finale, waarin Maradona zijn grootse vorm etaleerde.

In totaal kreeg België die hele eindronde 15 goals tegen, zo werd gemeld in de TV documentaire. Een opvallend hoog aantal. Was de prestatie van Pfaff dan wel zo uniek? Gebaseerd op een lijst met daarop alle halve finalisten van een WK, vanaf het WK in Duitsland 1974, gerangschikt op aantal tegengoals, blijkt dat Jean-Marie Pfaff inderdaad trots mag zijn. Hij is met voorsprong de meest gepasseerde WK-keeper die zeven wedstrijden speelde. Vijftien tegendoelpunten na zeven wedstrijden

De Pfaffs

Paff verdiende zijn geld met lezingen, met zijn boek met de weinig bescheiden titel: ‘van straatvoetballer tot wereldster’. Hij fungeerde als reisgids van groepen zakenmensen die op bezoek gingen bij Europese topclubs, deed ‘wat’ voor Belgacom, Verkerk Keukens, de Nederlandse tv-zender BNN en nog wat bedrijven. “Ik ben een lopende publiciteitsman, koppel zakenmensen aan elkaar. Vroeger deed ik dat als vriendendienst. Tot ik merkte dat er achter m’n rug heel veel geld mee werd verdiend.”‘

Van 2002 tot 2012 werd de familie Pfaff door een cameraploeg van VTM gevolgd voor de Vlaamse realitysoap De Pfaffs. De reeks werd later ook in Nederland uitgezonden door RTL 4, RTL 7 en RTL 8.

Hoewel de realityreeks aanvankelijk op heel wat kijkers kon rekenen, kwam er ook veel kritiek op het tv-programma. Jean-Marie Pfaff en zijn gezinsleden kregen de reputatie mediageil te zijn. De Pfaffs haalden daarnaast ook de media met belastingontduiking, de depressie van dochter en fotomodel Kelly en een abortus die door Carmen gefinancierd werd. In mei 2012 raakte bekend dat Pfaff en zijn vrouw Carmen opnieuw naar München zouden verhuizen vanwege het werk van Jean-Marie.

De Vlaamse krant Het Laatste Nieuws onthulde dat ‘De Pfaffs deden aan creatief boekhouden’.

De boekhouding van de Pfaffs was twintig jaar lang een bende. Zo ‘vergaten’ ze stelselmatig inkomsten aan te geven, bijvoorbeeld meerdere tienduizenden euro’s voor het afbeelden van Jean-Marie Pfaff op zakken van het broodmerk Fitty. Ook hadden ze niet gedacht aan onder meer gratis tuinmeubelen, een salon en een peperduur chalet in Zwitserland.

Verder gebruikte de familie de eigen realityserie als handigheidje om allerlei onkosten in te dienen. Zo werd er een factuur voor 189 flessen aangetroffen onder de noemer ‘zwembad opname feest’, terwijl er op die dag helemaal geen feest aan het zwembad is gefilmd.

Pure privé-uitgaven, zoals 21.000 euro voor het trouwfeest van dochter Lyndsey en Dave, werden als bedrijfskosten opgenomen. Ook zijn er facturen waarvan de belastingdienst denkt dat ze ronduit vals zijn, zoals de aankoop van 424 flessen sterke drank in een jaar. ”Daarmee kan je een horecazaak beginnen”, stelde de fiscus.

Het dossier waarin alle fraudegevallen werd opgesomd, is 71 pagina’s dik. De familie Pfaff trof een schikking getroffen. Hun boekhouder werd vrijgesproken.

Er is een aantal strips met originele De Pfaffs-stripverhalen waarvan Jean-Marie één van de hoofdpersonages is.

Prijzenkast en erelijst:

* Belgisch kampioen (Beveren): 1979
* Beker van België (Beveren): 1978
* Belgische Supercup (Beveren): 1979
* Duits kampioen (Bayern München): 1985, 1986, 1987
* DFB-Pokal (Bayern München)): 1984, 1986
* Duitse Supercup (Bayern München): 1983, 1987
Belgisch elftal
* 64 interlands
* Zilver op het EK 1980
Individueel
* Gouden Schoen van België 1978
* Nationale Trofee voor Sportverdienste 1980
* Wereldkeeper van het Jaar 1987
* FIFA World Cup All-Star Team: 1986
* FIFA 100: 2004
* Golden Foot Legends Award: 2014

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Het Voetbal Boek, Trouw, www.kentudezenog.nl, www.hln.be, www.oostgelderlandbusiness.nl, www.sportgeschiedenis.nl, www.nu.nl