101 voetbaliconen: (9) George Best

PASPOORT

Geboren: Belfast, 22 mei 1946
Overleden: Londen, 25 november 2005
Nationaliteit: Noord-Iers
Positie: Aanvaller, aanvallend middenvelder
Clubs: Manchester United 1964-1975, en een hele rits van kleine clubs na 1975
Interlands: 79 doelpunten: 9
Doelpunten: Manchester United: 137, Andere clubs: 70
Trainer:

“Ik denk dat ik een genie voor je heb gevonden”, beweerde de scout in Belfast tijdens een opgewonden telefoongesprek met Matt Busby. Hij had geen ongelijk. Vanaf het moment dat hij op zijn zeventiende verjaardag een profcontract tekende, bracht George Best de trouwe aanhang van Old Trafford in vervoering zoals geen enkele speler ooit deed of sindsdien gedaan heeft. Als Best voor een beter land had gespeeld dan Noord-Ierland dan zou er nu over hem worden gesproken met dezelfde eerbied als over Péle. Best werd in eerste instantie aangeboden aan Leeds. De scout was niet onder de indruk en verliet de wedstrijd waarin hij op proef was nog tijdens de eerst helft.

De cocktail van een uitstekende balvaardigheid plus fysieke schoonheid bewees een explosieve te zijn: de transformatie van Best van een onschuldig jongentje uit Belfast tot een international playboy leek goed te passen in de sfeer van de jaren zestig. Hij werd door de Portugese kranten zelfs aangeduid met de naam ‘El Beatle’ na een verbluffende wed- strijd in het Stadion van Licht van Benfica.

De vrije geest van Europa’s meest gevreesde aanvaller werd publiek bezit en de droom van iedere reclamemaker. Zijn roem en rijkdom stegen ten top in een draaikolk van lintjes doorknippen en het aanprijzen van producten. Tijdens zijn voetbalcarrière werd Best echter ook berucht vanwege zijn levensstijl, met veel drank, vrouwen en snelle auto’s. Het was onvermijdelijk dat hij steeds vaker en dieper uit de gratie viel en op zijn achtentwin- tigste was hij aan het ein van zijn Latijn.

1968 was het topjaar van Best: gedeeld topscorer van de Premier League, Europa Cup winnaar, Engels en Europees voetballer van het jaar.

Jeugdjaren

George Best (Belfast, 22 mei 1946 – Londen, 25 november 2005) speelde in zijn jeugd Cregagh Boys’ Club. Hij werd ontdekt door een scout van United, die een telegram stuurde naar Sir Matt Busby met de woorden: “I think I’ve found a genius” (=”Ik denk een genie gevonden te hebben”). De lokale club Glentoran had Best in een eerder stadium afgewezen “te klein en te licht”. Best debuteert in september 1963 in het eerste van Manchester. Hij is dan 17. In zijn eerste seizoen daar maakte de aanvaller 4 goals in 17 duels, en vanaf het seizoen daarop was Best een onmisbare waarde voor de club. Op 9 maart 1966 hoort ook de rest van de wereld dat er een nieuwe rijzende ster is in de voetbalwereld. In de tweede helft van de jaren ’60 een nachtmerrie voor elke verdediger. Als de speler van Manchester United met de bal aan de voet op snelheid lag, was hij nauwelijks af te stoppen.

1964: Een jonge George Best, het genie uit Belfast.
foto: Irish Film Institute
Manchester United 1963-1974

In de halve finale van de Europa Cup I scoort Best in het Estádio da Luz twee keer tegen titelverdediger Benfica. Een Portugese journalist noemt hem ‘El Quinto Beatle’, de vijfde Beatle. Best is jong, heeft het kapsel en de kleding van een popster en doet uit verlegenheid soms gekke dingen. Hij is de lieveling van de tabloids, die dan nog zeer positief over hem berichten. Jongeren zien hem als voorbeeld.

Met Manchester United wordt Best ook in 1967 kampioen van Engeland. En dan volgt het topjaar 1968. Manchester United wint als eerste Engelse team de Europacup I en George Best krijgt de Gouden Bal, de trofee voor de beste speler van Europa. Hij houdt de sterren van het wereldkampioenschap van 1966, teamgenoot Bobby Charlton en de Duitser Franz Beckenbauer, achter zich. Best is dan 22 en ‘on top of the world’.

In 1970 wordt Best geschorst voor vier weken vanwege het in diskrediet brengen van het voetbal. Bij zijn terugkeer maakte hij zes doelpunten in een 8-2 overwinning tegen Northhampton.

Het is niet meer dan logisch dat de jonge George gaat feesten. In het begin gaat dat niet ten koste van zijn prestaties op het veld. Maar als Manchester minder gaat presteren, verliest hij een deel van het plezier in voetbal. Best verliest focus. De jongeman die eerst wel eens een biertje dronk om losser te worden zodat hij op een meisje durfde af te stappen, omarmt het nachtleven en maakt daarmee onbewust en ongewild het in hem verscholen drankmonster los.

De pers volgt hem overal. En dat maakt het alleen maar erger. Hij voelt zich voortdurend bekeken en gaat daar naar handelen. De van nature verlegen, maar ook wel enigszins dwarse ‘Belfast Boy’ wordt naast profvoetballer feestbeest, playboy en ‘enfant terrible’. Hij drinkt. Vaak, gestaag en lang, van ’s avonds vroeg tot ’s morgens laat. Zijn bekendste quote wordt: “Ik heb een fortuin uitgegeven aan drank, vrouwen en auto’s. De rest heb ik gewoon verbrast”.

Maar hij blijft op het hoogste niveau voetballen. Tot 1974. Dan heeft hij er genoeg van. Op zijn 27e kondigt hij zijn pensioen aan. Zijn manier van leven vraagt echter om regelmatige inkomsten en dus trekt hij noodgedwongen binnen een jaar de voetbalschoenen weer aan.

George Best is het voetballende wonderkind dat zijn belofte nooit helemaal heeft ingelost. Volgens Frans Beckenbauer was Best “de beste voetballer die nooit op een groot toernooi speelde”. Prijzen won hij met Manchester United, maar ook in het nationale elftal van Noord-Ierland laat hij zien dat hij bij de wereldtop hoort en, volgens hemzelf, zelfs de beste is. Dat ondervindt onze Johan Cruijff in de Kuip op 13 oktober 1976. Nederland speelt een kwalificatiewedstrijd voor het wereldkampioenschap in Argentinië tegen Noord-Ierland. Best is weer met voetballen begonnen.

De dribbelkoning George op z’n Best tijdens zijn Manchester United periode.
foto: Empics Sport
Alhoewel hij het niveau van Manchester niet meer heeft, is hij toch geselecteerd voor het nationale elftal. Een Ierse journalist vraagt Best wat hij van Cruijff vindt: “Uitstekend”, is zijn antwoord. “Beter dan jij?” Best lacht, “Je maakt een grapje, of niet? Ik zal je vertellen wat ik vanavond doe. Ik poort Cruijff bij de eerste beste gelegenheid”. Grootspraak van een dronkaard? Nee, want na vijf minuten in de wedstrijd krijgt Best de bal. Hij dribbelt van links naar rechts over het veld naar Cruijff en passeert ondertussen drie Nederlanders. Bij Cruijff aangekomen maakt hij twee schijnbewegingen en speelt de bal door zijn benen. Terwijl hij achter de bal aan rent steekt hij zijn vuist omhoog. Cruijff de beste van de wereld? Toen niet. George op zijn ‘Best’: vaardig en vol bravoure.

Voetbalprijzen levert het hem na 1968 niet meer op. Wel kan hij nog van zijn voetballen leven, aanvankelijk als speler, later door lezingen te geven over zijn voetballeven. Spijt van zijn levenswandel heeft hij nooit gehad. Integendeel, hij voelt zich “blessed”, gezegend. In de autobiografie met die titel hint hij heel even naar een alternatief scenario voor zijn leven: een strenger vaderfiguur had hem misschien op het goede spoor kunnen houden.

Met zijn eigen vader in het verre Belfast had Manchester-manager Matt Busby die rol op zich moeten nemen. Best beseft echter al snel dat dit een onmogelijkheid was. Niet alleen omdat Busby daarvoor te aardig was, maar ook omdat hij zelf niet openhartig genoeg was naar zijn beschermheer.

Door zijn alcoholgebruik in de periode bij United ging zijn spel ging achteruit en hij bleef weg bij trainingen en wedstrijden. De laatste twee seizoenen bij United kwam hij dan ook minder vaak in actie: in 1972/1973 19 keer (4 goals), en in 1973/1974 12 keer (2 goals). Problemen met gokken, alcohol en vrouwen leidden er toe dat Best na een serie conflicten in 1974 vertrok bij Manchester United. Daarmee was zijn carrière op het hoogste niveau op 27-jarige leeftijd effectief ten einde (alhoewel hij nog tot 1984 zou doorspelen). Met United werd Best onder andere tweemaal kampioen van Engeland en won hij in 1968 de Europa- cup 1. In de finale tegen Benfica scoorde hij eenmaal. Tussen 1964 en 1972 speelde Best 313 duels, en scoorde hij 137 keer. George Best beleefde zijn beste jaar in 1968. Het kon destijds niet op voor Best, met Manchester United won hij de Europacup, hij werd gekozen tot Europees voetballer van het jaar, Engels voetballer van het Jaar en daarnaast bracht hij het tot topscorer van de Engelse competitie.

Nadagen van zijn carrière 1974-1984

In 1972 was de carrière van George Best, toen pas 26, over. Hij speelde nog twee seizoenen voor Man United, maar eigenlijk was zijn loopbaan al afgelopen. Hij stond er vaak naast of kwam niet opdagen vanwege het drankgelag. In 1974 werd hij daarom bij United ont- slagen, waarna hij overstapte naar Jewish Guild in Dunstable Town, Zuid-Afrika voor vijf wedstrijden in een jaar. Daarna zwierf hij over de wereld en speelde bij voor clubs in de VS, Zuid-Afrika, Schotland, Australië en Ierland. En dat waren niet de grootste clubs uit die landen.

Zo kwam hij onder andere uit voor Cork Celtic, een al lang verdwenen club uit Cork. Cork Celtic was de tweede club van Cork. Ze speelden op Turners Cross, waar tegenwoordig Cork City speelt. In december 1975 waren ze een middenmoter en er kwam weinig volk op de wedstrijden af.

Daarom trok het bestuur George Best aan en de mensen stroomden toe. Het duurde maar drie wedstrijden, maar nog altijd spreekt het tot de verbeelding in Cork.

George Best had al maanden niet gespeeld, toen hem werd gevraagd voor Cork Celtic te spelen. Hij zou 1000 pond per wedstrijd krijgen. Een astronomisch bedrag, aangezien het gemiddelde spelersloon bij die club op 15 pond lag. Maar Best was het waard. Cork Celtic moest zelfs de eerste wedstrijd waarin Best meespeelde, tegen Drogheda, verplaatsen van hun eigen stadion Turners Cross naar Flower Lodge van rivaal Cork Hibernian, omdat de vraag naar kaarten zo groot was.

Uiteindelijk zat het stadion ramvol met 12.000 man. De volle bak leverde Cork Celtic 6000 pond op. Een uitstekend zet dus van het bestuur. Best speelde maar matig, maar niemand interesseerde dat wat. Zij hadden George Best in levende lijve gezien.

De volgende wedstrijd tegen Bohemians werd wel in eigen stadion gespeeld. Er kwamen 9000 man naar Turners Cross en die zagen opnieuw een matige Best, maar wederom maakte niemand dat iets uit. De derde en laatste wedstrijd van Best voor Cork Celtic was een uitwedstrijd tegen Shelbourne. Het bestuur van Cork Celtic eiste dat Shelbourne het loon van Best zou betalen, aangezien zij, en niet Cork Celtic, een grote recette zouden krijgen.

Shelbourne betaalde het lachend. Wederom kwam er veel volk op af, maar Best had weer zijn dag niet. Een van de krantenkoppen de volgende dag luidde: “Best at his worst as Shelbourne win”. Daarna verdween Best om bij Los Angeles Aztecs in de VS te tekenen, maar de mensen die hem hebben zien spelen voor Cork Celtic zullen dat nooit vergeten en dat worden er ieder jaar steeds meer. Je zou bijna denken dat er 100.000 man bij die wedstrijden waren.

George Best in actie voor Fulham waarin hij 8 scoorde in het seizoen 1976-1977.
foto: Getty Images
In de Verenigde Staten wordt midden jaren zeventig een voetbalcompetitie gestart. Veel Europese voetballers tekenen in de nadagen van hun carrière lucratieve Amerikaanse contracten. Zo ook George Best. Aan de overkant van de Atlantische Oceaan kan hij voetballen, geld verdienen en kent niemand hem.

Alcoholisme

Best denkt zijn problemen te ontvluchten, maar de drankdemonen maken de Grote Oversteek met hem. Soms laten ze hem met rust. Ja, Best kan de drank laten staan, maar hooguit tijdelijk. Het varieert van een paar dagen, bijvoorbeeld voor een wedstrijd, tot bijna een heel jaar, zoals in 1981 als hij de zorg voor zijn pasgeboren zoon Calum op zich neemt.

Maar uiteindelijk komt hij weer: de onlesbare dorst, het ‘craving’ zoals hij het zelf noemt. En als hij weer gaat drinken staat er geen maat op. Dan interesseert hem niets anders dan de drank. Best krijgt tal van wake-up calls. Zijn moeder sterft in 1978 op 55-jarige leeftijd door overmatig drankgebruik. Hij wordt een aantal keren in het ziekenhuis opgenomen als drank en medicatie weer eens een giftige cocktail worden; hij krijgt veel kritiek als hij straalbezopen en vloekend in een talkshow op televisie verschijnt en hij zit 3 maanden in de gevangenis voor rijden onder invloed.

In 2002 onderging hij een levertransplantatie. Een jaar later kreeg hij veel kritiek toen hij – ondanks zijn getransplanteerde lever – in het openbaar alcohol dronk. Op 3 januari 2004 werd hij opnieuw veroordeeld voor rijden onder invloed. Hij kreeg een rijverbod van 20 maanden.

Zelfs na zijn levertransplantatie blijft Best drinken. Hij kan de ziekelijke drang naar drank niet definitief het hoofd bieden. De drankdemonen liggen voortdurend op de loer en als ze hem weer in hun greep hebben, maken ze hem tot een leugenaar, dief en bajesklant. In al zijn ellende geeft hij zich vanaf zijn ziekbed bewust bloot aan zijn andere vroegere kwel- geesten, de mensen van de pers. Zij moeten zijn laatste boodschap overbrengen en die luidt: Haal uit het leven wat er in zit, geniet, maar met mate. “Don’t die like me”. Naast zijn prachtige voetbalmomenten is dit het trieste deel van zijn erfenis aan de wereld.

In oktober 2005 – zijn rijverbod was net afgelopen – kreeg Best enkele infecties, onder andere aan zijn nieren. Hij werd opgenomen in een ziekenhuis, waar zijn toestand echter nog verslechterde. Uiteindelijk worden ze zijn dood. Op 25 november 2005 overlijdt George Best aan de bijwerkingen van de medicijnen die afstoting van de transplantatie- lever moeten voorkomen. Hij is dan 59 jaar oud.

George Best en de combinatie met alcohol werd een fatale cocktail.
foto: Daily Mail
Op 3 december 2005 wordt George Best in een druilerig Belfast begraven. De plechtigheid wordt op diverse Britse televisiekanalen live uitgezonden. Er staan 100.000 mensen langs de kant als de rouwstoet voorbij trekt. 25.000 mensen wonen buiten de kerk de dienst bij. Eén man houdt een bord omhoog met de tekst: Pelé good; Maradonna better; George Best. Velen zijn het met hem eens, want George Best wordt door de Britten met een straatlengte voorsprong verkozen tot sporter van de 20e eeuw..

Hij staat 8e op de FIFA lijst van de beste 100 spelers van de 20e eeuw. Het vliegveld van Belfast draagt zijn naam. De Bank van Ulster gaf een jaar na zijn overlijden één miljoen vijf pond biljetten uit. Geen van deze biljetten is nog in omloop, maar worden door zijn fans gekoesterd. In Belfast zijn verschillende muurschilderingen met zijn portret. Met zes goals in één wedstrijd is Best nog altijd na-oorlogs recordhouder bij United. Er is een lied over hem geschreven, zijn leven is al één keer verfilmd en eind 2016 verscheen zijn levensverhaal opnieuw op het witte doek.

Andere voetballers waren zeer onder de indruk van de voetbalkwaliteiten van George Best. Zo noemde Pelé hem “de beste speler van de wereld.” Ooit zei hij eens: “In 1969 liet ik vrouwen en alcohol links liggen. Het waren de twintig vervelendste minuten van mijn leven.”

George Best en Matt Busby met de in 1968 gewonnen Gouden Bal.
foto: Onbekend
Prijzenkast en erelijst:

* Landskampioen: 1965 en 1967 (Manchester United)
* FA Community Shield: 1965 en 1967
* Europacup I: 1968 (Manchester United)
* Nationale elftal: 37 interlands, 9 doelpunten.

Individueel:

* Engels topscorer: 1967/1968
* Gouden Bal: 1968

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Het Voetbal Boek, doinghell116.wordpress.com, georgebest.nl. ouweleemdot.nl, voetbalhistorie.net