101 voetbaliconen: (97) Fritz Walter

PASPOORT

Geboren: Kaiserslautern, 31 oktober 1920
Overleden: Enkenbach-Alsenborn, 17 juni 2002
Nationaliteit: Duits
Positie: Aanvaller
Clubs: FC Kaiserslautern
Interlands: 61 doelpunten: 33
Doelpunten: FC Kaiserslautern: 357
Trainer: –

Fritz Walter was de linksbinnen van 1. FC Kaiserslautern en het West-Duitse team. Hij was één van de populairste Duitse voetballers ooit. Na zijn loopbaan werd er een stadion naar hem vernoemd, werd hij één van de vier ereaanvoerders van de Duitse Mannschaft (de anderen zijn Uwe Seeler, Franz Beckenbauer en Lothar Matthäus) en werd hij gekroond tot Golden Player door de Duitse voetbalbond, tijdens het vijftigjarig jubileum van UEFA. Ook zijn jongere broers Ludwig en Ottmar waren voetballers.

Hij was de aanvoerder van het West-Duitse team dat het wereldkampioenschap voetbal 1954 wist te winnen onder leiding van bondscoach Sepp Herberger. Voor het West-Duitse elftal maakte hij in 61 wedstrijden 33 goals. Dit zorgt voor een gemiddelde van 0,54 goals per wedstrijd.

In de jaren tachtig en negentig was er een spits die ook Fritz Walter heette. Hoewel hij niets met aanvoerder van Kaiserslautern werd de spits toch grappend door de fans “Fritz Walter junior” genoemd.

Het was algemeen bekend dat Fritz Walter beter speelde, als het weer slechter was. Tegenwoordig wordt in Duitsland nog steeds “Fritz Walters-weer” gebruikt om aan te geven dat het verschrikkelijk weer is.

Sinds 2005 reikt de Duitse voetbalbond (DFB) jaarlijks meerdere onderscheidingen uit aan jeugdspelers in Duitsland. De onderscheiding werd de Fritz Walter Medaille genoemd.

Fritz Walter op de schouders na de WK finale van 1954
foto: Onbekend

1. FC Kaiserslautern

Nadat Walter de jeugdopleiding van 1. FC Kaiserslautern had doorlopen, maakte hij zijn debuut in het eerste elftal in 1937, hij was slechts zeventien jaar oud. Drie jaar later debuteerde hij in het Duitse nationale elftal. In 1942 werd Walter gedwongen mee te vechten in de Tweede Wereldoorlog, waarna hij in 1946 als krijgsgevangene werd meegenomen door de Sovjets. Eén van de Hongaarse bewakers in het kamp waar hij uit gedeporteerd werd, liet de Sovjets echter weten dat Walter niet Duits, maar van Oostenrijkse afkomst was. Dit heeft uiteindelijk zijn leven gered.

Hij zou zijn hele loopbaan, tot 1959, bij Kaiserslautern spelen. Tussen 1948 en 1955 bracht hij zijn ploeg – in de volksmond ook wel de Walter Elf genoemd – naar de finale van het Duitse kampioenschap. In 1951 en 1953 veroverde ‘zijn’ Kaiserslautern de landstitel. In totaal speelde hij 379 competitieduels, waarin hij 306 keer scoorde. Reden voor de club om het huidige stadion naar hem te vernoemen: Fritz Walter Stadion Am Betzenberg. Hij was een van de populairste Duitse voetballers ooit. Na zijn loopbaan werd er een stadion naar hem vernoemd, werd hij een van de vier ereaanvoerders van de Duitse Mannschaft en werd hij gekroond tot Golden Player door de Duitse voetbalbond, tijdens het vijftigjarig jubileum van UEFA.

Fritz Walter stadion
foto:

Als coach was hij succesvol met SV Alsenborn.

West-Duitse elftal en het Wonder van Bern

Op 14 juli 1940 debuteerde hij in het Duitse nationale elftal. Tijdens die 9-3 overwinning op Roemenië maakte hij direct drie doelpunten. Toen er door de oorlog vanaf 1942 geen interlands meer werden gespeeld, stond Walter jarenlang op 24 caps en negentien doelpunten. Pas negen jaar later, in 1951, kon hij zijn interlandcarrière vervolgen, dit keer als speler van West-Duitsland.

Het absolute hoogtepunt van zijn carrière was het Wonder van Bern, de overwinning in de finale van het WK 1954 van een West-Duitsland aangevoerd door spelmaker Walter op een onverslaanbaar geacht Hongarije. Hij was de aanvoerder van het West-Duitse team dat het wereldkampioenschap voetbal 1954 wist te winnen onder leiding van bondscoach Sepp Herberger met andere toppers als Horst Eckel, Helmut Rahn en zijn broer Ottmar Walter. Het was het eerste WK dat de Duitsers wonnen.

Fritz Walter ontvangt de felicitaties van Ferenc Puskas (Hongarijje)
foto: DPA

In Duitsland wordt dit succes ‘het wonder van Bern’ genoemd. Onder deze titel heeft regisseur Sönke Wortmann, precies op tijd voor het vijftigste jubileum, ook een film in de bioscopen gebracht, die in Duitsland ruim drie miljoen mensen hebben gezien. De overwinning had iets miraculeus – niet alleen omdat outsider Duitsland het al 32 wedstrijden ongeslagen team uit Hongarije bedwong, maar ook omdat ze het eerste grote sportieve succes van Duitsland was sinds de Tweede Wereldoorlog. “Dat was enorm belangrijk voor het gevoel van eigenwaarde van de Duitsers”, legt voormalig Duits international Rainer Bonhof uit.

Bonhof moet het kunnen weten. Hij was toentertijd twee jaar oud, maar uit zijn woorden spreekt de bewondering voor een sportief succes. Iedereen kent het radiocommentaar van reporter Herbert Zimmermann: “Voorbij. Voorbij. De wedstrijd is voorbij. Duitsland is wereldkampioen.” Zo speelt het WK-succes een heel bijzondere rol in het collectieve geheugen van de Duiters. Historicus Joachim Fest spreekt van de “eigenlijke stichtingsmythe van de Bondsrepubliek”. Oud-bondskanselier Helmut Kohl bevestigde ooit tegen Fritz Walter, de aanvoerder van het elftal uit 1954: “Zij hebben meegeschreven zichtbaar aan de Duitse geschiedenis.”

Het WK-stadion in Fritz Walters thuisstad Kaiserslautern draagt tegenwoordig zijn naam. Het is een stenen herinnering aan één van de beste Duitse voetballers. Aan zijn medespelers herinnert evenwel maar weinig – ondanks de bekende bioscoopfilm. Het succes maakte niettemin helden van de wereldkampioenen. Maar meer dan één van hen is onder deze heldenlast ook bezweken. Helmut Rahn bijvoorbeeld, de schutter van de 3:2 overwinningstreffer, moest later door bondscoach Sepp Herberger uit de gevangenis worden gehaald, nadat hij dronken achter het stuur had gezeten. Rahn leidde daarna een volledig teruggetrokken leven en overleed (2003) in Essen. Linkerverdediger Werner Kohlmeyer verliet na de scheiding van zijn vrouw stilletjes zijn thuisstadt Kaiserslautern – midden in de nacht, zonder één woord van afscheid. Hij ging in de bouw werken en leefde op straat. Later vond hij onderdak in de sociale woningbouw en kreeg hij een aanstelling bij een lokale krant in Mainz als portier. Over zijn leven na het WK-succes heeft hij eens gezegd: “Alles, wat daarna gebeurde, is een enkel verloren weekend geweest.”

Kohlmeyer stierf overigens in maart 1974 aan een hartinfarct, enkele maanden voor het WK in Duitsland. Kort voor zijn dood vertelde hij een tv-reporter over een pijnlijke nederlaag. Hij had bij de Duitse voetbalbond kaarten voor een interland van Duitsland aangevraagd. De bond stuurde hem een minachtende afwijzing – door middel van een standaardbrief. Zo snel was zijn roem verbleekt.

Over het privé-lot van de helden van Bern wordt in Duitsland tot op de dag van vandaag overigens niet graag gepraat. Al die menselijke zwakheden passen niet in de collectieve heldenmythe.

Vier jaar later, Walter was inmiddels 37, maakte hij ook deel uit van de Duitse ploeg, die als vierde eindigde op het WK in Zweden. Na de 3-1 nederlaag in de halve finale tegen Zweden bedankte hij als international. Enkele maanden later stopte Walter met zijn actieve loopbaan vanwege blessures.

Fritz Walter een van de beste Duitse voetballers.
foto: Onbekend

In 2002 overleed één van de beste Duitse voetballers ooit op 81-jarige leeftijd.

Prijzenkast en erelijst:

* Duits kampioen – FC Kaiserslautern: 1950–51, 1952–53
Duitse elftal
* 61 interlands, 33 doelpunten
* Wereldkampioen: 1954
Individueel
* FIFA WK bronzen bal: 1954
* FIFA WK All-Star Team: 1954
* FIFA Order of Merit (belangrijke bijdrage aan het voetbal): 1995
* UEFA German Golden Player: 2003
* Duitse Sports Hall of Fame

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Het Voetbal Boek, Duitslandinstituut, Voetbal International, kentudezenog.nl