(23) 1967: 25 mei EC 1 finale: Celtic – Internationale 2-1

Overwinning op het Italiaanse Catenaccio

De finale van de Europacup I van het seizoen 1966/67 werd gehouden op 25 mei 1967 in het Estádio Nacional in Lissabon. Het Italiaanse Internazionale stond voor de derde keer in de finale. Het verloor deze keer van het erg aanvallend ingestelde Celtic Voor de eerste en tevens laatste keer won een Schotse club de Europacup I. De finale stond in het teken van aanvallend versus verdedigend voetbal. De Italianen hanteerden het catenaccio-systeem, een verdedigende tactiek, terwijl de Schotten voor aanvallend voetbal kozen. Doordat Celtic uiteindelijk aan het langste eind trok, wordt de finale beschouwd als een pleidooi voor aanvallend voetbal.De zege van Celtic luidde bovendien het einde in van "La Grande Inter" (het grote Inter) dat in de jaren 60 twee keer op rij de Europacup I veroverde. De Argentijnse trainer Helenio Herrera, die een belangrijk aandeel had in het succes van Inter, verliet de club een jaar na de verloren finale.

Inter Milaan de Catenaccio-koningen.

Internationale, of Inter Milaan zoals de meeste Britten en Nederlanders plegen te zeggen, is een grote club die echter nooit haar stempel op het Europese voetbal heeft kunnen drukken. Behalve dan in de jaren zestig. Medio jaren zestig zette Internazionale Milan de toon in voetballend Europa. Dat begon heel positief in 1964, toen de blauw-zwarten voor het eerst de Europacup voor Landskampioenen wonnen. In hun nieuwe 4-2-4 opstelling versloegen zij het ietwat bejaarde Real Madrid met 3-1. Nu was 4-2-4 al verdedigender dan het toen gebruikelijke stopperspilsysteem van 2-3-5, maar Inter had in die finale goed voetbal laten zien. De wereld omarmde het 4-2-4 dan ook als "eigentijds" Maar helaas, na 1964 zakte trendsetter Inter af naar zijn verfoeide catenaccio.

Onder leiding van de Argentijnse trainer Helenio Herrera was Inter de baas in Europa. Herrera was een gepassioneerd man en een flamboyante coach die voorheen bij Barcelona en, korte tijd, bij de Spaanse nationale ploeg had gewerkt.

Bij Inter ontwikkelde hij het catenaccio systeem, het eerste tactische speltype dat gebruikte maakte van een ausputzer achter een viermansverdediging. Door de meeste buiten- staanders soms ten onrechte bestempeld als een puur negatieve opstelling, want het gaf de backs de mogelijkheid om op te komen en maakte zodoende vleugelspitsen overbodig. Twee Europa Cups, op rij in 1964 en 1965 waren het reslutaat van Herrera’s werk. Giancinto Facchetti was een van de eersten die volledig profiteerde van het catenaccio. Hij was lang voor een linksachter, snel en energiek. Hij speelde met Italië een bijzonder goed WK in 1970.

De buitenwereld en het Catenaccio systeem.

Het catenaccio werd verfoeid door de voetballiefhebbers. Het systeem van de Argentijnse coach Helenio Herrera maakte de voetbalminnende mensheid depri. Bij catenaccio stond het voorkomen van doelpunten voorop. Inter timmerde zijn doel met negen veldspelers dicht, en won dan via een messcherpe counter. Het frisse, aanvallende voetbal van vroeger werd erdoor verdrongen. Deze, volgens kenners, laffe en verdedigende spelopvatting, vaak met hard spel, besmette ook het WK 1966 in Engeland vond men.

1967: Celtic-Inter: opportunisme tegen catenaccio (verdediging).
foto: Onbekend

De wedstrijd.

In de Europacup 1-finale van 1967 speelde Inter tegen het toen nog onbekende Celtic uit Glasgow. In de spelerstunnel leek het de verkeerde wedstrijd. Het favoriete Internationale stond daar met sterspelers als Facchetti, Mazzola en Domenghini: allen gebronsde, stoere en ervaren voetballers. Zij overschaduwden de bleke verschijning van de spelers van Celtic volkomen. De Schotse spelers knokten liever een potje in het bevroren Glasgow dan dat ze voetbalden in de Portugese zon.

De wedstrijd begon goed voor de Italianen, want na zeven minuten kwamen ze via een twijfelachtige penalty op 1-0, na een overtreding van Craig op Cappellini. Het betekende over en sluiten, want iedereen wist dat Inter deze voorsprong met zijn catenaccio tot de 90ste minuut kon verdedigen. Met volmaakte efficiency trokken de Italianen hun beruchte granieten verdediging op. Daarachter waakte de uitstekende libero Picci. En achter Picci de uitstekende doelman Sarti, die Herrera’s tactiek perfect aan zijn elftal coachte.

Berty Auld (10) in een stormloop op het Italiaanse doel.
foto: Onbekend

Celtic trok zich er niets van aan. De Schotten voetbalden zoals ze dat altijd deden: aanvallen met windkracht 10. Waarbij ook goed op Inters schaarse counters werd gelet. De toeschouwers in het stadion, en miljoenen tv-kijkers in zwart-wit, zagen hoe Celtic onophoudelijk op Inters verdediging beukte. Aanval na aanval, steeds in het hoogste tempo, het was een fascinerend schouwspel.

Gaandeweg de tweede helft begon het catenaccio te kraken. Libero Picci en doelman Sarti moesten steeds vaker ingrijpen. Er kwamen steeds meer Italiaanse overtredingen, en ook hun tijdrekken nam toe. Alles vergeefs. Na zestig minuten kwam het keerpunt: Craig maakte zijn eerdere overtreding goed door een knappe combinatie met Murdoch, die een kans creëerde die Gemmell uiteindelijk met verve verzilverde. Een opgeschrikt Inter werd plotseling gedwongen om van spelstijl te veranderen, maar was niet in staat het tempo te verhogen. Zes minuten voor het einde, net toen een verlenging onvermijdelijk leek, was daar opeens een blinde voorzet vanaf de rand van het strafschopgebied, die door spits Steve Chalmers in het doel gejaagd werd. De finale was beslist. Inter Milaan was kapot, gebroken, haar catenaccio failliet. De voetbalminnende mensheid haalde opgelucht adem.

1967: Celtic – Inter Milaan
foto: Onbekend

Met deze overwinning doorbrak Celtic ook de Zuid-Europese heerschappij in de Europacup voor Landskampioenen. Vanaf het begin in 1956 was de grote beker namelijk steeds naar Spanje, Portugal of Italië gegaan. Celtic won de Europa Cup 1 als eerste club uit de Britse geschiedenis, één jaar voordat Manchester United de beker mee naar huis nam.

Wedstrijdgegevens:
Celtic 2–1 Internazionale
Doelpunten Celtic: Gemmell 63′, Chalmers 84′ Inter: Mazzola 7′ (pen.)
Estádio Nacional, Lissabon
Toeschouwers: 45,000
Scheidsrechter: Kurt Tschenscher (West Germany)

Celtic:
1 Ronnie Simpson, 2 Jim Craig, 5 Billy McNeill (c), 6 John Clark, 3 Tommy Gemmell, 4 Bobby Murdoch, 10 Bertie Auld, 7 Jimmy Johnstone, 8 Willie Wallace, 9 Stevie Chalmers, 11 Bobby Lennox.
Coach: Jock Stein

Inter Milaan:
1 Giuliano Sarti, 6 Armando Picchi (c), 2 Tarcisio Burgnich, 5 Aristide Guarneri, 3 Giacinto Facchetti, 4 Gianfranco Bedin, 10 Mauro Bicicli, 11 Mario Corso, 7 Angelo Domenghini, 8 Sandro Mazzola, 9 Renato Cappellini.
Coach: Helenio Herrera

Celtic viert feest na het laatste fluitsignaal.
foto: Onbekend

De absolute vedette: dribbelkoning Jimmy Johnstone

Jimmy Johnstone had een aantal bijnamen om zijn kwaliteiten zoals "Jinky", "de Vlo"’ of "de Europese Garrincha". "Jinky" werd Johnstone liefkozend genoemd, om zijn befaamde passeerbeweging buitenom. "De Vlo" was een van zijn andere bijnamen, wegens zijn kleine en lichte postuur: 1.63 meter, 60 kilo. Hij stond ook bekend als de Europese Garrincha. Zijn dribbels deden denken aan die van de Braziliaan.

Johnstone werd gescout door zowel Celtic als Manchester United toen hij 13 jaar oud was. Hij tekende voor Celtic en speelde in 1963 zijn eerste wedstrijd voor de club. Hij was één van de "Lisbon Lions", het team dat in 1967, als eerste Britse team, de Europa Cup I won en het team dat tussen 1965 en 1974 negen maal op rij Schots landskampioen werd. Hij speelde 515 wedstrijden voor de Schotse club en scoorde daarin 130 doelpunten. Nadat hij Celtic had verlaten speelde hij nog voor San Jose Earthquakes, Sheffield United, Dundee, Shelbourne en Elgin City.

Hij speelde slechts 23 interlands voor het Schots voetbalelftal. Dit kwam doordat hij niet meer voor het team wenste te spelen, omdat hij door de fans van andere clubs dan Celtic uitgefloten werd. Als dit niet gebeurd was, was het aantal van 23 ongetwijfeld veel hoger geweest.

Jimmy Johnstone (L) in duel met Tarcisio Burgnich van Inter Milaan (R).
foto: VI Images / Getty Images

Hij werd beschouwd als een "voetballegende". In 2002 werd hij door de fans van Celtic FC verkozen tot beste speler die ooit voor de club had gespeeld.

Over Johnstone werd een film gemaakt: Lord of the Wing. Alcohol speelde een grote rol in zijn leven, toen hij nog voetballer was en ook nadat hij al was gestopt. Hij noemde zichzelf een alcoholist. Een anekdote die de ronde doet is dat Jimmy Johnstone, bij terugkeer in Glasgow na een avondje stappen zo dronken was dat hij besloot in een bootje te gaan slapen dat aan de kade van de rivier de Clyde lag. Toen hij ’s morgens wakker werd bleek het bootje op drift te zijn geraakt en dobberde het al bijna op op open zee…

In november 2001 werd bij Johnstone amyotrofe laterale sclerose vastgesteld, een ziekte waar nog geen remedie tegen is. In maart 2006 overleed hij aan de gevolgen van zijn ziekte.

Het Celtic team

Het Celtic team dat in 1967 Schotland en Europa domineerde, kreeg de bijnaam "The Lisbon Lions". Dit verwijst naar de stad Lissabon, waar Celtic op 25 mei 1967 Inter Milan versloeg in de finale van de Europacup I.

Dat jaar was een droomjaar voor het Schotse voetbal. Celtic pakte als eerste Britse club de Europa Cup I, Rangers stond in de finale van de Europa Cup II en Schotland vernederde wereldkampioen Engeland op het heilige Wembley. Het was weer een wedstrijd in het kader van het British Home Championship, wat automatisch de kwalificatiepoule was voor het EK in 1968. Ondanks dat er vier Lisbon Lions meededen en Schotland ook nog Denis Law, Billy Bremner en Jim Baxter in het team had staan, was regerend wereldkampioen Engeland favoriet. Negentien wedstrijden waren ze al ongeslagen en dit moest de twintigste worden. Dat werd het niet. Schotland speelde Engeland helemaal weg. Pas in de 84ste en 88ste minuut scoorde Engeland. De ultieme vernedering was toen Jim Baxter de bal ging hooghouden, tot afgrijzen van de Engelse fans. De Schotten riepen zichzelf na deze wedstrijd uit tot "The Unofficial World Champions"

Het allermooiste is misschien wel dat dit Celtic team, samen met het team van Steaua Boekarest uit 1986, volledig uit spelers bestond die dezelfde nationaliteit hadden. Sterker nog, de ploeg bestond volledig uit eigen kweek. Een verzameling jongens uit de buurt, Alle spelers waren geboren binnen een straal van vijfentwintig kilometer rond Glasgow. Bijna alle spelers stonden eerst op de tribune en daarna op het veld en woonden zelfs allemaal op een steenworp afstand van Parkhead, zoals het stadion van Celtic toen nog werd genoemd. Hun mentor was de trainer Jock Stein.

De "Lisbon Lions".
foto: Donovan Torres

Toen Stein in 1965 in dienst kwam was Celtic, voor Schotse begrippen, een grote club met vele middelen tot haar beschikking, maar niet erg succesvol. De Schotse competitie behoorde toe aan het team van de Rangers. Stein maakte Celtic niet alleen binnen eeen jaar nationaal kampioen, voor Steins eerste titel in 1966 had Celtic elf jaar niet de landstitel behaald, hij maakte het kampioen van Europa. De buurtjongens werden de "Leeuwen van Lissabon" in 1967. In 1967 won Celtic alle competities waaraan het deelnam. Europa Cup, Schotse titel, Schotse beker en Glasgowbeker.

In 1978, na een bijna fataal auto ongeluk en een ruzie over zijn benoeming in het bestuur van Celtic, verliet Jock Stein Celtic om bondscoach van Schotland te worden. In acht jaar tijd wist hij tweemaal kwalificatie voor het WK af te dwingen. Helaas was Stein niet meer onder de levenden om zijn elftal naar Mexico in 1986 te leiden. Tijdens Schotlands laatste, succesvolle kwalificatiewedstrijd tegen Wales in Cardiff zakte hij langs de zijlijn ín elkaar
en stierf aan een hartaanval.

Celtic: de achterban

Celtic is voor haar supporters veel meer dan een voetbalclub. Zij is een weerspiegeling van hun cultuur en geschiedenis. Velen geloven dat het succes van Celtic FC hun Ierse/ Schotse, dus Keltische, geschiedenis en identiteit heeft doen overleven. Deze identiteit was belangrijk voor de mensen die vaak met sektarisme tegemoet werden getreden. Het katholieke Celtic is altijd een "non-sectarian" club geweest waarbij ook protestanten speelden en nog altijd kunnen spelen. De Celtic-familietraditie is het belangrijkste onderdeel van de Celtic-cultuur/-geschiedenis. Celtic-supporters zijn overal graag geziene gasten. De supporters hebben zowel de UEFA- als de FIFA Fair-Play-prijs gewonnen na de verloren UEFA-Cupfinale tegen het FC Porto van Mourinho in 2003.

De fanatieke Celtic supporters.
foto: Eurofootball

Your opponent is not your enemy, is het credo van Celtic Trust, de overkoepelende organisatie voor Celtic supporters. The Trust vertegenwoordigt de belangen van de fans. Bijna 40% van de aandelen (16.000 aandeelhouders) van de club is in handen van de fans. Aan het vreedzame credo van het (Iers)katholieke Celtic hebben de fans van het protestante (Glasgow) Rangers geen boodschap. Vele veldslagen zijn er in het verleden geweest tussen de plaatselijke rivalen, voordat de Celticleiders met hun sociale missie begonnen. In 1971 vielen in het Ibrox Park van Rangers nog 66 doden en 200 gewonden, al was dat niet het gevolg van geweld maar volgens een van de lezingen omdat een deel van een tribune instortte.

Bronnen en referenties
sportgeschiedenis.nl, Volkskrant