Derby’s

Meestal is voetbalrivaliteit een plaatselijk verschijnsel, de clubs en chauvinistische supporters willen elkaar de loef afsteken. Manchester, Liverpool, Rome, Belgrado….de lijst van steden die verdeeld zijn op de dag van de derby strekt zich over de hele wereld uit. Niets doet de hartstocht onder supporters hoger oplaaien dan een wedstrijd tegen een plaatselijke tegenstander. Derby’s behoren tot de meest beladen en sfeerrijkste duels in het voetbal, of ze nu plaatsvinden in Londen-Noord, Manchester of Milaan. Hoewel watjes maar beter weg kunnen blijven bij een Old Firm derby, zijn dit niet altijd de wedstrijden waar de gemoederen het meest verhit raken. In de provincie kan de rivaliteit net zo tot ontbranding komen als de grote stad.

De plaatselijke rivaliteit is vaak het sterkst bij clubs die het al een tijdje hebben moeten stellen zonder succes. De supporters ervan beleven vaak, hoe vreemd dat ook lijkt, meer plezier aan een nederlaag van een rivaal dan een zege van hun eigen team. Meestal komt dit voortuit jaloezie.

In de sport is een derby een wedstrijd tussen twee clubs uit dezelfde stad, of uit dezelfde regio. De oorspronkelijke uitspraak is darbi, maar in het Nederlands taalgebied wordt ook de uitspraak derbi of durbi gebruikt. Deze wedstrijden hebben een speciale naam gekregen omdat ze meestal extra beladen zijn.

Voor de duidelijkheid wordt soms gesproken van stadsderby voor wedstrijden tussen clubs uit dezelfde stad, en streekderby of regioderby bij clubs uit verschillende plaatsen, maar dezelfde streek. Het is onjuist om ook wedstrijden tussen clubs die elkaars ‘eeuwige rivalen’ zijn doch buiten elkaars regio liggen als een derby aan te duiden.

Ook sommige landenwedstrijden tussen naburige landen worden wel eens als een derby aangeduid, zoals de ‘Derby der Lage Landen’ voor de wedstrijden tussen Nederland en België.

6 april 1952: Derby der Lage Landen: België – Nederland 4-2.
foto: ANP

In de proloog van zijn boek De Derby haalt Menno Pot de bovenstaande Wikipedia-definitie aan. Hij meent dat het woord ‘meestal’ geschrapt moet worden, omdat een derby die niet beladen is ook geen derby is. Daarnaast beschouwt hij wedstrijden tussen rivalen, zoals de klassieker tussen Ajax en Feyenoord, niet als derby omdat dit niet op dezelfde stad of regio betrekking heeft. Derby’s zijn juist zo beladen doordat de aanhangers van beide teams in het dagelijks leven zo dicht bij elkaar staan.

De uiterst heftige tegenstellingen komen echter niet alleen bij stadsgenoten voor. De culturele Kloof die de supporters van Barcelona en Real Madrid scheidt, gaat terug tot de burgeroorlog. Franco tegen de Internationale Brigade. Spanje tegen Catalonië, de gevestigde orde tegen de republikeinen. Het voetbal lijkt wel het minst van belang.

In Frankrijk bestaat de vijandigheid tussen Olympique Marseille en PSG nog niet zo lang. Het werd pas een heet hangijzer toen Olympique in het begin van de jaren negentig in eigen land de lakens uitdeelde. De wortels liggen echter veel dieper. OM werd een symbool van de arbeidersklasse in het zuiden en trok een lange neus naar de elite in Parijs. PSG reageerde alsof hun exclusieve banket door een stelletje boerenpummels onder de voet was gelopen.

Soms is het ene lokale team duidelijk sterker dan de andere, wat leidt tot rancune, en af en toe worden de verhoudingen tussen twee wijken of stadsdelen verziekt door onderlinge afkeer. Deze intense rivaliteit is niet altijd geografisch bepaald, zo bestaat er tussen Chelsea en Leeds United oud zeer die dateert uit de finale van de FA Cup in 1970 en de clubs uit Wales, Cardiff en Swansea, hebben een afkeer van elkaar die misschien nog groter is dan hun weerzin tegen de Engelsen. Hun onderlinge duels ontwikkelen zich soms tot bloedstollende confrontaties.

Derby’s in Nederland

Vitesse – NEC (De Gelderse Derby)
Sparta Rotterdam – Feyenoord, Feyenoord – Excelsior en Sparta Rotterdam – Excelsior (De Rotterdamse Derby’s)
FC Dordrecht – Excelsior, Sparta Rotterdam of Feyenoord (De Rijnmondderby’s)
AZ – Ajax (De grote Noord-Hollandse Derby)
FC Eindhoven – PSV (De Lichtstad Derby)
FC Eindhoven – Helmond Sport (de (Oost-) Brabantse Derby)
De Graafschap – Vitesse of N.E.C. (De Gelderse Derby II)
PSV Eindhoven – NAC Breda (de Brabantse derby)
Willem II – RKC Waalwijk (de (Midden-)Brabantse Derby)
NAC Breda – Willem II (de (West-)Brabantse Derby)
TOP Oss – FC Den Bosch (de (Noordoost-)Brabantse Derby)
FC Groningen – Heerenveen (Derby van het Noorden)
FC Groningen – BV Veendam (De Groningse Derby)
Heerenveen – Cambuur Leeuwarden (Friese derby)
Heracles Almelo – FC Twente (Twentse derby)
PEC Zwolle – Go Ahead Eagles (IJsselderby)
PEC Zwolle – FC Twente (Overijsselse Derby)
Roda JC – VVV-Venlo
Roda JC – Fortuna Sittard (Mijnstreek Derby)
Roda JC – MVV (Limburgse Derby)
VVV-Venlo – MVV (De Derby tussen Noord- en Zuid-Limburg)
MVV – Fortuna Sittard (De Derby van het Zuiden)
FC Volendam – SC Telstar (tegenwoordig de kleine Noord Hollandse derby)
FC Volendam – AZ
AGOVV Apeldoorn – Go Ahead Eagles (De stedendriehoek Derby)

Rotterdamse derby: 1972 Sparta – Feyenoord 3-5 Charly Bosveld in duel met Franz Hasil.
foto: Onbekend

Ook in de amateurtak van het Nederlandse voetbal bestaan enkele bekende derby’s met nationale bekendheid:

HBS-Craeyenhout – Quick
IJsselmeervogels – Spakenburg (Derby van Spakenburg)
VV Katwijk – Quick Boys
DOVO – GVVV (De Veense Derby)
Go Ahead Kampen – DOS Kampen
AFC – DWV
HHC Hardenberg – Excelsior ’31
Achilles ’29 – De Treffers (De Groesbeekse Klassieker)
VV Staphorst – SC Genemuiden
MSC – Alcides
Kloetinge – Hoek (De Zeeuwse Derby)
Achilles ’12 – HVV Tubantia (De Hengelose Derby)
DVS ’33 Ermelo – VVOG

Derby’s in België

Enkele clubs uit eenzelfde stad die soms naast elkaar in de hoogste reeksen speelden zorgen vaak voor fel bevochten derby’s, zoals:

Cercle Brugge – Club Brugge (de Brugse stadsderby)
KV Mechelen – Racing Mechelen (de Mechelse stadsderby)
Antwerp FC – Beerschot (V)AC
Club Luik – Standard Luik

In het verleden waren er nog verschillende andere populaire derby’s, maar door degradaties, schrappingen of fusies van sommige clubs verwaterden er vele

Sommige duels tussen streekgenoten, zoals AA Gent – Lokeren, Kortrijk – Zulte Waregem, RC Genk – Sint-Truidense VV of Lierse – KV Mechelen zijn eveneens typische derby’s. De wedstrijd Standard Luik – Sporting Charleroi staat bekend als de ‘Waalse derby’, hoewel de steden Luik en Charleroi niet in de streek liggen: de onderlinge afstand is meer dan 80 km, tegen minder dan 50 km voor de afstand Charleroi – Brussel. Luik en Charleroi zijn wel de belangrijkste steden van het Waals Gewest. Bovendien heerst er sterke rivaliteit tussen de supporters van beide clubs

Schotse Derby: The Old Firm

Glasgow slaagt erin een lange historie, nabijheid en sektarisme te combineren tot een kruidvat. Celtic tegen de Rangers is één van de langst lopende voetbalvetes, een vertrouwd verschijnsel dat wederzijdse minachting blijft aanwakkeren. Hoewel de godsdiensttwist altijd een akelig aspect is, creëert de hoog oplaaiend spanning tussen het grotendeels katholieke Celtic en bijna uitsluitend protestantse vijand een heel eigen sfeer.

Rangers ging in 2012 failliet en stroomde een aantal niveaus lager weer in. Toch zijn de wedstrijden tussen de twee Schotse clubs nog altijd befaamd. The Old Firm werd gespeeld sinds 1888.

Derby’s in het Verenigd Koninkrijk

In Engeland zijn er veel clubs in Londen, waardoor dit niet tot een echte derby gerekend kan worden.

Liverpool – Manchester United (North West-derby)
Rangers – Celtic (the Old Firm)
Arsenal – Tottenham Hotspur (the North London Derby)
Chelsea – Fulham (the West London derby)
Manchester United – Manchester City (Manchester derby)
Liverpool – Everton (the Merseyside-derby)
Aston Villa – Birmingham City (Second City derby)
Bristol Rovers – Bristol City (Bristol derby)
Sheffield United – Sheffield Wednesday (Steel City derby)
Nottingham Forest – Derby County (East Midlands Derby)
Newcastle United – Sunderland (the Tyne & Wear derby)
Heart of Midlothian – Hibernian (Edinburgh derby)
West Ham United – Millwall (South London vs. East London Derby)
Ipswich Town – Norwich City (East Anglia Derby)

In London speelden afgelopen seizoen vijf clubs in de Premier League. Maar Engeland kent nog zoveel meer prachtige derby’s. We hebben de vijf mooiste derby’s op een rijtje gezet.

1. Tottenham Hotspur – Arsenal
The North Londen Derby. Tot en met de Eerste Wereldoorlog was deze wedstrijd niets meer dan een doodgewoon burenduel, zonder unieke rivaliteit. Maar opeens werden de Spurs benadeeld. De First Divison, waar Tottenham Hotspur net laatste in was geëindigd, werd uitgebreid met twee ploegen. Chelsea, dat voorlaatste werd, bemachtigde het eerste ticket, maar Arsenal, dat vijfde was geworden in de Second Division, wilde eigenlijk wel gratis promoveren. De ploegen in de First Division mochten stemmen en kozen voor The Gunners, tot woede van de fans van Tottenham Hotspur. De Noord-Londense rivaliteit was geboren.

2. Sheffield Wednesday – Sheffield United
Komend seizoen is-ie er waarschijnlijk weer: de Steel City Derby! Weinig clubs uit dezelfde stad zijn historisch zo in evenwicht als deze beide clubs uit Sheffield. United won 45 onderlinge ontmoetingen, Wednesday 42 en er waren 40 gelijke spelen. En door de promotie van Sheffield United naar het Championship komt de derby dus weer terug.

3. Newcastle United – Sunderland
En terwijl de kans groot is dat Wednesday en United elkaar volgend jaar gaan treffen, gaan Sunderland en Newcastle United elkaar juist mislopen. Newcastle is kampioen van het Championship, Sunderland degradeert weer naar het tweede niveau. En dat is eigenlijk zonde, want de Tyne-Wear derby is er eentje onder hoogspanning. Tientallen, soms honderden aanhoudingen, spontane pitch invasions, spelers die aangevallen worden, het hoorde er afgelopen decennia allemaal bij.

4. Portsmouth – Southampton
The South Coast Derby, of: The Hampshire Derby. De magie van deze wedstrijd komt ook een beetje voort uit het feit dat-ie simpelweg niet zo vaak wordt gespeeld. De laatste twaalf jaar slechts drie keer, waarvan eenmaal een FA Cup-ontmoeting. Waar de intense rivaliteit vandaan komt, is ook niet precies te herleiden naar één moment.

Tot de jaren zeventig gingen fans van beide ploegen zelfs kijken bij elkaar, zeker wanneer hun eigen cluppie een uitwedstrijd speelde. Inmiddels is het echt andere koek, zo werd ook twee jaar geleden bewezen. De Spinnaker Tower in Portsmouth kreeg rood-witte kleuren, tot grote woede van de supporters van Pompey. Duizenden handtekeningen werden opgehaald, waardoor de 170 meter hoge toren nu niet in de kleuren van Southampton, maar in het blauw-wit van Portsmouth is.

5. Blackburn Rovers – Burnley
De onbetwiste nummer één. Een combinatie van gezonde afkeer, iets minder gezonde haat en een hele reeks dubieuze incidenten, zoals dat wel vaker gebeurt bij dit soort duels. The Cotton Mills Derby is geen wedstrijd tussen twee clubs, het is een wedstrijd tussen twee steden. Een rivaliteit die al bestaat sinds de negentiende eeuw, waarmee het één van de oudste derby’s van Engeland is. We zullen de bizarre intensiteit voorlopig wel even moeten missen, want terwijl Burnley zich handhaafde in de Premier League, degradeerde Blackburn Rovers, de landskampioen van 1994-1995, naar de League One. "Football’s most passionate derby?"vroeg de BBC zich af.

Turkse Derby: Galatasaray – Fenerbahçe

Ook in Istanboel vertegenwoordigen voetbalclubs een maatschappelijke strijd. Galatasaray staat voor het westerse, Europese deel van de stad en was vroeger de club van de adel. Fenerbahçe is komt uit het Oosterse deel van de stad en is de club van het volk. De duels tussen de aartsrivalen zorgen ervoor dat de toch al fanatieke Turkse supporters nog een stapje verder gaan. Ze zijn het alleen eens over de gedeelde afkeer van Galatasaray.

Istanboel: in 2003 moest de oproerpolitie eraan te pas komen om de scheidsrechter te ontzetten.
foto: Onbekend

Italiaanse Derby’s: Rome en Milaan

De verachtingen van Lazio en Roma voor teams uit het welvarende Italiaanse noorden wordt slechts overtroffen door die van elkaar. Lazio wordt beshouwd als rijk en rechts, Roma als arbeidersclub en links.

De rivaliteit is nergens dichterbij dan in Milaan….letterlijk. Internationale en AC Milan spelen beide in het indrukwekkende San Sirostadion, wat betekent dat alle wedstrijden die ze tegen elkaar spelen, ook de twee in de Champions League, op hetzelfde veld worden gespeeld.

Derby Della Madonnina, oftewel de wedstrijd tussen Inter en AC in Milaan. De clubs delen hun stadion en een gezamenlijke geschiedenis. In 1908 scheidden een aantal leden van AC Milan zich af om hun eigen club op te richten: Inter. Van oudsher is AC Milan de club van de arbeiders, de casciavitt en Inter van de conservatieven, de bauscia. Op politiek gebied was AC Milan traditioneel links georiënteerd, terwijl Inter een rechtse club was. Door de komst van Silvio Berlusconi als eigenaar en voorzitter van AC Milan zijn deze verhoudingen verschoven, maar de rivaliteit is niet minder geworden.

Spaanse Derby’s

Spanje kent een viertal stadsderby’s:

1. El derby madrileño, tussen Atlético Madrid en Real Madrid, de twee grootste teams uit Madrid, waarbij Atlético het imago heeft van de socialistische arbeidersclub, en Real de koninklijke is, het team van het rechtse establishment (inclusief destijds het regime van Franco. Hoewel de rivaliteit tussen beide Madrileense clubs enorm is, er is ook groot wederzijds respect. In tegenstelling tot andere stadsderby’s mondt de gezonde rivaliteit tussen de ploegen zelden uit in geweld.

2. El derby barceloní, tussen FC Barcelona en Espanyol, waarbij de Barcelona-aanhang zichzelf als meer Catalaans ziet dan Espanyol.

3. De derby van Valencia, tussen het grote Valencia CF en het kleinere Levante.
4. De derby van Sevilla, tussen Sevilla FC en Real Betis.

Daarnaast zijn er verschillende regionale derby’s:

De derby van Baskenland, tussen Athletic Bilbao en Real Sociedad. In parallel met de Catalaanse derby gaat het hier eveneens over de vraag welke van de teams het meest Baskisch is.

De derby van Galicië, tussen Celta de Vigo en Deportivo La Coruña.
De derby van Asturië, tussen Sporting Gijón en Real Oviedo.
De derby van de Canarische Eilanden, tussen UD Las Palmas en CD Tenerife.

De Servische Derby: Partizan – Rode Ster Belgrado

De rivaliteit tussen Partizan en Rode Ster is ontstaan uit de nasleep van de Tweede Wereldoorlog. Beide clubs werden opgericht in 1945, maar eerstgenoemde was het legerteam en Rode Ster kwam voort uit de burgerbevolking.

Derby’s in Duitsland

In Duitsland zijn op het hoogste niveau zelden echte stadsderby’s; alleen St. Pauli en HSV uit Hamburg en 1860 München en Bayern München komen soms tegen elkaar uit in de Bundesliga.

Borussia Dortmund – Schalke 04

De Kohlenpott-derby is ongetwijfeld de meest beladen derby van Duitsland. Het is de strijd tussen de grootste clubs van het Ruhrgebied, dus het is ook nog eens lekker dichtbij Nederland. We raden je aan om te gaan als Dortmund thuis speelt, want het Signal Iduna Park met de befaamde Gelben Wand is ronduit magisch.

De Kohlenpott-derby
foto: SofaScore

Portugal: Derby de Lisboa

De Derby de Lisboa ook bekend als Derby Eterno, Derby da Segunda Circular of Derby da Capital, is de meest opvallende voetbalderby in Portugal. Het wordt gespeeld tussen de Lissabon-teams van Benfica en Sporting. De rivaliteit ontstond in 1907 toen acht Benfica-spelers naar Sporting verhuisden, vóór de eerste derby. De wedstrijd wordt wereldwijd gevolgd door Portugese immigranten, vooral in de voormalige Portugese koloniën.

Derby in Griekenland: Olympiacos – Panathinaikos

In Athene vindt de Derby ton eonion antipalon (Derby van de eeuwige vijanden) plaats. Het is één van de meest verhitte wedstrijden in heel Europa en het gaat er soms behoorlijk heftig aan toe. Verwacht een hels kabaal, veel vuurwerk en een ervaring die je nooit meer zult vergeten.

Derby’s in Zuid-Amerika

Waarschijnlijk de meest heftige derby is die tussen de Argentijnse ploegen Boca Juniors en River Plate, ook wel El Superclásico genoemd. Beide clubs komen oorspronkelijk uit de wijk La Boca in Buenos Aires. River Plate verhuisde naar de rijkere buurt Núñez, waarna de rivaliteit alleen maar toenam. Met de meest fanatieke supporters ter wereld, een oor- verdovend lawaai, spandoeken en vuurwerk is de wedstrijd een waar spektakel.

In sommige landen is de plaatselijke derby het gespreksonderwerp van het land. Nacional en Penarol trekken zoveel toeschouwers uit heel Uruguay dat hun onderlinge wedstrijden het land verdelen.

Franse rivaliteiten

In het Franse voetbal heerst er uiteraard ook een bittere rivaliteit, maar anders dan in Groot-Brittannië en Italië, niet tussen clubs uit dezelfde stad. In de meeste Franse steden, die minder inwoners tellen dan veel steden in de rest van Europa, is slechts plaats voor één club die kan meespelen op het hoogste niveau. Niettemin kunnen supporters niet zonder een object van haat om hun passie voor hun ploeg te botvieren en richten ze zich daaron doorgaans op een andere club uit de regio.

De supporters van Olympique Lyonnais zijn in de eenentwinstige eeuw dolblij, omdat hun team de plaats heft ingenomen van Saint-Etienne, de andere grote club uit de regio, die in de jaren zestig en zeventig furore maakte en een erelijst opbouwde waar Lyonnais bij lange na niet aan kon tippen. Een vergelijkbare rivaliteit bestaat er tussen Lens en Lille in het noorden, tussen Metz en Nancy in het oosten en tussen Nantes en Rennes in het westen.

In het zuiden aan de Middellandse Zee zijn Monaco en Marseille, de twee machtigste clubs van de regio, de grote rivalen, zou je denken. Monaco heeft zich echter door zijn successen de vijandschap op de hals gehaald van de fans van Nice. En Olympique Marseille speelt zijn meest beladen wedstrijden tegen een ploeg uit het noorden. Algemeen gesproken vindt de rest van Frankrijk de Parijzenaars hooghartig en arrogant, dit geldt met name voor de inwoners van Marseille, een industriestad met veel arbeiders. Op hun beurt vinden de Parijzenaars de zuiderlingen vulgair en bekrompen. Deze generalisaties komen op scherpe en soms geweldadige wijze tot uiting in de confrontaties tussen OM en PSG.

PSG brak in de jaren negentig Marseilles greep op de Franse landstitel nadat de gedwongen degradatie van Marseille de vijandschap nog had vergroot. Er zijn nog een paar redenen voor de PSG/OM rivaliteit. PSG is eigendom van het mediabedrijf Canal +, terwijl rivaal TF1 een belang heeft in Marseille. Verder wordt PSG gesponsord door Nike en heeft OM een contract met Adidas.

This entry was posted in VOETBAL VAN A-Z. Bookmark the permalink.