(33) 1970: 21 juni Finale WK: Brazilie – Italie 4-1

Beste elftal ooit ?.

Het negende WK in de historie werd toegewezen aan Mexico en geldt volgens velen nog steeds als het mooiste WK ooit. Ondanks het spelen op grote hoogte, in ijle lucht en onder hoge temperaturen haalden veel teams een indrukwekkend niveau. Op dit WK introduceerde de FIFA voor het eerst gele en rode kaarten en mochten de deelnemende ploegen spelers wisselen tijdens een wedstrijd. Het toernooi in Mexico leverde enkele historische duels op, zoals de boeiende groepswedstrijd tussen Engeland en Brazilië (0-1), met de volgens velen beste redding ooit van doelman Gordon Banks op een kopbal van Pelé. De finale werd een van de klassiekers aller tijden. Pele himself kopte Brazilië op voorsprong met het 100ste doelpunt in de WK-geschiedenis. Italië kon nog even langszij komen maar in de tweede speelhelft maakte Brazilië het ongenadig af. Brazilië won de Jules Rimet Cup voor de derde keer en mocht de Cup houden, later zou de cup kwijt raken en nooit meer terug gevonden worden.

WK 1970

Het WK in 1970 werd gespeeld tussen 31 mei en 21 juni. Aan de voorronden voor het toernooi deden in totaal zeventig landen mee, een aantal dat nog nooit behaald was. Men besloot in 1964 het toernooi toe te wijzen aan Mexico, waardoor men alle tijd had gehad om geweldige stadions neer te zetten in de verschillende steden. Het WK van 1970 werd onder andere om die reden legendarisch, al droeg ook de introductie van enkele nieuwe spelregels daar natuurlijk aan bij.

Aan het WK in 1970 in Mexico deden uiteindelijk 16 verschillende landen mee, die van over heel de wereld afkomstig waren. Het ging hierbij om een aantal Europese landen, maar voor het eerst ook een groot aantal andere deelnemers als Peru en Israël. Verder wisten ook Marokko en El Salvador zich te kwalificeren voor het eindtoernooi, waarmee er meer ruimte was gekomen voor landen buiten Europa, om zich op het gebied van voetbal te presenteren. Uiteraard waren er wel een aantal Europese landen van de partij in de vorm van Engeland, Italië en bijvoorbeeld West-Duitsland.

De knockout fase was was slecht georganiseerd. Omwille van TV rechten in Europa werden alle wedstrijden onder blakende zon om 12:00 afgewerkt. Dit had ook impact op het publiek. De wedstrijden werden immers gespeeld terwijl de meeste Mexicanen nog aan het werken waren. Het gevolg was dat vele stadions vrijwel leeg waren. Italië had zich net op tijd kunnen herpakken en versloeg thuisland Mexico. De Nederlandse scheidsrechter Van Ravens floot Uruguay tegen Sovjet-Unie. Topper in de knockout fase was West-Duitsland tegen Engeland. Engeland kwam 0-2 voor maar de trein Beckenbauer/Müller zette de zaken terug recht. Maar Brazilië was onklopbaar. De finale zou in elk geval tussen een Europese en een Zuid-Amerikaans land gaan.

WK 1970: sponsoring doet z’n intrede

De grote winnaars van de strijd tussen Adidas en Puma waren de sporters. Zij konden de merken tegen elkaar uitspelen. De grote verliezers waren de merken. Zij verloren kapitalen door elkaar telkens te willen overtroeven om de beste sporters aan zich te binden.

Puma en Adidas zagen de negatieve financiële consequenties van hun strijd in en besloten ten tijde van het WK in 1970 een overeenkomst te sluiten om een einde te maken aan de sponsorwedloop. Het meest opvallende resultaat van deze afspraak was het zogenaamde “Pele Pact”. Beide bedrijven spraken af om geen sponsor deal te sluiten met Pele, de grootste voetballer van de wereld op dat moment. De strijd om Pele zou zoveel geld kosten, dat het wel eens het einde zou kunnen betekenen van een van de twee bedrijven.

WK 1970 Brazilie – Engeland 1-0

De magistrale redding van Gorden Banks op een kopbal van Pelé op dit WK wordt beschouwd als één van de mooiste ooit in de geschiedenis van de wereldbeker.

Miraculeuze redding van Engelands doelman Gordon Banks op een kopbal van Pele.
foto: onbekend

Het scoreverloop doet misschien niet denken aan een klassiek duel, maar dit was een wedstrijd voor de fijnproever. De titelverdedigers en het team dat hen aan het einde van het tournooi zou opvolgen stonden tegenover elkaar. Dit was een bijzondere wedstrijd, zowel in defensieve als in aanvallende zin. Engeland leek in de eerste helft goed weg te komen, toen Gordon Banks een ongelooflijke redding verrichtte op een kopbal van Pelé. Het was waarschijnlijk de beste, en zeker de meest herhaalde redding, aller tijden. Engeland was echter niet in staat de Braziliaanse aanval helemaal te weerstaan en en na een uur bezeweken ze onder de onstuitbare Jairzinho, die scoorde na goed werk van Tostao en Pelé

Banks heeft zelfs eens een wedstrijd gespeeld waarin hij geen enkele redding heeft moeten verrichten. De bewuste wedstrijd was een kwalificatiewedstrijd voor het EK van ’72, op 12 mei 1971 tegen Malta. Engeland won de wedstrijd met 5-0. Banks  raakte de bal alleen toen zijn ploegmaten naar hem terugspeelden.

De finalisten

De halve finales waren confrontaties tussen teams uit Zuid Amerika en Europa.  Brazilië had het in de eerste helft erg moeilijk met het sterk verdedigende Uruguay. De aanvallers kwam er niet doorheen en door een bekende misser van de matige Braziliaanse verdediging en keeper Felix kwam Uruguay op een 1-0 voorsprong door een goal van Cubilla.

Vlak voor rust maakte Clodoaldo gelijk. In de tweede helft domineerden de Brazilianen zoals in al hun wedstrijden en wonnen met 3-1 door goals van Jairzinho en Rivelino. Legendarisch was de wedstrijd geworden door een historisch geworden “dummy” van Pelé, die via een misleiding zonder de bal te raken keeper Mazurkiewicz de andere kant opstuurde, Pelé miste echter.

WK finale 1970: Rivelino (11) neemt een vrije trap tegen Italië
foto: onbekend

De Europese halve finalist die doorging was Italië. Italië stond niet bekend om het aanvallende spel, maar in de Eerste ronde maakte Italië het erg bont. Italië ging door naar de Tweede ronde door twee gelijke spelen, 2 keer 0-0 en een 1-0 overwinning. In de wedstrijd tegen Uruguay weigerde het publiek de bal opnieuw in het veld te gooien uit onvrede over het veroonde spel.

Italië wist door te stoten naar de halve finales door Mexico met 4-1 te verslaan, mede door fouten van de doelman Calderon. De halve finale tussen Italië en West-Duitsland wordt gezien als de “Wedstrijd van de Eeuw”. Italië kwam op 1-0, maar vlak voor tijd maakte West-Duitsland de 1-1. In de verlenging werd het een doelpuntenfestijn en uiteindelijk scoorde invaller Rivera de 4-3 voor Italië. De finale ging tussen het team met de beste
verdediging (Italië) en de beste aanval (Brazilië).

De finale

Het aanvallende team had het eerst succes, Brazilië scoorde via een geweldige kopgoal van Pelé. grootste verrassing was dat de score na vijfenzestig minuten nog altijd 1-1 was. De openingsgoal van Pelé binnen 20 minuten leek de voorbode van een doelpuntenregen, maar de Italianen profiteerden van een fout van Clodoaldo, die de bal zomaar inleverde bij Boninsegna.

Pele scoort de 100ste Braziliaanse goal op een WK.
foto: onbekend

Pas nadat Gerson Brazilie met een afstandsschot weer op voorsprong had gezet, en Jairzinho deed wat hij elke wedstrijd in Mexico deed: scoren, was de normale orde hersteld.

Het vierde doelpunt was een staaltje puur Braziliaans voetbal: Carlos Alberto joeg de bal in het net na een fantastische aanval over veel schijven en achteloos gegeven assist van Pelé. Het blijft een van de meest herhaalde WK-doelpunten, een glorieus aandenken aan een ongeëvenaard team.

Dit doelpunt in de finale was niet hun enige fantastische goal in het toernooi. Tegen Uruguay in de halve finale scoorden ze drie beauty’s: een een-tweetje afgemaakt door Clodoaldo; een briljante actie en een smakelijke afronding van Jairzinho; en een kanonskogel van Rivelino.

Het was vooral een zege van het aanvallende voetbal, een verademing na de WK’s van 1962 en 1966, waar vooral verdedigend voetbal en grof geweld domineerde. Opvallend was het verschil tussen de aanval en de labiele verdediging, waar doelman Felix vooral opviel door blunders en zenuwachtig gedrag, Felix was dan ook een buitensporige roker. De aanval was echter van grote klasse, alleen voor Pelé was het zijn laatste WK-duel, maar hij won wel zijn derde wereldtitel in zijn loopbaan, ploeggenoot Jairzinho scoorde als eerste speler in alle wedstrijden op een WK en bondscoach Mario Zagallo had een primeur door het WK als speler (in 1962) én als trainer te winnen.

Sandro Mazolla van Italië tegen twee Braziliaanse verdedigers.
foto: UEFA

Zagallo coachte Brazilië opnieuw op het WK in Frankrijk in 1998, Brazilië ging in die finale echter roemloos ten onder tegen het gastland.

Wedstrijdgegevens:
21 juni 1970
Brazilië – Italië 4-1
Doelpunten: Pelé  18′, Boninsegna 37′, Gérson  68′, Jairzinho  71′, Carlos Alberto  86′
Aztekenstadion, Mexico City. Toeschouwers: 107.412
Scheidsrechter: Rudi Glöckner (DDR)

Brazilië:
1 Félix, 4 Carlos Alberto, 2 Brito, 6 Wilson Piazza, 16 Everaldo, 7 Jairzinho, 8 Gérson, 5 Clodoaldo, 11 Rivelino, 10 Pelé, 9 Tostão.
Coach: Mário Zagall

Italië:
16 Enrico Albertosi, 19 Tarcisio Burgnich, 15 Roberto Rosato, 5 Pierluigi Cera, 3 Giacinto Facchetti, 4 Giancarlo De Sisti, 6 Mario Bertini, 10 Sandro Mazzola, 22 Angelo Domenghini, 12 Luigi Riva, 7 Roberto Boninsegna.
Wisselspelers: 18 Antonio Juliano (75′), 14 Gianni Rivera (84′)
Coach: Ferruccio Valcareggi

Jairzinho rent juichend weg nadat hij Brazilië op een 3-1 voorsprong heeft gebracht.
foto: Popperfoto/Getty Images

Jairzinho

Jairzinho was één van de smaakmakers van de Braziliaanse ploeg op het WK 1970. Jair Ventura Filho (zijn geboortenaam, 25 december 1944) scoorde in elke wedstrijd waarin hij meespeelde. Met zeven doelpunten moest hij het echter afleggen tegen Gerd Müller, die tien keer raak trof voor West-Duitsland. Jairzinho maakte als 15-jarige zijn debuut in het eerste elftal van Botafogo. Zijn grote voorbeeld Garrincha speelde bij dezelfde club. Vier jaar later, in 1964, mocht Jairzinho voor het eerst het shirt van de Goddelijke Kanaries aantrekken. Op het WK 1966 in Engeland speelde hij als linksbuiten  en Garrincha als rechtsbuiten.

Toen Garrincha zijn schoenen aan de haak hing, mocht Jairzinho zich uitleven op de rechterflank, daar kon hij zijn klasse nog meer in de verf zetten. Op het WK 1974 vond hij twee keer de weg naar doel. Zijn laatste interland was op 3 maart 1982 tegen Tsjecho-slovakije. Jairzinho scoorde 34 doepunten in 82 interlands.

Hij werd later trainer en merkte het talent van de 14-jarige Ronaldo als eerste op. Jairzinho was toen trainer bij São Cristóvão.

Beste elftal ooit

Waarschijnlijk was dit het beste voetbalelftal ooit. Het feit dat hun doelman het amateur-niveau nauwelijks wist te ontstijgen en de verdediging op zijn zachtst gezegd niet overtuigend was, doet niet ter zake. Als de Brazilianen de bal kregen, behielden ze die. De beweging en ijver van middenvelders en aanvallers was fenomenaal en de broze backs kwamen opeens een heel stuk beter uit de verf als ze de aanval mochten ondersteunen.

In 1966 had de machine na twee wereldkampioenschappen op rij gehaperd. Brazilië was in de groepsfase gesneuveld nadat de Portugezen zonder blikken of blozen Pelé uit het toernooi hadden geschopt. Nu was de grote man op zoek naar een laatste applaus op het grote podium. Hij speelde in 1970 dieper dan op het WK van 1958 en 1962 en was de spil van het Brazilaanse spel, samen met de zwervende Gerson en de felle, besnorde Rivelino.

WK finale 1970: Brazilië – Italië
foto: Sporting Pictures (UK)

Dit Braziliaanse elftal had verder een goede mix van jonge twintigers als Carlos Alberto, Gerson en Tostao aangevuld met de zeer ervaren Pelé en Hercules Brito. Het was ook het laatste elftal dat met meer dan drie voorwaartsen op een wereldkampioenschap durfde te spelen. Bondscoach Mario Zagallo stuurde namelijk een 4-2-4 formatie het veld in waarbij rechtsback Carlos Alberto ook nog eens de achterlijn moest halen, denk aan zijn beroemde goal in de finale tegen Italië.

Goed beschouwd speelde dit elftal al totaalvoetbal voordat Oranje het in 1974 uitvond. Met Clodoaldo als spil op het middenveld en naast Pelé en Tostao voorin ook Rivellino en Jairzinho werd er lustig op los gepasst en voortdurend van positie gewisseld. De  over-macht die dit elftal had over tegenstanders is alleen geëvenaard door clubteams.

Het Braziliaanse wereldkampioenselftal van 1970
foto: onbekend

“Brazilië 1970 beste elftal aller tijden”

Het Braziliaanse elftal dat in 1970 de wereldtitel in de wacht sleepte is in 2007 verkozen tot “het beste team aller tijden”. Dit was de uitslag van een onderzoek dat door verschillende experts in opdracht van het kwaliteitstijdschrift World Soccer Magazine werd uitgevoerd.

“De spelers waren destijds meer dan alleen een elftal”, luidde het eindoordeel. “Met het prachtige voetbal groeide die lichting van Brazilië uit tot een mythe, het ultieme voorbeeld van hoe een wedstrijd negentig minuten lang moet worden gespeeld.”

Op de tweede plaats eindigde het Hongaarse elftal uit 1953 en de derde plaats was voor het Nederlands elftal uit 1974, dat het WK uiteindelijk aan Duitsland moest laten. AC Milan (1989-1990) eindigde op een vierde plaats, terwijl het Real Madrid van 1956-1960, dat vijf opeenvolgende Europa Cups I in de wacht sleepte, genoegen moest nemen met een zesde stek.

De tweede treffer van Diego Armando Maradona tegen Engeland op het WK van 1986 kwam als “het mooiste doelpunt aller tijden” uit de bus. De uithaal van Marco van Basten in de EK-finale van 1988 tegen Rusland was een tweede plaats waard.

Brazilië 1958: beste elftal ooit ?

De meeste hedendaagse liefhebbers herinneren zich het WK-team van 1970 als de apotheose van het Braziliaanse voetbal, maar oudere supporters beweren dat dit team Brazilië’s tweede incarnatie van genialiteit was. De eerste was het WK-team vam 1958.

Het WK werd dat jaar in Zweden gehouden en begon zonder een duidelijke favoriet. Brazilië had zich met horten en stoten voor het eindtoernooi geplaatst en werd beschouwd als een getalenteerd maar slecht georganiseerd elftal. Dat beeld veranderde als snel. In een storm van aanvallend voetbal blies Brazilië de tegenstanders van het veld door zowel de halve finale als de finale met 5-2 te winnen.

De Brazilianen speelden een nieuw 4-4-2/4-2-4 systeem met hard werkende vleugel-spelers die de twee spitsen ondersteunden. Ze husselden gedurende het toernooi het elftal nog al eens door elkaar, maar het resultaat was altijd hetzelfde: verbijsterend en succesvol voetbal. De revelatie van het toernooi was Pelé, een zeventienjarige speler, die door zijn talent en volwassenheid verbaasde. Een belangrijke rol was ook weggelegd door de zwervende Didi, die haast zonder adem te halen negentig minuten lang over het veld raasde.

Het Braziliaanse wereldkampioenselftal van 1958
foto: BBC

Garrincha speelde een grote rol in de latere fase van het toernooi in 1958; een spelers-afvaardiging onder leiding van Nilton Santos eiste dat hij werd opgesteld. Hij bewaarde zijn beste optredens voor 1962 toen hij na een blessure van Pelé het elftal bij de hand nam. De kwartfinalewedstrijd tegen Wales in 1958 was Mazolla’s laatste wedstrijd voor Brazilië. Onder zijn doopnaam José Altafini speelde hij bij het WK van 1962 voor zijn nieuwe vaderland Italië.

Bij het WK van 1962 was Brazilië een gevestigd en zelfverzekerd elftal dat als duidelijke favoriet aan het toernooi begon. Ondanks een vroege blessure van Pelé rechtvaardigden ze het vertrouwen dat de bookmakers in hen hadden gesteld: ze verpletterden Tsjecho-slowakijje met 3-1 in de finale.

Misschien speelden ze tijdens het WK van 1970 in Mexico wel het mooiste voetbal aller tijden. Met Pelé in zijn beste periode, met Gerson, de geniale linkspoot, met Rivelino, de linksbuiten met de mooiste schijnbeweging: met links over de bal heen naar rechts zwaaiend de tegenstander op het verkeerde been zetten om dan in dezelfde beweging met buitenkant links de bal vrij te maken.

Maar het elftal van 1958 had wonderkinderen: Pelé, 17 jaar en de jongste; Garrincha, de gekste; Didi, de mooiste; Vavà, de rustigste; Altafini, de blondste; Zagalo, Brito, Bellini, Orlando, De Sordi, Dida, Gilmar, de doelman; en Djalma en Nilton Santos, het superieure verdedigingsduo.

Beide aanvalslinies doen weinig voor elkaar onder. Het grote verschil zit hem in de achterste vijf. De rechtervleugel- verdedigers Djalma Santos en Carlos Alberto waren beide van wereldklasse. De rest van de achterhoede van 1970 was niet om over naar huis te schrijven. In 1958/1962 stond er als linksback Nilton Santos en in het doel stond de enige Braziliaanse klasse-keeper tot nu toe: Gilmar. De tweevoudig wereldkampioensploeg van 1958-1962 had de betere voetballers, maar het mooiere voetbal kwam van de ploeg uit 1970.

Bronnen en referenties
wkvoetbal.nl, 2link.nl, Volkskrant, sportpreview.nl, gymbo.plazilla.com, NRC