(34) 1970: 9 september Wereldbeker: Feijenoord -Estudiantes 1-0

Brilletje van Van Daele

Estudiantes mocht meedoen omdat ze in het seizoen 1969/70 de Copa Libertadores hadden gewonnen door in de finale Peñarol met 1-0 te verslaan. Feyenoord mocht mee doen omdat ze in de finale van de Europacup I Celtic met 2-1 hadden verslagen. Vooraf hadden de Feyenoorders wel enige tijd gediscussieerd over de vraag of zij al dan niet tegen Estudiantes moesten voetballen. Het gaf enige aarzeling in Rotterdam, want de Wereldbeker-wedstrijden van Celtic Glasgow (1967), Manchester United (1968) en AC Milan (1969) waren zonder uitzondering fors ontspoord. En zowel in 1968 als in 1969 was Estudiantes de la Plata het middelpunt van veel voetbalgeweld geweest.

Vooral in de laatste editie tegen AC Milaan had het Argentijnse Estudiantes de la Plata het wel erg bont gemaakt. Nadat de Argentijnen in Milaan met 3-0 hadden verloren, ontaardde de return in Buenos Aires in een ware veldslag. Milans Argentijnse spits Nestor Combin werd tijdens de wedstrijd bewusteloos geslagen, en na afloop in de gevangenis gegooid. Hij zou de Argentijnse militaire dienstplicht hebben ontdoken.

De verontwaardigde Italianen schopten een rel zonder weerga. Bovendien had de hele wereld op de televisie gezien hoe Estudiantes de Argentijnse nationale eer door het slijk haalde, Wat in Zuid Amerika zwaar telt. De president van de Republiek Argentinië gelastte de Argentijnse voetbalbond om de bezem door de club te halen. Estudiantes grootste boosdoeners werden levenslang geschorst.

Er gingen verhalen dat er Argentijnse verdedigers waren die met scherpe voorwerpen in hun broekzak het veld op gingen om tegenstanders te verwonden. Daarnaast hadden de boeven van de pampa spugen, trekken, duwen en schoppen op hun repertoire staan. Maar ja, aanvoerder Rinus Israël had bij het bestuur een winstpremie van maar liefst tien- duizend gulden de man voor elkaar gekregen. Dat was een bedrag, in 1970. Happel kon zich er uiteindelijk ook wel in vinden en dus ging Feyenoord naar Argentinië. Al bij aankomst in Buenos Aires hadden sommige spelers spijt, want de vliegreis via stops in Parijs en Rio de Janeiro was verre van aangenaam geweest. De onderneming had meer dan een vol etmaal aan reistijd gekost. Geradbraakt was iedereen uit het vliegtuig gestapt.

Het elftal van Estudiantes de La Plata in 1970
foto: Wikipedia

Feijenoord werd ondergebracht in een kamp dat bewaakt werd door tweehonderd man van de Guardia Civil. In Argentinië was er sprake van politieke onlusten. De Feyenoord-spelers mochten niet zonder begeleding over straat. Maar ook in het stadion had militaire begeleiding niet misstaan. De Feyenoorders werden bij het betreden van het veld geraakt door muntstukken.

Een peso raakte het hoofd van Jan Boskamp. Kort voor de aftrap moest de wond worden gehecht. Wat was dit? Hoe kon een mens in deze chaos voetballen? "Ach", zo besloot Happel drie minuten voor de aftrap de druk van de ketel te halen, "Boskamp heeft ook zo’n groot hoofd, dat kun je bijna niet missen.".

Op 26 augustus zat voetbalminnend Nederland ‘s nachts om twee uur voor de televisie om de heenwedstrijd in Argentinië te volgen. Eddy Treytel stond weer in het Feyenoord-doel, nadat maestro Happel hem drie maanden eerder in de finale tegen Celtic niet had durven opstellen en al spoedig bleek waarom.

De uitwedstrijd

Het stadion is zo’n gekkenhuis dat de spelers elkaar niet kunnen verstaan. Maar goed, dan begint de wedstrijd echt en de kaasmeisjes zijn nog niet van het veld (stukje Holland-promotie) of de Rotterdammers kijken al tegen een 2-0 achterstand aan. Na een keiharde en onnodige charge van Rinus Israël even buiten het strafschopgebied krijgen de Argentijnen in de zesde minuut een zeer verdiende vrije trap. Keeper Eddy Treytel schat de bal totaal verkeerd in en springt op een wel heel vreemde manier onder de bal door. Juan Miguel Echecopar, wat een mooie naam overigens, kan vrij inkoppen en Estudiantes staat met 1-0 voor.

De ellende is nog niet voorbij, want vier minuten later krijgen de Argentijnen een corner. Weer tast Treytel in het duister en de bal vliegt er met een lullig krulletje bij de eerste paal in. De doelpuntenmaker heeft ook weer zo’n wonderschone naam: Juan Ramón Verón, vader van latere ster Juan Sebastián Verón die onder andere speelde voor Estudiantes, Boca Juniors, Sampdoria, Parma, Lazio Roma, Manchester United, Chelsea en Internazionale Milan.

Israël gebaart Laseroms een tandje bij te zetten. De achterhoede knokt zich terug in de wedstrijd. Laseroms loopt – met noppen en al – over de borstkas van de liggende Veron.

Maar nog voor de rust scoorde Kindvall, in zijn uppie tussen drie Argentijnse verdedigers, knap tegen. En in de tweede helft kopte Van Hanegem, die tijdens de wedstrijd zijn vinger brak,de 2-2 in. Treytel herstelde zich goed, en Feyenoord speelde de wedstrijd beheerst uit. Estudiantes trouwens ook.

Rinus Israël is blij met het gelijke spel in Buenos Aires.
foto: onbekend

Maar hun twijfelachtige reputatie hadden de spelers van Estudiantes waargemaakt, de ene zware overtreding volgde de andere op. Feyenoord-coach Ernst Happel repte niet voor niets van een "Gangsterteam". Hoewel de wedstrijd enorm hard was geweest het was in ieder geval ,en voor de verandering, niet uit de hand gelopen. De spelers van Estudiantes hadden getoond dat zij de waarschuwing van hun president (‘geen nieuwe schandalen meer’) ter harte hadden genomen.

De kampioenswedstrijd in Rotterdam

De terugwedstrijd van deze Wereldbeker confrontatie werd op 9 september onder toeziend oog van koningin Juliana, prins Bernhard, minister-president Piet de Jong en burge- meester Wim Thomassen gespeeld in Rotterdam. Het is een beschamende vertoning die koningin Juliana vanaf het ereterras in Stadion Feijenoord gadeslaat. Maar de Argentijnen van Estudiantes uit La Plata (een voorstad van Buneos Aires) hebben geen boodschap aan de Nederlandse vorstin. Vijf jaar eerder waren haar echtgenoot en oudste dochter ook al getuige geweest van een schoppartij in De Kuip. Toen knokte Feyenoord met Real Madrid, in de eerste ronde van de Europa Cup, en zagen Bernhard en Beatrix hoe de Rotter- dammers van de Spaanse provocaties over hun toeren raakten.

Van mooi voetbal kan in De Kuip geen sprake zijn, want Estudiantes laat Feyenoord niet in zijn spel komen en is zelf tot niet veel meer dan afbraakvoetbal in staat. Welke geniepig- heid Estudiantes ook in de strijd om de wereldbeker gooit, het weerbare en uitgekookte Feyenoord verblikt en verbloost niet. Sterker nog, Willem van Hanegem moet er alleen maar om lachen. De Kromme heeft wel respect voor de over mijn lijk-mentaliteit waarmee de kampioen van Zuid-Amerika zich verweert tegen die van Europa.

In het boek ‘Willem de voetballer’ zal hij daar veel later over zeggen: "Als ik tegen Estudiantes het strafschopgebied in wilde lopen, moest ik goed opletten. Keek je naar rechts om het spel te volgen dan kreeg je ‘m van links, een stomp of een elleboog. Als je zo’n knal aan ziet komen, kun je je schrap zetten, maar als hij onverwacht komt, doet-ie veel meer pijn. Dan is het alsof je tegen een muur op loopt. Nee, ik werd daar niet kwaad om. Ik dacht alleen maar: de volgende keer beter opletten Willem."

De Argentijnen zijn kwaad wanneer hun keeper te hard is aangevallen.
foto: Eric Koch

De wedstrijd in Rotterdam was iets minder hard, maar kende ook veel grove charges. Feyenoord slaagde er niet in een opening te vinden in de hechte Argentijnse verdediging. Na de 2-2 in Buenos Aires, waar Feyenoord wel tot knap positiespel kwam, dreigt in de return een patstelling. Maar die wordt verijdeld door invaller Joop van Daele die in de 65ste minuut met een zoever over het gras een gaatje vindt in de Argentijnse blokkade. Van Daele: "Ik kreeg de bal voor mijn poten en schoot hem binnen."

Pas nadat de voor Coen Moulijn ingevallen Joop van Daele zijn historische doelpunt al had gemaakt en Malbernat het brilletje bij Van Daele van diens verbaasde hoofd had gerukt en Pachamé die dienstfiets doormidden had gebroken, toen pas probeerde Estudiantes nog even te voetballen. Dat duurde amper twintig minuten. En het was in die periode dat Ernst Happel manager Guus Brox toeriep: "Guus, mocht het toch nog 1-1 worden, dan gaan we echt niet meer naar Madrid. Tegen deze misdadigers wil ik nooit meer een wedstrijd spelen." De extra derde partij in de Spaanse hoofdstad was dus niet nodig. Het bleef bij die ene rake trap van Joop van Daele.

Estudiantes had op alle mogelijke manieren geprobeerd het op 0-0 te houden. Ze probeerden de beslissingswedstrijd in Madrid te forceren. We kunnen het achteraf met Ernst Happel eens dat een derde wedstrijd niet verantwoord zou zijn geweest.

Na het eindsignaal bestormen supporters het veld en ze zingen het Feyenoordlied. Juliana overhandigt aanvoerder Israël de Wereldbeker en Van Daele wordt op de schouders door het stadion gedragen. Het Vrije Volk brengt een extra editie uit met als kop Feyenoord kan alles. Op de Coolsingel vieren mensen de overwinning en het Feyenoord-elftal verschijnt om middernacht op het bordes van het stadhuis.

Na de wedstrijd in de ondanks alles jubelende Kuip, ontstond nog een vreemde situatie. Door de aanwezigheid van de Koningin voorzag het protocol in een ontvangst in de koffiekamer waarbij alle spelers zich hadden verplicht aanwezig te zijn. En daar stonden zij dan, elkaar tussen het koninklijk bezoek schaapachtig aankijkend, de Feyenoorders en de ‘studenten’ uit Buenos Aires. Malbernat, de rechtsback die constant had geprobeerd Moulijn de beentjes te breken, leek zich wel enigszins te generen.

Ove Kindvall (9), met drie Argentijnse verdedigers, zorgt voor gevaar.
foto: onbekend

Een beetje klein was ineens ook dr. Bilardo, de ras-provocateur die zestien jaar later als coach de nationale voetbalploeg van Argentinië naar de wereldtitel zou leiden, maar die in 1970 naast profvoetballer ook nog huisarts was. Over hem zei Wim van Hanegem: "Volgens mij is hij in elke wedstrijd vooral op zoek naar nieuwe patiënten." Het was een vreemde bijeenkomst, daar in de koffiekamer. De Argentijnen wezen er gemakshalve nog even op dat Van Hanegem zelf ook zeven overtredingen had gemaakt.

Het brilletje van Van Daele

Invaller Joop van Daele in De Kuip de man van de avond. Met een harde schuiver bezorgt hij Feyenoord een 1-0 zege. Meteen na de goal, nadat Estudiantes had afgetrapt, kwam verdediger Malbernat naar Van Daele toe. Hij rukte de bril van de aanvaller van zijn neus. Brillen waren gevaarlijk in het veld, vonden de Argentijnen. Daarom was het in Zuid-Amerika verboden met een bril op te voetballen, betoogden ze. De Argentijnen vonden geen gehoor en besloten voor eigen rechter te spelen. Van Daele stond even perplex maar kwam toen actie. "Ik ging achter die man aan, maar hij gaf mijn bril snel over aan een andere speler, Pachame, die hem vervolgens in tweeën brak.". De Kuip loeit van ver- ontwaardiging om dit hondsbrutale staaltje van vandalisme.

Het incident speelt zich af tijdens de wedstrijd en wordt niet opgemerkt door de scheidsrechter. Van Daele: "Bizar, maar het spel ging gewoon door terwijl ik achter mijn bril aanzat. Verzorger Gerard Meijer heeft nog geprobeerd die bril te plakken, maar dat lukte niet. Ze hadden alleen nog een reserve-bril, met gewoon glas. Daarom heb ik de laatste tien, vijftien minuten maar zonder bril gespeeld."

De Argentijnen hebben jaren later wel een verklaring voor hun gedrag. Tegenover het tijdschrift Hard Gras zei dader Pachame in 2005 over Van Daele: "Die kerel zette zijn bril op als ze in de aanval waren en weer af als ze gingen verdedigen. Maar het was duidelijk tegen de regels, dus een van ons pakte hem zijn bril af en toen ging die stuk."

Zijn medespeler Juan Ramon Verón speelt jaren later nog steeds de vermoorde onschuld: "Zijn bril viel af. Misschien stapte een van ons er per ongeluk op."

Feyenoord won uiteindelijk de wereldcup. Joop van Daele was de man van de wedstrijd. Niet alleen door zijn goal, maar zeker door zijn bril. Zangers Johnny Hoes en Luc Lutz maakten na de winst een grammofoonplaatje over het incident. ‘Het brilletje van Van Daele, dat is niet te betalen…’

Wedstrijdgegevens:
9 september 1970
Feijenoord – Estudiantes 1- 0
Doelpunt: Joop van Daele 65′.
De Kuip, Rotterdam
Toeschouwers: 63.475
Scheidsrechter: Alberto Tejada Noriega (Peru)

Feijenoord:
Eddy Treijtel, Theo van Duivenbode, Piet Romeijn, Theo Laseroms, Rinus Israël, Willem van Hanegem, Wim Jansen, Franz Hasil (46′), Henk Wery, Coen Moulijn (61′), Ove Kindvall
Wisselspelers: Joop van Daele (61′), Jan Boskamp (46′)
Coach: Ernst Happel

Estudiantes:
Oscar Pezzano, Hugo Medina, Néstor Togneri, Hugo Spadaro, Oscar Malbernat (51′), Carlos Pachamé, Carlos Bilardo, Juan Veron, Daniel Romeo (61′), Eduardo Flores, Marcos Conigliaro.
Wisselspelers: Rubén Pagnanini (61′), Christian Rudzki (51′)
Coach: Osvaldo Zubeldía

Joop van Daele op zoek naar zijn befaamde brilletje
foto: onbekend

Het "brilletje" als museumstuk

Tot 9 september 1970 was Joop van Daele een vrij anonieme speler van Feyenoord. Zijn vermorzelde brilletje zorgde echter voor een plaats in de Nederlandse sporthistorie.

In juni 1970 – vlak voor zijn 23ste – zegde Van Daele zijn baan als loketbeambte bij de PTT op en hij tekende zijn eerste profcontract. Happel was blij met hem. Van Daele zeurde niet en hij kon hem in de aanval overal inzetten. Hij was de ideale wisselspeler. De supersub Joop van Daele bezorgde zijn club de Wereldbeker, want het bleef bij 1-0. Het brilletje van Van Daele was meteen een begrip.

Van Daele werd na de wedstrijd overspoeld met brilletjes nadat hij na de wedstrijd tijdens een interview als geintje een oproep doet voor een nieuwe bril. "Ik zelf heb nog een oproep gedaan voor een nieuw brilletje, waarop ik er ruim vijftig kreeg opgestuurd. Ook werd ik benaderd door brillenleveranciers voor allerlei reclamedoeleinden. Uiteindelijk ging ik in 1972 als allereerste speler in Nederland voetballen met zachte contactlenzen." Het geknakte brilletje heeft uiteindelijk een plek gekregen in het Feyenoord-museum. Naast Europa Cup en Wereldbeker is het legendarisch geworden ‘brilletje van Van Daele’ nog altijd een van de meest bekeken relikwieën in het Feyenoord Museum.

Blamerende uitschakeling van de werelkampioen

Veel tijd om feest te vieren was er niet. De competitie was begonnen, en op 16 september stond de eerste wedstrijd in de nieuwe Europacup-1 op het programma. huis tegen het Roemeense UT Arad. Een jaar eerder had Feyenoord in de eerste ronde het IJslandse Reykjavik met 12-2 en 4-0 verpletterd, en volgens Ernst Happel was UT Arad niet veel beter. Eenzelfde scenario is goed denkbaar tegen de Oostblokkers, denken zowel de media als coach Happel. De Oostenrijker heeft de Roemenen in eigen huis zien spelen en zij zijn hem behoorlijk tegengevallen. Hij verwacht "een nulletje of vier" tegen de zesvoudig kampioen. Heel Rotterdam maakte zich op voor een nieuw schietfestijn.

UT Arad-trainer Nicolae Dimitrescu kruipt tegenover de Nederlandse pers maar al te graag in de rol van underdog. "We komen hier als toeristen", vertelt hij enigszins gekscherend aan het dagblad Het Vrije Volk wanneer hij een dag voor de wedstrijd arriveert in Nederland met zijn ploeg. En natuurlijk zijn beide clubs op veel vlakken David en Goliath. UT Arad neemt voor het eerst deel aan de Europacup I. De club heeft ook nog maar drie wedstrijden met kunstlicht gespeeld. Ze nemen de dag voor de wedstrijd uitgebreid de tijd om te wennen aan de lampen in De Kuip.

Op woensdagavond 16 september blijkt dat de Roemenen hun huiswerk hebben gedaan. De Rotterdamse voetbaltempel verandert niet in een schiettent met de elf van UT Arad als decorstuk. De wedstrijd eindigt voor 60.000 toeschouwers in 1-1 en Feyenoord heeft nog het geluk dat de keeper een schot van Wim Jansen door zijn handen laat glippen. Televisiecommentator Koen Verhoeff schrikt zelfs van een beetje van de blunder en het cadeautje: "En het is een doelpunt. Nou, nou, nou, nou. Een wonderbaarlijk doelpunt van Wim Jansen."

Ove Kindvall (Feyenoord) haalt uit tegen UT Arad, maar mist. Het blijft 1-1.
foto: Eric Koch

Heel Nederland haalde de schouders op. Dit foutje zou in de return ongetwijfeld worden rechtgezet. Twee weken later, in het morsige provinciestadje Arad, vroeg een verbaasde journalist aan mevrouw Leny Moulijn waarom zij was meegereisd. "Ik heb het gevoel dat het de laatste keer kan zijn", antwoordde de veteraan-voetbalechtgenote. Het bleef inderdaad 0-0, waarmee de Nederlands eerste voetbalwereldkampioen beschamend was uitgeschakeld.

Het is dan overigens al eerder gebeurd dat de kampioen er al in de eerste ronde uit vliegt. Het overkwam Celtic al in 1967. Eerst won het de als eerste Britse club de beker door Internazionale met 2-1 glorieus te verslaan. Het Europese seizoen daarop duurde slechts twee wedstrijden voor de Schotten doordat Dinamo Kiev te sterk was. Net als UT Arad nam Dinamo Kiev toen ook voor het eerst deel aan het Europese kampioenenbal.

En UT Arad? Die gaan in de tweede ronde kansloos met 6-1 onderuit tegen Rode Ster Belgrado over twee wedstrijden.

1970: Feijenoord keeper Eddy Treytel ziet ze vliegen

Op zondag 15 november 1970 schoot Feijenoord-doelman Eddy Treytel een meeuw uit de lucht. Het gebeurde in de tweede helft van de wedstrijd tegen Sparta, toen Treytel met een hoge uittrap de bal naar de spitsen wilde sturen. Ter hoogte van de middenstip kwam de bal in botsing met de meeuw, die levenloos neerstortte. De scheidsrechter legde de wed- strijd stil om het dier van het veld te laten verwijderen. Het werd achter een reclamebord gegooid en na afloop van de wedstrijd door een speler mee naar huis genomen. Hij liet de meeuw opzetten en, zeer tegen de zin van de dierenbescherming, installeren in de prijzenkast van Feijenoord. Sparta-supporters vonden dat het dier bij Sparta thuishoorde, omdat het een bal van Feijenoord tegenhield. Treytel was het daar niet mee eens: "In de jacht neem je toch ook mee wat je neerschiet?" Overigens eindigde de wedstrijd in 1-1.

Vrije Volk

Bronnen en referenties
Trouw, Algemeen Dagblad, feijenoord.nl, feijenoorddegrootste.nl, heldenonline.nl, sportgeschiedenis.nl, sportkroniek,blogspot