(47) 1976: 3 maart FC Den Haag – West Ham United 4-2

Haags Kwartiertje

In historisch perspectief is de ontmoeting tussen ADO Den Haag en West Ham United bijzonder. In 1976 kwamen beide ploegen tegen elkaar uit in de kwartfinale van de toenmalige Europa Cup II. In de heenwedstrijd won FC Den Haag in een volgepakt Zuiderparkstadion met 4-2 van de ‘Hammers’. Clublegende Aad Mansveld vestigde in de meest legendarische wedstrijd uit de geschiedenis van de residentieclub een Europees record door als eerste verdediger een hattrick te maken. De return in Londen eindigde in een 3-1 overwinning voor West Ham United, waarmee de Engelsen zich uiteindelijk plaatsten voor de halve finale.

Op 1 juni 1971 werd FC Den Haag geboren. Na die tijd was er inderdaad een team dat furore maakte en dit bestond uit spelers die later in het trainersvak internationaal carrière maken: Dick Advocaat, Martin Jol en in iets mindere mate Lex Schoenmaker. Daarboven stond de vereenzelviging van "Haagse bluf" in de persoon van Aad Mansveld.

Enkele goede aankopen in de personen van bijvoorbeeld de onderschatte Dojo Perazic completeerden FC Den Haag. Eigen kweek in de vorm van de buffelaars Rob Ouwehand, Aad Kila, Simon van Vliet en Joop Korevaar, de grillige, snelle aanvaller Tscheu La Ling en Henk van Leeuwen in de spits maakte een goed team. In 1975 won FC Den Haag de KNVB beker in Rotterdam door een 1-0 zege op FC Twente. Finale-tegenstander FC Twente verprutste een paar goede kansen, en ging vervolgens door een lepe vrije trap van Mansveld onderuit. Deze bekerwinst gaf FC Den Haag toegang tot het Europacup 2-toernooi.

Het daaropvolgende jaar behaalde de club grote successen in het Europa Cup II toernooi. Dát seizoen bleek de climax van alle jaren daarvoor; erna ging het met FC Den Haag bergafwaarts met als gevolg degradatie uit de eredivisie in 1982.

ADO Den Haag seizoen: 1975-1976.
foto: onbekend

Seizoen 1975-1976

In het seizoen 1975-1976 keerde Lex Schoenmaker, na zijn avontuur bij Feijenoord, weer terug in het Zuiderpark. Ook werd de Noor Roger Albertsen, na eerst een proefweek, gecontracteerd. De response van de bekerwinst tegen FC Twente bleef niet uit want plotseling bleek FC Den Haag een veel gevraagde tegenstander in Europa. Trainer
Boskov regelde voor aanvang van de competitie met gemak een trainingskamp in zijn vaderland Joegoslavië. Verder speelde FC Den Haag tijdens dit seizoen wedstrijden in België, Spanje (een toernooi in Valencia), Griekenland en Marokko.

In de beginfase van de competitie wilde het allemaal maar nog niet zo vlotten, ondanks het feit dat men middels twee zeges van 2-0 op het Deense Vejle BK de tweede ronde van het toernooi om de Europa Cup II had bereikt.

Op 18 oktober 1975 keerde echter het tij. De dag, waarop 50 jaar werd gevoetbald in het Zuiderpark en de pas benoemde burgemeester Schols FC Den Haag voor het eerst zag spelen, schoot de brigade van Boskov indrukwekkend uit haar slof door PSV met maar liefst 4-1 te verslaan. Dit was een begin van een periode, waarin zowel in de competitie als in het Europa Cup-avontuur de successen aaneengeregen werden.

Hoe somber zag het er wel niet uit toen het Franse R.C. de Lens in de eerste ontmoeting van de tweede ronde voor het toernooi om de Europa Cup II in het Zuiderpark met 2-0 voor kwam te staan.

In Haagse kringen geloofde men nog nauwelijks in overlevingskansen, ook al werd er alsnog knap met 3-2 gewonnen. Maar zie, hoe koelbloedig en superieur de mannen van Boskov zich in het Franse mijnwerkersstadje toonden en wonnen met 3-1. Een leuke anekdote was het verhaal van twee supporters, die zich met Haagse Bluf, als persmensen langs het veld zaten. Zij hadden hun HTM abonnement gebruikt als Perskaart.

FC Den Haag-RC Lens 3-2. Simon van Vliet (r) brengt met een kopbal de stand op 2-2.
foto: ANP

Nadat het Deense Vejle BK en het Franse RC Lens waren uitgeschakeld, lootten de Hagenaars in de kwartfinale het befaamde West Ham United – medio jaren zeventig
een tegenstander van formaat. Het dubbeltreffen met deze Londense club galmde destijds in heel Nederland door.

ADO Den Haag – West Ham United

Op woensdag 3 maart 1976 was half Nederland getuige van het ware spektakelstuk FC Den Haag – West Ham United. De wedstrijd werd live op tv uitgezonden en er keken ongeveer zo’n 4 1/2 miljoen mensen naar.

In een sensationele eerste helft overliep de Haagse cupfighter het slappe West Ham volledig.

Mansveld, de laatste man, was, zoals gewoonlijk, veelvuldig in de voorste linie te vinden. Aad Mansveld was zijn tijd ver vooruit en speelde vaak voor zijn verdediging. Na 38 minuten voetballen stond FC Den Haag met 3-0 voor door drie doelpunten van Aad Mansveld. Dat twee van zijn doelpunten uit terecht toegekende stafschoppen waren gescoord, deerde niet.

Aad Mansveld scoort uit een strafschop 3-0 . De keeper van West ham Mervin Day is kansloos.
foto: onbekend

Vlak voor rust wist Lex Schoenmaker zelfs de 4-0 op het scorebord te zetten toen hij als enige alert reageerde op een scheidsrechtersbal. De heftig deinende, zeer luidruchtige geel-groene tribunes gingen uit hun dak. Een gelopen koers dachten alle FC Den Haag-supporters, met de halve finale in zicht.

Wat er in de rust bij West Ham is gezegd, laat zich raden. In de tweede helft speelden de Engelsen naar vermogen, en brachten de stand tot 4-2 terug. Hoewel men het jammer van de tegendoelpunten vond, was heel Nederland met deze 4-2 dik tevreden. Aad Mansveld bevestigde op televisie, dat hij vooraf voor deze uitslag getekend zou hebben. De vooruit- zichten op de halve finale waren goed.

Dat laatste begreep West Ham United ook, zodat het Haagse elftal veertien dagen later een tot op het bot gemotiveerde tegenstander ontmoette. In een uitverkocht stadion, dat zijn thuisclub full support gaf.

Martin Jol, die er als invaller voor FC Den Haag bij was, vertelt op de dvd "ADO Den Haag 100 jaar" hoe de Haagse voetballers zich teveel door deze heksenketel lieten imponeren – Mansveld uitgezonderd. Hoe de – naar Haagse zeggen – dubieuze Hongaarse scheids- rechter Palotai een vroeg doelpunt van Henk van Leeuwen afkeurde. Hoe West Ham tussen de 29e en 35e minuut drie keer scoorde. Hoe Lex Schoenmaker in de 59e minuut tegenscoorde. Hoe daarna een ander doelpunt van Henk van Leeuwen werd afgekeurd. En hoe FC Den Haag dus met 3-1 werd uitgeschakeld. Juist door de in Den Haag gescoorde goals bekerde West Ham United verder.

West Ham – ADO Den Haag 3-1: Alan Taylor scoort de openingsgoal voor West Ham United.
foto: onbekend

Het Engelse team haalde later de finale van dit Europacup 2-toernooi, en verloor die met 4-2 van Anderlecht-met-Rensenbrink. Bekende namen uit het Engelse elftal waren die van Trevor Brooking en Frank Lampard. Laatstgenoemde is de vader van de van de Chelsea speler en het Engelse nationale elftal.

FC Den Haag – West Ham United van 3 maart 1976 is nog altijd het Europese hoogtepunt in de rijke geschiedenis van de Haagse club. De mythevorming rond Aad Mansveld is in belangrijke mate door zijn hattrick in deze wedstrijd gevoed. Het dubbeltreffen heeft een vaste plaats veroverd in de kleurrijke geschiedenis van het Nederlandse internationale voetbal.

Het FC Den Haag van toen leeft ook in een heel ander opzicht voort. Zijn prachtige shirt uit die tijd was wit, met van voren een geel-rood-groene verticale baan. Het is ongetwijfeld een van de mooiste shirts uit de geschiedenis van het (Nederlandse) voetbal.

Wedstrijdgegevens:
3 maart 1976
FC Den Haag (ADO) – West Ham United 4-2
Doelpunten: 1 : 0 Aad Mansveld 12′, 2 : 0 Aad Mansveld 16′ , 3 : 0 Aad Mansveld 39′, 4 : 0 Lex Schoenmaker 44′, 4 : 1 Billy Jennings 51′, 4 : 2 Billy Jennings 59′
Stadion Zuiderparkstadion Den Haag
Aantal toeschouwers 26.000
Scheidsrechter Rudi Glöckner (Duitsland)

FC Den Haag:
Ton Thie, Simon van Vliet, Rob Ouwehand, Leo de Caluwé, Aad Mansveld, Dojcin Perazic, Joop Korevaar, Aad Kila, Leen Swanenburg, Henk van Leeuwen, Lex Schoenmaker.
Coach: Vujadin Boškov.

West Ham United:
Mervyn Day, Tommy Taylor, Mick McGiven (46′), Kevin Lock, Frank Lampard, Graham Paddon, Alan Curbishley, Billy Bonds, Alan Taylor, Keith Robson, Billy Jennings.
Wisselspeler; Keith Coleman (46′)
Trainer: John Lyall.

De clubgeschiedenis

Ondanks de ellende van de Tweede Wereldoorlog werd ADO in oorlogstijd twee keer landskampioen. Zowel in 1942 als 1943 was ADO onder leiding van trainer Wim Tap de beste voetbalploeg van het land. De oorlog zorgde ook voor één van de dieptepunten in het stadion. In oktober 1944 vond in de rust van ADO – De Volewijckers een razzia plaats en ontstond er grote paniek. Ongeveer tweehonderd mensen werden meegenomen en met rijn-aken, die klaar lagen aan de Laakhaven, vervoerd naar Duitsland.

De twee landstitels zijn niet de enige tastbare prijzen die ADO won in het Zuiderpark. In 1968 veroverde de ploeg de beker door met 2-1 van Ajax te winnen. Zeven jaar later won ADO opnieuw de beker door met 1-0 FC Twente te verslaan, maar dat was in de Rotterdamse Kuip.

Op voorstel van de gemeente Den Haag werd in beginjaren zeventig gesproken over een samengaan met de ook in de eredivisie spelende stadgenoot Holland Sport. Het was een emotionele periode voor de aanhangers van beide clubs. De gemeente wilde met een hoog subsidiebedrag de basis leggen voor een club van Europees niveau. FC Den Haag was geboren (1 juli 1971). Weliswaar speelde FC Den Haag de eerste jaren van haar bestaan Europees, maar het sportieve verval zette geleidelijk door. De race tegen de grote kapitaalkrachtige clubs als Feyenoord, Ajax en later PSV was niet vol te houden. Alleen onder trainer Vujadin Boskov was er met spelers als Aad Mansveld, Dojo Perazic, Aad Kila, Martin Jol, Henk van Leeuwen en doelman Ton Thie een opleving.

De laatste europese wedstrijd van ADO was in 1987/1988 – toen nog FC Den Haag – tegen Upjest Dozsa en Young Boys. De laatste keer daarvoor betrof de legendarische ontmoeting met West Ham United in 1975/1976 toen ADO de kwartfinales haalde en Aad Mansveld een hattrick scoorde.

1973 Nederland – België: Aad Mansveld (links) als international, viert de WK kwalificatie met Johan Neeskens, Piet Schrijvers, Wim Suurbier en Arie Haan.
foto: onbekend

Clublegende: Aad Mansveld

Aad Mansveld (14 juli 1944 – 5 december 1991) De onbetwiste clublegende van ADO den Haag overleed in 1991, na een slopende ziekte, op slechts 47-jarige leeftijd. Hij wordt nog steeds geëerd in de Hofstad. ‘Aadsjuh’ wordt gezien als de verpersoonlijking van de ‘Haagse bluf’. Een onverzettelijke speler die met nimmer aflatende inzet de clubkleuren van ‘zijn’ ADO verdedigde.

Mansveld, opgegroeid in het Laakkwartier, combineerde zijn voetbalcarrière eerst nog met zijn beroep als verwarmingsmonteur, maar werd in 1970 full-prof bij ADO, de club waar hij al lid was sinds zijn achtste. Langzamerhand groeide hij in de hofstad uit tot een grote leider. Opkomend, uitstekende pass, combinerend, verwoestend schot, regelmatig scorend en ook nog eens nauwelijks passeerbaar. Een persoonlijk hoogtepunt was toch wel de EC II-wedstrijd tegen West Ham United in 1976. Met de Hagenaars won hij overigens tweemaal de KNVB-beker.

Ondanks interesse van onder meer PSV en Ajax, bleef Mansveld het Zuiderpark trouw. Hij kon niet zonder ADO en de club kon niet zonder hem. Hij zou later overigens wel nog enige tijd spelen bij Feyenoord en FC Utrecht, maar voetballiefhebbers herinneren zich Aad Mansveld vooral als Mister ADO Den Haag. Hoewel Aad Mansveld door velen werd gezien als de ‘Nederlandse Franz Beckenbauer’, werd zijn carrière in Oranje geen groot succes. Dat kwam niet alleen door de hevige concurrentie voor zijn positie. Voor het WK van 1974 speelde de Hagenees alle kwalificatie-wedstrijden, maar enkele maanden voor het toernooi scheurde hij een enkelband af. Hij bleef daardoor uiteindelijk steken op zes interlands.

Hij werd na zijn voetbalcarrière trainer, voornamelijk bij de amateurs. In 1984 was hij nog een seizoen assistent bij FC Den Haag onder Rob Baan.

Mansveld had in het Zuiderpark een eigen tribune. Ook zijn er in de hofstad twee straatnamen vernoemd en is er voor het stadion een prominent standbeeld gemaakt van de libero. Daarnaast is hij in 2000 door de gemeente Den Haag  benoemd tot voetballer van de eeuw.

Bronnen en referenties
Algemeen Dagblad, sportgeschiedenis.nl, dehaagsevoetbalhistorie.nl, denhaagdirect.nl, kentudezenog.nl.