(56) 1981: 3 mei AZ Nederlands kampioen (1)

Het Molenaar tijdperk

Het seizoen 1980/81 was voor AZ’67, nu AZ genoemd, het meest succesvolle jaar in haar geschiedenis. AZ’67 werd voor het eerst landskampioen. Ook won AZ de KNVB beker en behaalde daarmee de dubbel. Tevens werd de finale van de UEFA Cup bereikt, waarin over twee wedstrijden verloren werd van Ipswich Town (4-5). Het was na 16 jaar dat er een club de hegemonie van de traditionele top 3 Ajax, Feyenoord en PSV wist te doorbreken. Na het kampioenschap in 1981 duurde het 28 jaar tot dat weer gebeurde: ook toen was het AZ dat kampioen werd.

De financiële injecties van de Molenaars waren de aanzet tot een succesvolle periode, die eind jaren zeventig definitief gestalte kreeg. Daarvoor waren de spelers binnengedruppeld die AZ op de kaart zouden zetten. Kees Kist en Kristen Nygaard als eersten in respect- tievelijk 1972 en 1973, in de jaren daarop kwamen onder anderen Ronald Spelbos, Hugo Hovenkamp, Peter Arntz, Johnny Metgod, Jan Peters, Pier Tol, Eddy Treijtel, Bert van Marwijk, Willem van Hanegem en de Oostenrijkse spits Kurt Welzl. Georg Kessler was trainer en smeedde wellicht een van de beste clubelftallen uit de geschiedenis van het betaalde voetbal. 

Periode Molenaar

De gebroeders Molenaars (Cees en Klaas) waren samen met Jan van der Ben van Alkmaar ’54 de mensen achter de fusie tussen Alkmaar ’54 en FC Zaanstreek, dat leidde via AZ ’67 tot AZ. AZ’67 was ondanks de promotie in het eerste seizoen een club in de marge van het profvoetbal. Tot in 1972 de club in grote financiële problemen kwam en de Molenaars besloten 200.000 gulden in de club te steken in ruil voor volledige zeggenschap. De club zou het volgende jaar promoveren en wist door onder andere het aantrekken van gerenommeerde spelers als Willem van Hanegem, Kees Kist en Kristen Nygaard en trainers zoals Hans Kraay sr. en Georg Kessler de weg naar de top van het vaderlandse voetbal in te slaan.

Na de fusie van FC Zaanstreek en Alkmaar ’54 in AZ’67 in 1967, waren de broers Molenaar geldschieters en bestuursleden van deze club. Klaas Molenaar trad daarbij meer op de voorgrond dan zijn broer Cees. Vanaf januari 1972 werd er vanuit Wastora veel geld gestoken in AZ en hadden de gebroeders Molenaar het voor het zeggen binnen de club. AZ’67 promoveerde naar de Eredivisie en stootte in een paar jaar door naar de top 5. In 1978, 1981 en 1982 werd de KNVB beker gewonnen en in 1981 het landskampioenschap.

De gebroeders Cees en Klaas Molenaar beginjaren 70
foto: azhistorie.nl

De afkorting AZ stond aanvankelijk voor Alkmaar Zaanstreek-combinatie.
Het woord combinatie in de naam liet men al snel varen en ook de toevoeging ’67 is sinds 1986 uit de naam verdwenen. Dit is bewust gedaan om te verwijzen naar het Molenaartijdperk van AZ.

Wastora

In 1953 richtten de broers Molenaar de winkel Wastora op. De afkorting staat voor Wasmachines, Stofzuigers en radio’s. Ze begonnen in Zaandam met circa 60 vierkante meter. Reeds in 1975 was dit uitgegroeid tot ongeveer 12.000 vierkante meter. Ook het assortiment werd behoorlijk uitgebreid zodoende dat er sprake was van een warenhuis. Wastora werd onder leiding van de Molenaars een begrip in Noord-Holland en trok door lage prijzen klanten uit heel Nederland.

De zaak is erg succesvol, de twee broers maken gebruik van de toenemende behoefte aan luxeartikelen zoals wasmachines en kleurentelevisies. Bovendien hadden ze tijd mee, met een aantrekkende economie. Iedereen wilde een wasmachine en een kleurentelevisie. En daar speelde Wastora handig op in. met het concept van uitverkopen: kleine prijzen, hoge omzet.

Vanaf januari 1972 werd er vanuit Wastora veel geld gestoken in AZ en hadden de gebroeders Molenaar het voor het zeggen binnen de club.

Er vindt tussen AZ’67 en Wastora heel wat kruisbestuiving plaats. Shirtreclame is officieel nog niet toegestaan, maar er zijn wel andere manieren om de winkels mee te laten liften op het succes van AZ’67. Ook heeft Wastora een eigen advertentiekrant. Of was het nou een krant van de club? Het onderscheid is onduidelijk, ook voor de belastingdienst, zo laat die later blijken. De AZ-krant, zoals de Wastorakrant eerder heet, bestaat uit tekst over AZ en voetbal en is verder gevuld met advertenties van de artikelen uit het assortiment van Wastora.

In de AZ (Wastora) -krant die regelmatig in een hoge oplage huis-aan-huis wordt verspreid, staan bijdragen over voetbal van bekende verslaggevers als Theo Koomen en Evert ten Napel, naast de talloze advertenties van Wastora. De combinatie werkt. De dag nadat de krant uitkomt, staan er files voor Zaandam en moet de politie het verkeer in goede banen leiden.

Sponsor Wastora
foto: Regionaal Archief Alkmaar

Burgemeester als fan

Meteen als de Molenaars in de club stappen, schakelen zij ook de gemeente in. De club is dan wel van hun, het stadion is van de gemeente en die moet volgens de Molenaars toch zorg dragen voor gunstige randvoorwaarden. De Molenaars weten heel goed het sentiment van de gemeente te bespelen. De gemeente wordt doordrongen van de noodzaak dat er wat aan het stadion moest gebeuren. Want anders, en die gesprekken zijn er ook geweest, moest AZ naar het Olympisch Stadion in Amsterdam uitwijken.

De gemeente is verdeeld, maar de Molenaars hebben vanaf 1977 met burgemeester Roozemond een medestander. Hij weet de almaar aarzelende gemeenteraad mee te krijgen in de financiering van lichtmasten in het stadion. Want ja, wanneer AZ Europees voetbal gaat spelen, dan is dat veelal ’s avonds en dan is er geen licht in stadion ‘De Alkmaarder- hout’. AZ’67 moet dan uitwijken naar Amsterdam. Dat geeft natuurlijk geen pas. Bovendien weet burgemeester Roozemond heel goed de waarde van de club voor de gemeente Alkmaar te schatten.

Daarom vindt Roozemond dat de gemeente de lichtmasten voor de Molenaars moet financieren. Het stadion is een gemeentelijk stadion en als er lichtmasten moeten komen, dan moet de gemeente die betalen. Want wat als de club uit Alkmaar vertrekt? Dan is de gemeente haar visitekaartje kwijt. De gemeenteraad gaat overstag. Misschien helpt het ook dat de meeste fractievoorzitters toch al elke twee weken met hun gratis seizoenskaart in het stadion zitten.

De opmars jaren zeventig

Na mislukte pogingen van de gebroeders Molenaar om in de Zaanstreek door middel van een fusie tussen KFC (Koog a/d Zaan) en ZFC (Zaandam) tot een grote Zaanse club te komen, werd tenslotte in 1967 uit een fusie tussen Alkmaar ’54 en FC Zaanstreek, AZ’67 geboren. Doordat de club veel buitenlandse spelers contracteerde, leidde dat tot een grote schuldenlast die bijna tot een faillissement leidde. In 1972 zorgden de gebroeders Molenaar voor de financiële redding.

In het seizoen 1971/1972 behaalde AZ’67 ook sportief succes: een 2e plaats in de 1e divisie en promotie naar de eredivisie. Langzaam maar zeker kreeg AZ ’67 het imago van een club met ambities. Na een moeizame start in de eredivisie (1972-1973 15e plaats, 4e van onder), begon de club geleidelijk aan omhoog te klimmen. In 1973-1974 eindigde AZ in de midden- moot, in 1974-1975 werd AZ 5e, in 1975-1976 eindigde AZ wederom als 5e, hoewel het met die 5e plaats (iets) meer kreeg dan het toen verdiende.

1976: AZ-Feijenoord 1-1. Van Hanegem (l) in actie voor AZ tegen voormalig ploeggenoot Willy Kreuz van Feijenoord.
foto: ANP

Spelers als Bobby Vosmaer, Kristen Nygaard (half 1973), Willem van Hanegem (half 1976) en Eddy Treijtel (half 1979) werden aangetrokken. Door het aantrekken van spelers als Ronald Spelbos (half 1974), John Metgod (half 1976), Peter Arntz (half 1976), Jan Peters (half 1977), Kurt Welzl (2e helft 1978), Kees Kist (half 1972) en Pier Tol (half 1978) werd AZ zowel verdedigend, creatief als aanvallend steeds sterker. AZ ging steevast voor de ereplaatsen en eindigde altijd bij de 1e 4 vanaf seizoen 1976-1977, met een doelsaldo tussen +41 en +46. Vanaf seizoen 1977-1978 nam AZ steeds deel aan een EuropaCup-toernooi.

Ook waren sommige resultaten in oefenduels opzienbarend: zoals in augustus 1977, toen AZ onder manager Hans Kraay sr. en trainer/coach Jan Notermans het Barcelona van Rinus Michels, Johan Cruijff en Johan Neeskens met 4-0 van de vloer veegde en Ajax thuis in Amsterdam kansloos met 0-3 van AZ verloor in de finale van het Amsterdam-702-toernooi. Maar de broers Molenaar wilden nog meer.

10 mei 1981. AZ’67-Willem II. John Metgod van de Noordhollandse club brengt hier de stand na rust 3-0.
foto: ANP/Koen Suyk

Half 1978 werd Georg Kessler aangesteld als trainer. In het seizoen 1979-80 waren de spelers van AZ dicht in de buurt van hun eerste titel. In de laatste fase van de competitie morsten zij echter te veel punten, om de achterstand op Ajax (dat eveneens veel punten morste, eigenlijk al vanaf maart 1980, en met name vanaf april 1980) goed te maken. Ajax werd op de 34e en laatste speeldag kampioen AZ werd wel steeds hechter. Middenvelder Jos Jonker, half 1980 gecontracteerd, bleek het laatst ontbrekende puzzelstukje. De beloning kwam in het seizoen 1980-81.

Het hoogtepunt in 1981: kampioen van Nederland

In 1981 heeft AZ meerdere ijzers in het vuur. De Alkmaarders zijn ook nog in de race voor de KNVB-beker en de UEFA-cup. Voor woensdag 6 mei staat de Europa-cupwedstrijd in Londen tegen Ipswich Town op het programma, zes dagen later volgt de bekerwedstrijd tegen Go Ahead Eagles en daarna de return tegen Ipswich. Maar eerst moet met Feijenoord worden afgerekend.

Op zondag 3 mei 1981 wordt AZ kampioen van Nederland. Dit gebeurt in de Kuip en al op vijf speelrondes voor het einde. Feyenoord komt nog wel op een 1-0 voorsprong via Kaczor maar daarna is het AZ wat de klok slaat. Via doelpunten van Peters, Kist, Tol, Nygaard en nog een keer Peters wint AZ met 5-1 in de Kuip. AZ is hiermee de eerste club die na een lange tijd (1964 DWS) de eerste club die buiten de traditionele top 3 landskampioen wordt.

Met een snoeihard schot neemt Kees Kist van AZ’67 het Feyenoord-doel onder vuur. Het duel op 3 mei 1981 in De Kuip eindigde in 1-5 voor de latere landskampioen.
foto: ANP

Als het feestcomité mocht kiezen zou de kampioenswedstrijd een week later plaatsvinden; thuis tegen Willem II. Zo denkt ieder in eigen scenario’s, want coach Kessler zag de wedstrijd Feijenoord-AZ liever een dag eerder gespeeld. Daar voelde Feijenoord weer niets voor. Op zondag trekken de Rotterdammers nu eenmaal meer toeschouwers. Vervolgens stelt Kessler voor het tweede team in te zetten. Maar de baas van elektronicawarenhuis Wastora en AZ -Klaas Molenaar- houdt niet van gegoochel. Hij wil gewoon in Rotterdam kampioen worden en de spelers denken er net zo over.

De positie van AZ is riant. Al maanden wordt AZ getipt als toekomstig landskampioen. De club speelt nu eenmaal het beste (resultaat) voetbal. En maandelijks wordt het kampioens- vuur aangewakkerd door good old Theo Koomen. In de huiskrant van AZ ontlokt hij zelfs uit het altijd nuchtere ‘werkpaard’ Jonker de uitspraak dat AZ met royale voorsprong kampioen zal worden. Trainer-manager Kessler speelt een belangrijke rol in de wijze waarop de club wordt bejegend. Zijn vakmanschap is onomstreden, maar zijn ijdelheid en steile optreden wekken wrevel. Het zal hem allemaal een zorg zijn. De veldheer is klaar voor de strijd en zal zondag 3 mei 1981 – tevens zijn 18etrouwdag –  weer even onberispelijk en verzorgd als altijd op de bank naast Eijkenbroek en de reserves plaatsnemen.

En op de persconferentie in zijn gebruikelijke dictie de opstelling bekendmaken: Eddy Treijtel (doel), Richard van der Meer, Ronald Spelbos, Johnny Metgod, Henk van Rijnsoever (‘op de plaats voor mijn geschorste aanvoerder Hugo Hovenkamp’), de middenvelders Jan Peters, Peter Arntz, Jos Jonker en Kristen Nygaard en de voorhoede- spelers Pier Tol en Kurt Welzl. Kees Kist zal andermaal buiten het basisteam worden gelaten.

Vele duizenden supporters uit Noord-Holland zullen het elftal per auto of per trein naar Rotterdam vergezellen. Als AZ er in slaagt de winst te pakken dan vermeldt het draaiboek een huldiging in Zaandam, een kampioensdiner in motel Heiloo en een feestelijke rondrit door de Alkmaarse binnenstad naar Het Gulden Vlies waar in besloten kring het kampioensfeest zal worden gevierd. Op de lijst van artiesten prijken namen als André Hazes, de Havenzangers, Willeke Alberti en het orkest Beautycase. Burgemeester Roozenmond overweegt de horecagelegenheden toestemming te verlenen tot 4.00 uur open te zijn. Er kan eigenlijk niets meer mis gaan: AZ wordt de nieuwe landskampioen.

AZ ’67 wint bij Feijenoord met 5-1 en is kampioen van de eredivisie seizoen 1980-1981. Vreugde bij vlnr Jan Peters, Pier Tol en Kees Kist, stadion de Kuip, te Rotterdam 3 mei 1981.
foto: onbekend

AZ won in de competitie 27 keer, speelde 6 keer gelijk en verloor dat seizoen één wedstrijd: tegen Ajax werd het in Alkmaar 0-1 (april 1981). AZ werd kampioen met 101 goals vóór en 30 goals tegen en met 60 punten (2 punten voor een overwinning) AZ liet Ajax (48 punten), FC Utrecht (45 punten), Feyenoord (45 punten) en PSV (44 punten) ver achter zich! Het wachten is tot het seizoen 2008-2009 voordat AZ wederom kampioen wordt buiten de tradtionele top 3 (Ajax, Feyenoord en PSV).

Ronald Spelbos was destijds een van de mannen die symbool stonden voor AZ. Acht jaar droeg hij het rood-witte shirt, voordat hij met kampioenenmaker Georg Kessler naar Club Brugge verhuisde. Spelbos werd in zijn kampioensjaar international en groeide later bij Ajax uit tot een van de beste centrale verdedigers.

Spelbos zei later in een interview het over het gouden AZ: "In balbezit waren wij dominant. We wilden veel op de helft van de tegenstander spelen. Dat is misschien een verschil met het AZ van nu. De manier waarop wij speelden vergde heel veel concentratie. Je mag geen fout maken. En dat moet je 34 wedstrijden 90 minuten volhouden."

"In ons elftal hadden we spelers die smaakmakers waren. Jan Peters was op het midden- veld een geweldenaar. Ik denk nog steeds dat hij onderschat werd. Peters kon alles. Hij kon ballen veroveren, hij was verschrikkelijk sterk, tackelde en kon een geweldige pass geven. Ik heb me wel eens geërgerd aan mensen die zeurden over zijn ‘tikkie breed’. Belachelijk, Jan Peters kon álles. Eigenlijk was het hele middenveld formidabel. Naast Peters stonden Kristen Nygaard, Jos Jonker en Peter Arntz. De laatste twee speelden aan de zijkanten. Als Peters een gaatje liet vallen, stond Arntz daar weer om het te dichten. Nygaard bemoeide zich meer met de aanval. Had altijd een gevaarlijke pass in huis."

De enige speler die dat seizoen niet zo tevreden was dat was Kees Kist. De blonde aanvaller die er al acht jaar lang lustig op los had gescoord voor AZ`67 sukkelde voor aanvang van het seizoen met wat kleine blessures en moest daarna toezien hoe zijn beide concurrenten voor de posities voorin, Welzl en Tol, er allebei geen moeite mee hadden om het net te vinden. Kessler zag dus geen aanleiding om te wisselen en Kist stuurde zelfs aan op een vertrek, interesse uit het buitenland was er immers genoeg, maar Kessler wou niet meewerken en zei dat ze Kist nog hard nodig hadden dat seizoen.

12 april 1981. AZ ’67-Ajax (0-1), Kirsten Nygaard belaagt doelman Piet Schrijvers.
foto: ANP/Koen Suyk

UEFA Cup-finale

Nadat AZ in de jaargang 1977-1978 Europees had gedebuteerd en in de tweede ronde van het UEFA Cup-toernooi was uitgeschakeld (na penalty’s) door Barcelona, bereikte de club in 1981 de finale. Red Boys Differdange (Luxemburg), Levski Sofia (Bulgarije), Radnicki Nis (voormalig Joegoslavië), Lokeren (België) en Sochaux (Frankrijk) konden AZ niet stuiten.

De voorspong van maar liefst 12 punten die AZ’67 heeft op de nummer twee, Ajax, is te groot om de titel nog uit handen te geven. Maar eigenlijk komt het kampioenschap en vooral het feest dat daarbij hoort te vroeg in het seizoen. Want drie dagen later spelen de Alkmaarders in Londen tegen Ipswisch Town de finale van de UEFA-cup. Het zal geen verrassing zijn dat de wedstrijd in Londen niet veel soeps wordt.

Trainer George Kessler zei hier later het volgende over: "Dat had ik zien aankomen. De zondag voor de heenwedstrijd werden we kampioen door tegen Feyenoord met 1-5 te winnen. Ik ging om 23.30 uur naar bed. Spelbos en Metgod waren de enige spelers die tijdig gingen slapen. Zij waren dan ook verdedigers, de spelers met de meeste verantwoordelijkheid. De rest lag op maandagochtend in bed. Op dinsdag was het nog steeds lachen, gieren en brullen op training. We verloren de heenmatch met 3-0." 

1981: UEFA Cup finale AZ – Ipswich Town in het Olympisch Stadion
foto: BBC

In de eindstrijd was het Ipswich Town van Frans Thijssen, Arnold Mühren en manager Bobby Robson te sterk. De return wordt twee weken later tot teleurstelling van vele AZ-supporters afgewerkt in het Olympisch Stadion te Amsterdam. Het bestuur van AZ verwacht zo`n 50.000 toeschouwers, een aantal die men nooit in de eigen Hout kan ontvangen. Uiteindelijk komen er 16.000 man op het duel af die AZ goed zien spelen maar de 4-2 zege is niet genoeg om de eerdere nederlaag weg te zetten waardoor de UEFA-Cup naar Ipswich Town gaat.

Jammer, maar het hoogste doel, het kampioenschap van Nederland, is al bereikt. En de winst van de KNVB-beker dat jaar – nadat Ajax met 3-1 is verslagen – maakt het verlies in Europa weer een beetje goed. AZ zou op Europees niveau nog twee keer tot de tweede ronde reiken, maar in 1982 verloor het van Liverpool (EC I, 2-2 en 2-3).

1981: AZ wint de bekerfinale tegen Ajax. v.l.n.r: Ronald Spelbos, Kees Kist, Wim Jansen en doelman Piet Schrijvers.
foto: ANP

Toch is niet alles koek en ei dat jaar want Klaas Molenaar geeft enkele jaren later toe dat er in dat geweldige seizoen toch wel regelmatig geld bij moest. In de competitie is De Hout ondanks het goede spel zelden uitverkocht en ook de opbrengst van de UEFA- Cupfinale in het Olympisch Stadion viel bar tegen. "Het waren mooie jaren maar achteraf heeft het mij ook wel teleurgesteld. Ondanks dat we schitterend voetbal speelden werd het ’t duurste jaar ooit en moest er uiteindelijk drie miljoen gulden bijkomen. Bij de return van de UEFA Cup -finale kwamen zestienduizend mensen, we hadden er vijftigduizend verwacht. Toen werd het tijd om te bezinnen. Een financiële man van Wastora rekende eens voor mij uit dat wij per toeschouwer die op dat moment bij AZ binnenkwam er 75 gulden bij moesten leggen".

Her veranderende imago

Spelers konden ook werken bij Wastora. Het was een soort garantie voor de semi-profs: Het was een manier om de spelers tevreden te houden. In die strategie past ook het inzicht het belang van de spelersvrouwen in te zien. De Molenaars organiseren voor hen altijd een bus waarin ze mee kunnen reizen, maar er gebeurt meer. Beroemd is het ‘groeibriljantje’ dat de spelersvrouwen van ‘Ome Klaas’ krijgen in het kampioensjaar. Maar tegelijk zit daar de zwakte. Klaas Molenaar onderschat het effect dat dit kleinood –op dat moment het hipste dat er te krijgen is – heeft op het imago van de club.

Het succes trekt vreemde snuiters aan en het image van AZ’67 verandert van een eenvoudige club naar dat van een diamanten- en bontjassenclub. Daarbij komt dat de bezoekersaantallen curieus genoeg niet in relatie staan met het succes, zo toonde de historicus Gerrit Valk aan in zijn proefschrift AZ is de naam. Juist in de succesjaren rond het kampioenschap, bezoeken minder mensen de club.

Kritiek op het ‘Winning Team

Toch geniet het superieure sterrenteam weinig erkenning. AZ is niet echt populair. Ook niet onder de Noord-Hollandse supporter. Er zitten gemiddeld 10.000 toeschouwers op de tribune terwijl er voor 16.500 plaats is. Voetbalkenners staan evenmin te trappelen van enthousiasme. Coach Kessler hanteert al het hele seizoen een 4-4-2 systeem dat volgens critici resulteert in voorspelbaar, klinisch en weinig spectaculair spel. Maar kenners denken er anders over. Ajax linksbuiten Piet Keizer heeft bewondering voor het spel van de ploeg. "AZ speelt sneller de bal rond en combineert gemakkelijker dan wij ooit hebben gedaan."

Trainer ‘sir’ Georg Kessler liet het elftal volgens de supporters toch te zakelijk spelen. Dat stak Klaas Molenaar. Langzaam maar zeker investeerde hij minder in de club. Half 1981 vertrok Kurt Welzl al.

Aan de andere kant wint AZ de meeste wedstrijden, scoort het de meeste doelpunten en beschikt het over de minst gepasseerde verdediging. Het team is organisatorisch en tactisch volleerd. AZ vormt een ijzersterk collectief.

1981: De selectie van AZ.
foto: az.nl

Het ‘gestolen’ kampioenschap

De Molenaars zijn naast goede zakenlui ook goede voetballers geweest. Er was een onderliggend motief voor de drang kampioen te worden. Het is 1934 en de nog jonge broers Klaas en Cees Molenaar zijn fervente aanhangers van KFC uit Koog aan de Zaan. De club, waar ze later zelf allebei in het eerste zullen spelen, speelt op het eind van het seizoen een beslissingscompetitie om het kampioenschap, met Willem II en Ajax. Op 26 juli komt KFC in de beslissende wedstrijd uit tegen Ajax. Vlak voor tijd staat KFC met 2-1 voor. Maar dan grijpt de scheidsrechter in. Na een volgens sommigen omstreden beslissing maakt Ajax twee minuten voor tijd gelijk. Klaas en Cees Molenaar zullen het nooit vergeten. Ze hebben het gevoel dat ze bestolen zijn en nemen zich voor om, als ze ooit de kans krijgen, deze dwaling recht te zetten.

Magere jaren

Cees Molenaar maakt het kampioenschap in 1981 niet meer mee. Hij overlijdt in 1979 in het Amerikaanse Houston aan leukemie en zes jaar later trok ook Klaas (hij stierf in 1996) zich terug.

Duurzaam is het succes niet. De goede resultaten vertalen zich niet in een substantiële stijging van het aantal bezoekers. Half 1982 was er een totale leegloop. Coach Georg Kessler en Ronald Spelbos trokken naar Club Brugge, John Metgod vertrok naar Real Madrid, Kees Kist naar Paris Saint-Germain, Jan Peters naar Genua en Kristen Nygaard naar Nîmes. De vervangers hadden niet de kwaliteit om de prestaties te evenaren, hoewel er wel enkele goede spelers overbleven, zoals routinier Peter Arntz, Pier Tol, en jongere spelers als Rick Talan en Ronald Weysters.

En al worden de Molenaars vooral gedreven door clubliefde, toch ontkomt AZ niet aan het imago van een club van patsers, met spelersmateriaal dat bij elkaar gekocht is. Als de sponsor zich in 1986 terugtrekt, gaat het al snel bergafwaarts en in 1988 volgde een degradatie naar de Eerste divisie en werd dat seizoen dankzij steun van de gemeente een faillissement opnieuw ternauwernood voorkomen.

Ook Wastora komt in de problemen. In 1992 wordt de formule, die dan vijf winkels telt, door de Philips-ketens It’s Electric en Megapool overgenomen. Uiteindelijk gaan de beide ketens failliet. AZ moet wachten tot er zich in 1993, in de persoon van Dick Scheringa, een nieuwe broodheer aandient.

De club krabbelt weer op nadat investeerder Dirk Scheringa zijn tanden in de club zet. Er zijn paralellen: ook hij heeft het geld om AZ zijn privespeeltje te maken, ook hij gelooft in een klein bestuur, zodat de handen vrij zijn om snel te kunnen handelen, ook hij is veel betrokken bij contractbesprekingen met spelers, ook hij ligt continu overhoop met de gemeente, bijvoorbeeld over de bouw van een nieuw stadion.

Maar ook dit, in eerste instantie goede huwelijk, blijkt niet voor eeuwig.

AZ Selectie 1981/1982:
Ype Anema, Peter Arntz, Chris van den Dungen, Fred Filippo, Jan Gaasbeek, Hugo Hovenkamp, Jos Jonker, Kees Kist, Hans de Koning, Richard van der Meer, John Metgod, Kristen Nygaard, Jan Peters, Hans Reijnders, Henk van Rijnsoever, Ronald Spelbos, Gijs Steinmann, Ricky Talan, Kees ‘Pier’ Tol, Eddy Treijtel, Ronald Weijsters, Kurt Welzl.

Bronnen en referenties
az.nl, onh.nl, npogeschiedenis.nl, voetbalreclame.blogspot,com, nieuwsblad.be, azfanpage.nl, Regionaal Archief Alkmaar.