(6) 16 juli 1950: WK finale Brazilië – Uruguay 1-2

Maracanaço: Braziliaans trauma.

Dit toernooi is de geschiedenisboeken in gegaan als één van de meest besproken WK’s in de geschiedenis van het voetbal. Niet alleen omdat dit het eerste WK was na de Tweede Wereld Oorlog, maar vooral vanwege de curieuze opzet. Dit WK is namelijk het eerste én enige toernooi dat geen officiële finale kende. Brazilië had een gelijkspel nodig om wereldkampioen te worden, maar verloor echter van Uruguay, nadat het nog met 1-0 voor heeft gestaan. Tot op de dag van vandaag is deze verloren finale traumatisch voor Brazilië.

Door de Tweede Wereldoorlog schreven meerdere Europese landen zich niet in voor de WK-kwalificatie. Van de zestien geplaatste landen kwamen er maar dertien naar de eindronde in Brazilië. Het gastland kon er vlot doorstoten tot de finaleronde, wat een poule was waarbij vier landen onder elkaar uitmaakten wie wereldkampioen werd.

De 4e editie van de FIFA wereldkampioenschap voetbal was oorspronkelijk gepland in 1942, maar werd door de uitbraak van de Tweede Wereldoorlog afgelast. Op het 23e congres van de FIFA op 13 augustus 1936 te Berlijn had Duitsland zich aangemeld als kandidaat. In juni 1939 meldde ook Argentinië zich aan. Het toernooi werd afgelast voordat het toernooi aan een van beide landen was toegewezen. De oorlog zorgde er ook voor dat er in 1946 geen wereldkampioenschap gehouden werd.

WK finale 1959: Brazilië voert de pressie op , maar de Uruguayaanse doelman Roque Maspoli tikt de bal over de lat.
foto: FIFA

Terwijl Europa stilaan overeind kroop na de verwoestende oorlogsjaren werd op het FIFA congres in Luxemburg besloten om het vierde wereldkampioenschap dat georganiseerd werd te laten doorgaan in Brazilië, het enige land dat zich kandidaat stelde. 25 landen, met voor het eerst ook de Britse teams, speelden de kwalificatieronde om de 16 nationale teams aan te duiden die de poules zouden spelen in een van de 6 gaststeden in Brazilië. Dit eindtoernooi met 16 zou gespeeld worden van 24 juni tot en met de eindwedstrijden op 16 juli. Voor het eerst was er geen finale.

De 4 poulewinnaars speelden in poule tegen elkaar om de winnaar aan te duiden. Duitsland en Japan, verliezers van de oorlog mochten niet deelnemen. India, revelatie van de Olympische Spelen 1948 in Londen wist zich wel te kwalificeren maar trok zich terug van het toernooi omdat ze van de FIFA niet blootvoets mochten spelen, wat ze op de Olympische Spelen wel deden. Andere bronnen spreken er over dat India het WK gewoon niet belangrijk genoeg vond, de Olympische Spelen hadden veel meer uitstraling. Ook Turkije en Schotland trokken zich terug en zo zou de eindronde met 13 teams worden afgewerkt.

Italië was er wel bij maar moest het WK afwerken zonder acht belangrijke internationals na de vliegtuigramp waarbij de spelers van Torino omkwamen. Engeland startte het toernooi als een van de favorieten voor de Cup, het was dan ook een enorme schok op 29 juni toen Engeland werd verslagen door USA. Hierdoor ging Spanje naar de finaleronde.

13 juli 1950: Brazilië-Spanje (6-1) in het stadion van Rio de Janeiro, bijgewoond door 200.000 toeschouwers.
foto: onbekend

Andere opzet

Voor het WK in 1950 organiseerde de Wereldvoetbalbond FIFA drie maal een WK. Alle drie de edities bestonden louter uit knock-outwedstrijden. Het aantal duels was beperkt en de FIFA was van mening dat er meer uit te halen viel. Zodoende werd besloten de groeps- fase te introduceren. Vier groepen met vier landen en daarna een finalegroep met opnieuw vier landen. Het leek een droomscenario te zijn voor de FIFA, maar zou uitmonden in een puzzelstuk. Nog voor het toernooi begon besloten Turkije, India en Schotland zich om uiteenlopende redenen terug te trekken. De FIFA moest zodoende vervangers regelen en richtte zijn pijlen op Portugal en Frankrijk. Het eerstgenoemde land weigerde direct, Frankrijk zou later afhaken.

Er was een crisisberaad bij de Wereldvoetbalbond en even werd geopperd om het WK in een andere hoedanigheid door te laten gaan. Na lang vergaderen werd besloten om tóch vast te houden aan de opzet van vier groepen. Door de afzeggingen zouden groep A en B bestaan uit vier landen, maar zouden Groep C (3 landen) en Groep D (2 landen) uitgekleed worden. Het besluit van de FIFA om het toernooi tóch door te zetten klonk als muziek in de oren bij Uruguay. De wereldkampioen van 1930 zou alleen ingedeeld worden met Bolivia, een heuse voetbaldwerg, en hoefde zo slechts één duel te spelen om zich te plaatsen voor de finalegroep. Uruguay won dat duel overigens met 8-0.

Het toernooi werd gespeeld van 24 juni tot en met 16 juli, waarmee het relatief lang duurde. Er werd in 6 verschillende steden gespeeld, door de 13 teams van 3 verschillende confederaties. Er waren maar liefst 47.000 man per wedstrijd aanwezig, waardoor het WK voetbal in 1950 voor het eerst meer dan een miljoen bezoekers had weten te trekken (1.043.500)

Finalegroep

Voor de finalegroep zouden het gastland Brazilië Spanje en Zweden zich naast Uruguay plaatsen voor de beslissende fase van het toernooi. Uruguay begon met een 2-2 gelijkspel tegen Spanje, Brazilië walste over Zweden heen (7-1). De Brazilianen maakten een speelronde later opnieuw de favorietenrol waar door Spanje met 6-1 te verslaan en namen zij zo de leiding in de groep. Uruguay won ditmaal ook, zij het met meer moeite. Zweden werd met 3-2 verslagen. Toen Brazilië Zweden en Spanje klopte leek niets nog een eerste WK-zege in de weg te staan. In zijn laatste duel van de finaleronde hadden de Brazilianen dan ook genoeg aan een gelijkspel tegen Uruguay.

Gastland Brazilië viert de 6-1 overwinning op Spanje
foto: onbekend

Torenhoog favoriet: Brazilië !

Hoewel er vooraf geen officiële finale gepland stond, mocht de laatste groepswedstrijd tussen Brazilië en Uruguay bestempeld worden als officieuze finale. Brazilië leidde de finale groep met vier punten, Uruguay volgde met drie. De winnaar van dit duel zou zich wereldkampioen mogen noemen. Het duel zou gespeeld worden in Rio de Janeiro in het tot de nok gevulde Estadio do Maracanã. . Bij de finale zaten officieel 173.850 toeschouwers in het legendarische Maracana-stadion. Dat is een record. Volgens hedendaags onderzoek waren het zelfs zo’n 210.000 fans. Volgens onofficiële schattingen zaten er nog 10.000 meer fans in het stadion die zonder te betalen naar binnen geglipt waren. Daarmee is dit de best bezochte ‘WK-finale’ ooit. Op het WK van 2014 werd de finale overigens opnieuw in het Maracana gespeeld.

Gastland Brazilië zou gelden als de torenhoge favoriet en met dertien doelpunten in de eerste twee duels was dat ook niet vreemd. De Brazilianen wilde niets aan het toeval overlaten om de wereldtitel binnen te halen. Zo waren ze liefst vier maanden in afzondering geweest. Met enkel nog de wedstrijd tegen Uruguay voor de boeg heerste er in Brazilië een echte wereldkampioenensfeer. Een Braziliaanse krant noemt Brazilië voor de wedstrijd op haar voorpagina al de wereldkampioen. De toenmalige FIFA-president, Fransman Jules Rimet heeft een toespraak in het Portugees voorbereid. Er zijn door de Braziliaanse bond al gesigneerde medailles gemaakt voor de Brazilianen, terwijl fans gretig T-shirts kopen met de opdruk: Brasil campeao do Mundo (Brazilië wereldkampioen)

Het scenario van het WK was geschreven voor Brazilië. Waar alle ploegen kris-kras door het land moesten reizen, speelde het gastland steeds in het Maracana Stadion, dat pas op de finaledag helemaal voltooid was. In de finalepoule liet Brazilië weinig ruimte voor twijfels. Zweden (7-1) en Spanje (6-1) werden gedecideerd teruggewezen. In beide duels speelde Brazilië het voetbal van de toekomst, gebaseerd op een hoog technisch gehalte. De euforie was buitengewoon groot en een ding stond vast: de titel kon Brazilië niet ontgaan. Punt uit.

WK 1950: finale Brazilië-Uruguay 1-2
foto: onbekend

Onverwachte wending

In Brazilië had de bouw van het Maracana-stadion voor een ware voetbalkoorts gezorgd. Het betonnen complex in Rio de Janeiro bood plaats aan 200.000 toeschouwers. Maracana was in 1950 het toneel van een bloedstollend slotduel tussen Brazilië en Uruguay. ,"We vormden een ketting en begonnen te bidden" zo verwoordde Uruguyaanse doelman Maspoli de angstaanjagende sfeer. wat kon er misgaan? Alles dus. Uruguay miste de virtuositeit van de Brazilianen, maar vormde wel een beter collectief.

Niemand leek Brazilië te kunnen stoppen. Toch zouden het de ‘slagers’ uit Uruguay zijn die er met de winst vandoor zouden gaan. In een spijkerhard duel zou Brazilië nog wel op voorsprong komen, door een doelpunt van Friaca, maar de Uruguayanen vertrouwden op hun eigen spel en gingen na de achterstand steeds meer dreigen. Dat leidde tot de gelijkmaker van Schiaffino én tot grote paniek in het Maracana-stadion.

Uruguay zou in de tweede helft het duel naar zich toetrekken en voor een verrassing zorgen doordat Alcides Ghiggia vanuit een scherpe hoek de Braziliaanse goalie verschalkte. Schiaffino en Chiggia hadden de samba-ballon door geprikt.

WK finale 1950 Uruguay scoort tegen favoriet Brazilië
foto: onbekend

Maracanaço: de klap van Maracanã.

Brazilië bleef achter met lege handen en verkeerde in nationale rouw. Uruguay haalde zijn tweede WK-titel binnen en kreeg de trofee, in 1950 omgedoopt tot Jules Rimet Cup, overhandigd in een zo goed als leeg Maracana. Na twintig jaar keerde de wereldbeker terug naar Uruguay. De gehele bevolking kreeg twee dagen vrij om dat succes te vieren.

De Brazilianen wisten zich geen raad met de emotionele taferelen op de tribunes. Ze bleven na de nederlaag als verdwaasd op het gras liggen. Het volk was in rouw gedompeld. Vier toeschouwers vonden de dood in het stadion; twee door zelfmoord, twee door een hartaanval. De Braziliaanse officials ‘vergaten’ de beker uit te reiken aan de Uruguyaanse aanvoerder Schiaffino. Na een affaire met de echtgenote van een minister nam hij jaren later de wijk naar Italië, waar hij furore zou maken bij AC Milan. De Uruguyaanse bondscoach Lopez, de ‘Schoonmaker van Maracana’, werd in de adelstand verheven.

Tot op de dag van vandaag is deze verloren finale traumatisch voor Brazilië en de wedstrijd kreeg als bijnaam Maracanaço, de shock van Maracanã en wordt in Brazilië nog steeds beschouwd als een van de pijnlijkste nederlagen ooit.

De verslagenheid onder de Brazilianen is groot en dat duurt voort tot de dag van vandaag. Veel Brazilianen kunnen het niet verkroppen dat ze verliezen van de lokale rivaal. Het land is in rouw. De Braziliaanse schrijver Nelson Rodrigues omschreef de tragedie ooit als ‘onze catastrofe, ons Hiroshima’. Brazilië speelt sindsdien ook niet meer in het witte tenue van de finale. Sindsdien gebruikt het land het gele shirt met groene strepen en blauwe broek. Door de Maracanazo, de klap van het Maracana, hebben vooral oudere Brazilianen een hekel aan Uruguay.

Zweden zou het brons pakken nadat het op de laatste speeldag met 3-1 won van Spanje. Topscoorder van het WK werd de Braziliaan Ademir met 9 goals.

WK 1950: Uruguay dompelt gastland Brazilië onder in nationale rouw
foto: onbekend

"The man who made Brazil cry"

Het tragische verhaal van Barbosa, die tijdens het WK van 1950 in stadion Maracanã een doelpunt doorliet van de Uruguayaan Alcides Ghiggia. De bal was houdbaar in de ogen van heel Brazilië, waardoor Barbosa een paria werd. Dankzij hem werd Brazilië géén wereld- kampioen. Zo werd dat gezien.

De 1-2 nederlaag voor eigen publiek werd voor Brazilië een nationaal trauma (Maracanaço, de shock van Maracanã). Er waren zelfmoorden na de wedstrijd.

Het resultaat van de wedstrijd kreeg zelfs een racistisch tintje: alle zwarte spelers kregen de schuld van de nederlaag. Vooral doelman Barbosa werd zijn hele leven bespot. Toen hij jaren later in 1993 voor de wedstrijd van Brazilië tegen Uruguay de Brazilianen wilde bezoeken in het trainingskamp werd hem de toegang geweigerd. Ook werd hij eens aangesproken door een moeder met een kind die naar hem wees en tegen het kind zei: "dit is de man die het hele land liet huilen". In 1963 werden de doelpalen waar Barbosa zijn doel verdedigde verbrand en bij hem thuis geleverd. Barbosa verklaarde vlak voor zijn dood in 2000: "de maximale straf in Brazilië is 30 jaar gevangenis, ik heb mijn hele leven straf gekregen".

Alcides Ghiggia van Uruguay scoort de winnende treffer tegen Brazilië
foto: Hollandse Hoogte

Wedstrijdgegevens:
Brazilië – Uruguay 1-2
Doelpunten: Friaça 47′ (Brazilië), Schiaffino 66′, Ghiggia 79′ (Uruguay)
Estádio do Maracanã, Rio de Janeiro
Toeschouwers: 173.850
Scheidsrechter: George Reader (Engeland)

Uruguay:
Roque Máspoli, Matías Gonzáez, Schubert Gambetta, Eusebio Tejera, Víctor Rodríguez Andrade, Obdulio Varela (aanvoerder), Julio Pérez, Juan Alberto Schiaffino, Alcides Ghiggia, Omar Oscar Míguez, Rubén Morán.
Coach: Juan López Fontana

Brazilië:
Moacir Barbosa, Augusto (aanvoerder), Juvenal, Bigode, José Carlos Bauer, Danilo, Zizinho, Jair, Friaça, Ademir, Chico.
Coach: Flávio Cost

Het Amerikaanse WK-wonder van 1950

Voor het eerst verscheen wel Engeland op het toneel. Engeland, Schotland, Wales en Noord-Ierland hadden zich in 1946 bij de Fifa aangesloten. De wereldbond liet de vier landen in een poule strijden om twee WK-tickets. Schotland wilde alleen naar Brazilië als het de poule won. Dus gingen de Schotten niet, want Engeland won het beslissende duel in Schotland met 0-1. Engeland beleefde een onplezierig WK-debuut. Elf Amerikaanse semi-professionals namen het daar op tegen het favoriete Engeland. Wissels waren niet toegestaan. In de poule verloor het met 1-0 van de Verenigde Staten en die uitslag is nog een van de grootste verrassingen in de WK-geschiedenis.

De absolute Engelse ster, Stanley Matthews, zat de hele wedstrijd op de bank. Na talloze Engelse kansen scoorde Joseph Edouard ‘Joe’ Gaetjens, zoon van een Duitse vader en een Haïtiaanse moeder, in de 38ste minuut de 1-0. Ondanks een belegering van het Amerikaanse doel scoorden de Engelsen niet. Per telegraaf ging het resultaat naar Engeland. Uit ongeloof vermoedden ze daar een typefout. Verbijstering en frustratie volgden. Zestig jaar moesten de eilandbewoners wachten op hun kans op revanche.

Joe Gaetjens laat de Engelse doelman Bert Williams kansloos en scoort de uiteindelijk winnende treffer voor de USA
foto: Popperfoto/Getty Images

De verdwijning van Joe Gaetjens

Nog wekenlang dreunde in Engeland de klap na. Het was 1950. De King of Football, zoals Engeland zich als voetbalnatie noemde, was in de tweede wedstrijd van het wereld- kampioenschap in het verre Brazilië verslagen door een Amerikaans gelegenheidselftal. Op de uitslag, 0-1, werd aanvankelijk vol ongeloof gereageerd. Niemand in Engeland had de wedstrijd gezien of er op de radio wat over gehoord. De aanstaande wereldkampioen verslagen? Dat kon niet waar zijn.

De doelpuntenmaker Gaetjens was geen Amerikaan. Het team telde een paar spelers van een andere nationaliteit, maar die waren volgens Amerikaanse regels speelgerechtigd omdat zij hadden toegezegd in de toekomst Amerikaans staatsburger te worden. Gaetjens, die een dag voor het vertrek naar Brazilië aan de ploeg was toegevoegd, kwam van Haïti. Hij was drie jaar eerder geëmigreerd. Overdag leerde hij voor accountant, ’s avonds werkte hij in een restaurant als bordenwasser, ’s nachts bezocht hij bars en ’s zondags voetbalde hij bij Brookhattan. Hij was topscorer en maakte veel goals met het hoofd.

Terug in Haï waren er superlatieven in overvloed: ‘De beste speler van Haïti, de Verenigde Staten en de hele wereld’. Hij bleef beroemd in zijn geboorteland, trouwde, bouwde een keten van wasserettes op en werd vertegenwoordiger van de Amerikaanse zeepfabriek Colgate-Palmolive. Intussen gaf hij trainingen aan jeugdvoetballers.

In 1963 werd Gaetjens voor een van zijn wasserettes gearresteerd door handlangers van dictator ‘Papa Doc’ Duvalier, die in 1957 aan de macht was gekomen. Het bloedige en moorddadige regime meende dat Gaetjens evenals enkele van zijn familieleden de dictatuur wilde ondermijnen. Gaetjens werd zonder proces opgesloten en hoogst waarschijnlijk in de gevangenis doodgeschoten. Er bestaan geen dossiers waarin melding wordt gemaakt van de arrestatie laat staan de dood van de beroemde oud-voetballer. Misschien leeft hij nog, ergens op het platteland van Haïti, zo stellen de samenstellers van de Amerikaanse website waitingforgaetjens.com. Maar dat kan niet, repliceren Haïianen, want iedereen kent iedereen op het kleine eiland.

Matchwinnaar Joe Gaetjens op de schouders.
foto: onbekend

Gaetjens, de man van het doelpunt dat de Engelsen tot nederigheid dwong, de Engelsen die te zelfingenomen waren geweest om eerder dan 1950 aan het WK mee te doen, die man is sinds 1963 van de aardbodem verdwenen. Nabestaanden, zoals zijn vrouw Lyliane, probeerden tevergeefs een gerechtelijk onderzoek in te laten stellen, met medewerking van de Amerikaanse commissie voor de burgerrechten. Maar er was geen spoor meer, Joe was verdwenen.

Nederlandse inbreng op het WK van 1950

Nederland heeft het op het WK in 1950 niet best gedaan, aangezien men in z’n geheel niet mee heeft gedaan. In 1950 en 1954 weigerde de KNVB het Nederlands Elftal in te schrijven voor de kwalificatie omdat men vasthield aan amateurvoetbal en de keuzecommissie Oranje te zwak achtte.

Ook Nederlands-Indië slaagde er dit keer niet in om een kwalificatie af te dwingen, waarmee het debuut van vier jaar eerder geen mooi vervolg kon worden gegeven. Voor Nederland dat er tijdens het WK van 1950 niets anders op dan te genieten van de diverse andere landen die er wel in geslaagd waren een plaats te bemachtigen.

Wel waren er twee Nederlanders die een rol speelden op het WK van 1950.

In 1932 stapte landgenoot Karel Lotsy (bestuurder van de KNVB) in het FIFA-bestuur, die later voorzitter werd van het organisatiecomité van het WK van 1950 in Brazilië.
Scheidsrechter Karel van der Meer zou daar twee wedstrijden leiden.

Lotsy had de handen vol aan dit WK, omdat dit het eerste toernooi na de Tweede Wereldoorlog was. De FIFA wilde zo snel mogelijk de voetbalorde herstellen, maar veel landen zaten in die tijd nog in de puinhopen van de voorgaande jaren. Het was daarom tot op het laatste moment onduidelijk wie er aan het evenement in Brazilië zouden deelnemen.

Bondsbestuurder Karel Lotsy en scheidsrechter Karel van der Meer in 1950
foto: Nationaal Archief

Enkele maanden voor aanvang, in februari 1950, leek het er zelfs even op dat het toernooi zou worden afgelast. Brazilië was gevraagd vóór 1 Maart een verklaring van zekerheid- stelling aan de FIFA te verstrekken, waarbij de bedragen, die uit de recette worden betaald, ook werkelijk zullen worden overgemaakt. De zekerheidstelling liet lang op zich wachten, maar uiteindelijk ging dit evenement gewoon door. Lotsy kwam laaiend enthousiast terug vanuit Zuid-Amerika, waarover de Nederlandse kranten op 20 en 21 juli 1950 uitgebreid schreven. "Nog nooit heb ik zulk voetbal gezien als dat van het Braziliaanse elftal", zei hij bij zijn aankomst op Schiphol. "Dit voetbal is gelijk fijn kantwerk. Deze mensen zijn een kruising van artiesten, goochelaars, acrobaten en voetballers."

De grootste organisatorische problemen waren de enorme afstanden geweest tussen de verschillende speelsteden – wat tijdens het WK van 2014 trouwens ook het geval was – én de aanwezigheid van radiojournalisten, die meteen na een doelpunt het veld op wilden rennen om de gelukkige voetballer te interviewen. Dat was de gewoonte in Brazilië, maar tijdens het WK werd dit verboden.

Vanwege zijn belangrijke functie zat Lotsy op de eretribune toen Brazilië de alles- beslissende wedstrijd van Uruguay verloor en daarmee het WK – 69 jaar later nog steeds een onverwerkt nationaal trauma. "De vrouwen van ministers huilden tranen met tuiten. De mannen zagen allen lijkwit."

De andere Nederlandse Karel in Brazilië was Karel van der Meer, de enige Nederlandse scheidsrechter op dat WK. Hij floot daar twee wedstrijden, waaronder Engeland – Chili. "voor voor slechts 125.000 mensen," zei hij in 1958 droogjes in een terugblik op de VARA-radio.

WK 1950: Engeland – Chili 2-0, geleid door de Nederlandse scheidsrechter Karel van der Meer.
foto: onbekend

Dat was niet zomaar een wedstrijd, maar het eerste officiële optreden van de Engelsen op een WK ooit. Aan de eerste drie edities in de jaren dertig deden ze niet mee, omdat Engeland in die tijd uit de wereldvoetbalbond FIFA was gestapt. Voor 1954 werd het land gezien als grote kanshebber op de eindzege als de uitvinders van het moderne voetbal, maar het optreden in Brazilië liep uit op een afgang zonder weerga. Het land sneuvelde in de eerste ronde en kon zo na drie wedstrijden naar huis. Brazilië heeft een voetbaltrauma van 1950, maar Engeland óók. Alleen van Chili werd gewonnen door de Engelsen. Dat gebeurde in een gigantische heksenketel.

Het evenement maakte een enorme indruk op de Nederlandse scheidsrechter: "Ik dacht dat ik iets van voetbal afwist en dat ik wat voetbal had gezien. Door heel Europa ben ik al geweest en heb ik wedstrijden gearbitreerd. Wedstrijden van Engeland en Spanje bijvoorbeeld, maar op het WK heb ik topvoetbal gezien, supervoetbal – vooral de beweeglijkheid van iedere speler in een ploeg.".

Zo werd hem meteen duidelijk wat in zijn eigen voetballand het grootste probleem was: "Wat wij in Holland missen, is dat als een speler niet direct betrokken wordt bij het spel die even rustig gaat afwacht wat er gaat gebeuren. Dat heb ik op het WK niet kunnen ontdekken. Er is voortdurend beweging. En dit is wel een grote plus, die ik aan Brazilië moet toekennen.". Want net als Lotsy was Van der Meer met name geraakt door het fantastische spel van de Brazilianen. "Een prachtig team, dat alleen door een verkeerde mentale instelling de finale verloren heeft. Brazilië was inderdaad oppermachtig, maar ze waren zo zeker van de overwinning, dat ze die niet hebben kunnen bereiken."

Zo leverde Nederland in 1950 tóch een grote bijdrage aan het WK in Brazilië met een voorzitter van het organisatiecomité en de scheidsrechter van de eerste officiële wedstrijd van Engeland op dat toernooi. Op de aanwezigheid van voetballers moest Nederland toen nog 24 jaar wachten.

WK 1930: Uruguay eerste wereldkampioen (in eigen land)

Ter gelegenheid van zijn honderdjarige onafhankelijkheid mocht Uruguay het eerste WK organiseren. Dit toernooi telde dertien deelnemers, waarvan vier uit Europa. Vooraanstaande voetbalnaties als Italië en Engeland zagen niets in een toernooi op vreemde bodem. Ook de Nederlandse spelers vreesden de lange bootreis naar Montevideo. België, Roemenië en Frankrijk voeren gezamenlijk over de oceaan op het stoomschip Conte Verde. De reis duurde drie weken.

Het thuisland Uruguay won de wereldtitel door in de finale Argentinië met 4-2 te verslaan. De Belgische arbiter Langenus werd tijdens de finale tussen Uruguay en Argentinië ge- flankeerd door twee grensrechters en twee lijfwachten. De Argentijnen konden de nederlaag in de bikkelharde finale moeilijk verkroppen. In Buenos Aires werd het consulaat van Uruguay in brand gestoken. Uruguay steunde op het luidruchtige publiek en het schitterende spel van Andrade, de ‘Zwarte Parel’. Hij was de enige zwarte voetballer en viel op door zijn atletische bewegingen. Andrade dankte de souplesse aan zijn jeugd op de boerderij. Hij had jarenlang achter kippen aangerend. Andrade voetbalde in zijn nadagen ook in Europa. De carnavalsmuzikant werd in die tijd regelmatig in de buurt van het Parijse Place Pigalle gesignaleerd.

WK 1930. Uruguay wordt de eerste Wereldkampioen.
foto: onbekend

Het eerste WK-doelpunt ooit werd gemaakt door de Fransman Lucien Laurent. Hij opende de score in het duel met Mexico.

Voor het WK van 1934 in Italië daagde titelverdediger Uruguay niet op omdat vier jaar eerder in eigen land de meeste Europese landen de verre reis niet wilden maken. Hierdoor is het WK van 1934 het enige WK waar de regerende kampioen zijn titel niet verdedigde.

Bronnen en referenties:
voetbalnieuws.be, soccernews.nl, sportgeschiedenis.nl, gymbo.plazilla.com, Volkskrant, NRC, Algemeen Dagblad (AD), Trouw