(61) 1984: De succesjaren (1977-1984) van Liverpool

Liverpool rules the world

Liverpool was vooral in de jaren zeventig en jaren tachtig een topclub. In de periode 1977-1984 won Liverpool vier Europacup 1 finales en was ook in de Engelse competitie succesvol. Liverpool zou Liverpool niet zijn als ze dat zonder echte mega-sterren deden. Wie de Liverpool spelers uit de Europese succesjaren onder de loep neemt ziet hoe weinig van hen te boek stonden als echte wereldtoppers. Met uitzondering van Kevin Keegan en Kenny Dalglish. Maar misschien is het juist daarom dat veel voetbalsupporters Liverpool het succes gunde wat ze toekwam.

Liverpool Fc werd opgericht door John Houlding in 1892. Het team draagt de bijnaam "The Reds", en had als thuisstadion het beroemde Anfield Road. In dit stadion was plaats voor 45.000 supporters. In het nieuwe stadion ‘Stanley Park Stadium’ plaats voor 71.000 toeschouwers. Helaas kende Liverpool ook een aantal grote tegenslagen en was het be- trokken bij twee van de grootste tragedies in het Europese voetbal.

Het Bill Shankly tijdperk (1959-1974)

Na een spelerscarrière die door de oorlog ernstig was gekortwiekt en die zijn hoogtepunt kende in de FA Cupwinst in 1938 met Preston North End, begon Shankly bij Carlislie aan een memorabele trainersloopbaan. Aanvankelijk had hij maar weinig succes, verscheidene Jaren in de lagere afdelingen bij weinig opmerkelijke clubs waren geen indicatie voor wat nog komen zou.

In 1959 leek Shankly dan ook een merkwaardige keuze voor een moeizaam presterend Liverpool, en de verbintenis wierp aanvankelijk maar weinig vruchten af. Maar in 1954 veroverde Liverpool voor het eerst in zestien jaar het landskampioenschap, en toen Shankly in 1974 met pensioen ging, waren daar nog twee landstitels, twee FA Cups en een UEFA Cup aan toegevoegd.

Zijn bijdrage aan Liverpool kan echter niet aan prijzen worden afgemeten. De bijdehante Schot legde de basis voor de denktank van Anfield Road, een bron van ideeën en tactieken waar Liverpool twintig jaar lang nog veel plezier zou aan beleven. De continuïteit van spel- en trainerstijl en de filosofie van zelfvertrouwen die in die periode zo kenmerkend waren voor de club, zijn de erfenis van Shankly.

De grondlegger van het Liverpool succes: Bill Shankly.
foto: onbekend

Shankly had een grof gevoel voor humor. Een bekende uitspraak van hem luidde: "Voetbal is geen kwestie van leven en dood. Ik kan u verzekeren dat het veel belangrijker is."

Het Bob Paisley-tijdperk (1974-1983)

Bob Paisley maakte in 1939 voor Liverpool zijn debuut als profvoetballer en stopte in 1983 na 44 jaar trouwe dienst als de meest succesvolle manager in de clubgeschiedenis. Hoewel hij nooit schitterde op internationaal niveau, was Pasiley als speler goed genoeg om in 1947 met Liverpool landskampioen te worden. Na zijn actieve carriere werd hij lid van de begeleidingsstaf op Anfield Road, waarbij hij zich ontpopte als een geducht assistent van de legendarische Bill Shankly.

Toen Shankly ermee ophield, nam Paisley het schoorvoetend van hem over omdat hij dacht dat hij niet meer was dan een interim-trainer totdat een grotere naam was ge- vonden. Hoe kan een mens zich vergissen. Paisley bouwde voort op de nalatenschap van Shankly en bleef negen seizoenen lang aan het roer. In deze periode voerde Liverpool de boventoon in zowel Engeland als Europa en werd het zes keer landskampioen, won het drie keer de Europacup 1 en ook drie keer de Engelse beker, waarmee deze verlegen, in een gebreid vest geklede man zoveel prijzen in de wacht sleepte dat hij de meest succesrijke coach werd in de geschiedenis van het Engelse voetbal.

De meest succesvolle Engelse coach Bob Paisley toont slechts enkele van zijn vele prijzen.
foto: onbekend

Gewonnen prijzen: Landskampioenschap (1976, 1977, 1979, 1980, 1982, 1983), UEFA Cup (1976), Europa Cup I (1977, 1978, 1981), League Cup (1981, 1982, 1983)

Tussen 1977 en 1979 bleef Liverpool op Anfield Road maar liefst 85 wedstrijden op rij ongeslagen, waarvan 63 in de competitie.

1977-1984: Liverpool wint vier maal de Europacup I

Finale Europacup I 1977

De finale van de Europacup I van het seizoen 1976/77 werd gehouden op 25 mei 1977 in Stadio Olimpico in Rome. Liverpool stond voor de eerste keer in de finale en nam het op tegen het Duitse Borussia Mönchengladbach van trainer Udo Lattek, die drie jaar eerder Bayern naar de eindzege loodste.

Wedstrijd:
25 mei 1977
Liverpool FC 3 – 1 Borussia Mönchengladbach
Doelpunten: McDermott 28′, Smith 64′, Neal 82′ (pen.), Simonsen 52′.
Stadio Olimpico, Rome
Toeschouwers: 57.000
Scheidsrechter: Robert Wurtz (Frankrijk)

Liverpool:
Clemence, Neal, Jones, Smith, Kennedy, Hughes, Keegan, Case, Heighway, Callaghan, McDermott.

Borussia Mönchengladbach
Kneib, Vogts, Klinkhammer, Wittkamp, Bonhof, Wohlers (Hannes) Simonsen, Wimmer (Kulik), Stielike, Schaeffer, Heynckes.

EC 1 finale 1977: Bertie Vogts geeft een penalty weg door Kevin Keegan onderuit te halen.
foto: onbekend

Finale Europacup I 1978

De finale van de Europacup I van het seizoen 1977/78 werd gehouden op 12 mei 1978 in het Wembley Stadium in Londen. Club Brugge stond voor het eerst in de finale en nam het op tegen de titelverdediger Liverpool FC. Het is tot op heden de laatste keer dat een Belgische club de finale van de Europacup I bereikte.De Nederlander Charles Corver was de scheidsrechter.

Liverpool FC was als titelverdediger de grote favoriet. De Engelsen speelden in eigen land. Bovendien miste Brugge met Raoul Lambert een belangrijke speler. De twee clubs hadden een rijke voorgeschiedenis. In 1976 stonden Club Brugge en Liverpool al eens samen in de finale van de UEFA Cup. Club Brugge verloor toen in Engeland met 3-2 en speelde thuis gelijk.

Tijdens de eerste helft beperkte Club Brugge zich voornamelijk tot verdedigen. Club Brugge speelde op buitenspel, maar toch raakte Liverpool er een paar keer door. Een sterke Birger Jensen hield Club Brugge toen overeind. Kenny Dalglish scoort in de 64ste minuut het enige doelpunt. Een leep balletje, onhoudbaar voor doelman Birger Jensen. Club Brugge creeërde zelf weinig kansen en het bleef 1-0. Na afloop bekritiseerden beide teams elkaar.

Verdediger Tommy Smith zei: "It was a pathetic attitude. You never win anything like that." Coach Ernst Happel vond dan weer dat dit niet het beste Liverpool was dat hij ooit gezien had: "Liverpool was slechts een schim van het team waar we twee seizoenen geleden in de UEFA Cup tegen gespeeld hebben. Ze stelden me teleur, maar ze verdienden de overwinning, hoewel we wel twee spelers misten met een blessure."

Wedstrijd:
10 mei 1978
Liverpool FC 1 – 0 Club Brugge
Doelpunt: Dalglish 64′
Wembley Stadium, Londen
Toeschouwers: 92.000
Scheidsrechter: Charles Corver(Nederland)

Liverpool:
Clemence, Neal, Hansen, Thompson, Kennedy, Hughes, Dalglish, Case (Heighway 64′), Fairclough, McDermott, Souness.

Brugge:
Jensen, Bastijns, Krieoer, Leekens, Maes, Cooles, Vandereycken, De Cubber, Simoen, Ku, Sörensen.

1978 EC1 finale. Kenny Dalglish op weg naar het enige doelpunt tegen Club Brugge.
foto: Bob Thomas/Getty Images

Finale Europacup I 1981

De finale van de Europacup I van het seizoen 1980/81 werd gespeeld op 27 mei 1981 in het Parc des Princes in Parijs. Voor de vijfde keer op rij stond er een Engelse club in de finale. Liverpool nam het deze keer op tegen recordhouder Real Madrid. De Spanjaarden konden voor zevende maal de beker met de grote oren binnenhalen, maar verloren met 1-0.

Bij Liverpool deden spelers als Graeme Souness, Alan Hansen en Kenny Dalglish mee. Real Madrid startte met sterspelers Juanito, Carlos Santillana en José Antonio Camacho. Tot de betere waterdragers behoorde de latere Spaanse bondscoach Vicente del Bosque. In die jaren speelden er slechts twee buitenlanders in de ploeg van Real: de West-Duitse middenvelder Uli Stielike en de Engelsman Laurie Cunningham.

Het duel ging niet de geschiedenisboeken in als beste finale ooit. Het werd een futloos schaakspel. Lang ging het gelijk op, tot verdediger Alan Kennedy in de 82ste minuut op links snode plannen had. Hij verraste de Spaanse defensie en verraste doelman Agustin met een hard schot in de korte hoek.

Wedstrijd:
27 mei 1981
Liverpool FC 1 – 0 Real Madrid
Doelpunt: A. Kennedy 82′
Parc des Princes, Parijs
Toeschouwers: 48.360
Scheidsrechter: Károly Palotai(Hongarije)

Liverpool:
Clemence; Neal, Thompson, Hansen, A Kennedy; Lee, McDermott, Souness, R Kennedy, Dalglish (Case 87), Johnson.

Real Madrid:
Agustin; Garcia Cortes (Pineda 87), Garcia Navajas, Sabido, Camacho; Del Bosque, Angel, Stielike, Juanito, Santillana, Cunningham.

EC1 finale 1981: Laurie Cunningham van Real Madrid dribbelt langs Graeme Souness (l), en Phil Neal.
foto: Colorsport/Rex

Paisley was inmiddels 65 jaar en kondigde aan te stoppen als manager. De grote vraag was wie hem moest gaan opvolgen. Uiteindelijk viel de keuze op Joe Fagan.

Het Joe Fagan tijdperk (1983-1985)

Gewonnen prijzen: League Cup (1984), Landskampioenschap (1984), Europacup I (1984)

De 63-jarige manager Joe Fagan nam de leiding over Liverpool over en tijdens zijn eerste seizoen maakte hij van Liverpool de eerste Engelse club die in één seizoen drie grote prijzen won (landstitel, League Cup en de Europacup). Tijdens dit seizoen behaalde Liverpool een aantal mooie records, zoals drie keer op rij de titel, vier keer op rij de League Cup en voor de vierde keer in acht jaar de Europacup I.

Een belangrijke speler tijdens dat seizoen was Ian Rush, die was overgekomen van Chester.Tijdens het tweede seizoen onder leiding van Fagan ging het minder, de titel werd verloren aan rivaal Everton en in de Europacup werd de finale verloren van Juventus, tijdens het Heizeldrama. Door dit drama werden alle Engelse clubs tot 1990 uitgesloten van Europees voetbal.

Na het heizeldrama besloot Fagan met pensioen te gaan.

Finale Europacup I 1984

De finale van de Europacup I van het seizoen 1983/84 werd gehouden op 30 mei 1984 in het Stadio Olimpico in Rome. Deze keer mocht het Italiaanse AS Roma in eigen stadion de strijd aangaan met Liverpool. Ondanks het thuisvoordeel wonnen de Engelsen na straf- schoppen de finale.

Tijdens de strafschoppenreeks ontpopte de Zimbabwaanse doelman Bruce Grobbelaar zich tot de held van de avond. Hij leidde zijn tegenstanders tijdens de strafschoppenreeks af met zijn zogenaamde "spaghetti legs" (i.e. spaghettibenen). Grobbelaar wiegelde en zakte door zijn benen alsof hij dronken was.

Twee Italianen misten een strafschop, waardoor Liverpool uiteindelijk met 4-2 won.Precies 10 jaar na de finale, op 30 mei 1994, pleegde Roma-aanvoerder Agostino Di Bartolomei zelfmoord.

Wedstrijd:
30 mei 1984
Liverpool – AS Roma 1 – 1
Doelpunten: Neal 14′,Pruzzo 42′
Liverpool wint met 4 – 2 na strafschoppen
Steve Nicol gemist 0-0, Agostini Di Bartolomei 0-1, Phil Neal 1-1, Bruno Conti gemist 1-1, Graeme Souness 2-1, Ubaldo Righetti 2-2, Ian Rush 3-2, Francesco Graziani gemist, Alan Kennedy 4-2 Liverpool wint!!!!
Stadion: Stadio Olimpico – Rome (Italië)
Toeschouwers: 69.693
Scheidsrechter: Erik Fredriksson (Zweden)

Liverpool:
Grobbelaar; Neal, Lawrenson, Hansen, Kennedy; Lee, Johnston (Nicol 73′), Souness, Whelan, Rush, Dalglish (Robinson 95′).

AS Roma:
Tancredi; Nappi, Bonetti, Cerezo (Strukelj), Righetti; Falcao, Nela, Di Bartolomei, Conti, Pruzzo (Chierico), Graziani.

1984 EC1 finale: Liverpool’s Craig Johnston (r) snelt door de Roma verdediging..
foto: onbekend

De Europacup 1 finales van Liverpool op een rijtje.

1977 Liverpool Mönchengladbach 3-1
1978

Liverpool Club Brugge 1-0
1981 Liverpool Real Madrid 1-0
1984 Liverpool * AS Roma 1-1
1985 Juventus Liverpool 1-0

De finale van 1985 was een absoluut dieptepunt in de geschiedenis van het voetbal vanwege het Heizeldrama. Voor de finale van de Europacup 1 van het seizoen 1984/85 tussen het Engelse Liverpool en Italiaanse Juventus braken rellen uit, toen Liverpool- supporters het neutrale vak met fans bestormden dat met supporters van Juventus was gevuld. Daarbij kwamen 39 mensen (van wie 32 Italianen) om het leven en raakten er ongeveer 400 gewond. Liverpool verloor de finale in 1985 die eigenlijk nooit gespeeld had mogen worden.

De tragedie van AS Roma held Di Bartolomei.

Exact 10 jaar na de finale Liverpool-AS Roma joeg één van de grootste spelers die AS Roma ooit heeft gekend zich op het terras van zijn villa een kogel door het hart. Daarmee kwam een dramatisch einde aan het leven van Agostino Di Bartolomei, aanvoerder van het Roma dat begin jaren tachtig grote successen kende.

En niet toevallig koos Ago uitgerekend deze dag uit. Een dubbele voetbaltragedie van 30 mei.

Als Kennedy in de EC1 finale van 1984 beslissende strafschop voor Liverpool verzilverd, is het over en uit voor Roma. Di Bartolomei’s jeugddroom spat uiteen die 30ste mei in 1984. De finale tegen Liverpool zou zijn voorlaatste wedstrijd zijn in een Roma shirt.

In de zomer van ’84 vertrekt hij tegen zijn zin naar AC Milan. De club Roma verkeerde in een diepe financiële crisis en ‘Ago’ werd voor miljoenen lire’s aan AC Milan verkocht. Di Bartolomei vatte die actie op als hoogverraad. Hij zou de klap nimmer te boven komen. Na een paar jaar in dienst van Milan, Cesena en Salernitana, zei Di Bartolomei in 1990 het voetbal vaarwel en trok zich terug in zijn villa in San Marco di Castellabate.

De voormalige voetballer hoopte op een baantje als jeugdtrainer bij AS Roma. Maar de bestuursleden in Rome waren hem vergeten, niemand belde hem op. Ook liep het financieel niet goed voor Di Bartolomei, met enkele slechte beleggingen en zijn voetbal- school die in de rode cijfers liep.

Op 30 mei 1994, precies tien jaar na de verloren finale in de Europa Cup 1, pakte il capitano buono zijn Smith & Wesson en joeg zich op het terras van zijn villa een kogel door het hart. In zijn broekzak trof men een verscheurde afscheidsbrief: "Ik voel me opgesloten in een donker hol".

Hij had alles gegeven voor AS Roma, maar wat kreeg hij terug? Niets. Hij voelde zich verraden door zijn grote liefde, Roma.

EC 1 finale 1984. Graziani mist een vitale penalty voor AS Roma in de finale tegen Liverpool.
foto: telegraph / Getty Images

Ook de verloren finale van 1984 zou een rol gespeeld hebben. Di Bartolomei en sterspeler en strafschopspecialist Falcão gingen voorafgaand aan de strafschoppenserie in discussie over wie welke strafschop zou nemen. ‘Ago’ wilde Falcão als ‘zekerheidje’ eerder in de rangorde, maar de Braziliaan wilde hoe dan ook de 5e en eventueel beslissende strafschop nemen. Maar door de missers van zijn teamgenoten zou Falcão niet eens meer aan de beurt komen. Al die jaren doolden al die vragen door zijn hoofd, en misschien daarom koos ‘Ago’ precies die 30ste mei uit, precies 10 jaar na de nachtmerrie in zijn Olimpico, om definitief uit het leven te stappen.

De kracht van Liverpool

Het lijkt misschien wat grof om deze hele groep op één groep op een hoop te gooien en ze als één team te zien, maar ze onder te verdelen zou teveel afdoen aan hun centrale kracht, namelijk de grote continuïteit die de club decennia lang wist vast te houden. Liverpools legendarische vermogen om van de een naar de andere trainer te gaan, en om de ene geweldige speler door te andere te vervangen was de basis voor hun succes. Shankly maakte plaats voor Paisley, even voor eventjes Fagan. Lawrenson nam moeiteloos de positie van Thompson over, Keegan werd Dalglish.

Elke paar jaar veranderde de aanblik van het team en verscheen er een nieuwe opstelling op het veld, één die net zo sterk was als de vorige. Deze cirkel leek doorbroken te worden toen Dalglish werd aangesteld als eerste speler-manager van Liverpool, maar de listige Schot begreep Liverpools ethos en bracht meer succes, met onder andere de eerste dubbel voor Liverpool in 1986. Liverpool won wedstrijden alleen al op basis van hun reputatie. Mindere teams huiverden bij het vooruitzicht tegen ze te moeten spelen en Anfield werd een fort.

Het clublied You’ll never walk alone was een hit van de Merseybeat zanger Gerry Marsden. De zin hing boven de smeedijzeren toegangspoort van Anfield. In 2000 werd Liverpool uitgeroepen tot Britse club van de eeuw en is samen met Manchester United recordhouder met een totaal van 18 landstitels.

Spionkop

In 1901 werd Liverpool voor het eerst kampioen van Engeland. Alex Raisbeck was de aanvoerder die de trofee in ontvangst mocht nemen. Vervolgens werd de club in 1906 opnieuw kampioen en in hetzelfde jaar werd het stadion aan de zuidkant uitgebreid. Deze tribune werd door de fanatieke aanhang The Spionkop genoemd, vanwege een oorlog in Zuid-Afrika, waaraan ook Engeland meedeed. Als eerbetoon aan mensen uit Liverpool , die meevochten in deze oorlog werd de tribune genoemd naar een heuvel in Zuid-Afrika, waar een bloedige strijd werd gevochten en waar veel Engelsen sneuvelden.

De Spionkop supporters van FC Liverpool.
foto: onbekend

In Zuid-Afrika heerste een boerenoorlog waarin Engeland verwikkelt is. De oorlog begint slecht voor de Britten: na aanvallen van Boeren worden eind 1899 de Britse legereenheden in de steden Ladysmith, Mafeking en Kimberley omsingeld. Om hun strijdmakkers in Ladysmith tegenstand te bieden, moeten de Britse troepen een strategische heuvel met de naam "Spionkop" (kop in het Afrikaans betekent heuvel) veroveren.

Het wordt de bloedigste en wellicht ook de meest nutteloze slag van de hele oorlog. Op 23 januari 1900 nemen zo’n 2000 Britse soldaten de heuveltop in. De Boeren brengen ondertussen kanonnen in stelling. De volgende dag worden de Britten hevig onder vuur genomen. Ze waren een gemakkelijk doelwit omdat ze bijna geen dekking konden zoeken op de heuvel.

Op 25 januari lukt het de boeren weer om de macht over te nemen. Bij de gevechten, waarbij zelfs de jonge Winston Churchill betrokken is, worden meer dan duizend Britten gedood. Bij deze slachtoffers waren ook de commandant en heel wat officieren. De Britse overheid is zo geschokt en gelijkertijd ook bang dat ze deze gebeurtenissen verzwijgen. Ze willen het in de doofpot stoppen. Dit lukt niet, omdat de overlevenden uit de oorlog hun verhalen rond vertellen en zo komt het aan het licht.

Een aantal van deze overlevenden komen uit Liverpool. Als eerbetoon besluit de harde kern van Liverpool de grote helling achter het doel om te dopen in de "spionkop". Zo herdenken ze bij elke wedstrijd van Liverpool de Britse soldaten die het leven lieten.

Bronnen en referenties
NOS.nl , Volkskrant, blog-sportus.nl, uithaal.nl, sportverteller.be