(65) 1987: 13 mei EC 2 finale: Ajax – Lokomotive Leipzig 1-0

Ajax wint de Europacup II

Voor de eerste keer stond een Nederlandse club aan de aftrap van een finale om de Europa Cup II. Op 13 mei 1987 was FC Lokomotive Leipzig de tegenstander van Ajax in het Olympisch Stadion van Athene. Onder leiding van Johan Cruijff wonnen de Amsterdammers van de Oost-Duitsers, Marco van Basten wist de enige goal van de wedstrijd te maken. Overigens wist de spits al tijdens het spelen van de finale al dat hij zou vertrekken naar de Italiaanse grootmacht AC Milan.

Na het ontslag van Aad de Mos in 1985 werd Johan Cruijff de nieuwe trainer. Hij wist na meer dan 10 jaar eindelijk weer een Europese prijs binnen te halen.

Ajax werd onder zijn leiding geen landskampioen, maar won wel de KNVB-beker, in 1986 en in 1987. Door het winnen van de beker in 1986 mocht Ajax het seizoen daarna spelen in de Europacup 2. Na wedstrijden tegen het Turkse Bursaspor (uit 2-0 gewonnen, thuis 5-0), het Griekse Olympiakos Piraeus(thuis 4-0, uit 1-1), treft Ajes het Zweedse Malmö FF

Voor het eerst sinds het seizoen 1979-80 was Ajax er in geslaagd verder te komen dan de tweede ronde cq te overwinteren in Europa. In 1979-80 had Ajax via HJK Helsinki (2x 8-1 winst) Omonia Nicosia thuis (10-0 met 5 goals van Sören Lerby en een zware afgang (4-0 14 dagen later in Nicosia) Racing Strasbourg (uit 0-0/thuis 4-0) de halve finale bereikt.

Daarin werd destijds verloren van de houder en eveneens latere winnaar in dat seizoen Nottingham Forest. (Uit 2-0 verloren, thuis slechts 1-0 door Sören Lerby). Nu was Ajax dus in 1986/87 gevorderd tot de kwartfinale.

Het Ajax elftal voor aanvang van de Europacup finale.
foto: onbekend

Kwartfinale: Malmö FF-Ajax

Johan Cruijff en Malmö FF trainer Roy Hodgson zien het al. Malmö FF-Ajax zal uitgesteld moeten worden wegens het dikke pak sneeuw wat op het veld ligt.De heenwedstrijd in Malmö staat gepland voor 4 maart, maar zal vanwege enorme sneeuwval op de wedstrijd- dag geen doorgang vinden. De al gearriveerde Ajax supporters kunnen onverrichter zake terug naar Amsterdam. De wedstrijd zal worden ingehaald op zaterdag 14 maart.

Tien dagen later sneeuwt het niet meer, maar het veld ligt er nog steeds slecht bij. Voor 20.186 toeschouwers krijgt Ajax mogelijkheden op de 0-1 via Bosman en van Basten, maar het leidt niet tot goals. Ajax heeft op het slechte veld moeite met het lange halen gauw thuis voetbal van Malmö FF. Vlak voor rust versierd Torbjörn Persson een twijfelachtige strafschop. Hij benut hem zelf: 1-0 voor Malmö FF. Tevens de eindstand. Geen fijn uit- gangspunt tegen de stugge Zweden.

Vier dagen na de wedstrijd in Zweden is de return in de Meer. Op zijn 87ste verjaardag zou Ajax zijn 24.775 toeschouwers trakteren op een memorabel EC avondje. Al na 13 minuten opent Marco van Basten de score met een machtig schot in de bovenhoek. Ajax blijft drukken, er komen kansen, maar de 2-0 blijft uit.

Zelfs als John van ‘t Schip een strafschop mee krijgt. Marco van Basten mag aanleggen, maar mist. Een kwartier na rust is het dan wel raak. Aron Winter scoort en Ajax staat op 2-0. Elf minuten later is het zelfs 3-0 als van Basten revanche neemt voor zijn gemiste strafschop. Hij rond af na een beheerste en oogstrelende actie. Ajax laat zich vervolgens verleiden tot Gallery Play, maar krijgt daarvoor de rekening gepresenteerd als Menzo een vrije trap van Persson laat glippen en Lindman de rebound binnen schiet. 3-1.

Nog 9 minuten te gaan en Malmö heeft nog maar 1 treffer nodig. Het wordt nog 10 minuten billenknijpen, Stanley Menzo laat zien beter te kunnen keepen dan te rekenen want in de laatste minuut brengt hij de bal razendsnel terug in het spel, hij denkt dat Ajax nog een goal nodig heeft voor de volgende ronde.

Dennis Bergkamp in een duel met een speler van Malmö tijdens de Europa Cup II kwartfinale. Het is het Europees debuut voor Bergkamp.
foto: onbekend

Maar Menzo hoeft niet te wanhopen, zijn foutje kost Ajax niet de halve finale, Malmö scoort niet meer, Ajax wint met 3-1. Behalve de wedstrijd van van Basten was het vooral ook de wedstrijd van een 17 jarige HAVO scholier die zijn eerste stappen in het EC voetbal zette. Dennis Bergkamp debuteerde deze wedstrijd als rechtsbuiten voor eigen publiek in het Europese circus. En deed dat geweldig, hij was één van de uitblinkers bij Ajax en krijgt in de 89ste minuut een publiekswissel.

Halve finale: Real Zaragoza – Ajax

Op woensdag 8 april staat de heenwedstrijd in de halve finale op het programma. Real Zaragoza heet de tegenstander en Ajax begint uit. Na de hitte van Bursa en de sneeuw van Malmö zijn de weersomstandigheden wederom bizar. De regen is met oudtestamentische hardnekkigheid neergedaald in Zaragoza’s La Romareda, voetbal is op het doorweekte veld (moeras) onmogelijk, edoch "The show must go on".

In de beginfase maakt Ajax de fout het eigen spelletje te willen spelen. Dat is echter onmogelijk op deze grasmat. De bal rolt nauwelijks, want blijft herhaaldelijk steken in een waterplas. Het is dan ook nauwelijks verwonderlijk dat Ajax in de 14de minuut op achterstand komt. Ruben Sosa scoort 1-0.

Het lijkt alsof Ajax plotseling doorheeft hoe het spel gespeeld moet worden, door de lucht! Het leidt al vlot tot de gelijkmaker. Drie minuten na de 1-0 kopt Robbie Witschge uit een voorzet van Johnny van’t Schip raak: 1-1. Ajax heeft de smaak te pakken en laat Zaragoza bij vlagen alle hoeken van het zwembad zien.

Twee minuten na rust heeft Johnny Bosman succes. Hij kopt de 1-2 binnen. Dat kunstje herhaalt hij amper 10 minuten later. 1-3 in de 55ste minuut.

Europacup II Zaragoza-Ajax 2-3. Marco van Basten (r) raakt de bal kwijt aan Fraile van Zaragoza op een schier onbespeelbaar veld vol water.
foto: ANP – Cor Mulder

Zaragoza raakt gefrustreerd en uitgerekend Ajax’EC II topscorer en man of the match John Bosman laat zich provoceren en moet met rood van het veld. Net als zijn provocateur trouwens, zodat beide ploegen met 10 man de wedstrijd beeïndigen. Maar niet voordat Senor 19 minuten voor tijd voor tijd uit een strafschop voor 2-3 heeft gezorgd. Beide ploegen waterpolo’en nog naar wat mogelijkheden, waarbij Zaragoza nog een keer dicht bij de 3-3 is, maar Ajax houdt stand en neemt afscheid met natte voeten, maar met een prima uitgangspositie voor de return.

In de thuiswedstrijd speelde Ajax een prima partij en won uiteindelijk met 3-0. Nu stond Ajax eindelijk weer in een Europese finale.

De weg naar de finale:

1e ronde: Buraspor Ajax 0-2 en 0-5
2e ronde: Ajax Olympiakos Piraeus

4-0 en 0-0
Kwartfinale: Ajax Malmö FF 3-1 en 0-1
Halve finale: Real Zaragozza Ajax 2-3 en 0-3

EC2 finale: Ajax – Lokomotive Leipzig 1-0

13 mei 1987 is het zo ver. Ajax keert terug naar het stadion waar ze in de tweede ronde al hadden gespeeld, het Olympisch stadion van Athene. Tegenstander is Lokomotiv Leipzig. De Oost Duitsers hebben in de halve finale Girondins de Bordeaux uitgeschakeld. Tegenvaller is dat Danny Blind bij een partijtje rugby op het strand tijdens de training geblesseerd raakt.

Hij zal de finale aan zijn neus voorbij moeten laten gaan. Zijn nachtmerrie is Frank Verlaat’s droom. Een paar dagen daarvoor had Verlaat zijn debuut in Ajax 1 gemaakt en nu zou hij in zijn tweede wedstrijd al een Europa Cup finale spelen…Want ondanks alle moeite die de medische staf van Ajax zich getroost wordt een half uur voor aanvang duidelijk dat Danny Blind niet zal kunnen spelen. Ook Ronald Spelbos ontbreekt met een blessure.

In een wederom matig gevuld Olympisch Stadion (15.000 Ajax supporters, wat officials etc. en geen Lok.Leipzig fans) begint Ajax met Menzo in het doel;Silooy,Verlaat,Rijkaard en Boeve in de verdediging;Wouters,Winter en Mühren op het middenveld en een aanval met van’t Schip, van Basten en Witschge.

Franks Verlaat in duel met een aanvaller van Lokomotiv Leipzig.
foto: onbekend

Zoals dat bij een finale hoort is het begin wat nerveus. Lokomotive Leipzig begint sterk. Na vijf minuten krijgen de Oost-Duisters een grote kans om op voorsprong te komen: een terugspeelbal van Silooy komt niet goed aan en wordt nog net onderschept door Menzo om een cruciale fout te voorkomen. Ajax krijgt een aantal mooie kansen.

Een snoeihard afstandsschot van Rijkaard belandt naast het doel. In de 21ste minuut is het wel raak. Ajax komt op voorsprong door een kopbal van Van Basten. Van ’t Schip begint de aanval door een lange en hoge bal voor de voeten van Silooy te leggen. Silooy sprint weg en geeft een voorzet op maat. Topscorer Van Basten ziet zijn kans schoon. Hij is verdediger Lindner te snel af en kopt de bal genadeloos achter René Müller. De Duitse goalie is kansloos. De duizenden Ajax toeschouwers springen op en juichen. 1-0!

In de tweede helft krijgt het publiek nog een aantal mooie acties te zien; zo slalomt Van Basten ogenschijnlijk simpel door de verdediging van de tegenstander. Maar Ajax neemt het zekere voor het onzekere. Met een 1-0-voorsprong hoeven de Amsterdammers minder risico te nemen. Ajax haalt zonder kleerscheuren het eindsignaal.

Mtachwinnaar en aanvoerder Marco van Basten met de Europacup II.
foto: onbekend

In een matige finale is 1-0 ook tevens de eindstand. Leipzig is er niet de ploeg naar om het Ajax middels een enorm offensief lastig te maken, Menzo houdt zijn doel eenvoudig schoon en bij Ajax ontbreekt de grote vorm om er een droomfinale van te maken. Voor de neutrale toeschouwer een doodsaaie finale. Kansen op één hand te tellen. Wellicht de saaiste finale ooit in een sfeerloos en matig gevuld stadion. Het mag voor Ajax allemaal de pret niet drukken voor het eerst in zijn geschiedenis wint Ajax de Europa Cup voor bekerwinnaars. UEFA-voorzitter Jacques Georges overhandigt de cup aan aanvoerder Marco van Basten.

Na het winnen van de Europa Cup II met Ajax in 1987 verhuist Van Basten voor het contractueel vastgelegde bedrag van 1,7 miljoen gulden naar AC Milaan. Een peulschil in vergelijking met Ruud Gullit die vlak daarvoor voor 17 miljoen gulden van PSV naar Milan is verhuisd. In het contract van de aanvaller stond een gelimiteerde transfersom van 1,7 miljoen gulden, een bedrag waar voorzitter Silvio Berlusconi zijn hand niet voor omdraaide.

Wedstrijdgegevens
13 mei 1987:
Ajax – Lokomotiv Leipzig 1-0
Doelpunt: Van Basten 21′
Olympisch Stadion, Athene
Toeschouwers: 35.000
Scheidsrechter: Agnolin (Italië)

Ajax:
1 Stanley Menzo, 2 Sonny Silooy, 3 Frank Verlaat, 4 Frank Rijkaard, 5 Peter Boeve, 8 Jan Wouters, 6 Aron Winter, 10 Arnold Mühren (83′), 7 John van ‘t Schip, 9 Marco van Basten, 11 Rob Witschge (66′)
Invallers: 12 Erik de Haan, 13 Ronald Spelbos, 14 Petri Tiainen, 15 Dennis Bergkamp (66′), 16 Arnold Scholten (83’).
Coach:  Johan Cruijff.

Lokomotive Leipzig:
1 René Müller, 2 Ronald Kreer, 4 Matthias Lindner, 3 Frank Baum, 5 Uwe Zötsche, 7 Heiko Scholz, 6 Uwe Bredow, 9  Frank Edmond (55′), 8 Matthias Liebers (76′), 10  Hans Richter, 11  Olaf Marschall.
Invallers: 12 Torsten Kracht, 13 Hans-Jörg Leitzke (55′), 14  Wolfgang Altmann, 15 Dieter Kühn (76), 16  Maik Kischko.
Coach: Hans-Ulrich Thomale.

1988 Europacup II finale KV Mechelen – Ajax

De finale van de Europacup II van het seizoen 1987/88 werd gehouden op 11 mei 1988 in het Stade de la Meinau in Straatsburg. Ajax nam het op tegen KV Mechelen. Nog nooit stond er in een Europese finale een Nederlandse club tegenover een Belgische. Het was overigens precies 10 jaar geleden dat de laatste Belgische club de finale van de Europacup II won. Bij Ajax speelde, op de Zweed Peter Larsson na, enkel Nederlanders mee. Bij KV Mechelen stonden er zes Belgen aan de aftrap en vier Nederlanders.

De Nederlanders van KV Mechelen: Graeme Rutjes, Erwin Koeman, Aad de Mos, Piet den Boer en Wim Hofkens (1988).
foto: Wikipedia

Ajax werd op voorhand als favoriet beschouwd, terwijl het bescheiden KV Mechelen zich al gelukkig mocht prijzen met een finaleplaats. Opvallend was ook de aanwezigheid van de Nederlandse coach Aad de Mos. Hij was voor hij bij Mechelen aan de slag ging actief bij Ajax.

Aad de Mos werd in 1985 op staande voet ontslagen bij Ajax na een ontluisterende 1-0 nederlaag tegen Haarlem op voorspraak van Ajax aanvoerder Dick Schoenaker die een gesprek met het Ajax bestuur aanvroeg. Het resultaat van dit gesprek was dat het bestuur concludeerde dat er onvoldoende draagvlak was voor het aanhouden van de trainer. Aad de Mos verliet Ajax vol met rancune.

In 1986 werd Aad de Mos trainer van KV Mechelen en kreeg de opdracht van John Cordier, voorzitter van KV Mechelen, om een nieuw elftal op te bouwen. In de zomer van 1986 haalde De Mos Michel Preud’homme, Lei Clijsters, Wim Hofkens, Geert Deferm, Alain De Nil en Paul De Mesmaeker naar Mechelen. Dat de nieuwe namen versterkingen waren, werd meteen duidelijk. De Mos werd in zijn eerste volledige seizoen meteen vicekampioen. De club veroverde bovendien voor het eerst in de geschiedenis de beker. In de finale won Mechelen met 1-0 van Club Luik na een goal van Piet den Boer. De Mos werd in 1987 ook verkozen tot Trainer van het Jaar.

Dat de ploeg van Aad de Mos onmiddellijk tot de finale was doorgestoten, werd dan ook vooral aan een gunstige loting geweten. Nog in de halve finale had KV Mechelen het tegen een – weliswaar Italiaanse – tweedeklasser (Atalanta Bergamo) mogen opnemen.

Het was een Ajax dat op de toppen van haar kunnen was. Met John van ’t Schip, Arnold Mühren, Dennis Bergkamp, John Bosman, Aron Winter, Danny Blind, Jan Wouters en Stanley Menzo zijn slechts enkele namen genoemd van het succeselftal dat in Amsterdam ontstond en dat zijn weerslag zou hebben op de latere Nederlandse EK-winst. Bij Ajax twijfelde dan ook niemand over de overwinning. Ondertussen bedacht Aad De Mos, die uit was uit op sportieve revanche, verschillende tactieken om Ajax te bestrijden. De spelers merkten dat er voor De Mos meer op het spel stond dan enkel een Europacup II-titel. Zijn ontslag werkte nog steeds door.

Ondanks de favorietenrol liep het die woensdag in 1988 helemaal mis voor Ajax. Tegen het KV Mechelen van de Nederlanders Erwin Koeman, Graeme Rutjes en Piet Den Boer. Ajax mocht dan wel een surplus aan klasse en technisch vernuft herbergen, tegen de stugge Mechelaars kreeg het nauwelijks een poot aan de grond:

Ajax kwam na een kwartier voetballen al meteen met een man minder te staan. Danny Blind haalde de doorgebroken Marc Emmers neer en kreeg een rode kaart. Mechelen kon het voordeel niet meteen omzetten in doelpunten.

Danny Blind krijgt rood voor het neerhalen van de doorgebroken Marc Emmers.
foto: onbekend

Het was wachten tot na de rust alvorens er een goal viel. Eli Ohana draaide zijn bewaker dol en bracht de bal voor doel. De Nederlandse aanvaller Piet den Boer kopte de bal aan de eerste paal binnen. Mechelen kon de voorsprong behouden en mocht na 90 minuten voor het eerst in de geschiedenis een Europese beker in ontvangst nemen.

Een tactisch huzarenstuk van de Mos, die er onder meer voor koos om Verlaat helemaal vrij te laten bij Ajax en ervoor te zorgen dat Mühren onbereikbaar was voor zijn ploegmaats. De sleutel tot succes, zo bleek. Vele jaren later vertelde Aad de Mos in Gazet van Antwerpen hoe hij tot tactische beslissing was gekomen om Ajax te verslaan.

"Kort voor de finale is mijn vriend Dick Advocaat (destijds trainer van Haarlem) met Haarlem op Ajax gaan spelen in exact dezelfde tactiek die KV Mechelen in Straatsburg zouden toepassen. Haarlem had niks meer te winnen of te verliezen en Advocaat komt net als ik uit Den Haag. Van een vriendendienst gesproken! Die speelwijze pakte toen zo goed uit, dat ik het toen zeker wist: we gaan winnen. Ik heb zelfs geen uitgebreide bespreking gehouden." Of hoe een Nederlands onderonsje Ajax onderuit haalde in Europa.

Aad de Mos viert feest na de EC II overwinning in het rood-geel van KV Mechelen.
foto: AD

Met een 1-0 overwinning werd het Amsterdamse sterrenkorps terug naar Amsterdam gestuurd. Finalestad Straatsburg kleurde rood en geel en voorzitter Cordier zat met een grote glimlach op de tribune. De man met de grootste glimlach was echter Aad de Mos, die zijn team, dat weliswaar kwalitatief in orde was, maar lang niet kon bogen op zoveel individuele kwaliteit als Ajax, zo goed geprepareerd had, dat het smadelijke ontslag van enkele jaren eerder goed was gemaakt. Ajax heeft deze nederlaag nooit helemaal verteerd. Wederom rancune, maar nu in tegengestelde richting.

Na zijn succes bij KV Mechelen veranderde De Mos regelmatig van werkgever, hetgeen hem onder meer de bijnaam Aad Afkoopsom en Aad de Klos opleverde.

Wedstrijdgegevens
11 mei 1988
KV Mechelen 1 – 0 Ajax
Doelpunt: Piet den Boer 53′
Stade de la Meinau, Straatsburg
Toeschouwers: 39.446
Scheidsrechter: Dieter Pauly (West-Duitsland)

KV Mechelen:
1  Michel Preud’homme, 6 Koen Sanders, 3  Lei Clijsters, 4  Graeme Rutjes, 9  Geert Deferm, 5  Wim Hofkens (73′), 2  Marc Emmers, 8 Erwin Koeman, 7 Pascal De Wilde (60′), 11 Piet den Boer, 10 Eli Ohana.
Invallers: Paul De Mesmaeker (60′), Paul Theunis (73′)
Coach: Aad de Mos

Ajax:
1  Stanley Menzo, 2 Danny Blind, 5 Frank Verlaat (73′), 3 Jan Wouters, 4 Peter Larsson, 6 Arnold Scholten, 8 Aron Winter, 10 Arnold Mühren, 7 John van ‘t Schip (37′), 9 Johnny Bosman, 11 Rob Witschge.
Invallers: Dennis Bergkamp (37′), 16 Hennie Meijer (73’)
Coach: Spitz Kohn

Bronnen en referenties
home.concepts.nl, abubakardidedevries.wordpress.com, deskybox.wordpress.com, sportgeschiedenis.nl, Gazet van Antwerpen, ajax.nl