(67) 1987: 28 oktober EK Kwalificatie: Nederland-Cyprus 8-0

Bomincident

De kwalificatie voor het Europees Kampioenschap van 1988 leek in 1987 een formaliteit voor Oranje. Nog eventjes winnen van Cyprus en Nederland kon naar het toernooi in West-Duitsland. Op 28 oktober 1987 kwam Nederland in de Kuip al na één minuut op voorsprong dankzij John Bosman. Nederland vierde feest. Maar toen ontplofte er een bom op het veld. De Cypriotische doelman Charitou ging naar de grond, de wedstrijd lag een uur stil. Diskwalificatie voor Oranje dreigde.

Bij winst in de Kuip op Cyprus is Nederland geplaatst voor het EK in Duitsland. Het begint allemaal zo mooi. De wedstrijd is nog maar net aan de gang als John Bosman de score opent. Een monsterzege lijkt binnen bereik. Even later stuurt Gerald Vanenburg met een speels hakballetje Adri van Tiggelen de diepte in. De verdediger laat net een voorzet los als een enorme knal klinkt. De vuurwerkbom ontploft in het strafschopgebied van Cyprus.

Tijdens een Nederlandse aanval ontploft de bom.
foto: Johan van Gurp

Keeper Charitou zakt in de doelmond in elkaar en wordt per brancard van het veld gedragen. In de catacomben constateert de Maastrichtse chirurg Co Greep dat er "niets ernstigs" aan de hand is.

Na lang aandringen van Nederlandse zijde besloot de Luxemburgse scheidsrechter Roger Philippi de wedstrijd te vervolgen, ondanks Cypriotische protesten. Doelman Charitou blijft in de kleedkamer. Met Andonis Kleftis als vervanger voor de ongelukkige doelman Charitou gaat Oranje verder waar het gebleven is. Oranje wint uiteindelijk met 8-0. John Bosman scoort een recordaantal van vijf doelpunten. Hij vestigde hiermee een record dat officieel nooit werd erkend. De UEFA besloot namelijk om de uitslag van de wedstrijd ongeldig te verklaren.

Keeper Charitou van Cyprus aangeslagen na de bomaanslag
foto: VI

De bommengooier

De bom bleek verstopt in een tennisbal gevuld met het kruit van 100 strijkers. De gooier was een 21-jarige inwoner van Oss die direct werd gearresteerd. De jongeman met de enigzins toepasselijke naam, John Staal, had gelijk na het gooien spijt van zijn daad. Hij mikte op de cornervlag, maar hij kwam achter het doel uit (blijkbaar had hij een ernstig probleem met mikken?).

1987: het bomincident tijdens Nederland – Cyprus.
foto: ANP-Cor Mulder

De bommengooier krijgt de schrik van zijn leven als hij een lijkkist aantreft in de tuin van zijn ouders. Vooral voor zijn eigen veiligheid blijft hij een paar daagjes in de cel, want hij is door zijn actie meteen volksvijand nummer 1. Hij wordt veroordeeld tot 3 maanden cel en een boete van 300.000 gulden. Ook krijgt hij een stadionverbod voor de rest van zijn leven. De geldboete wordt later omgezet in 240 uur werkstraf. Jaren later wordt de straf verminderd en inmiddels mag de man ook weer naar zijn favoriete voetbalclub: Feyenoord.

Tussen hoop en vrees

Er is weinig reden tot juichen, want de vrees voor een zware straf van de Europese voetbalbond overheerst. Commotie. Wan wat zou de straf van de UEFA zijn? Zelfs uitsluiting behoort tot de mogelijkheden. Het EK van 1988 lijkt opeens heel ver weg.

Dit zou tot gevolg kunnen hebben dat plotseling Griekenland nog de mogelijkheid zou hebben zich te kwalificeren; het zou namelijk de allerlaatste groepswedstrijd thuis tegen Nederland spelen en bij winst zouden zij doorgaan en lag Nederland eruit.

Dagenlang leeft Nederland tussen hoop en vrees. Eerst verklaart de UEFA de uitslag ongeldig en zet de overwinning volgens de regels om in een 3-0 nederlaag. De KNVB gaat in beroep tegen de uitspraak. De verklaring van getuige-deskundige Greep maakt kennelijk indruk bij het tuchtcollege. In het opgestelde rapport door de Nederlandse arts wordt gesuggereerd dat de keeper "eigenlijk nauwelijks iets mankeerde". Het blijft onbegrijpelijk dat het subjectieve rapport van de Nederlandse arts werd meegenomen in de straf- bepaling. De straf wordt omgezet in het overspelen van de wedstrijd zonder publiek. Nederland maakt in de herkansing geen fout.

Ruud Gullit denkt er het zijne van na afloop van de wedstrijd.
foto: Nationaal Archief

Griekse verontwaardiging

Griekenland was zeer ontevreden over het besluit van de UEFA. Zij verdachten de UEFA ervan (de voorzitter was destijds een West-Duitser) dat ze om financiële redenen liever het Nederlandse elftal dan het Griekse elftal op het EK in West-Duitsland zouden zien. Deelname van Nederland zou namelijk tot extra veel supporters en dus vollere stadions leiden.

Uit protest besloot de Griekse voetbalbond de wedstrijd te verplaatsen naar een klein stadion op Rhodos en aan te treden met een soort B-elftal. Nederland won deze wedstrijd dan ook met 0-3.

Herkansing

Voor lege tribunes in een ijskoude De Meer wint Oranje met 4-0. John Bosman scoort drie keer. Oranje plaatst zich ten koste van Griekenland voor het EK. De rest is geschiedenis.

Westrijdgegevens:
9 december 1987
Nederland – Cyprus 4-0 EK-kwalificatie
Doelpunten: Bosman 1-0 34′, Bosman 2-0 45′, Ronald Koeman 3-0 63′, Bosman 4-0 66′
Stadion de Meer, Amsterdam
Toeschouwers: o

Nederland:
Van Breukelen, Ronald Koeman, Winter, Van Tiggelen, Silooy, Van Aerle, Arnold Mühren, Vanenburg, Van ‘t Schip, Gullit, Bosman

1989: Het staafincident bij Ajax

Op 27 september 1989 speelde Ajax tegen Austria Wien in het kader van de UEFA Cup. De wedstrijd werd één van de dieptepunten in het vaderlandse voetbal. Doordat een ‘supporter’ van Ajax een ijzeren staaf tegen de rug van Franz Wohlfahrt gooide, werd de wedstrijd direct gestaakt. De gevolgen waren groot voor Ajax én de dader.

Eerder dat jaar was Ajax voorzitter Ton Harmsen opgevolgd door Michael van Praag. Op initiatief van de nieuwe voorzitter werden bekende Nederlanders ingeschakeld als stadion- speaker. Nadat Frank Masmeijer en Harry Slinger eerder al een wedstrijd hadden bege- leid, was op 27 september Freek de Jonge aan de beurt tijdens de wedstrijd tegen het Oostenrijkse Austria Wien. De beide clubs troffen elkaar in het kader van de UEFA Cup.

Ajax had de uitwedstrijd tegen Austria Wien met 1-0 verloren, en moest daarom thuis met minstens 1-0 winnen. Oostenrijk was destijds negatief in het nieuws door een affaire rond het oorlogsverleden van de Oostenrijkse president Kurt Waldheim. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zou Waldheim betrokken zijn geweest bij deportaties en acties tegen partizanen, wat hij in zijn autobiografie had verzwegen.

De Jonge begon als gast-speaker de avond met een onschuldige grap over Danny Blind. In de tweede helft van de wedstrijd meldde hij echter dat er telefoon was voor de heer Waldheim, die werd verzocht de heer Wiesenthal terug te bellen. (Wiesenthal was een bekende Oostenrijkse nazi-jager, die verschillende oorlogsmisdadigers voor de rechter bracht). Al met al olie op het vuur.

Door de 1-0 nederlaag moesten de Amsterdammers in eigen huis vol aan de bak om de schade te repareren. Vlak voor rust kwam Ajax via een prachtige goal van Wouters op 1-0 en had men de tweede helft om de wedstrijd over de streep te trekken. Bij 1-0 bleef het echter en moest er worden verlengd.

In deze verlenging werd het 1-1, door een fout van doelman Stanley Menzo en door de gelijkmaker was Ajax zo goed als uitgeschakeld. De F-Side van Ajax begon "Nazi’s! Nazi’s!" te scanderen en de 17-jarige Ajax-fan Gerald M. gooide vanaf de F-Side tribune een ijzeren staaf het veld op die de Oostenrijkse keeper Franz Wohlfahrt in diens rug trof. Van schrik liet Wohlfahrt zich vallen.

De Oostenrijkse doelman Wohlfahrt ligt op de grond na de aanslag met een ijzeren staaf.
foto: onbekend

Zogenaamd met enorm veel pijn lag keeper Wohlfahrt op de grond. De staaf werd door de Zwitserse scheidsrechter Bruno Galler van het veld gedragen en werd door Michael van Praag overhandigd aan de politie. De wedstrijd werd na het incident direct gestaakt door scheidsrechter Bruno Galler en Ajax kon de tweede ronde definitief vergeten.

De gevolgen

Ajax verloor de thuiswedstrijd reglementair met 0-3 en mocht twee jaar lang geen Europees voetbal spelen (half 1990-half 1992). Tegen deze laatste straf ging Ajax in beroep, waarna de uitsluiting werd verminderd tot één jaar (half 1990-half 1991). Ajax moest de volgende thuiswedstrijd op 200 kilometer van Amsterdam spelen. De commissie voor beroep liet het laakbare gedrag van Freek de Jonge in de beslissing meewegen. Ook werd de 1-0 door Jan Wouters uit de boeken gehaald. Sneu voor hem, omdat het zijn eerste Europese goal betrof.

Ajax aanvoerder Jan Wouters brengt de ijzeren staaf buiten de lijnen.
foto: onbekend

Freek de Jonge verklaarde de volgende dag dat hij spijt had van zijn opmerking, maar ontkende een verband met de rellen. Volgens journalist Nico Scheepmaker was De Jonge opnieuw in de fout gegaan, na eerdere ongelukkige uitspraken over de Hillsboroughramp en de gijzeling in Bovensmilde.

De kosten werden verhaald op de dader; 500.000 gulden. Daar bovenop kwam voor de puber nog eens 15.000 gulden proceskosten en vijf maanden gevangenisstraf overheen. Na het uitzitten van zijn straf vroeg hij een seizoenskaart bij Ajax aan, die hem werd verstrekt.

Het staafincident maakte duidelijk dat de beveiliging in De Meer hopeloos was verouderd. Het was hiermee wellicht één van de redenen dat Ajax in 1996 van het oude stadion naar de huidige Arena verhuisde.

Overigens werd later een replica van de staaf in het Ajax museum tentoongesteld.

Westrijdgegevens:
27 september 1989
Ajax – Austria Wien 1-1
Gestaakt en Ajax verliest met 3-0

Bronnen en referenties
isgeschiedenis.nl, bal-gevoel.com, kentudezenog.nl, npogeschiedenis.nl, voetbalcanon.nl, vergetenverhalen.nl