(7) 12 maart 1953: Frankrijk – "Nederland" 1-2

Watersnoodwedstrijd


Op 1 februari 1953 wordt Nederland getroffen door de watersnoodramp. In Zeeland breken de dijken door na een storm en daardoor vallen veel slachtoffers. Ook worden veel mensen dakloos. De hulp stroomt van alle kanten toe en ook de voetballerij draagt een steentje bij. Eigenlijk waren er twee "watersnoodwedstrijden". Op 7 maart was al een officiële wedstrijd gespeeld ten behoeve van het Rampenfonds. Deze wedstrijd is wat in de vergetelheid geraakt door het succes en de impact van de wedstrijd op 12 maart. Het officiële Nederlands voetbalelftal speelde in Rotterdam tegen Denemarken en verloor met 1-2. Abe Lenstra scoorde het Nederlandse doelpunt.

In de laatste jaren van het amateurisme is de kwaliteit van het spel in Nederland naar een bedroevend niveau gezakt. De beste spelers hebben vanaf 1949 voor contracten in Italië, Duitsland en Frankrijk gekozen. Spelers van de tweede en derde categorie vormen voortaan het Nederlands elftal en dat paradepaardje van de KNVB is op den duur zo verzwakt, dat zelfs zware nederlagen tegen B- en C-landen als Noorwegen en Finland worden geleden. Diverse journalisten die deze permanente afgang van Oranje volgen en zich op zondag tevens een ongeluk ergeren aan het gehannes in de hoogste klassen, schrijven vlammende stukken vóór profvoetbal. Het roer moet om -het amateurvoetbal dient niet langer het heilige ideaal van de KNVB te zijn.

Een ijkpunt voor de NBVB is de wedstrijd die de ‘Hollandse Profs’ op 12 maart 1953 in Parijs tegen het nationale elftal van Frankrijk spelen.

De bij het Franse Nîmes spelende Theo Timmermans organiseert nog een wedstrijd tussen in het buitenland spelende Nederlandse profs en het Franse nationale elftal. Nederland kende op dat moment geen beroepsvoetbal, de amateurbepalingen waren zeer streng, en in het buitenland spelende profs mochten niet voor het Nederlands elftal uitkomen. De opbrengst van ruim een ton komt ten goede aan het Rampenfonds in Nederland.

De beroepsspelers werden genegeerd voor Oranje vanwege het schenden van de amateurregels. Jammer, want het waren wel de beste voetballers van ons land, waardoor het Nederlands elftal ernstig werd verzwakt. In Parijs was het daarom een officieus Nederlands elftal dat tegen de Fransen speelden – én won! Die prestatie wordt als het grootste nationale voetbalsucces van na de oorlog beschouwd.

1953: Frankrijk-Nederland 1-2
foto: Henk Blansjaar

Geschiedschrijving

Op 12 maart wordt de wedstrijd gespeeld. In het Parc-des-Prinses. In de geschied- schrijving staat dat de KNVB dit treffen wilde voorkomen, maar Frank van Kolfschooten toonde enkele jaren geleden aan dat de bond er juist voor heeft gezorgd dat die benefietwedstrijd wél doorging. De wedstrijd wordt bijgewoond door een kleine 39.000 toeschouwers, waaronder 5.000 Nederlanders die zomaar op een doordeweekse dag naar Parijs kwamen .Dat is bijzonder voor die tijd, het is kort na de Tweede Wereldoorlog.

1953; De watersnoodwedstrijd in het Parc-des-Prinses
foto: Henk Blansjaar

Het wordt een onvergetelijke wedstrijd; de Nederlandse profs die nog nooit met elkaar hebben gevoetbald, raken in de tweede helft op drift en verslaan, na eerst met 1-0 te hebben achtergestaan, de Fransen uiteindelijk met 2-1. Aanvankelijk lijkt de Franse ploeg sterker en scoort Saunier het eerste doelpunt. Een doelpunt van de Harder werd wegens buitenspel afgekeurd. Bij de rust is de stand: 1-0 voor Frankrijk. Na de rust gaan de Nederlandse spelers vaker in de aanval. De Harder scoort uiteindelijk de gelijkmaker. Negen minuten voor het eind van de wedstrijd maakt Appel een tweede doelpunt. Het Franse elftal slaagt er niet in hierna te scoren. De eindstand is: 2-1 voor Nederland.

Vijf Nederlandse radioverslaggvers, onder wie de voor het Nederlandse voetbal belangrijke commentatoren: ir. Ad van Emmenes, Leo Pagano en Dick van Rijn, doen verslag van de wedstrijd, waarbij zij in enthousiaste bewoordingen de kwaliteiten van de Nederlandse profvoetballers prijzen. Duidelijk wordt dat de meest getalenteerde Nederlandse voetballers in het buitenland een enorme ontwikkeling hebben doorgemaakt.

De watersnoodwedstrijd werd op 31 maart 2004 herdacht met een vriendschappelijke wedstrijd tussen Nederland en Frankrijk (0-0).

12 maart 1953: Nederland verslaat ,tegen de verwachting in, het Franse nationale elftal.
foto: onbekend

Wedstrijdgegevens:
12 maart 1953
Frankrijk – Nederland 1-2 (vriendschappelijk)
Doelpunten: De Harder, Appel, Saunier
Parc-des-Prinses, Parijs
Toeschouwers: 39.000

Nederland:
1. DeMunck (FC Köln), 2. De Vroet (Rouen), 3. Van der Hart (Lille), 4. Vreeken (Nantes), 5. Schaap (Racing Club de Paris). 6. Kubber (Bordeaux), 7. Van Geen (Nantes), 8. Timmermans (Nimes), 9. Appel (Reims), 10. Rijvers (Saint Etienne), 11. De Harder (Bordeaux).
Coach: Edmond Delfour

  • Faas Wilkes kreeg van zijn club Torino geen toestemming om mee te spelen.
  • Kees Rijvers was van juli 1984 tot november 1984 trainer van het Nederlands elftal. Frans de Munck was de onbetwiste uitblinker van de westrijd en zijn hele carriere als doelman een begrip in Nederland. Een andere gezichtsbepalende speler van deze generatie was de stijlvolle stopperspil Cor van der Hart, hij speeld twintig jaar op het hoogste niveau, in meer dan duizend wedstrijden. In het Franse profvoetbal werd Bertus de Harder een fenomeen. Hij werd ere-burger van Bordeaux.

    Bram Appel (uiterst rechts op de schouders). Nederland speelt dit duel onder leiding van gelegenheidscoach Edmond Delfour. Links op de schouders zit Kees Rijvers, de latere bondscoach van Oranje.
    foto: onbekend

    Betaald voetbal

    De wedstrijd van 12 maart kan worden gezien als directe aanleiding voor het ontstaan van het betaald voetbal in Nederland. Door die overwinning werd in ons land duidelijk dat het hoog tijd werd voor het invoeren van professioneel voetbal. Niet alleen zouden de beste spelers dan weer in eigen land kunnen spelen, maar ook voor Oranje zou het een grote stimulans zijn.

    Tot halverwege de jaren vijftig houdt de KNVB vast aan het amateurvoetbal. De Watersnoodwedstrijd is het begin van het betaald voetbal. Fortuna ’54 uit Geleen is de eerste Nederlandse profclub. De meeste landen in West-Europa voeren al snel na de Tweede Wereldoorlog het betaald voetbal in. Maar in Nederland is voetbal tot halverwege de jaren vijftig een amateursport. Maar steeds meer topspelers vertrekken naar het buitenland om daar als prof veel geld te verdienen. Zij worden door de KNVB geschorst en mogen niet meer voor Oranje uitkomen. De sportieve gevolgen zijn rampzalig. Vanaf 1949 verliest Nederland liefst 22 van de 28 interlands! Ons land is volgens een commentator "de zieke man van Europa " geworden.

    Na de officieuze watersnoodwedstrijd werd in Nederland de roep om betaald voetbal alsmaar groter. Hoewel de in 1952 opgerichte NBVB zeker heeft bijgedragen aan de totstandkoming van het betaald voetbal in Nederland, gaf de watersnoodwedstrijd tegen Frankrijk de doorslag. Uiteindelijk ging de KNVB in 1954 overstag. De NBVB en de KNVB fuseerden en enkele clubs uit de NBVB zoals Fortuna ’54, Holland Sport, Alkmaar en profclub Amsterdam werden opgenomen in de competities van de KNVB.

    De rol van de KNVB

    In 2009 verscheen een biografie van Frank van Kolfschooten over voetbalbestuurder Karel Lotsy. Het was aanleiding voor een gemeen en venijnig debat over de rol van Lotsy tijdens de Tweede Wereldoorlog – Van Kolfschooten aan de ene kant en Frits Barend en Matty Verkamman aan de andere kant. Door die enorme ruzie viel het niemand meer op dat in deze biografie ook nieuwe informatie stond over de rol van Lotsy bij de Watersnood- wedstrijd.

    Tot aan het verschijnen hiervan was namelijk het idee dat deze wedstrijd werd gespeeld ondanks verzet van de KNVB, met Lotsy als voorzitter, omdat die niets met de Nederlandse profs te maken wilde hebben. Van Kolfschooten kwam echter met een compleet andere versie. Hij haalde hiervoor KNVB-bestuurder Lo Brunt aan, die op 9 februari 1953 schreef hoe er geld moest worden opgehaald voor de slachtoffers van de Watersnood.

    In een rondzendbrief aan zijn medebestuurders stond: "Een Frans elftal speelt in Parijs tegen een elftal van Nederlandse profs die in het buitenland vertoeven. Niet alleen profs uit Frankrijk doch ook Faas Wilkes en Frans de Munck zouden kunnen meespelen." Wat de KNVB echter niet wilde, was een wedstrijd tussen het officiële Nederlandse elftal en de Nederlandse profs. "Het is een gevaarlijk spelletje om de profs in Nederland tegen een Nederlands Elftal te laten spelen." Prins Bernhard was hier juist wel een groot voorstander van, zoals hij de bond liet weten: "Zijne Koninklijke Hoogheid verzoekt toch zeer ernstige overweging." Niet veel later liet hij zich toch overtuigen om dit Nederlandse onderonsje af te gelasten.

    De uitblinkend doelman Frans de Munck onderschept een Franse aanval.
    foto: onbekend

    Het was nota bene Frankrijk dat aanvankelijk niet tegen de Nederlandse profs wilde spelen! Het officiële Oranje moest maar naar Parijs komen, maar volgens Van Kolfschooten zat de KNVB hier niet op te wachten: "Op de bestuursvergadering van 14 februari blijkt dat de Technische Commissie vreest dat een wedstrijd van het Nederlands elftal (met de amateurspelers) tegen het Franse elftal zal eindigen in een grote nederlaag."

    De KNVB besloot hierop naar de Franse bond te stappen met het voorstel voor die wedstrijd tegen de Nederlandse profs. Aldus werd uiteindelijk besloten. Met andere woorden: de KNVB heeft er juist voor gezorgd dat de Watersnoodwedstrijd wél werd gespeeld! Van Kolfschooten herschreef hiermee een fundamenteel hoofdstuk in de geschiedenis van het Nederlandse betaalde voetbal. Helaas is het iedereen ontgaan vanwege dat gedoe over Lotsy in de oorlog.

    Bronnen en referenties
    Trouw, labdarugo.be, weinigwoorden.nl, kwestiepuntnet.blogspot.com, NRC, voetbalportaal.nl