(77) 1995: 28 november Wereldbeker Ajax – Gremio

Einde van een tijdperk

De Wereldbeker van 1995, ook bekend onder zijn officiële naam Toyota Cup 1995, werd gespeeld tussen Ajax en de Braziliaanse club Grêmio. Grêmio mocht meedoen omdat ze in 1995 de Copa Libertadores hadden gewonnen door in de finale Atlético Nacional te verslaan. Ajax mocht meedoen omdat ze in de finale van de Champions League AC Milan hadden verslagen. Ruim 47.000 toeschouwers zien hoe Ajax in een spannend, maar matig duel Gremio verslaat na extra tijd én strafschoppen (4-3).

Louis van Gaal begon in 1991 als hoofdtrainer van Ajax en moest, na het vertrek van Rijkaard en Van Basten, Bergkamp en Wim Jonk een nieuw elftal opbouwen. Drie jaar later won Ajax, met Rijkaard terug op het nest, de Nederlandse titel en begon aan een campagne om de oude status van beste Europese clubteam te heroveren. Van Gaal wist een goede mix te vormen van opkomende Nederlandse sterren en goede buitenlandse aankopen, de creatieve spelmaker Jari Litmanen en twee jonge Nigerianen, Finidi
George en Nwankwo Kanu, de man met de ontzagwekkende grote voeten.

Naast het exceptionele talent van de ploeg, was veelzijdigheid dé kracht van dit elftal. De routine van spelers als Frank Rijkaard en Danny Blind en het druistige talent van spelers als Clarence Seedorf, Patrick Kluivert en Edgar Davids was uitermate goed in balans. Hoewel Litmanen, Rijkaard en de Boertjes dragende spelers waren in het elftal was er niet een echte vedette te noemen in het elftal. Altijd maakte iemand anders wel het verschil, ook de wisselspelers.

Ook waren de spelers inwisselbaar. Patrick Kluivert speelde net zo gemakkelijk op de plek van Litmanen, Overmars kon zowel als links- als rechtsbuiten acteren, Ronald de Boer kon als spits en rechtshalf spelen en ook Finidi George schoof gemakkelijk een plekje terug. Jonge gasten als Kanu en Seedorf accepteerden zonder morren dat ze een keer op de bank zaten en als linksback Frank de Boer een keer als centrumverdediger moest opereren, dan was Winston Bogarde een uitstekende vervanger.

Het succes van Ajax kwam niet geheel onverwacht. Met het inpassen van spelers als Edwin van der Sar, Jari Litmanen, Marc Overmars en Finidi George en natuurlijk al die aan- komende talenten bouwde architect Louis van Gaal bouwde al enkele jaren met nauwe precisie aan zijn nieuwe elftal. Hij wist binnen enkele jaren zijn team te transformeren tot een swingende en geoliede machine van wereldniveau.

Ajax in 1995; Edwin v/d Sar, Clarence Seedorf, Frank Rijkaard, Kanu, Danny Blind, Ronald de Boer. Zittend: Jari Litmanen, Michael Reiziger, Frank de Boer, Marc Overmars en Finidi George.
foto: Onbekend

Ajax maakte in 1995 een erg succesvol jaar door. Ze werden landskampioen zonder één wedstrijd te verliezen en op 24 mei 1995 won Ajax, dankzij een doelpunt van Patrick Kluivert, de Champions League, Omdat Ajax de Champions League had gewonnen mochten ze tegen het sterkste team van Zuid-Amerika gaan uitmaken welke club het beste van de wereld was.

De Amsterdammers kwamen uit tegen de winnaar van de Copa Libertadores (de Champions League van Zuid-Amerika). Het Braziliaanse Grêmio had in de finale van dit toernooi afgerekend met het Colombiaanse Atlético Nacional en werd zodoende de tegenstander van Ajax.

De grootste naam in de selectie van Grêmio was destijds Mário Jardel, die na zijn periode bij de Braziliaanse club furore maakte in Europa. De spits scoorde tussen 1996 en 2000 liefst 130 goals voor FC Porto in 125 wedstrijden en daarna speelde de nummer 9 ook nog bij onder meer Galatasaray, Sporting Lissabon en Bolton Wanderers. Andere bekende naam aan Braziliaanse zijde was Magno, die van 1996 tot en met 1999 actief was in de Eredivisie bij FC Groningen. In het seizoen 2004/2005 keerde Magno zelfs nog even terug in Nederland, toen De Graafschap voor één seizoen de werkgever van de kleine aanvaller was. Coach van Grêmio was Luiz Felipe Scolari, die vooral bekend is van zijn tijd als bondscoach van Portugal en Brazilië.

De wedstrijd wordt voor Nederlandse begrippen op een vreemd tijdstip gespeeld (11 uur ‘s ochtends). In deze vroege ochtends lopen de kroegen in Amsterdam langzaam vol. Iedereen heeft een vrije dag genomen, schuift creatief met zijn middagpauze of spijbelt simpelweg van school omdat niet iedere school zijn leerlingen toestemming geeft het
duel in de kantine te bekijken en ondanks dat het een vroeg tijdstip is vloeit het bier al snel rijkelijk.

De arbodienst ArboNed moest op de wedstrijddag in opdracht van werkgevers spoed- controles uitvoeren bij werknemers die zich plotseling ziek hadden gemeld. Volgens de Utrechtse arbodienst waren er ‘een verhoogd’ aantal ziekmeldingen binnengekomen en zijn er beduidend meer werkgevers die om een spoedcontrole hebben gevraagd. Het aantal zieken steeg vooral in West- en Midden-Nederland. In de overige streken bleven de meldingen rond het gemiddelde.

Niet iedereen hoefde zich ziek te melden om de wedstrijd toch te kunnen zien. In de kantine van het ministerie van onderwijs, cultuur en wetenschappen in Zoetermeer was een tv-scherm opgesteld. De topambtenaren die in de kantine ernaast vergaderden, bleven met een half oor op de hoogte van de 0-0 stand. Ook de FNV had voor et personeel op het hoofdkantoor tv-schermen neergezet.

28 november 1995 Toyota Cup: Ajax – Grêmio .
foto: ANP Archief

Gremio bleek een stugge, verdedigend spelende ploeg te zijn. Behalve de wedstrijd was ook het veld in Tokio niet best. Ajax had het moeilijk in de finale en kon niet de suprematie tonen die het in Europa wel had laten zien. Beide ploegen kregen grote kansen, maar in 120 minuten werd er niet gescoord. Zelfs niet toen Gremio met tien man verder moest.

Strafschoppen moesten de beslissing brengen en Ajax leek na een misser van Dinho gelijk de beste papieren te hebben. Maar Patrick Kluivert miste vervolgens ook als eerste penaltynemer van de Amsterdammers en daarom stonden beide teams na het nemen van één penalty op gelijke hoogte.

Hierna knalde Arce de bal keihard op de lat. Ronald de Boer schoot de eerste bal binnen. Daarna schoten Magno, Gelson en Adilson raak voor Gremio. Frank de Boer en Finidi wisten ook het net te vinden voor Ajax, waarop Blind de kans kreeg het af te maken. De ’eminente’ aanvoerder” schoot raak en Ajax was ”Wereldkampioen”. Voor de Amster-dammers was het de tweede keer dat ze de Wereldbeker in ontvangst mochten nemen.

Jari Litmanen in actie tegen Gremio.
foto: Ajax.nl

Danny Blind werd uitgeroepen tot Man of the Match en won daarmee een auto, een Toyota. Blind wilde de auto niet en liet hem binnen twee uur verkopen voor 34.000 dollar. Met de helft van het geld bekostigde hij het feest voor het team. De andere helft gaf hij aan clubmensen uit de staf, zoals Sjakie Wolfs en Bobby Haarms.

De terugreis van Tokyo naar Amsterdam was eveneens speciaal. Na al zes uur gevlogen te hebben mochten ze het Russische luchtruim niet in omdat er papieren niet in orde waren. Rusland dreigde zelfs ze uit de lucht te schieten als ze niet om zouden draaien. Veel spelers wilden het niet geloven, maar ze keerde echt terug naar Tokyo, om daar weer een ander vliegtuig richting Amsterdam te pakken.

Wedstrijdgegevens:
28 november 1995
Ajax 0 – 0 n.v. (4-3 n.s.) Grêmio
Strafschoppen Ajax: Kluivert (gemist), R. de Boer, F. de Boer, George, Blind
Strafschoppen Grêmio: Dinho(gemist), Arce (gemist), Magno, Gélson, Adílson
Olympisch Stadion, Tokio
Toeschouwers: 47.129
Scheidsrechter: David Elleray (Engeland)

Ajax:
Edwin van der Sar, Michael Reiziger, Danny Blind , Frank de Boer, Winston Bogarde, Ronald de Boer, Edgar Davids, Jari Litmanen (94′), Finidi George, Patrick Kluivert, Marc Overmars (68′).
Wisselspelers: Martijn Reuser (94′), Nwankwo Kanu (68′), Fred Grim, Sonny Silooy, Andrej Demtsjenko, Nordin Wooter.
Coach: Louis van Gaal

Grêmio:
Danrlei, Francisco Arce, Catalino Rivarola (rode kaart 56′), Adílson Batista, Roger, Dinho, Goiano, Arílson (61′), Carlos (98′), Paulo Nunes, Mário Jardel (79′)
Wisselspelers: Luciano Williames (61′), Magno (79′),Gélson (98′)
Coach: Luiz Felipe Scolari

De coaches Louis van Gaal en Felipe Scolari zouden elkaar 18 jaar later weer treffen in de troostfinale van het WK voetbal 2014. Na het WK van 2014 ging Felipe Scolari weer als trainer aan de slag bij Grêmio. Scolari begon hiermee aan zijn derde periode bij de Braziliaanse ploeg uit Porto Alegre, waarmee hij 18 jaar geleden landskampioen werd.

Overwinning in Tokio, feest in Amsterdam

Vijfduizend voetbalfans vierden op het Leidseplein de overwinning van Ajax op Gremio. Het plein stroomde direct vol nadat Ajax met strafschoppen de Wereldcup binnen had gehaald. Al was het het derde Ajax-feest in een jaar, van sleur was onder de fans niets te merken. Urenlang wachtte de menigte geduldig maar vergeefs op het plein op Ajax-trainer Van Gaal, die vanuit Japan de fans zou toespreken.

Einde van een tijdperk.

Begin 1996 eist Ajax ook de Europese Super Cup voor zich op. In de dubbel ontmoeting zijn de Amsterdammers veel te sterk voor Europa Cup II-winnaar Real Zaragoza (1-1 en 4-0). Dat was voorlopig het laatste Europese succes voor Ajax.

Van Gaal had met het winnen van de wereldbeker zijn doel bereikt. Bij zijn aanstelling in 1991 sprak hij, vrij vertaald, de wens uit om met de jeugd de wereld te veroveren. Vier jaar later zag hij deze wens al vervuld, met ‘eigen jeugd’ als onder andere Kluivert, Seedorf en Davids.

1995 Ajax met de dubbel.
foto: Onbekend

De kansloos verloren halve finale Champions League tegen Juventus van 1997 (6-2 over twee wedstrijden) symboliseerde het einde van een tijdperk. Ook de landstitel en de KNVB-beker gingen dat seizoen aan de neus van de Ajacieden voorbij, zodat men voor het eerst sinds lange tijd met lege handen achterbleef. Die zomer besloot Van Gaal zijn heil elders te zoeken. Met hem vertrok de meest succesvolle Ajax coach aller tijden uit Amsterdam. Zijn bijdrage aan de toch al rijkelijk gevulde prijzenkast van Ajax bestond uit drie landstitels, drie Nederlandse supercups, een Europacup I, een Wereldbeker, een UEFA-Cup, een Europese Supercup en, tot slot, een KNVB-beker.

De spelers van dit Gouden Ajax gaan bijna allemaal een succesvolle periode tegemoet, in de zomer van 1995 al, vertrekken vier selectiespelers en Frank Rijkaard stopt. John van den Brom en Peter van Vossen vertrekken naar het Turkse Istanbulspor, Clarence Seedorf naar Sampdoria en Tarek Oulida naar Sevilla. Het jaar daarop vertrekken Michael Reiziger en Edgar Davids naar AC Milan, Nwanko Kanu gaat naar Internazionale en Finidi George naar Betis Sevilla. In 1997 vertrekt ook succescoach Louis van Gaal (Barcelona) Marc Overmars gaat naar Arsenal en Patrick Kluivert en Winston Bogarde gaan naar AC Milan. Frank en Ronald de Boer vertrekken het jaar daarop coach Louis van Gaal achterna, de tweeling verhuist ook naar Barcelona. In 1999 vertrekken (bijna) de laatst overgebleven spelers, Edwin van der Sar naar Juventus, Jari Litmanen (óók) naar Barcelona en Danny Blind stopt. Alleen reservedoelman Fred Grim is dan nog over, in 2002 stopt ook hij…

Bronnen en referenties
sportgeschiedenis.nl, voetbalzone.nl, voetbalhistorie.net, kentudezenog.nl, betweters.nl, Trouw.