(82) 2000: 29 juni EURO 2000; Halve finale
Nederland – Italie 3-1 (ns)

Strafschoppentrauma

In de halve finale van het Europees Kampioenschap (EURO 2000) nam favoriet Nederland het op tegen Italië. In De Arena ontvouwde zich een waar voetbaldrama. Het Nederlands elftal was na de 6-1 overwinning in de kwart- finale op Joegoslavië de torenhoge favoriet, maar kon die rol in de halve finale niet waarmaken. In de halve finale tegen Italië mist Nederland maar liefst 5 van de 6 strafschoppen.

Het Europees kampioenschap voetbal 2000, ook Euro 2000 genoemd, werd gehouden in België en Nederland, en duurde van 10 juni 2000 tot 2 juli 2000. Het was voor het eerst dat een EK in twee landen werd georganiseerd. De zestien landen die zich geplaatst hadden speelden in groepen en finales in acht stadions. Nederland werd in groep D ingedeeld met Denemarken, Frankrijk en Tsjechië

De supportersinvasie uit landen als Engeland, Duitsland en Turkije boezemde organisatie en overheid vooraf grote angst in. Nieuwe wetten en maatregelen die geweld moesten voorkomen, bleven in de kast.De bedoeling om van het evenement een feest te maken, is geslaagd. Alleen in Charleroi en Brussel liep het enkele keren uit de hand.

Nederland en België hebben desondanks aangetoond dat kleine landen in co-productie de kans verdienen op het gastheerschap van toernooien van dit kaliber.De Europese Voet- balunie UEFA had zich in kritische zin uitgesproken over het feit dat twee landen met een groot onderscheid in cultuur en autoriteitsbeleving met de organisatie waren belast.

Het verschil in optreden tussen de Nederlandse en de Belgische politie was evident. Vooral in de Belgische hoofdstad miste het gezag de weloverwogen rust die bij Nederlandse stadions problemen voorkwam. Op de tribunes werd in toenemende mate ruimte vrij- gemaakt voor sponsors. Voetbal is niet meer van het volk, voetbal is van de commercie blijkt tijdens EURO 2000. Dat ging in de stadions ten koste van de sfeer, op straat veroorzaakt het een ongekende opwinding. Euro 2000 was in veel opzichten een succes, maar het voegde ook een nieuwe dimensie toe aan het begrip EK-koorts.

Groepswedstrijden

In de eerste groepswedstrijd moest Nederland het opnemen tegen Tsjechië. Bondscoach Frank Rijkaard koos in tegenstelling tot de EK-voorbereiding niet voor een 4-4-2-opstelling, maar opteerde voor een kerstboomformatie (4-3-2-1).[2] Met deze formatie, die ooit door Co Adriaanse bij FC Den Haag werd gelanceerd, had Nederland ook al in de eerste helft van het oefenduel tegen Polen geëxperimenteerd.

Nederland leek vooral zelf moeite te hebben met de nieuwe formatie. Doordat rechtsbuiten Bergkamp regelmatig naar het centrum trok en Clarence Seedorf geen gebruik maakte van de daardoor ontstane ruimte op de rechterflank kende Nederland een moeilijke start. Bovendien speelde Tsjechië, dat met Jan Koller over slechts één echte spits beschikte, erg verdedigend.

De openinsgwedstrijd van Nederland tegen Tsjechië. De beste kansen waren voor Tsjechië.
foto: onbekend

Uiteindelijk moest Oranje tot de laatste minuut wachten om het verschil te maken. Invaller Ronald de Boer liep het strafschopgebied en werd aan zijn shirt getrokken door de Tsjechische aanvoerder Jirí Nemec. De Italiaanse scheidsrechter Pierluigi Collina legde de bal op de stip. Frank de Boer benutte de penalty en bezorgde Nederland de belangrijke drie punten.

In de tweede groepswedstrijd tegen Denemarken greep Rijkaard terug naar een 4-4-2-opstelling en koos hij met Marc Overmars en Boudewijn Zenden voor twee echte buiten- spelers. Na een moeilijke eerste helft wist Nederland dan toch de openingstreffer te scoren. Dennis Bergkamp stuitte op doelman Peter Schmeichel, waarna Patrick Kluivert de bal enkel in het lege doel hoefde te trappen. Tien minuten later was het opnieuw raak. Invaller Ronald de Boer tikte aan de tweede paal een voorzet van Zenden binnen: 2-0.

Bergkamp op snelheid langs de Deense verdediging.
foto: Nick Potts

Opnieuw zo’n tien minuten later weer een snelle tegenaanval van Nederland. Michael Reiziger liep het hele veld over en bediende op het juiste moment de meegelopen Zenden, die het leer hoog in het doel joeg: 3-0. In het slot kreeg Denemarken nog een strafschop, maar die werd gemist door aanvoerder Michael Schjønberg.

Tien dagen later was De Arena opnieuw getuige van een overwinning van Oranje. Tegen regerend wereldkampioen Frankrijk maakten de gastheren meer indruk. Les Bleus traden weliswaar grotendeels aan met hun B-keus, maar dat deed weinig af aan de glans van de Nederlandse zege. Zowel Nederland als Frankrijk was al gekwalificeerd voor de kwart- finale, enkel groepswinst stond nog op het spel. De Fransen lieten onder meer Zinedine Zidane, Didier Deschamps, Fabien Barthez, Laurent Blanc en Lilian Thuram rusten.

Een juichende Boudewijn Zenden na zijn winnende treffer tegen Frankrijk.
foto: UEFA

Na twee keer op achterstand te zijn gekomen won Nederland uiteindelijk met 2-3 van Frankrijk. De Boer (met een schitterende vrije trap) en Boudewijn Zenden bogen een 2-1 achterstand om in een 3-2 overwinning.

In groep D werd gastland Nederland groepswinnaar met negen punten. Zowel Nederland als Frankrijk versloegen Denemarken met 3-0. Nederland won haar eerste duel van Tsjechië door een benutte strafschop vlak voor tijd, Frankrijk behaalde een 1-2 over- winning op de Tsjechen. Doordat beide landen na twee duels zeker waren van de kwartfinales, ging het onderlinge duel alleen om de eerste plaats. Tsjechië won van Denemarken dankzij twee goals van Vladimír Šmicer, Denemarken eindigde hierdoor als enige land met 0 punten, zonder een goal te hebben gemaakt.

Groepswedstrijden:
11 juni 2000
Nederland 1 – 0 Tsjechië
Doelpunt: F. de Boer 89′ (pen.)
Amsterdam ArenA
Toeschouwers: 50.000

16 juni 2000
Denemarken 0 – 3 Nederland
Doelpunten: Kluivert 57′, R. de Boer 66′, Zenden 77′
Stadion Feijenoord, Rotterdam
Toeschouwers: 50.000

21 juni 2000
Frankrijk 2 – 3 Nederland
Doekpuntne: Dugarry 8′, Trézéguet 31′, Kluivert 14′, F. de Boer 51′, Zenden 59′
Amsterdam ArenA
Toeschouwers: 50.000

Kwartfinale: Nederland – Joegoeslavië

In de kwartfinale speelde Nederland tegen de tweede uit groep C, Joegoslavië. Nederland maakte indruk met een 6-1-overwinning op Joegoslavië, met onder meer een hattrick van Kluivert en twee goals van Overmars. Frankrijk won met 1-2 van Spanje.

In de eerste helft nam Nederland een 2-0-voorsprong door doelpunten van Kluivert. In de tweede helft werd de score uitgebreid door een eigen doelpunt van Govedarica (aanvankelijk werd de treffer aan Kluivert toegewezen), een derde doelpunt van Kluivert en twee doelpunten van Overmars. In blessuretijd scoorde Miloševic namens een zwak Joegoslavië de 6-1. Door de hattrick werd Kluivert de topschutter van het EK.

Patrick Kluivert scoort één van zijn drie doelpunten in de met 6-1 gewonnen wedstrijd tegen Joegoslavië
foto: Pro Shots

Wedstrijdgegevens:
25 juni 2000
Nederland 6 – 1 Joegoslavië
Doelpunten: Kluivert 24′, 38′, 54′, Govedarica 51′ (e.d.), Overmars 78′, 90′, Miloševic 90+1′
Stadion Feijenoord, Rotterdam
Toeschouwers: 50.000

Halve finale: Nederland – Italië

Deze halve finale zal iedereen nog helder op het netvlies staan. De halve finale tussen Italië en Nederland kende een aanvallend Nederland, met een verhouding in doelpogingen van 21 tegen 4. Na 34 minuten ontving Zambrotta zijn tweede gele kaart, waardoor Italië met tien man verder moest.

Na de vroege rode kaart voor Gianluca Zambrotta lag de weg naar de eindstrijd open. Nederland kreeg twee strafschoppen in reguliere speeltijd. Na iets minder dan veertig minuten legde scheidsrechter Markus Merk de bal op de stip na een lichte overtreding op Kluivert. Aanvoerder Frank de Boer kreeg de kans om Nederland via een strafschop op voorsprong te brengen, maar doelman Francesco Toldo stopte het schot. In de tweede helft werd Edgar Davids onderuit gehaald in het strafschopgebied. Nederland kreeg een tweede kans om via een strafschop op voorsprong te komen, maar Kluivert schoot op de paal.

Ook in de daaropvolgende verleningen wist Nederland niet meer te scoren. In de straf- schoppenserie kregen de missers van Frank de Boer en Patrick Kluivert navolging. Nogmaals De Boer, Jaap Stam en Paul Bosvelt faalden oog in oog met Francesco Toldo. Na de wedstrijd nam een ontgoochelde Rijkaard ontslag.

Sportief eindigde het evenement voor Nederland te vroeg. Alles was erop gericht het grootste sportspektakel dat het land ooit organiseerde af te sluiten met een finale waarin de nationale trots van bondscoach Rijkaard zou aantreden. Maar tegen Italië blameerden de profs zich op de strafschopstip. Zonderlinge missers gaven de prestatie van het elftal eeuwigheidswaarde, een andere evenwel dan voorzien.

Paul Bosvelt mist de laatste penalty tegen Italië
foto: UEFA

Wedstrijdgegevens:
29 juni 2000
Italië 0 – 0 (nv) 3-1 (ns) Nederland
Strafschoppen Italië Di Biagio, Pessotto en Totti scoren. Maldini mist.
Strafschoppen Nederland: Kluivert scoort. F. de Boer, Stam en Bosvelt missen.
Amsterdam ArenA, Amsterdam
Toeschouwers: 50.000

Italië
Toldo, Cannavaro, Nesta, Iuliano, Zambrotta, Del Piero, Di Biagio, Albertini (78. Pessotto), Fiore (83. Totti), Maldini, Inzaghi (67. Delvecchio).

Nederland:
Van der Sar, Bosvelt, Stam, F. de Boer, Van Bronckhorst, Overmars, Cocu (95. Winter), Davids, Zenden (77. Van Vossen), Bergkamp (87. Seedorf), Kluivert.

Strafschoppentrauma

Strafschoppenseries werden in de jaren negentig een collectief Hollands trauma. In 2004 werd die negatieve serie eindelijk doorbroken toen Nederland in de kwartfinale van het EK in Portugal de elfmeters beter nam dan Zweden. Het is misschien verschrikkelijk om zo te verliezen, maar het zorgt wel voor een geweldige spanning en drama. In 1970 werden in de Engelse Watney Cup, een oersaaie bedoeining. Voor het eerst worden na een wedstrijd penalties genomen om een beslissing te forceren. Sindsdien is met de strafschoppenserie menige zeer belangrijke wedstrijd beslist.

De beslissende strafschoppenreeks heeft zelfs de tactiek van sommige teams bepaald. Streaua Boekarest had er in de finale van de Europa Cup 1 in 1986 weinig vertrouwen in Barcelona te kunnen verslaan en speelde daarom schaamteloos op 0-0, dit in de hoop alsnog de zege weg te kapen in de loterij van de allesbeslissende strafschoppenreeks. En het werkte nog ook. Barcelona schoot geen enkele penalty raak en Steaua werd kampioen van Europa.

Nederland – Italië: Jaap Stam ramt zijn penalty huizenhoog over.
foto: onbekend

In tegenstelling tot Duitsers zijn Nederlanders hardleers. Waar Duitsers na de nederlaag in de finale tegen de Tsjechoslowaken in 1976 nooit meer een shoot out verliezen, daar blijven Hollanders na verliesbeurten in 1992 (Denemarken, halve finale EK), 1996 (Frankrijk, kwartfinale EK) en 1998 (Brazilië, halvefinale WK) en vervolgens op het EK vann 2000, stug volhouden dat strafschoppen niet te trainen zijn.

Inmiddels heeft Nederland de vlag van het penaltylachertje van de wereld overgedragen aan Engeland. De Engelsen missen..en missen…en missen…en missen. Voor inmiddels 6 shoot-outs hebben de Engelsen moeten opdraven en ze hebben er 5 verloren. Alleen tegen de Spanjaarden wisten ze, tijdens het EK in eigen land, te winnen. De spelers die straf- schoppen misten?

Wat dacht u van: David Beckham, Stuart Pearce, Gareth Southgate, Paul Ince, Chris Waddle, David Batty, Darius Vassell, Paul Lampard, Steven Gerrard and Jamie Carragher. Kortom, Oranje heeft het trauma in 2004, na de penaltywinst tegen de ontluisterend zwakke Zweden, eindelijk overgedragen aan de Engelsen.

Bronnen en referenties
Volkskrant, strafschop.nl, Voetbal International