(2) 1905 tot op heden. Derby der Lage Landen: Nederland-België

De Oranje Leeuwen tegen de Rode Duivels.


Deze regelmatig terugkerende wedstrijd wordt als een klassieker gezien in België en Nederland. België en Nederland hebben 127 keer tegen elkaar gespeeld. Een interland tussen beide landen wordt ook wel de Derby der Lage Landen genoemd. Slechts twee wedstrijden tussen landen zijn vaker gespeeld, dit zijn Argentinië-Uruguay en Hongarije-Oostenrijk.

De eerste editie van de Derby der Lage Landen werd gespeeld op 30 april 1905 te Antwerpen. De wedstrijd, tevens de eerste officiële interland van het Nederlands elftal, was na 90 minuten nog steeds in evenwicht met een stand van 1-1. In de verlenging was Oranje duidelijk de sterkste en wist het met drie doelpunten van spits Eddy de Neve de overwinning naar zich toe te trekken (4-1). Twee weken later speelden de twee teams in Rotterdam nog eens tegen elkaar, en opnieuw won het Nederlands elftal (4-0). Pas een jaar later behaalden de Rode Duivels hun eerste overwinning in de Derby; op 29 april 1906 werd het 5-0 voor de Belgen.

Het Nederlands elftal speelde tot 2012 in het wit tijdens uitwedstrijden. Het witte shirt was een eerbetoon aan het tenue dat Nederland tijdens deze eerste interland in 1905 droeg.

Populaire derby Nederland-België

Met uitzondering van de periode tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) keerde de wedstrijd Nederland – België vervolgens ieder jaar terug op het programma. Zo ook in 1929, toen de interland gepland stond voor 24 maart in het stadion van het Antwerpse Beerschot. De belangstelling voor de jaarlijkse derby was, zoals altijd, overweldigend. De Koninklijke Belgische Voetbalbond (KBVB) kreeg maar liefst 120.000 plaatsaanvragen binnen, terwijl het stadion maar plaats bood aan 25.000 mensen. Op 16 maart kregen de gelukkigen die wel een kaartje hadden bemachtigd echter een grote domper te verwerken: de wedstrijd was afgelast.

Geheim verdrag tussen Frankrijk en België

In een persbericht maakte de KBVB duidelijk dat de wedstrijd Nederland – België was afgelast omdat “deze wedstrijd aanleiding zou kunnen zijn tot manifestaties,  onvereenigbaar met het uitsluitend sportieve karakter dat deze ontmoetingen behooren te dragen." Reden voor de angst van de voetbalbond was een artikel van het Utrechts Dagblad van 23 februari 1929. De krant beweerde informatie te hebben over een geheim akkoord tussen België en Frankrijk om, in het geval van een oorlog met Duitsland, Nederland binnen te vallen. De documenten waarop het Utrechts Dagblad haar informatie had gebaseerd waren vervalst, maar dat was op 16 maart nog niet bekend, en dus besloot de KBVB de wedstrijd af te gelasten, uit vrees dat de politieke rel over zou slaan op de voetbalsupporters.

Afgelasting

De afgelasting van de Derby der Lage Landen leidde tot verdeelde reacties bij de pers. Zo omschreef de socialistische krant Het Volk het besluit als “dwaas, omdat de sport- geschiedenis in ruime mate voorbeelden biedt, waaruit mag blijken, dat sportieve ontmoetingen steeds geheel vrij van politieke invloeden zijn gebleven”.

Sportcolumnist en oud-scheidsrechter H.A. Meerum Terwogt was het hier echter niet mee eens, want in zijn ogen was het risico te groot. “Weten zij, die nu den maatregel van den KBVB zoo scherp gispen dan niet, dat er jaarlijks, ter gelegenheid van den wedstrijd vijf- a zesduizend Nederlanders maar Antwerpen trekken ? En hebben zij nooit gezien hoe velen, zeer velen dezer menschen, zich daar gedragen?” zo schreef hij in het tijdschrift De Sportkroniek.

Enkele maanden later, nadat de politieke onrust was gaan liggen, werd besloten de wedstrijd alsnog te spelen. Dit was echter niet in het voordeel van Nederlands elftal, want op 5 mei 1929 behaalden de Belgen uiteindelijk een 3-1 overwinning.

5 mei 1929: België-Nederland
foto: onbekend/KNVB Foto collectie
Het Nederlands elftal voor de interland tegen België. Van links naar rechts: Dolf van Kol(Ajax, aanvoerder), Hans van Kesteren (HBS), Jan Halle (Go Ahead), Puck van Heel (Feyenoord), Cor Kools (NAC), Wim Tap (ADO), Henk Wamsteker (HFC), Jaap van der Griend (Hermes DVS), Gep Landaal (AGOVV), Gejus van der Meulen (HFC), Beb Bakhuys (ZAC).

De balans

De laatste Derby’s der Lage Landen vonden plaats in 2016 en 2018, beide vriend- schappelijke interlands eindigden in een 1-1 gelijkspel. In totaal heeft het Nederlands elftal echter nog steeds de meeste overwinningen op zak. Oranje won de Derby der Lage Landen in totaal 55 keer, tegenover 41 keer wist voor de Belgen.

Kwalificatie wedstrijden Wereldkampioenschappen 1973 en 1985

Nederland en België; komen elkaar diverse malen tegen voor WK kwalificatie wedstrijden. Op 18 november 1973 plaatst Nederland zich ten kosten van België voor het WK van 1974. Mede door dat een goal van België onterecht wordt afgekeurd voor vermeend buitenspel. Nederland gaat naar het WK in Duitsland.

In groep 3 van de voorronde voor het WK van 1974 blijkt al snel dat Noorwegen en IJsland geen partij zijn voor België en Nederland. Omdat alleen de groepswinnaar naar West-Duitsland mag afreizen, worden de derby’s tegen Nederland allesbepalend.

In de laatste minuut van de wedstrijd schiet Verheyen voor België na een vrije trap van Pol van Himst raak, maar de Russische scheidsrechter Pavel Kazakov keurt de goal meteen af voor offside (tegenwoordig heet dit buitenspel). Op de herhaling is te zien dat de Oranje-defensie zich laat verrassen door de vreemde curve van de bal, die heel lang onderweg is. Op het moment dat de bal vertrekt, staat Verheyen geen buitenspel.

1973: De Nederlandse verdediging stapt naar voren en appelleert voor buitenspel
foto: onbekend

De Belgische wraak is zoet en volgt ruim 10 jaar later: Nederland begint de kwalificatie voor het WK in 1986 slecht, met nederlagen tegen Hongarije en Oostenrijk, en het team lijkt al vroeg al zijn kansen op Mexico te hebben verspeeld. Maar Oranje komt sterk terug en krijgt via een dubbele ontmoeting met België een laatste mogelijkheid om alsnog de mondiale titelstrijd te halen.

De eerste wedstrijd, in het Constant Vandenstock-stadion te Brussel, begint dramatisch. Het is pas minuut vier als Franky Vercauteren aan het provoceren slaat en Kieft zo ver krijgt dat hij hapt en reageert. De aanvaller haalt uit en scheidsrechter D’Elia kan niets anders dan de rode kaart trekken. Het hoofd van Kieft slaat naar beneden en hij ondergaat de aftocht langs bondscoach Leo Beenhakker.

Later hoort ook de aanvaller dat de Belgen op voorsprong komen, via uitgerekend Vercauteren. Een extra domper was een tweede gele kaart van Marco van Basten, die daardoor net als Wim Kieft geschorst was voor de beslissende wedstrijd.

1985: Wim Kieft loopt het veld af na zijn rode kaart tegen België
foto: onbekend

De terugwedstrijd in een ijskoude Kuip liep niet goed af. In de eerste helft hadden de Belgen het al af moeten maken, Nederland kon geen vuist maken. In de tweede helft bracht Leo Beenhakker zijn geheime wapen in, de boomlange spits van FC Utrecht John van Loen, die debuteerde. Gevolg was wel, dat Ruud Gullit in de verdediging ging spelen, nota bene de enige speler, waar de Belgen beducht voor waren.

De Belgische bondscoach bracht meteen Georges Grün in en hij neutraliseerde van Loen volledig. Halverwege de tweede helft stond Nederland opeens met 2-0 voor door doelpunten van Peter Houtman en Rob de Wit. De Belgen kregen kans op kans, maar doelman Hans van Breukelen steeg uit tot grote hoogte.

Beenhakker trachtte op de been te blijven door verdediger Sonny Silooy in te brengen, waardoor het elftal steeds meer in de verdediging werd gedrongen. Na een voorzet van Erik Gerets raakte de Nederlandse verdediging volledig in paniek en uitgerekend Georges Grün scoorde het winnende doelpunt.

België plaatste zich voor Mexico en Nederland bleef voor de derde achtereenvolgende keer thuis voor een internationaal toernooi.

Een greep uit historische Nederland-België ontmoetingen:

Hoge uitslagen:

1910: Nederland België 7 – 0 (Vriendschappelijk)
1934: Nederland België 9 – 3 (Vriendschappelijk)
1936: Nederland België 8 – 0 (Vriendschappelijk)


29 maart 1936, luchtduel tussen een Belgische verdediger en de Nederlander Beb Bakhuys (rechts)
foto: Het Leven, Spaarnestad Photo

1959: Nederland België 9 – 1 (Vriendschappelijk)
1999: Nederland België 5 – 5 (Vriendschappelijk)

Olympische Spelen

1920: België Nederland 3 – 0 (Halve finale OS)
1928: Nederland België 3 – 1 (Troosttoernooi)

1928. Nederland – België 3-1, troosttoernooi: Olympische Spelen.
Moment uit de wedstrijd de Nederlandse doelman Gejus van der Meulen pakt de bal, rechts Dolf van Kol. Op de achtergrond het kasteel op het Sparta-terrein, Spangen.
foto: onbekend/Spaarnestad foto

Het troosttoernooi van de Olympische Spelen in 1928 werd door de FIFA georganiseerd en maakte geen deel uit van het officiële Olympisch programma. Uitgeschakelde landen in het Olympisch toernooi konden zich er voor inschrijven. De beker voor de winnaar werd geschonken door de Nederlandse voetbalbond. De finale van het troosttoernooi gaat tussen Nederland en Chili, wat eindigt in 2-2 na verlenging. Nederland won na loting, maar schonk de beker aan Chili.

Kwalificatie Europees Kampioenschap (EK):

1976: Nederland België 5 – 0 (Kwalificatie EK 1976)

(1-0: Rijsbergen; 2-0: Rensenbrink; 3-0: Rensenbrink; 4-0: Neeskens(p); 5-0: Rensenbrink)

Kwalificatie Wereldkampioenschap:

1973: Nederland België 0 – 0 Kwalificatie WK 1974
1977: België Nederland 0 – 2 Kwalificatie WK 1978

(0-1: Rep; 0-2: Cruijff)

Wereldkampioenschap Wedstrijden:

1994: België Nederland 1-0 WK 1994
1998: België Nederland 0-0 WK 1998
  • Nederland en België staan tegenover elkaar op het WK van 1998 in Frankrijk. De wedstrijd eindigt op een 0-0 gelijkspel. De Nederlanders zijn vooral niet te spreken over het ‘boerenkoolvoetbal’ van de Belgen. Maar nog meer zal deze wedstrijd de geschiedenis ingaan als die van het incident tussen Lorenzo Staelens en Patrick Kluivert. Staelens zou onfatsoenlijke dingen geroepen hebben naar Kluivert, waarop die hem hard duwt. Kluivert kreeg rood voor deze actie.

April 1956. België-Nederland
foto: ANP – G. v.d. Werff

Referenties en bronnen:
KNVB.nl