101 voetbaliconen: (29) Paul Gasgoine

PASPOORT

Geboren: Gateshead, 27 mei 1967
Overleden:
Nationaliteit: Engels
Positie: Middenvelder
Clubs: Newcastle United, Tottenham Hotspur, Lazio, Glasgow Rangers, Middlesbrough, Everton, Burnley, Gansu Tianma (Chnia), Boston United
Interlands: 57 doelpunten: 10
Doelpunten: Newcastle United:21; Tottenham Hotspur: 19; Lazio: 6; Glasgow Rangers: 30; Middlesbrough: 4; Everton: 1; Gansu Tianma: 2;
Trainer: Kettering Town FC , Boston United FC (2005)

Er zijn maar weinig verhalen zo tragisch als dat van de Engelsman Paul Gascoigne. Het verhaal kent vooralsnog een open einde, maar recente gebeurtenissen en een historie met veel dieptepunten beloven niet veel goeds. Paul Gascoigne zou in één adem genoemd moeten worden met spelers als Ryan Giggs, Zinedine Zidane, Frank Rijkaard en Lothar Matthäus: de kwaliteiten had Gascoigne, dat heeft hij gelukkig laten zien.

De mentaliteit op het veld had hij ook, maar ergens in de bovenkamer zat het niet helemaal lekker bij de markante Engelsman. Zijn carrière begon veelbelovend: hij werd Engels talent van het jaar, werd al vroeg international en schitterde op het WK van 1990 en het EK van 1996. Zijn voetbalkwaliteiten alsmede zijn gedrevenheid vielen op. Hij was hard op weg om één van de grootste spelers van zijn generatie te worden, maar het ging helemaal fout.

Het is een triest gegeven dat de meest getalenteerde Engelse voetballer van zijn generatie ook degene was met de grootste hang naar zelfvernietiging. “Hij draagt het shirt met rugnummer 10. Ik dacht eerst dat dit zijn positie was, maar het bleek zijn IQ te zijn”, zei George Best in 1992, die als geen ander wist hoe een dronken lapzwans eruitzag.

Gascoigne’s uitspattingen varieerden van aandoenlijk speels tot onverteerbaar lomp, maar zijn spel was subliem, althans wanneer hij fit was. Gezegend met een voortreffelijke balcontrole had Gascoine ook een bedriegelijke versnelling, een medogenloos schot en een geweldig spelinzicht in huis. Hij kon een wedstrijd tegen de beste tegenstanders in een oogwenk doen kantelen. De verbluffende vrije trap die hij in de halve finale van de FA Cup in 1991 voorbij doelman David Seaman joeg en het brutale doelpunt tegen Schotland op het EK van 1996 behoren tot zijn fraaiste momenten.

In 1990 werd Gascoine verkozen tot sportpersoonlijkheid van het jaar, na een goed optreden bij het WK. Toen hij in de halve finale van dat toernooi een boeking kreeg die hem de finale zou hebben gekost, huilde hij tranen met tuiten. De roekeloze tackle waardoor hij in 1991 met een gebroken been de FA Cupfinale moest staken, stelde zijn vertrek nar Italië een jaar uit en kostte Tottenham Hotspur zo’n drie miljoen euro aan transfergeld. Ondanks zijn slechte conditie en lastige karakter stonden de clubs voor hem in de rij. Newcastle, de Spurs, Lazio en de Rangers hebben af en toe kunnen genieten van Gascoigne op zijn best. Later, bij Middlesbrough en Everton, kwam Gazza vaker bij de fysiotherapeut dan in het stadion.

De Engelsman is zo zwaar verslaafd dat meerdere beroemdheden uit zowel de voetbal- wereld als daarbuiten zich inzetten voor zijn gezondheid. Gascoigne kocht ooit twee speelgoedpapegaaien, zette die op zijn hotelkamer en bestelde vervolgens drie pinten bier: één voor hemzelf, twee voor de papegaaien. De oud-middenvelder is al meerdere keren in zeer kritieke toestand opgenomen, maar overleefde dit wonderwel telkens. Gascoigne leeft nog, al zijn de foto’s die worden gepubliceerd afschuwwekkend. Decorumverlies van een man die de voetbalwereld op zijn kop zette door zijn acties, goals en clowneske kunsten.

Paul Gascoigne als jong speler bij Newcastle United
foto: Onbekend

Jeugdjaren

Gascoigne heeft vanaf zijn jeugd veel leed moeten doorstaan. Van het ene trauma in het andere, van de ene ziekelijke obsessie in de andere, van de ene verslaving vluchtend in de andere, van depressies naar zelfvernietiging. Zo vaak als hij de clown uithing, zo vaak was hij het onbegrepen kind. Schreeuwend van geluk, huilend van ongeluk.

Als kind al had Paul Gascoigne het allesbehalve gemakkelijk. Hij groeit op in een achtergestelde buurt in Gateshead, nabij Newcastle, waar vader Gascoigne zelden thuis was, terwijl moeder met verschillende baantjes probeert de eindjes aan elkaar te knopen. Het is regelmatig mot in huize Gascoigne tussen Paul en zijn twee zussen en broer, en ook op school is hij al op jonge leeftijd regelmatig bij vechtpartijen betrokken.

Toch wordt Gazza ook herinnerd als een hele lieve, zorgzame jongen; hij probeert zijn familie te helpen waar het maar kan. Maar buitenshuis wordt het van kwaad tot erger: Paul vecht, steelt, belandt meerdere keren in het ziekenhuis, wordt van school verwijderd, is hyperactief, en ontwikkelt hysterische tics en een obsessie voor de dood. Dit laatste wordt alleen maar sterker als het jonge broertje van zijn beste vriend, op wie Paul zou letten, aangereden wordt en voor Gascoignes ogen sterft.

Paul was tien jaar, het jongetje op wie hij moest passen acht. Terwijl ze in een snoepwinkel waren, rende het jongetje naar buiten naar een ijscokar. Een auto greep het kind, dat meteen overleed. Als Gascoigne jaren later zijn ogen sloot, hoorde hij weer de moeder van het jongetje schreeuwen, terwijl hij zich over het kind boog. Deze gebeurtenis zou Paul Gascoigne voor de rest van zijn leven bijblijven. Hoewel Paul altijd en overal al met een voetbal te zien was, werd hij op achtjarige leeftijd lid van het voetbalteam van zijn school. Voetbal bleek hem van zijn obsessies te redden: “Alleen als ik voetbalde, had ik geen rare trekjes of zorgen over de dood”.

Kort na de begrafenis ging Gascoigne stotteren en kreeg hij zenuwtrekken in het gezicht. Hij ging al op zijn tiende in therapie. Maar van zijn vader mocht dat niet meer: onzin. Later werden de tics gerelateerd aan het syndroom van Gilles de la Tourette. Tijdens de therapiesessies met McKeown werd duidelijk dat hij toen de eerste tekenen van dwang- neurose vertoonde. Hij raakte geobsedeerd door het nummer 5, sloot elke deur en deed overal het licht uit. “Deed ik dat, dan zou alles goed gaan.”

Zijn vader had een hersentumor en kreeg vaak attaques, zijn moeder had drie baantjes om vier kinderen en een zieke man te onderhouden. Paul, de oudste, hield met clownesk gedrag de stemming erin. Intussen was hij niet bij gokmachines weg te slaan. Zijn eerste verslaving. Op zijn vijftiende verloor hij bij een val van een bouwstellage zijn beste vriend, die hij had gevraagd hem te helpen bij de bouw van een huis voor zijn oom.

Newcastle United: 1985-1988

Paul Gascoigne blijkt een meer dan behoorlijk voetballer te zijn. Het duurt dan ook niet lang voor hij proeftrainingen mag draaien bij professionele clubs. Dat levert allemaal niets op, voornamelijk omdat Gascoigne het er niet naar zijn zin heeft. Wanneer Newcastle United – de grote club van zijn geboorteplaats – aanklopt, gaat het balletje serieus rollen. Hij gaat er als jeugdspeler heen.

Een jeugdige Paul Cascoigne spelend voor West Ham gestopt door Paul Ince
foto: Mail on Sunday

Als Jack Charlton in 1984 het roer overneemt bij Newcastle United, stelt hij jeugdspeler Gascoigne voor de keuze: afvallen of de club verlaten. Gascoigne werkt hard aan zijn gewicht, Gascoigne begon een vinger in zijn keel te steken om over te kunnen geven en af te vallen, – chocola en snoep waren slechts twee van zijn zonden – maar wordt beloond: hij mag op 17-jarige leeftijd voor het eerst mee in het eerste elftal. Het seizoen daarna is hij een vaste waarde in het eerste team, en hij zou er in totaal vier seizoenen spelen.

Tottenham Hotspur: 1988-1992

In 1988 werd hij verkozen tot beste jonge speler van het jaar en verhuisde hij voor 2 miljoen pond naar Tottenham Hotspur waar hij goede voorwaarden afdwingt. Om zijn heimwee te beteugelen mag hij vrienden uitnodigen in de lodge waar hij blijft. Drie dagen, een kleine 40 flessen Dom Perignon en talloze naaktzwemsessies later worden ze de lodge uitgezet. In het volgende hotel haalt hij de pers door vanuit zijn raam met een luchtdruk- pistool op een willekeurige vreemdeling te schieten. De Engelse tabloids merken steeds meer dat Gazza altijd goed is voor boeiende verhalen, en volgen hem steeds intenser.

Binnen de witte lijnen van het voetbalveld stelt Gascoigne echter niet teleur: zijn ster als voetballer is rijzende, en bondscoach Bobby Robson haalt hem bij het nationale elftal.

Het WK van 1990 en Gazzamania.

De hysterische gekte rond Paul Gascoigne komt tot een hoogtepunt na het WK 1990 in Italië, waar hij tussen het drinken en stunts uithalen heel behoorlijk speelt, en Engeland in de halve finales uiteindelijk wordt uitgeschakeld door West-Duitsland. Bij een 1-1 stand in de verlenging ontvangt Gascoigne een gele kaart, die hem uitsloot voor een eventuele finale. Twee minuten voor tijd,kreeg Gascoigne de gele kaart na een wilde tackle. Eenzelfde soort tackle die hij zelf al meermalen in deze wedstrijd van Duitsers had moeten ondergaan. Zelden heeft een Engelsman op een titeltoernooi zo goed en typisch Brits gespeeld.

Hierop barst hij uit in tranen zelden is een topvoetballer zo emotioneel ingestort. In het vliegtuig terug vertelt Gary Lineker, Engelands ster van het WK 1986, Gascoigne dat zijn leven in Engeland vanaf nu nooit meer hetzelfde zou zijn. Gascoigne neemt dit met een korreltje zout en is dan ook stomverbaasd als honderdduizend mensen bij aankomst zijn naam scanderen.

Een huilende Paul Gascoine na de gemiste finale op het WK 1990
foto: Getty Images

Meer dan 30 miljoen tv-kijkers hadden zijn tranen gezien en identificeerden zichzelf sterk met de ongelukkige Gazza. Als hij op de terugweg naar Newcastle met zijn vader een MacDonalds binnenloopt, wordt hij binnen seconden omringd door fans en is het onmogelijk zijn vette hap te bestellen. Het waren de eerste tekenen van Gazzamania. Heel Engeland sloot ‘Gazza’ in de armen. Maar Gascoigne kon het niet aan. Hij had gefaald, zijn droom was niet uitgekomen. Hij ging nog meer drinken dan hij al deed. Hij slikte pillen, snoof cocaïne en vrat zich dik, om vervolgens een vinger in de keel te steken. “Want als je dik bent, schelden supporters je uit voor fat bastard’”, wist hij uit ervaring.

Ook werd hij in 1990 verkozen tot Brits Sportpersoonlijkheid van het jaar.

Lazio Roma: 1992-1995

Ook buiten Engeland maakte Gascoigne naam, en speelde zich in de kijker van diverse topclubs. In 1992 verliet hij Spurs om voor Lazio Roma te gaan spelen. Deze transfer kwam nog even in gevaar nadat hij tijdens een caféruzie zijn knie ernstig had geblesseerd. Paul herstelde, de transfer ging door, en Lazio-fans verwelkomden hem hartstochtelijk met onder meer een alleszeggend spandoek met de tekst “Gazza’s Boys are here. Shag women and drink beer”. Gascoigne wint de harten van de Romeinen, maar raakt weer verschillende keren in opspraak vanwege zijn gedrag. Ook heeft hij vaak ruzie met zijn vriendin, is hij vaak geblesseerd, en haalt hij zich de woede van de Italiaanse pers op de hals door ze met niets anders dan een luide boer te woord te staan.

Als manager Dino Zoff Lazio verlaat, is het ook voor Gazza tijd om op te stappen. De laatste weken, toen hij wist dat hij zou vertrekken, verscheen hij halfdronken op de training, rijdend op een van zijn 9 Harley Davidsons en met een grote sigaar in zijn mond. Voordat hij naar het Schotse Rangers vertrekt, krijgt hij echter nog een mooi eerbetoon mee: “You have taken place in our hearts, and we will always love you. Nobody is as great as you. Always by your side”, schreef de voorzitter van de Lazio-fanclub.

Het Engelse Channel Four maakte in die periode een documentaire “Gazza’s Coming Home”. Een voetbaldrama met beelden van Gascoigne als eenzame man, eenzame voetballer, eenzame vader en eenzame echtgenoot. Gascoigne was teruggekeerd uit Italië waar hij de cultuur van de natte gemeente miste, waar hij was geïsoleerd van zijn familie en vrienden, van Newcastle, waar hij als zoon van een een arme arbeider werd geboren.

Glasgow Rangers: 1995-1998

Gascoigne keerde niet terug naar Engeland, waar hij een held is. Hij ging naar Glasgow, de Schotse havenstad die veel gemeen heeft met Newcastle, de Engelse industrie- en havenstad. Hij voetbalde bij Lazio Rome, maar wilde daar weg. In de Channel Four documentaire zien we zijn advocaat en zijn accountant in mei 1995 uitleggen waarom hij niet naar Chelsea, Leeds en Aston Villa moet gaan. Zij adviseren hem Glasgow Rangers. Daar wordt het meeste geld betaald, daar is hij ver van de Engelse tabloids die hem altijd ‘onheus’ bejegenen. “Ik wil naar een club die veel wint”, zegt Gascoigne. “Dan kan ik veel relaxen en veel vissen. Ver weg van die monsters van de pers die altijd naar je op zoek zijn om je op te vreten.”

Gascoigne is in Glasgow nog niet feestelijk onthaald door de zingende Rangers-fans of de Romeinse pers staan al voor zijn neus. “Paulino, hoe gaat het”, vraagt één van de modieus geklede Italianen en hij wijst op het fraaie geruite kostuum van de voetballer. “Gianni Versace, bello, sei grande Paulino. Maar waarom kunnen we niet met je praten, je bent zo’n aardige kerel?” Gascoigne glimt als een toverbal en zegt een interviewtje toe na de wedstrijd. Aandacht kan hij moeilijk afwijzen, stel eens voor wat de Italiaanse kranten schrijven wanneer hij zou weigeren.

Gascoigne heeft ook in Glasgow verplichtingen die niets met voetbal te maken hebben. Hij moet filmacteur en Rangers-fan Sean Connery de hand schudden. Hij geeft de acteur een hand, praat met hem over niets en loopt weg om vervolgens in de camera te zeggen: “Toen ik hem een hand gaf dacht ik: daar moeten veel borsten in gelegen hebben.”‘ Hij moet op weg naar een volgende handdruk. Je ziet hem denken: ze mogen me, ze houden van me, ik ben fantastisch, maar zij zijn gek.

Zodra hij voetbalt blijkt dat ze hem niet meer mogen omdat hij niet zo goed voetbalt. Hij raakt geblesseerd, hij raakt gedeprimeerd, hij is eenzaam, hij wordt gek. Vier maanden woont hij in een hotel even buiten Glasgow, ver van zijn vrouw en kind die nog in hun huis in Hertfordshire verblijven. Eenzaam en langzaam gek wordend zit hij te zappen op de afstandsbediening, snel van de ene na de andere zender, minutenlang, vloekend op al die fucking bullshit. Wanneer hij niet op zijn kamer is, traint hij, maakt hij lol met zijn collega’s op het veld, scheldt hij de scheidsrechters uit in de wedstrijd, geeft hij een tegenstander een kopstoot en verzuipt hij zijn leven in het café. “Ik heb mijn hele leven bier gedronken, dus waarom nu niet? Een paar biertjes doet me goed.”

Wanneer zijn vrouw bevalt van een baby ligt Gascoigne zijn roes uit te slapen na een nacht zuipen en zingen met zijn ploeggenoten. De tabloids hebben de fout opgemerkt en sabelen Gazza neer. Maar Gascoigne is nog een kind en zijn vrouw begrijpt hem. We zien hem zijn zoon de luier afdoen, hem zoenen en met zijn pikkie spelen. Op dat moment verschijnt in de film een foto waarop Vinnie Jones – erger dan tien Gascoignes bij elkaar – Gascoigne in zijn kruis tast. “Nu ben ik Vinnie Jones, but you don’t mind, won’t you my boy”, zegt hij tegen zijn kind.

1998: Paul Gascoine wordt in zijn kruis gegrepen door Wimbledon gangster Vinnie Jones.
foto: Daily Mirror

Gascoigne in een speedboot op een Schots meer, helemaal alleen. Gascoigne in de ochtendschemering vissend met een zwiepende hengel, helemaal alleen. Gascoigne pratend met een visser over het leven. Gascoigne die in de ochtendschemering een krant pakt en een kop ziet waarin met grote letters zijn naam staat. De wereld kan hij niet ontvluchten, ook zichzelf niet, zelfs niet op een verlaten meer in het hoge noorden van Schotland. “Soms weet ik niet waarom ik zo gek doe”, zegt hij. “Dan geef ik kopstoten, dan scheld ik scheidsrechters uit, dan geef ik tegenstanders beuken. Ik weet niet waarom, maar ik wil altijd graag winnen. Ik wil van iedereen winnen, ik wil winnen van de hele fucking wereld.”

Hij wil niet alleen zijn. Van alleen zijn gaat hij denken en van denken wordt hij depressief. Hij wil mensen om zich heen hebben, altijd mensen die hem aanbidden en die hem nemen zoals hij is. Wanneer hij in het café terugkeert in Gateshead, nabij Newcastle, zitten daar de vrienden van vroeger. Ze zuipen en zingen en vertellen grappen. Gascoigne lacht om niets, als hij maar kan lachen. Hij heeft het naar zijn zin tussen zijn familieleden, naast zijn moeder en zijn broer en zuster. Hij heeft het niet naar zijn zin in die grote villa aan de rand van Glasgow. Alleen in zo’n groot huis met vijf slaapkamers laat hij zich rondleiden door de makelaar, Gascoigne op zijn voetbalkousen, in zijn trainingspak in een kasteel. Dat past niet bij hem.

EK 1996

In 1996 speelde hij weer op de toppen van zijn kunnen op het EK in Engeland. Engeland bereikt in eigen huis de halve finale tegen Duitsland en kwam Paul Gascoigne een teenlengte tekort om de bal in te tikken en de winnende treffer te maken. Uiteindelijk moesten strafschoppen de beslissing brengen, de eerste vijf strafschoppen werden door beide teams, o.a. door Gascoigne feilloos ingeschoten. In de beslissende ronde stopte de Duitse doelman Andreas Köpke de slecht ingeschoten strafschop van Gareth Southgate, waarna Andreas Möller de Duitsers naar de finale schoot. Na de verloren halve finale (weer tegen Duitsland) barstte hij weer in tranen uit.

Terug naar Engeland

Paul de zuiper wordt de held van Engeland op het Europees kampioenschap. Paul de eenzame gaat toch maar trouwen. Het huwelijksfeest is van een orde die in het paradijs niet misstaat. Hij kust zijn vrouw Sharon verlegen, om hem heen staan andere voetballers. Hij lacht, hij is de lieveling. Maar niets is mooier in de film dan de beelden waarop Gascoigne in de beslissende wedstrijd voor het Schotse kampioenschap tegen Aberdeen de Rangers naar de titel voert. Alle drie doelpunten zijn van hem, waarvan twee op een manier die door de onnavolgbare solo’s doen denken aan Maradona. Gascoigne is magistraal. Zoals hij die wedstrijd naar zijn hand zette, op wilskracht, op wraak, op de wil om de wereld te veroveren, dat is aangrijpend. Hij zegt het zelf na de wedstrijd: “Het kon niet beter.” Paul Gascoigne: schurk of held, gek of geniaal?

Gedurende zijn gehele loopbaan streed Gazza tegen onder meer overgewicht, drank en zijn slechte naam. De tabloids en een deel van het publiek hadden hem al afgeschreven, wat zijn grootste motivatie was om terug naar Groot-Brittanië te gaan. Bij Rangers, waar hij van 1995 tot 1998 speelde, bewijst hij inderdaad dat hij nog prima mee kan. Hij speelt relatief blessurevrij in Schotse competities en de Champions League, en wint er ver- schillende titels. Maar hij is nog steeds niet van zijn slechte gewoontes af.

Misschien verslechteren ze zelfs wel meer tijdens zijn Rangers-periode. Gazza ontwikkelt de gewoonte een paar slokken brandy te nemen voor de aftrap. Medespeler Brian Laudrup liet later optekenen dat Gazza “een fantastische speler is, als hij niet dronken is”. Hij wordt drie keer ontslagen in zijn drie seizoenen in Schotland, maar ook weer gelijk in genade aangenomen. Hij wordt serieus met de dood bedreigd door de IRA nadat hij deed alsof hij fluit speelde – de zwaarst mogelijke belediging voor katholieke Ieren – in een wedstrijd tegen Celtic.

Paul Gascoine tart de Celtic fans (en de IRA) met fluitspel
foto: Onbekend

Zijn obsessies worden erger, hij drinkt meer, en ontdekt ook sigaretten en slaappillen. Tegen het einde van het seizoen 1997 – 1998 wordt zijn positie onhoudbaar en verkast hij naar Engeland.

Daar zou hij nog spelen voor achtereenvolgens Middlesbrough, Everton en Burnley. Hoewel hij – mits blessurevrij – nog prima mee kan en af en toe geniale staaltjes voetbal laat zien, is Gazza’s leven en carrière tegen die tijd helemaal overschaduwd door privé- problemen en de slechte naam die hij zichzelf heeft aangedaan. Zijn loopbaan als international lijkt dan ook voorbij. Glenn Hoddle neemt hem mee op trainingskamp voor het WK van 1998, maar hij wordt buiten de uiteindelijke selectie gelaten.

Gascoigne speelde een belangrijke rol in de kwalificatie, en kon niet met deze beslissing leven. Als hij van dit besluit hoort, na een ochtend vol drank op de golfbaan bij het trainingskamp, stormt hij Hoddles kantoor binnen en sloeg alles kort en klein. Hij moest uiteindelijk met valium tot bedaren worden gebracht. De waanideeën werden erger, en Gazza neemt alles wat voorhanden is om zich te verlammen. Bryan Robson van Middlesbrough brengt hem naar een psychiatrisch ziekenhuis, nadat Gazza 32 whiskeys drinkt tijdens een vlucht van Dublin naar Newcastle, en daarna zelfmoord wil plegen.

Gascoigne is dankbaar, maar maakt de kuur niet af en keert voortijdig terug bij zijn club. Het was het eerste van zijn vier bezoeken, die de val als persoon en voetballer zo treffend illustreren.

Einde carrière

Als Paul 35 is, beleeft hij de meest ellendige tijd van zijn leven. Een (top)voetballer is hij dan al lang niet meer, zijn lichaam heeft hem in de steek gelaten en ook geestelijk gaat het niet al te best. Zijn leven bestaat dan uit een rappe opeenvolging van rotzooi: blackouts, drank, auto-ongelukken en ziekenhuisbezoeken, drugs, vechtpartijen en neurotische uitbarstingen. Aan het einde van dat jaar gaat hij voor de laatste keer naar de verslavings- kliniek om zich te laten behandelen. Daarna leek zijn leven weer de goede kant op te gaan.

In oktober 2004 maakt hij bekend dat hij in het vervolg de naam G8 zou dragen.

In 2005 beëindigde hij zijn carrière als speler bij Boston United, waar hij ook trainer was. In de zomer van 2005 was hij twee maanden trainer van het Portugese Algarve United maar een beloofd contract werd nooit rondgemaakt. Hierna werd hij trainer bij Kettering Town (minor league), waar hij na 39 dagen ontslagen werd. Hij deed mee aan het realityprogramma I’m a Celebrity… Get Me Out of Here!.

Paul Gascoine in 2013 als toeschouwer bij de Spurs tegen Everton
foto: Clive Rose/Getty Images

De Gascoine stunts

Intussen liggen de hoogtijdagen van Paul Gascoigne ver achter ons. Hij wordt nog steeds evenveel herinnerd om zijn uitstekende kwaliteiten als voetballer als vanwege zijn verknipte persoon en discutabele gedrag. Zijn kleurrijke karakter zorgde ervoor dat alles dat hij deed door de pers werd uitvergroot. Er doen zich dan ook tal van verhalen over Gazza de ronde. Gek als hij was, en altijd in voor een dolletje, heeft hij tijdens zijn loopbaan de nodige stunts uitgehaald. Zie hier enkele van de meest spraakmakende:

Gascoigne was eens binnen een uur na een interlandwedstrijd in het café met zijn vrienden. Hij had zich niet eens omgekleed en zat in vol tenue en voetbalschoenen aan de bar.

Veroorzaakte een diplomatieke rel toen hij voor een interland met Noorwegen door de Noorse pers werd gevraagd of hij een boodschap voor ze had, “Yes. Fuck off, Norway” antwoordde en lachend wegliep.

Vermaakte het publiek door tijdens een trip naar Londen het stuur van een dubbel- dekkerbus over te nemen. Tijdens een andere trip nam hij een pneumatische drilboor over van werklui en drilde vrolijk lachend de stoep, weer tot verbazing van voorbijgangers.

Deed alsof hij een scheidsrechter een gele kaart gaf, nadat deze de kaart uit zijn zak had laten vallen. De grap werd niet gewaardeerd en Gascoigne kreeg zelf geel voor deze actie. Hij stond er ook om bekend onder scheidsrechters’ oksels te ruiken als deze hun hand omhoog hielden om een vrije trap aan te geven.

Liep op zijn sokken na poedelnaakt de kantine van Middlesbrough in om zijn eten te bestellen. Tijdens een andere gelegenheid crashte hij de spelersbus van Middlesbrough.

Na zijn carrière

Twee maanden nadat hij uit een psychiatrische inrichting was ontslagen, probeerde hij in mei 2008 zichzelf van het leven te beroven in het Londense viersterrenhotel Millennium. Twee agenten en enkele veiligheidsbewakers troffen Gascoigne vervolgens aan in zijn badkamer, waar hij zijn hoofd onder het water hield in een poging om zichzelf te ver- drinken. Nog eens zes agenten waren uiteindelijk nodig om ‘Gazza’ tot bedaren te brengen en hem uiteindelijk naar het ziekenhuis over te brengen.

In 2014 ging het verder bergafwaarts met hem; hij raakte weer aan de drank en zijn gezondheid ging achteruit. Eind oktober 2014 werd hij opnieuw opgenomen in het ziekenhuis.

Begin 2015 zat hij in een televisieprogramma. Hij was van de drank af. Hij vertelde over de nieuwe liefde, over solliciteren en andere plannen. Hij zag er goed uit, met zijn sikje. Kort daarna werd hij ‘betrapt’ door een fotograaf (heeft die man niks anders te doen?) terwijl Paul een plastic winkelzakje droeg waarin tussen andere koopwaren een fles gin leek te zitten. The Mirror, die hem al jaren stalkt, vond het nodig de foto te plaatsen, met de titel Is Gazza back on the booze?/

In 2015 is voor Gascoine de maat vol met The Mirror en spande een rechtszaak aan. De krant heeft jarenlang zijn telefoon gehackt en daar eiste Gazza een schadevergoeding voor en tijdens de zitting kookte de voormalig speler van het Engelse elftal van woede. Volgens de oud-international is de Britse krantengroep verantwoordelijk voor zijn excessieve drinkgedrag. “Ik wist dat ik gehackt werd door Mirror. Het ging maar door”, aldus een geëmotioneerde Gascoigne. “Telefoontjes naar mijn vader en familie werden geblokkeerd, dus nam ik een ander mobieltje. Het gebeurde weer en ik bleef maar van telefoon wisselen, soms wel vijf of zes keer per maand.”

Gazza noemde de hele ervaring ‘verschrikkelijk’ en ‘heel erg eng’. “Ik kon met niemand praten. Ik was bang om met iemand te praten. En dan begrijpen mensen niet waarom ik een alcoholist ben.” De voormalig Tottenham Hotspur-speler werd zelfs paranoïde, omdat niemand hem geloofde, zelfs zijn therapeut niet.

Ten einde raad proberen advocaten hem nu te redden door The Mirror, de krant die hem al jaren stalkt, aan te klagen. Of dat helpt, valt te bezien. Op weg naar de rechtbank zag hij er trouwens goed uit. Die blik deed denken aan toen hij nog voetbalde, bikkelde scoorde en triomfeerde, los van zijn escapades buiten het voetbalveld. Wie weet wint hij weer eens in zijn leven. Dat zou mooi zijn.

Prijzenkast en erelijst:

* Landskampioen: 1996 en 1997 ((Rangers)
* FA Youth Cup (onder 18): 1991 (Newcastle United)
* FA Cup: 1991 (Tottenham Hotspurs)
* Scottish Cup (Schotse beker): 1996 (Rangers)
* Nationale elftal: 57 interlands, 10 doelpunten.
* Nationale elftal: 4e WK 1990
Individueel:
* PFA Young Player of the Year: 1988
* PFA First Division Team of the Year: 1988 en 1991
* BBC Sports Personality of the Year: 1990
* FIFA World Cup All-Star Team: 1990
* Gouden Bal (Ballon d’Or): 1990 4e
* BBC Goal of the Season: 1991
* PFA Scotland Players’ Player of the Year: 1996
* UEFA European Championship Team of the Tournament: 1996
* English Football Hall of Fame Inductee: 2002
* Rangers Hall of Fame Inductee: 2006

Referenties en bronnen:
Wikipedia, Het Voetbal Boek, AD, NRC, ‘Gazza, My Story’, biografie door Paul Gascoigne en Hunter Davies, sport.infonu.nl, guusvanholland.com, www.manners.nl, www.sportenstrategie.nl